lestrarkennsla og einstaklingurinn h pnum l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum PowerPoint Presentation
Download Presentation
Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 16

Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum - PowerPoint PPT Presentation


  • 235 Views
  • Uploaded on

Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum. Að sá lífefldu fræi Ráðstefna skólaþróunarviðs HA 21. – 22. apríl 2006. Lestrarstríð!. Hvernig á að kenna lestur? Deila snýst um lestrarferlið á hvern hátt það eigi sér stað og í framhaldi af því á hvern hátt skuli helst kenna lestur.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum' - horace


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
lestrarkennsla og einstaklingurinn h pnum

Lestrarkennsla og einstaklingurinn í hópnum

Að sá lífefldu fræi

Ráðstefna skólaþróunarviðs HA

21. – 22. apríl

2006

lestrarstr
Lestrarstríð!

Hvernig á að kenna lestur?

Deila snýst um lestrarferlið

á hvern hátt það eigi sér stað

og í framhaldi af því

á hvern hátt skuli helst kenna lestur.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

eindarl kan heildarl kan
Eindarlíkan Heildarlíkan

Top – down

Lestrarferli hefst á úrvinnslu fyrri þekkingar lesanda í þeim tilgangi að öðlast skilning

Merkingarbærar upplýsingar

Skilningur

Skilningur

Skilningur

1

3

Upplýsingar tengdar uppbyggingu mál

Formgerð setn, beyg.

Upplýsingaflæði

2

Upplýsingaflæði

2

Upplýsingar tengdar

ritkerfi – hljóðkerfi

1

3

Bókstafir

Bókstafir

Bottom – up

Lestrarferli hefst á greiningu hljóð-/ritkerfis stig af stigi frá bókstaf, atkvæði, orði til merkingarbærs texta

Byggt á Vacca og fl. 2006

samvirkt lestrarl kan
Samvirkt lestrarlíkan

upplýsingar úrvinnsla túlkun

Miðstöð fyrir

ákvarðanatöku

í heila

Fjölbreytilegar

upplýsingar/þekking um

hljóð- og ritkerfi

Upplýsingar um texta gegnum málkerfi

Merking og form máls,

Skilningur, málfræði,

setningafræði.

upplýsingaflæði

Við lestur nýtir einstaklingur upplýsingar frá táknkerfi og merkingarþætti jöfnum höndum eftir þörfum

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

slide5
dæmi
  • Við skynjum bókstafi (t.d. samhljóðaklasa) sem heildir

str:strákur – skrskráma

  • Við vitum hvaða bókstafir geta staðið saman og hverjir ekki

spr – skr – rps - krs

  • Við getum lesið orð þrátt fyrir að vanti í þau bókstafi: stræt - - v – gn
  • Við erum lengur að lesa orðleysurnirkengóraskunnal

en merkingabær orð grunnskólakennari

  • Þið þurfum ekki að lesa hvert orð setningar til þess að ná merkingu

Hljóðlestraraðferð er sú ___ sem hvað lengst hefur verið ____

  • Við getum jafnvel lesið texta þar sem bókstöfum hefur verið ruglað í nánast hverju orði

Átgæu rsáðtfengusetir, þði eurð kimon smaan hré til þses að frðæast um ýismlget sme ltýur að eisntkalignsmðiun í nmái.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

eldri hugmyndafr i
Eldri hugmyndafræði

Frá 1900

  • Áhrif kenninga þróunarsálfræðinga
  • Tímans tákn: hugtakið “lesþroski” (reading readiness)
  • Barn hefur náð lesþroska um 6 – 6 ½ árs aldur.

1930 – 1940

  • Gróska í þróun staðlaðra prófa til mælinga ákveðinna færniþátta sem voru taldir liggja til grundvallar lesþroska
  • Færnimiðað kennsluefni fyrir yngri börn í þeim tilgangi að gera þau lesþroska
    • Foræfingar
      • sjón- og heyrnarskynjun
      • augnhreyfingar frá vinstri til hægri
      • fínhreyfingar; samþætting sjónar og handa
      • grófhreyfingar
  • Lestrarkennsla: Eindaraðferðir.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

dregur til t inda 1960 1980
Dregur til tíðinda! 1960 – 1980

Hugmyndafræði um “lesþroska” og eindaraðferðir

gagnrýndar.

Þessar aðferðir eru ekki í samræmi við það

hvernig börn í raun læra að lesa

Í þessari hugmyndafræði felast þau alvarlegu mistök að aðskilja áhugakveikju, merkingarmarkmið frá hinum raunverulega verknaði – að fást við ritmálið/lesturinn. Eftir stendur tæknileg vinna. (Teale 1982)

Það skortir tengsl.

Fjölbreytilegir

möguleikar

lestur

og ritunar!

setningar

flóknari orð

samhlj.samb. laus orð

tenging tveggja

bókstafur

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

hrif til breytinga
Áhrif til breytinga

Rannsóknir á þróun máls

Rannsóknir á þróun lestrarnáms á heimilum

Niðurstöður margra rannsókna sýndu fram á að margt er líkt með mál- og lestrarnámi barna - en spurning um viðbrögðum okkar fullorðnu!

  • Félagslegt samspil; mál og lestur lærast í samspili við aðra
  • Börn eru skapandi við máltöku, þau reyna sömu aðferðir við lestur
    • Börn læra merkingu orða út frá samhengi, svipbrigðum, látbragði, raddblæ og aðstæðum. Þau geta í eyðurnar.
    • Börn reyna sömu leiðir við tileinkun lestrar.
  • Talmálið hefur hagnýtt gildi fyrir börn.
    • Þau fá svör við spurningum, þörfum er fullnægt, forvitni svalað.
  • Hefur lestur hagnýtt gildi fyrir byrjendur í lestri?
    • Uppfylla lestrarbækurnar væntingar um ævintýrin sem þau hafa heyrt lesin?

Rannsóknir á heimilum þar sem börn virtust læra að lesa án formlegrar kennslu:

    • mikilvægi umhverfisaðstæðna, fyrirmyndir, þátttaka, hvatning, lestur bóka/samspil.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

slide9

Lestur sögubóka

Samræður

Lestrar reynsla

Það sem gerist við lestur sögubóka

Lestrarreynsla á heimili og samfélagi

Samskipti og menning

Bernsku læsi

Bókstafaþekking

Þróunarferli ritmáls

Emergent

literacy

Hljóðkerfisvitund

Hlutverk og tilgangur leturs

Skilningur á skipulagi texta

Tengsl leturs og máls

Lestrar

þekking

Reglur um ritmál

Vitund um ritmál

Barbara K Gunn og fl

http://uoregon.edu ~ncite/documents/techrep/tech19.html

engin ein lei
Engin ein leið

Þættir sem þurfa að vera til staðar í allri lestrarkennslu óháð aðferð

  • Hljóða- og bókstafakennsla
    • Hljóðkerfisvitund/úrvinnsla
    • Umskráning
  • Lestraröryggi, hraði og beiting ólíks lestrarlags
  • Skilningur
    • Orðaforði
    • Skilningur á texta
    • Leskilningsleiðir.

The National Reading Panel 1997

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

hva segja slenskar ranns knir
Hvað segja (íslenskar) rannsóknir
  • Rannsóknir tengdar hljóðkerfisvitund
    • Börn þurfa mis mikla þjálfun til þess að öðlast góða hljóðkerfisvitund
  • Sögubygging og samloðun í frásögnum 5 ára barna. Hrafnhildur Ragnarsdóttir:
    • Birting málþroska í frásögnum barna – mikill munur í færni 5 ára barna
  • Samanburðarsannsókn: Taka grundvallarþátta læsis í evrópskum tungumálum:Rannveig Lund, Anna S Þráinsdóttir, Baldur Sigurðsson.
    • Ísl börn vel stödd hvað varðar ákveðna þætti hljóðkerfisvitundar, þekkja hærra hlutfall bókstafa við upphaf skólagöngu.... en þekkingin skilar sér ekki í lestrartækni og ritun... Þau dragast aftur úr samanb.h. fyrsta skólaárið!
  • Pisa: Alþjóðleg samanburðarrannsókn á stöðu 15 ára unglinga.
    • 2003 Lestur: Ísland um meðallag (stelpur aðeins ofar en strákar undir). Færri nemendur á Íslandi ná góðum árangri en meðaltal OECD landanna.

Meiri einstaklingsmiðun, sveigjanleika og fjölbreytni í lestrarkennslu!

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

samvirk a fer hugmyndafr i j rgens frost
Samvirk aðferðHugmyndafræði Jörgens Frost
  • Byggir á þeim viðhorfum að talmálið liggi til grundvallar lestri

Texti þarf að vera merkingabær

  • Umskráning er einnig mikilvæg

Tengsl bókstafatákn/hljóð

  • Kenna þarf lestur í gegnum öll skynfæri – fjölskynjunarleið

Heyra, finna; byggja á talmáli

Sjá og segja; yfirfærsla úr ritmáli í táknmál.

Vinna með verkefni sem taka á þessum þáttum.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

rj vinnslustig lestrar
Þrjú vinnslustig lestrar

Jörgen Frost

Lestrarnámið og málþroskinn eflast samsíða

  • Tileinkun:(inntak texta; mál)

Hlusta - lesa

  • Úrvinnsla:(sundurgreinandi vinna)

Sundurgreining og samtenging. Setningar, orðmyndir, bókstafir, hljóðhreining.

  • Upprifjun og áframhaldandi úrvinnsla (enduruppb.)

Lestur, skriflegar æfingar, vinna með orð.

Nauðsynlegt að vinna með alla þætti lestrar samvirkt.

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

slide14

Málið lagt til grundvallar

Allar námsgreinar sem tengjast máli

tengjast lestrarkennslu

Samvirk

lestraraðferð

Skipulag og leiðir

Lestur, ritun, hlustun, talmál, orðmyndun, ályktun

Viðfangsefni - þemu

Reynsla/upplifun

mat

Umgjörð

Efni

Aðferðir

  • barnabókmenntir
  • annað lestrartengd
  • efni
  • ritföng
  • pappír
  • leikefni
  • - búðarleikur
  • - banki
  • - leikræn tjáning
  • óundirbúin
  • skipulögð
  • innlögn
  • sjálfsprottin
  • - nýta tækifæri
  • opin
  • verkefnamiðuð
  • lausnaleit
  • að lesa saman
  • leiðbeinandi lestur
  • og ritun
  • orðagreining
  • þróun skilnings
  • raddlestur
  • hljóðlestur og ritun
  • samlestur og ritun
  • upplestur og
  • lestur eigin verka
  • tengsl lesturs
  • og ritunar
  • bekkur
  • litlir hópar
  • paravinna
  • kennarastýrð
  • svæðavinna
  • félagsleg
  • - koma fram

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

Byggt á L. Morrow 2001

a koma m ts vi einstaklinginn h pnum
Að koma á móts við einstaklinginn í hópnum
  • Að vera hluti af heild
    • Það þjónar einsatklingnum að fá að fást við fjölbreytileg verkefni og að vera þátttakandi í virku hópastarfi
  • Bekkjarstjórnun
    • Sveigjanlegir starfshættir – sjálfstæð vinnubrögð barna
  • Skipulag árgangs
    • samvinna kennara
  • Hvernig nýtist stuðningfulltrúi /sérkennari!

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA

n msumhverfi vi fangsefni fyrir h pa einstaklinga st ring val
NámsumhverfiViðfangsefni fyrir hópa/einstaklinga: stýring/val

Lestur - ritun

félagastuðningur

hlustun

tölvuvinna

hljóðgreining

bókahorn

málþjálfun

ritun

lestrarspil

Halldóra Haraldsdóttir lektor HA