Metody bada spo ecznych
Download
1 / 121

Metody badań społecznych - PowerPoint PPT Presentation


  • 150 Views
  • Uploaded on

Metody badań społecznych. wstępne sformułowanie problemu, eksplikacja problematyki badawczej, operacjonalizacja problematyki badawczej , sformułowanie hipotez, wybór i przygotowanie narzędzi badawczych, pilotaż, dobór próby, realizacja badań empirycznych,

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Metody badań społecznych' - heidi-sosa


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Etapy bada naukowych

  • wstępne sformułowanie problemu,

  • eksplikacja problematyki badawczej,

  • operacjonalizacja problematyki badawczej ,

  • sformułowanie hipotez,

  • wybór i przygotowanie narzędzi badawczych,

  • pilotaż,

  • dobór próby,

  • realizacja badań empirycznych,

  • weryfikacja zebranego materiału empirycznego,

  • wstępne grupowanie materiału surowego,

  • analiza uzyskanych danych,

  • testowanie hipotez i uogólnianie wyników badań,

  • pisanie raportu końcowego.

Etapy badań naukowych:


Czym się posługujemy przy opisie rzeczywistości, przy opisie czegokolwiek?

POJĘCIAMI

Funkcje pojęć:

  • Dostarczają wspólnego języka pozwalającego uczonym komunikować się ze sobą,

  • Dają uczonym perspektywę ( „okulary z filtrami”),

  • Są składnikami teorii

    Pojęcia nie są tożsame z rzeczywistością. Np.: pojęcia syrena , upiór, Zeus, społeczeństwo, naród, itd. istnieją, ale czy istnieją byty im odpowiadające? Ponadto pojęcie nie jest tożsame zezjawiskiem. Pojęcie woda nie jest wodą. Pojęcie klasa społeczna nie jest klasą, nie jest bytem.


Pojęcia mają w sobie opisie czegokolwiek?„potencjał” wartościujący. Np.: morderstwo, bohater, egoizm, rewolucja. To często ideologizuje i zniekształca badania i ich interpretacje.

Pojęcia muszą spełniać następujące warunki:

  • ·        Winny być precyzyjnie zdefiniowane. Jest to tym trudniejsze im bardziej abstrakcyjne jest dane pojęcie.

  • ·        Musi mieć obserwowalny ekwiwalent empiryczny, albo przynajmniej zawierać wskaźniki niedostępnego bezpośredniej obserwacji zjawiska. Np.; pozytywne nastawienie, zadowolenie z zakupów, radość itp.

  • ·        Winna istnieć trwała zgoda co do treści zjawiska. Warto jednak zauważyć, że pewne zjawiska inaczej są definiowane przez socjologów, psychologów, ekonomistów, czy prawników.


Każde pojęcie należy zdefiniować opisie czegokolwiek?. Nie ma jednej definicji danego fenomenu. Definicja zależy od potrzeb badawczych i w tym sensie często może być niekompletna.Np.: definicja człowieka może uwzględniać jedynie aspekt:Medyczny,Ekonomiczny,Psychologiczny,Społeczny,Kulturowy itd.Definiujemy pojęcia poprzez ich cechy. Cechy te mają charakter ilościowy(np.:wiek) lub jakościowy ( np.: wolny zawód, płeć)Nie uwzględniamy wszystkich cech obiektu ponieważ nie zawsze jest to potrzebne i nie zawsze jesteśmy w stanie to zrobić.Pojęcia jednostkowe: Kraków, Neron, Platforma Obywatelska i inne.Pojęcia ogólne: człowiek, kobieta, robotnik. Definicje:Definiendum – to co definiujemy np.: koń (jaki jest każdy widzi)Definiens – treść ( koń) jaki jest każdy widzi.


Definicja realna opisie czegokolwiek? wypowiedź charakteryzująca istotne właściwości realnie istniejącego obiektu. Ze względu na to, że obiekt już istnieje definicja ta poddaje się ocenie prawda-fałsz

Np.: partia polityczna jest to organizacja o demokratycznej strukturze wewnętrznej, która przez uczestnictwo w kampanii wyborczej ubiega się o udział we władzy.

Wątroba / morze / komputer / żyrafa jest to...........

Gdyby się okazało, że niektóre partie nie mają struktury demokratycznej to taka definicja jako realna jest fałszywa.


Definicja nominalna opisie czegokolwiek? ustala znaczenie , które powinno przysługiwać danemu terminowi.

 Przykład:

Partią polityczną nazwiemy każdą organizację o strukturze demokratycznej, która przez uczestnictwo w kampanii wyborczej ubiega się o udział we władzach”.

Przez kulturę/politykę/ demokrację... Będziemy rozumieć.....

Definicja nominalnanie może być fałszywa, nie podlegakryterium „prawda-fałsz”. Z tego powodu zagraża chaos pojęciowy.


Definicja wskaźnikowa opisie czegokolwiek?występuje wtedy gdy dane pojęcie nie zawiera empirycznie obserwowalnych ekwiwalentów. Np.: klasa społeczna nie da się empirycznie obserwować, czyli trzeba jej nadać jakąś „namacalną” postać.

To samo dotyczy kulturypolitycznej, demokracji, miłości, nienawiści itd.

Definicja wskaźnikowa nie jest definicją operacyjną dopóki nie sprecyzuje jak mierzyć wskaźniki . Np.: inteligencję można badać przy pomocy testu. Nie mierzymy jednak inteligencji jako takiej tylko reakcję na test, którą uważamy za przejaw inteligencji.


Definicje operacyjne. opisie czegokolwiek?

Opisują zbiór procedur, które powinien wykonać badacz w celu ustalenia przejawów zjawiska opisywanego przez dane pojęcie.

Np.: zadowolenie z pracy to względne zadowolenie pracownika z rodzaju czynności zawodowych i z warunków w jakich je wykonuje. Nie wiemy jak rozumieć np.: bardzo zadowolony z pracy.

Duże zadowolenie z pracy ma miejsce gdy pracownik na pytanie czy z pracy w danym zakładzie jest : bardzo zadowolony, zadowolony, niezadowolony odpowie : „ jestem bardzo zadowolony” i / lub oświadczy że żadnych innych czynności zawodowych nie wykonywałby chętniej niż te, które wykonuje obecnie , i / lub warunki swojej pracy w odpowiedzi na odpowiednie pytanie określi jako „bardzo dobre”.

Powyższe wyliczenie operacji, które trzeba wykonać, aby orzec występowanie danego zjawiska nazywamy definicją operacyjną.

Np.: antysemityzm definiujemy przy pomocy wskaźników (definicja wskaźnikowa) a potem opisujemy jak te wskaźniki mierzyć i otrzymujemy definicję operacyjną.


Definicje pojęciowe i operacyjne opisie czegokolwiek?

 Definicje pojęciowe. Definicje opisujące pojęcia za pomocą innych pojęć. Badacze posługują się również terminami pierwotnymi, które sąkonkretne i nie mogą być definiowane za pomocą innych pojęć, a takżeterminami pochodnymi, które — w definicjach pojęciowych — są konstruowane za pomocą terminów pierwotnych.

Definicje operacyjne. Opisują zbiór procedur, które powinien przeprowadzićbadacz w celu ustalenia przejawów, czyli wskaźników zjawiska opisywanego przez dane pojęcie. Naukowcy wymagają wykorzystania definicji operacyjnych wówczas, gdy zjawiska nie można bezpośrednio obserwować .

Przykład: definicja alienacji

Zobaczmy, w jaki sposób złożone i wysoce abstrakcyjne pojęcie, takie jak „alienacja”, może zostać wykorzystane w badaniach. Wyróżnimy pięć cech pojęcia alienacji, i co za tym idzie, pięć definicji pojęciowych:


  • Bezsilność opisie czegokolwiek? — przekonanie jednostki o tym, że jej zachowanienie możeprzynieść oczekiwanych wyników lub że nie maona wpływu na te wyniki.

  • Bezsensowność — dostrzeganie przez jednostkę braku

    własnych zdolności do rozumienia decyzji innych ludzi lub

    zdarzeń, które się wokół niejdzieją.

  • Brak norm — przekonanie, że zachowania społecznie nie

    akceptowane(np. oszukiwanie) są niezbędne, aby możnabyło osiągnąć określony cel.

  • Izolacja — uczucie osamotnienia wynikające z odrzucenia

    aprobowanych społecznie wartości i celów.

  • Samoodrzucenie — odrzucenie obrazu „ja”, definiowanego

    przez grupę odniesienia, lub — ogólnie — przez

    społeczeństwo.


W późniejszych badaniach Seeman i inni badacze zdefiniowali operacyjnie owe pięć cech poprzez skonstruowanie kwestionariusza dla każdej własności czy każdego wymiaru ujętego w pojęciu. Odpowiedzi jednostki na pozycjekwestionariusza definiowały empiryczne znaczenie każdej cechy. Na przykład badacze zastosowali następujące pytanie jako sposóbzoperacjonalizowania pojęcia „bezsilność”: „Przypuśćmy, że w twoim mieście rozważa się możliwość wprowadzenia przepisu, który ty uznajesz za niewłaściwy i szkodliwy. Comógł(a) byś zrobić?" Osoby, któreodpowiedziały, że nic nie mogązrobić, zostały zaklasyfikowane jako „bezsilne". Inne pytania definiujące operacyjnie „bezsilność” to:

  • Jeżeli podją(ęła)byś wysiłek, aby zmienić ten przepis to na ile prawdopodobny jest twój sukces?

  • Jeżeli zaistniałaby taka sytuacja to jakie jest prawdopodobieństwo, że coś byś z tym zrobił(a)?

  • Czy kiedykolwiek próbował(a)eś wpływać na decyzje władz lokalnych.

  • Przypuśćmy że, kongres ustanowił prawo, które twoim zdaniemjest niesprawiedliwe i szkodliwe. Co mógł(a)byś zrobić?

  • Czy kiedykolwiek próbował(a)eś wpływać na działania kongresu?



Etap definiowania pojęć, czyli ich wyjaśniania, a także szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy eksplikacją.Natomiast operacjonalizacja polega na tworzeniu definicji operacyjnych tzn. takich, które definiują pojęcia poprzez określenie operacji jakie należy wykonać , aby stwierdzić czy zjawisko określone przez dane pojęcie występuje czy nie.Np.: definicja operacyjna wielkości grupy musi dokładnie wskazać co należy mierzyć, kiedy i jak ( np.: ilość członków grupy, gdy są w komplecie, poprzez odczytanie listy)


Problem trafności wskaźników szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy Ilość wskaźników: gdy jest ich za mało zmniejszają zakres pojęcia ( np. nienawiść definiowana tylko ilością uderzeń kogoś w twarz) Może się zdarzyć , że definicja operacyjna tylko częściowo pokrywa się z definiowanym pojęciem a częściowo poza nie wykracza. Np.; Czy chciał(a)by Pan (i) zmienić pracę? Jako operacjonalizacja zadowolenia z pracy.(może chcieć zmienić pracę, ale to nie oznacza , że jest z niej niezadowolony)


W przypadku pojęć dotyczących szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy zjawisk bezpośrednio nieobserwowalnych, abstrakcyjnych ibardzo złożonych bywa, że definicja operacyjna niepostrzeżenie stawia znak równości międzyzjawiskiem a tym co faktycznie mierzy. Np.: niejeden badacz, który za pomocą wielowymiarowej skali statusu mierzył status jednostek, grupując je następnie w warstwy zależnie od poziomu tak mierzonego statusu, uznawał w końcu status i warstwy za zjawiska obiektywnie istniejące w postaci jaką ustalił w pomiarach.


Trafność i rzetelność szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy .

Definicja operacyjna jest trafna jeżeli operacje prowadzone w/g zawartych w niej wskazań pozwalają zarejestrować dokładnie to czego dotyczy pojęcie (np.: trafność testu inteligencji)

Narzędzie jest rzetelne gdy powtórne posłużenie się nim w tych samych warunkach daje te same wyniki. Rzetelność narzędzia zależy od:

Precyzji ; dane pytanie zawsze winno być tak samo rozumiane,

Obiektywności; wyniki nie zależą od badacza – zapobiega temu standaryzacja narzędzia.

 Warunkiem trafności jest rzetelność, ale sama rzetelność nie gwarantuje trafności.


Zmienne szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy

Pojęcia stają się zmiennymi, gdy przyjmują wartości, co najmniej dwie. Np.: dane zjawisko występuje lub nie. Np.: wiek, płeć, przynależność klasowa (niższa, średnia, wyższa).

Związki miedzy zmiennymi.

Kowariancja; zmianie jednej zmiennej towarzyszy zmiana drugiej

Obserwacja liczba lat nauki dochody ($)

Daniel16 35000

Anna15 30000

Maria14 27000

Jakub13 19000

Filip 12 15000

Źródło: Chava Frankfort-Nachmias, David Nachmias:

Metody badawcze w naukach społecznych. Poznań 2001


Kierunek związku szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy ;

Dodatni: im więcej lat nauki tym wyższe dochody,

Ujemny: im ludzie bardziej wykształceni tym mniej uprzedzeni rasowo.

Siła związku;

Związek idealny ; zmianie jednej zmiennej towarzyszy zmiana drugiej. Związek zerowy ; zmianie jednej zmiennej nie towarzyszy żadna zmiana drugiej.


Indeksacja
Indeksacja szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy

Aktywność kulturalna/poziom kulturalny

czytelnictwo

wysokie a d g

średnie b e h

niskie c f i

chodzenie do kina (częstotliwość)

niska średnia wysoka

indeks poziom kulturalny

4 g

3 d h

2 a e i

1 b f

0 c

Przy tworzeniu indeksu trzeba rozwiązać dwa problemy:

  • Rozstrzygnąć, które cechy maja wejść w skład indeksu,

  • Wagi (czyli współczynnik ważności danej cechy)


HIPOTEZY szczegółowego zarysowania problematyki nazywamy

Hipoteza jest to zdanie orzekające o prawdopodobnym związku między dwoma zjawiskami.

Cechy hipotez:

•   Muszą być jasno sformułowane; definicje użytych pojęć,

•   Muszą być konkretne: opisać jaki jest kierunek związku i w jakich warunkach zachodzi,

•   Muszą być empirycznie sprawdzalne: zmienne muszą być uchwytne i mierzalne,

•    Nie mogą mieć charakteru sądów wartościujących.

.


Badacz nie jest w stanie pozbyć się swoich przekonań, preferencji intelektualnych, czy światopoglądu. Zatem zamiast silić się na pozorny obiektywizm, winien on starać się uzmysłowić sobie a potem jasnowyeksplikować wszystkie założenia, preferencje jakie przyjmuje.

W psychologii będzie to jasne określenie, że np; przyjmuje się założenia psychoanalizy, w socjologii np.; teorię konfliktów itd. Trzeba jasno stwierdzić, że są możliwe inne założenia a więc i inne rezultaty badawcze. Badacz winien jasno przedstawić wszystkie niedociągnięcia i wątpliwości związane ze swoimi badaniami.


EKSPERYMENT. preferencji intelektualnych, czy światopoglądu

1. Celem eksperymentu jest ustalenie przyczyn danego zjawiska.

2.  Schemat eksperymentu badawczego;Kanony indukcji Milla:

1.kanon jedynej zgodności:

X, A, B, C, ------> Y

X, ~'A, ~ 'B, ~'C, ------> Y

stąd ------> Y

2.kanon jedynej różnicy:

X, A, B, C ------> Y

~'X, A, B, C------> ~'Y

stąd X ------> Y


Eksperyment preferencji intelektualnych, czy światopoglądu

Zarzuty:

•mają zastosowanie tylko przy zmiennych dwuwartościowych,

•  brak możliwości uwzględnienia wszystkich znaczących zmiennych

X, A, B, C, (D) ------> Y

X,~ 'A,~ 'B, ~'C, (D) ------> Y

D jest nieznane i to ono może wywoływać Y (np: plotka).


W preferencji intelektualnych, czy światopogląduspółczesny eksperyment stochastyczny:

G l: X---------> Y l grupa eksperymentalna

G2: ~'X------> Y2 grupa kontrolna

kontrolowanie nieznanych czynników sprawczych poprzez odpowiedni dobór próby: losowy lub parami

Eksperyment z udziałem wielowartościowych zmiennych niezależnych:

G l: X mało ------> Y l

G2: X średni------> Y2

G3: X dużo ------> Y3

Eksperyment naturalny: np. w zakładach pracy,

wada: brak próby kontrolnej

Eksperyment post factum


Eksperyment z dwiema lub więcej zmiennymi niezależnymi preferencji intelektualnych, czy światopoglądu.

G1: X mało W  Y1 G2: X mało W  Y2

G3: X średnio WY3 G4 : X średnio W  Y4

G5: X dużo W  Y5 G6: X dużo W  Y6


t preferencji intelektualnych, czy światopoglądu0

t+1

t+2

G1:

G2:

Y1

Y2

X

X

Y1

Y2

Eksperyment z uwzględnieniem zmiennej czasu.


Eksperyment preferencji intelektualnych, czy światopoglądu

Czynniki zakłócające trafność interpretowania zależności przyczynowych:

  • historia; zdarzenia zewnętrzne, które zachodzą w trakcie badań i mogą stworzyć podstawy konkurencyjnego wyjaśniania zmian zmiennej zależnej,

  • dojrzewanie; obejmuje procesy biologiczne, psychologiczne i społeczne, które z upływem czasu mogą przyczynić się do powstania zmian. Załóżmy, że interesuje nas wpływ określonych metod nauczania na uczniów. Rejestrujemy ich osiągnięcia przed wprowadzeniem bodźca i po wprowadzeniu. Jednakże w tym czasie uczniowie dojrzeli, stali się starsi, być może mądrzejsi. Te zmiany mogą mieć wpływ.

  • utrata badanych osób; jeżeli w badaniu wpływu środków masowego przekazu na uprzedzenia, okaże się, że większość osób, które wypadły z tej próby to osoby uprzedzone to może nagle się okazać, że media zmniejszają uprzedzenia.


Czynniki zakłócające trafność interpretowania zależności przyczynowych:

  • instrumentacja; zmiana narzędzia pomiaru pomiędzy pomiarem początkowym a końcowym.

  • uwrażliwienie poprzez pomiar; badania początkowe mogą uwrażliwiać badanych na dane problemy i wpływać na wyniki końcowe. Różnica miedzy pomiarami początkowymi i końcowymi może zostać przypisana nie tyle zmiennej niezależnej co raczej doświadczeniu zdobytemu przez osobę badaną w trakcie pomiaru początkowego. Wiadomo, że np.: osoby badane mogą poprawić swoje wyniki w testach inteligencji poprzez częste ich rozwiązywanie.

    6.przypadkowo niskie/ wysokie oceny uzyskane w testach kwalifikujących do grup eksperymentalnych; zdarza się , że ktoś słabiej wypadnie na testach z powodu zmęczenia, braku koncentracji itd.


Eksperyment zależności przyczynowych:

Powyższe zakłócenia można niwelować dzięki :

  • doborowi losowemu; obie grupy są próbami losowymi tej samej zbiorowości generalnej, albo pobiera się jedną próbę i dzieli na dwie przy pomocy rzutu monetą,

  • doborowi parami; zakłada się , że oprócz bodźca X na wyniki mogą np.: wpływać wiek i płeć. Wówczas ze względu na te zmienne dzieli się każdą z podgrup na dwie grupy:

    ---------------------------------------------------------------------------------------------------------WIEK

    -----------------------------------------------------------------------------------------------------------

    Płeć poniżej 20 lat 20 – 25 lat powyżej 25 lat

    Mężczyźni 20 40 20

    Kobiety 1630 18

    Każdą z tych 6 grup dzieli się na połowę i jedna jest grupą eksperymentalną a druga

    kontrolną.


Eksperyment zależności przyczynowych:Pygmalion in the classroom (Robert Rosethal i Lenore Jacobson).

Badanie miało ujawnić efekt oddziaływania pozytywnych/negatywnych oczekiwań nauczycieli naintelektualna sprawność uczniów. Ze względów etycznych odrzucono negatywne, a więc przetestowano jedynie hipotezę mówiącą o tym , że pozytywne oczekiwania nauczycieli zwiększają sprawność intelektualną uczniów.

Zmienna niezależna: oczekiwania nauczycieli. Tą zmienną manipulowano. Na początku roku szkolnego wykonano test na inteligencję uczniom danej szkoły. Następnie przedstawiono listę 20% uczniów, którzy „zgodnie z badaniami” mieli rozwinąć się intelektualnie w ciągu tego roku. Oczywiście zgodnie z wymogami eksperymentu lista uczniów była dobrana losowo.

Zmienną zależną były zdolności intelektualne dziecka.

Wszyscy uczniowie zostali przebadani po zakończeniu roku szkolnego. Zanotowano istotny wzrost IQ u dzieci, które miały się intelektualnie rozwinąć.

Interpretując wyniki eksperymentu Rosenthal i Jacobson stwierdzili, że pozytywne oczekiwania nauczycieli w stosunku do dzieci, które miały się rozwinąć intelektualnie wpłynęły na istotny wzrost IQ.


Schemat powyższego eksperymentu zależności przyczynowych::

Grupa pomiar początkowy pomiar końcowy różnica

Eksperymentalna O1 -------------- X-------------- O2 O2 - O1 = d e

Kontrolna O3 ---------------------------------- O4 O4 - O3 = dc

Warunki uogólnienia wyników eksperymentu :

  • grupy kontrolna i eksperymentalna muszą być próbami losowymi ze zbiorowości generalnej,

  • tymczasem często do eksperymentów rekrutuje się studentów – ochotników.


Czterogrupowy eksperyment Solomona. zależności przyczynowych:

Pomiar początkowy Pomiar końcowy

------------------------------------------------------------------------------------------------

R O1 X O2

R O3 O4

R X O5

R O6

Porównanie ze sobą grup eksperymentalnych O2 i O5 oraz dwóch kontrolnych O4 i O6 pozwala na pomiar uwrażliwiającego efektu testowania początkowego. Możemy ocenić czy zmienna X oddziałuje inaczej w grupach, w których nie przeprowadzono uwrażliwiającego pomiaru początkowego.


Pomiar początkowy zależności przyczynowych:Pomiar końcowy

RO1X O2

RO3O4

RX O5

RO6

Czterogrupowy plan Solomona


Eksperyment zależności przyczynowych:

Przykład: „Wyprzedawanie Pentagonu".

Ciekawego przykładu zastosowania planu czterogrupowego dostarczają badania dotyczące wpływuprogramów telewizyjny na politykę. We wczesnych latach sześćdziesiątych większość specjalistów z dziedziny nauk politycznych była mocno przywiązana do teorii, zgodnie z która telewizja i inne massmedia wywierają minimalny wpływ i generalnie są postrzegane jako środki nie mające większego znaczenia. Stanowisko to zaczęło się zmieniać pod koniec dekady, kiedy w trakcie wojny w Wietnamie i demonstracji studenckich dziennikarstwo telewizyjne znalazło się w centrum zainteresowania opinii publicznej. W swoich badaniach Robinson poszukiwał związku pomiędzy programami informacyjnymi produkowanymi przez duże sieci telewizyjne a polityką.


Eksperyment zależności przyczynowych:

Robinson wykorzystał czterogrupowy plan Solomona. aby sprawdzić, jaki wpływ wywarł wyprodukowany przez sieć CBS film dokumentalny The Selling the Pentagon („Wyprzedawanie Pentagonu") na opinie ludzi dotyczące wojska, administracji i mediów. (W rzeczywistości Robinson przeprowadził dwa zestawy eksperymentów — w pierwszym badał efekty oddziaływania programu telewizyjnego w drugim zaś analizował oddziaływanie komentarza przedstawionego na końcu programu. Tu przedstawimy jedynie badania z pierwszej grupy).


Eksperyment zależności przyczynowych:

Aby sprawdzić efekt oddziaływania programu telewizyjnego, wykorzystał plan badawczy z dwiema grupami eksperymentalnymi i dwiema grupami kontrolnymi. Pomiar początkowy przeprowadzono w stosunku do niektórych (nie wszystkich) uczestników badania. W grupach eksperymentalnych dokonano pomiaru końcowego natychmiast po zakończeniu emisji filmu. W jednej grupie kontrolnej przeprowadzono badanie wstępne tuż przed emisją, natomiast w drugiej nie.Kolejne badanie przeprowadzono we wszystkich grupach dwa miesiące później. Pomiar początkowy i pomiar końcowy polegały na wypełnieniu kwestionariusza dotyczącego opinii i stopnia zaufania w stosunku do: instytucji społecznych i politycznych, urzędników państwowych, osób prywatnych i organizacji skupiających media. Kwestionariusz zastosowany w drugim badaniu dotyczył tych samych tematów, był jednak nieco krótszy.

dnej


Eksperyment „Wyprzedawanie Pentagonu" zależności przyczynowych:

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Pomiar początkowy Rodzaj Pomiar końcowy Kolejne badanie

(listopad 1971) badania (grudzień 1971) (luty 1972)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Grupa A tak program tak tak

Grupa B nie program tak tak

Grupa C tak kontrola tak tak

Grupa D nie kontrola tak tak

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Eksperyment „Wyprzedawanie Pentagonu" zależności przyczynowych:

Analiza wyników tego eksperymentu pozwala lepiej zrozumieć praktycznąstronę badań społecznych. Robinson wybrał początkowo plan Solomona, ponieważ zapewnia on skuteczny sposób kontrolowania wszystkich potencjalnych czynników które które mogłyby być źródłem alternatywnych wyjaśnień otrzymanych wyników. Wprowadzenie grupy eksperymentalnej oraz grupy kontrolnej bez pomiaru początkowego stworzyło jednak wiele problemów. Okazało się, ze osoby z grupy B i grupy D które nie przeszły przez etap pomiaru początkowego zdecydowanie mniej chętnie zgadzały się na udział w badaniach kwestionariuszowych w porównaniu z osobami, które już wypełniały ten kwestionariusz.

Spowodowało to tak dużą utratę osób badanych w tych dwóch grupach, że w analizie wyników badacze mogli wykorzystać jedynie grupy z pomiarem początkowym.

Uzyskane wyniki potwierdziły, że film dokumentalny The Selling of the Pentagon zmienił opinie ludzi o funkcjonowaniu amerykańskiego wojska na mniej pozytywne. Osoby z grup eksperymentalnych spostrzegały wojsko jakochętniej angażujące się w sprawy polityczne i chętniejposzukujące określonych korzyści politycznych, niż były skłonne wcześniej przypuszczać. W grupie kontrolnej natomiast nie odnotowano istotnych zmian w żadnej ze spraw. Wywołana eksperymentalnie zmiana opinii jest tu bardzo ważna, ponieważ zmieniła ona postawy osób badanych na „mniej lojalne”, tj. spowodowała, iż uznały one, że polityka rządu jest zła.


Eksperyment z zastosowaniem grupy kontrolnej i tylko pomiarem końcowym.

Pomiar końcowy

R X O1

R O2

Np.: robimy badania na temat wpływu pogadanek oświatowych na zmiany postaw ludzi w stosunku do AIDS. Losowo dobieramy dwie grupy. Grupa eksperymentalna bierze udział w 4. godzinnej prelekcji na temat AIDS. Następnie w obu grupach przeprowadzamy wywiad iporównujemy wyniki.


Eksperyment z wieloma zmiennymi. pomiarem końcowym

Wiadomo, że wielkość instytucji wpływa na morale pracowników. Efekt wielkości może być zmniejszony przez decentralizację. Mamy więc dwie zmienne o dwu wartościach.

Pomiar końcowy

R X1 O1

R X2 O2

R X3 O3

R X4 O4


Eksperyment laboratoryjny; pomiarem końcowym kontrolą objęte zmienne niezależne i sytuacyjne. Zmienne zależne to ograniczona liczba indywidualnych sposobów zachowań ( np.: rozwiązywanie zadań, przystosowanie się , zmiany opinii) oraz określone własności grupy ( np.: spójność) .

Zarzuty: sztuczność sytuacji laboratoryjnej, świadomość osób biorących udział w eksperymencie

Eksperyment terenowy,

Eksperyment naturalny; zwykle brak grupy kontrolnej

Eksperyment post factum.


Eksperyment naturalny, pomiarem końcowym

Przy tego rodzaju eksperymencie:

  • nie dysponujemy grupa kontrolną, bodziec "już zadziałał ( czyli nie można danej grupy zbadać przed i pozadziałaniu bodźca ),

  • winniśmy porównać wyniki uzyskane przez grupę poddaną bodźcowi z grupąnie mającą kontaktu z bodźcem ( najlepiej o składzie jak najbardziej zbliżonymdogrupy badanej)

    Przykład:

    Chcemy zbadać wpływ rodzaju szkoły na wyniki w nauce. Badacz może przeprowadzić

    eksperyment naturalnytestując uczniów przed pójściem do szkoły ( wyznaniowej, gminnej, publicznej , prywatnej) a następnie np.: po 2 latach.


Eksperyment post factum pomiarem końcowym,

.

Można też przeprowadzić eksperyment post factum ( po zadziałaniu bodźca), który mógłby polegać na porównaniu średnich wyników - np.: l00 osobowych grup uczniów klas drugich ze szkół rodzaju A i B. Nie mamy jednak pewności czy tylko przypadek zadecydował, że dany uczeń poszedł do danej szkoły. Może się okazać, że np.: rodzice z wyższym wykształceniem wysyłają dzieci do szkoły A, a dzieci bardzie zaniedbane chodzą do szkoły B. Wówczas te grupy nie różniłyby się ze względu na jeden czynnik, zatem nie dało by się ustalić co wywołuje różnicę.

Jednakże powyższe wątpliwości co do przyczyny różnicy można próbować osłabić poprzez dobór uczniów do obu grup uczniów podobnych ze względu na ważne zmienne.


Eksperyment pomiarem końcowym

1. Eksperyment Solomona Asha ( porównywanie odcinków)

35% odpowiedzi osób badanych było zgodnych z niepoprawnymi (celowo) odpowiedziami „wspólników” eksperymentatora.

Co wywołało konformizm: rzeczywiste postrzeganie pod wpływem grupy , czy chęć przypodobania się innym?

Zbadano to w ten sposób, że o odpowiedzi dotyczące odcinków poproszono badanego pod nieobecność innych. Wyniki potwierdziły hipotezę, ze im mniejsza bezpośrednia kontrola tym mniejsza skłonność do konformizmu.


E pomiarem końcowymksperyment

2.  Eksperyment Stanleya Milgrama:

Sugerowano badanym, że celem eksperymentu jest ustalenie wpływu kary na zapamiętywanie. Natomiast prawdziwym celem było badanie procesu ulegania autorytetom.

Trzej uczestnicy eksperymentu: badacz, badany „jako nauczyciel” i wspólnik eksperymentatora czyli „uczeń”. „Nauczyciel” poddawał „ucznia” różnym bodźcom na które musiał on właściwie reagować przez naciśnięcie odpowiedniego przycisku. Przy błędnej reakcji „nauczyciel” aplikował „uczniowi” impuls elektryczny za każdym razem coraz silniejszy. Impuls wahał się od 15 V do 450 V. Przy 75 V „uczeń” zaczynał jęczeć, przy 150 V prosił o zwolnienie z eksperymentu, przy 180 V krzyczał, dalej na maszynie impulsów były napisy „niezwykłe silny wstrząs" a dalej „Niebezpieczeństwo! Ciężki wstrząs”. „ Uczeń** zaczynał gwałtownie reagować bijąc pięściami w ścianę i błagać by go puszczono. Ponieważ nie były to właściwe reakcje na bodziec , „nauczyciel" dalej zwiększał dokuczliwość bodźca. Przy dalszym nasileniu bodźca nastąpiła złowroga cisza – „ofiara” nie reagowała na żadne bodźce. Ponieważ nie było reakcji eksperymentator polecał zwiększenie impulsu to końca.


Eksperyment pomiarem końcowym

62% badanych aplikowało impulsy do końca eksperymentu, chociaż niektórzy musieli być ponaglani przez eksperymentatora. Nie wiadomo czy wynik ten wskazuje, że wszyscy jesteśmy potencjalnymi oprawcami?Może na posłuszeństwo miały wpływ takie czynniki jak to, że:

•         Polecenia wydawał uczony,

•         Eksperyment miał miejsce na słynnym uniwersytecie w Yale.

Gdy powtórzono eksperyment w pomieszczeniach dość obskurnego czynszowego budynku w centrum Brigdeport (Connecticut) wyniki spadły z 65% do 48%.

Gdy eksperymentator nie był fizycznie obecny, lecz wydawał polecenia przez telefon liczba w pełni posłusznych spadla do 25%, a kilku badanych „oszukiwało”.


3 eksperyment C. Haneya, C Banksa i P. Zimbarto pomiarem końcowym

Podzielono losowo badanych na 10 „więźniów” i 11strażników.

„Więźniowie” byli „aresztowani” wg wszelkich prawideł. Następnie przechodzili normalną procedurę przyjęcia do więzienia np..: rozbieranie do naga, polewanie środkami przeciw insektom, otrzymali numery zamiast nazwisk, nałożono im nylonowe pończochy na głowy, co miało imitować ogolenie głowy itp.

Natomiast „strażnicy” dbali o porządek, urządzali zbiórki (coraz bardziej przeciągające się) podczas których liczyli „więźniów”. Ubrani byli w ubrania koloru khaki, ciemne okulary, mieli gwizdki.

„Strażnicy” tak mocno weszli w swoją rolę, że eksperyment trzeba było przerwać ze względu na depresję „więźniów”.


3 eksperyment C. Haneya, C Banksa i P. Zimbarto pomiarem końcowym

Podczas eksperymentu:

  • „więźniowie” stali się natychmiast bierni, „strażnicy” – rozkazujący i władczy,

  • Szybko pojawiły się i narastały postawy wzajemnie negatywne,

  • W zachowaniu „strażników” pojawiło się coraz więcej agresji; przedłużały się zbiórki; wystąpiła agresja słowna (fizyczna była zabroniona). „Strażnicy” zostawali w „więzieniu” dłużej niż byli zobowiązani.

  • Rozmowy „więźniów” dotyczyły przede wszystkim spraw „więzienia”,

  • Część „więźniów” bardzo szybko popadła w silne stany depresyjne, wystąpiły stany lękowe i płacz. Większość „więźniów” chciała oddać pieniądze byle by tylko wyjść z „więzienia”,

  • Eksperyment trzeba było przerwać po 6 dniach, chociaż zaplanowano go na dwa tygodnie. Najbardziej byli z tego niezadowoleni „strażnicy”.


WYWIAD pomiarem końcowym

Respondent Ankieter

1.  definicja sytuacji: kim jest A.? 1. definicja sytuacji: kim jest R. ?

Po co przyszedł? Stosunek do niego.

Dlatego A; 2. Nie wolno ujawniać swoich

· powinien się przedstawić, sądów i opinii na poruszane

· wzbudzić zainteresowanie w wywiadzie tematy

badaniami,

· wyjaśnić dlaczego wywiad 3. ubiór R.

jest przeprowadzany właśnie z R. 4. wpływ cech A. na odpowiedzi R.

Inne elementy mające wpływ na R: 5. A. „ niewidoczny”

  • ubiór A. 6. Płeć R.

  • zachowanie, wysławianie się,

  • A. winien ( w pewnym sensie) 7. wiek R.

    dostosować swoje zachowanie

    do sytuacji, wytworzyć atmo-

    sferę zaufania i zrozumienia.

  • płeć ankietera,

  • wiek ankietera.


WYWIAD pomiarem końcowym

Wyniki wielu badań świadczą o wpływie zewnętrznych cech ankietera na odpowiedzi respondenta.

wpływ przynależności ankietera do mniejszości etnicznych;

Robinson i Rhode utworzyli cztery grupy ankieterów, których wygląd zewnętrzny, aw dwu grupach także nazwiska, kwalifikowały albo jako „typowych Żydów" albo jako „typowych nie-Żydów". Przy pytaniach dotyczących Żydów ( np: Czy sądzi Pan/i, że w USA Żydzi mają zbyt duże wpływy i znaczenie?") różnica odpowiedzi twierdzących udzielanych ankieterom z grup jednego i drugiego rodzaju sięgała 18 punktów procentowych ( przy pytaniu wyżej cytowanym ankieterzy z grupy „typowych Żydów" uzyskali ok.6% odpowiedzi twierdzących, a z grupy „typowych nie-Żydów ok. 24%)


WYWIAD pomiarem końcowym

Wyniki wielu badań świadczą o wpływie zewnętrznych cech ankietera na odpowiedzi respondenta.

wpływ przynależności ankietera do mniejszości etnicznych;

Zgodnie z tzw. efektem Bradleya-Wildera ankietowani często deklarują poparcie dla czarnoskórego kandydata w starciu z białym, bo boją się posądzenia o rasizm. Jednak 4 listopada (2008 –przyp.TB) w dniu wyborów, pozostawieni sami sobie, mogą zagłosować na kandydata Republikanów Johna McCaina. Nazwa teorii pochodzi od nazwiska czarnoskórego burmistrza Los Angeles, Toma Bradleya, który w 1982 przegrał z białym kandydatem


WYWIAD pomiarem końcowym

kandydatem Republikanów w wyborach na gubernatora Kalifornii, choć sondaże wieściły jego triumf.Ankietowani zachowali się podobnie w 1989 roku przy okazji wyborów na gubernatora Wirginii.AfroamerykaninDougWilder wprawdziezwyciężyłnadbiałymrepublikańskim kandydatem, ale zaledwie o półpunktuprocentowego,choćsondażedawałymu10pkt.przewagi.

Wiemy, że czynnik rasy jest brany pod uwagę. Nie jest jednak jasne, do jakiego stopnia. Lecz margines błędu 2-4 pkt. może zrobićróżnicę.

Powyższa sytuacja dotyczy zarówno wywiadu jak i badań ankietowych.


WYWIAD pomiarem końcowym

wpływ przynależności społecznej;

Daniel Katz stwierdził, że na pytania dotyczące pracy izarobków inaczej odpowiadano ankieterom pochodzącym z warstwy średniej a inaczej ankieterom pochodzącym z

warstwy robotniczej. Okazało się np., że za ustawą zakazującą strajki okupacyjne wypowiedziało się 44% respondentów gdy wywiad prowadził ankieter z warstwy

robotniczej, a 59% gdy ankieter pochodził z warstwy średniej.


Płeć pomiarem końcowym

% odpowiedzi

WYWIAD

wpływ płci ankietera na wypowiedzi;

W badaniach Hymana respondenci mieli się ustosunkować do następującego

stwierdzenia: „Wiezienie jest zbyt łagodną karą dla osób dopuszczających się wykroczeń przeciwko moralności; osoby te powinny być publicznie chłostane".

zgadzam się

nie zgadzam się

nie mam zdania

Mężczyźni

ankietowani

przez mężczyzn

44

48

8

Mężczyźni

ankietowani

przez kobiety

39

58

3

Kobiety

ankietowane

przez kobiety

49

47

4

Kobiety

ankietowane

przez mężczyzn

61

28

11


Wywiad pomiarem końcowym

Wiele badań wskazuje, że między opiniami ankietera a uzyskanymi przezniegorozkładami odpowiedzi zachodzi znacząca i zadziwiająca zbieżność.

H. Fisher wykazał w eksperymencie laboratoryjnym , że opinia ankietera ma wpływ na odbiór i rejestrację zachowań werbalnych respondenta.

( H. Fisher: Interview Bias... cyt. Za R. Mayntz s. 153)

Rodzaje wywiadu:

  • Wywiad swobodny,

    2. Wywiad usystematyzowany.


Wywiad pomiarem końcowym

ZALETY WYWIADU:

·        kontrola sytuacji badawczej,

·        wysoki odsetek odpowiedzi,

·        pogłębianie pytań ( o ile to konieczne)

WADY WYWIADU:

·        b. wysokie koszty,

·        stronniczość ankietera,

·        brak anonimowości ( przy pewnego typu badaniach).


Rodzaje ankiet

Rodzaje ankiet pomiarem końcowym

pilotowana,

audytoryjna,

pocztowa,

telefoniczna,

uliczna,

on-line.


Ankieta pocztowa pomiarem końcowym

  • ZALETY:

  •  Niski koszt,

  • Uniknięcie zniekształcającego wpływu ankietera,

  • Większa anonimowość; „lepsze” odpowiedzi na drażliwe pytania,

  • Możliwość udzielania przemyślanych odpowiedzi – respondent ma czas do namysłu,

  • Minimalizacja kosztów dostępu do respondenta – taksówka do Gdańska kosztuje drożej niż znaczek pocztowy.

  • WADY:

  • „samobroniący się kwestionariusz” – kwestionariusz musi być na tyle dobrze opracowany, aby sam się wybronił w czasie badań.

  • Brak kontroli nad tym kto udziela odpowiedzi na pytania,

  • Niski odsetek odpowiedzi.


Ankieta pocztowa pomiarem końcowym

3. STRATEGIA ZWIĘKSZANIA ODSETKA ZWROTÓW:

  • Sponsoring/firmowanie badań: im bardziej szacowna firma wspiera, finansuje, uwiarygodnia badania tym lepiej,

  • Metody zachęcania do udzielania odpowiedzi:

    1„branie na litość” – Np.: od badań zależy uzyskanie dyplomu studiów,

    2 oferowanie nagród,

    3zamieszczenie w apelu argumentów uzasadniających wyjątkowe znaczenie społeczne badań,

    4.wygląd ankiety,

    5 koperty zwrotu,


Ankieta pocztowa pomiarem końcowym

3. STRATEGIA ZWIĘKSZANIA ODSETKA ZWROTÓW:

6. czas wysłania – np.; niedobry w czasie wakacji,

7. przypominanie – wysyłanie kart pocztowych do osób które po 2. tygodniu nie przysłałyodpowiedzi, po 3. tygodniu wysłanie kartki pocztowej i kwestionariusza. Po 5 tygodniach można procedurę powtórzyć.

  • przypomnienia telefoniczne.

    Wysyłka czas średnia odp-dzi (%) kumulacja

    Pierwsza wysyłka 23,8 23,8

    Przypomnienie –kartka pocztowa po 2 tygodniach 18,2 42,0

    Pierwsza powtórna wysyłka

    kwestionariusza po 3 tygodniach 17,0 59,0

    Druga powtórka wysyłki

    kwestionariusza po 5 tygodniach 13,4 72,4


Ankieta pocztowa (cd) i telefoniczna pomiarem końcowym

Przy wykorzystaniu powyższych technik zwiększania odpowiedzi na ogół zwroty

zwiększają się do 50%.

Jest to jednak ciągle za mało i reprezentatywność próby nie jest zachowana.

Ankieta / wywiad telefoniczny

CATI - computeur assisted telephone interviewing

ZALETY:

•  przeciętne koszty,

•anonimowość, podobnie jak przy ankiecie pocztowej, z tym, że nietrzeba odpowiadać na piśmie,

•osoby prowadzące wywiad znajdują się w jednym pomieszczeniu stąd łatwiejsza kontrola

WADY:

• łatwość odmowy odpowiedzi na drażliwe pytania,

• łatwość przerwania wywiadu,

• brak kontroli nad procesem badawczym,

• problem reprezentatywności próby.


ANKIETA ON-LINE. pomiarem końcowym

ZALETY:

•        koszty niewielkie,

•        szybkość dotarcia do respondenta,

WADY:

•        łatwość odmowy i przerwania badania,

•        brak kontroli nad prosem badawczym,

problem reprezentatywności próby.


Kwestionariusz pomiarem końcowym

KONSTRUKCJA:

•APEL

•PYTANIA

-Rodzaje pytań:

•  zamknięte

•  otwarte

•  półotwarte (kafeterie)

•  wprowadzające

•  sugerujące

•  filtrujące

•  naruszające prywatność

•  projekcyjne

•  sprawdzające/kontrolne

•  w formie historyjki

•jako zestaw opinii

-   Kolejność pytań

-   Stopniowanie „trudnych pytań"

-   METRYCZKA

JĘZYK:

  • •  WYWOŁUJĄCY EMOCJE

  • • ZBYT GÓRNOLOTNY

    DŁUGOŚĆ KWESTIONARIUSZA

    UKŁAD GRAFICZNY

    RÓŻNICE MIĘDZY

    KWESTIONARIUSZEM ANKIETY I

    WYWIADU


KONSTRUKCJA KWESTIONARIUSZA pomiarem końcowym

APEL

  • Informacja o instytucji firmującej badania

  • Zwięzła informacja o celu badania

  • Dodatkowe wyjaśnienia:

  • -Uzasadnienie wyboru danego respondenta (... biorąc pod uwagę fakt,że jest Pan(i) członkiem naszej spółdzielni liczymy na wykazanie zainteresowania poniższąankietą...)

  • - zapewnienie o anonimowości

  • - podziękowanie respondentowi za trud związany z wypełnieniem ankiety

  • - określenie sposobu zwrotu ankiety


RODZAJ pomiarem końcowymE PYTAŃ

  • Pytania otwarte — pytania., które zostawiają respondentowi całkowitą swobodę odpowiedzi

  • Pytania zamknięte —pytania, które są zaopatrzone w z góry przewidywaneodpowiedzi

  • odpowiedzi mogą być podane poza pytaniem w postaci krótkiej listy

  • respondent „rozpoznaje" prawidłową odpowiedź

  • odpowiedzi na pytania zamknięte są łatwiejsze w opracowaniu, sąporównywalne i jednoznaczne, ale dostarczają mniej szczegółówniż pytania otwarte

  • ilość odpowiedzi powinna być „do ogarnięcia" przez respondenta

  • proponowane odpowiedzi powinny uwzględniać brak opiniirespondenta („nie mam zdania ")

  • Pytania półotwarte - badany ma możliwość wyboru jednej z dwóch przedstawionych odpowiedzi oraz udzielenia swobodnej odpowiedzi wpisując ją w odpowiednie miejsce


PYTANIA FILTRUJĄCE pomiarem końcowym

Stawiamy je wtedy. Gdy chcemy spośród respondentów dokonać eliminacji osób, które nie mają nic do powiedzenia na dany temat, np. zanim zapytamy o opinie o reklamie telewizyjnej musimy zapytać o to czy respondent ją widział

PYTANIA SUGERUJĄCE

Sposób formułowania tych pytań wpływa na udzielaną odpowiedź, dlatego powinny być stosowane tylko wtedy, gdy chodzi o przezwyciężenie zahamowań odpowiadającego,

np. „ Czy nie sądzi Pan/i, że porządna porcja batów jeszcze nikomu nie zaszkodziła? "

PYTANIA WPROWADZAJĄCE

„Czy pana/i zdaniem- ogólnie rzecz biorąc - sprawy w Polsce idą w dobrym, czy złym kierunku? "

PYTANIA PROJEKCYJNE

Wchodzą w zakres metod diagnozy psychologicznej (badania, motywów, przekonań, spostrzegania, konfliktów wewnętrznych). Metoda projekcji polega na pozyskaniu odpowiedzi respondenta na podstawie niejasnego przekazu (tak aby sam dokonał jego interpretacji); np. test skojarzeń słownych, test niedokończonych zdań, niedokończonych opowiadań, testy rysunkowe


PYTANIA SPRAWDZAJĄCE/KONTROLNE pomiarem końcowym

Stosuje sieje chcąc sprawdzić czy na określone pytanie respondent odpowiedział zgodnie z prawdą, stąd pytanie to dotyczy tego samego problemu, ale jest zadane w innej formie. W kwestionariuszu powinno znajdować się odpowiednio „daleko" od pytania właściwego.

PYTANIA W FORMIE HISTORYJKI

PYTANIA JAKO ZESTAW OPINII

„Jak Pan(i) ocenia obecny stan gospodarki?

a) Uważam, że gospodarka znajduje się w stanie dynamicznego rozwoju

b) Uważam, że gospodarka znajduje się w stanie powolnego rozwoju

c) Uważam, że gospodarka znajduje się w stanie lekkiego kryzysu

d) Trudno powiedzieć "

PYTANIA NARUSZAJĄCE PRYWATNOŚĆ

„Ile Pani zarabia? "

METRYCZKA

Zawiera dane społeczno - demograficzne: wiek, płeć, stan cywilny, zawód,wykształcenie.

Powinna być umieszczana na końcu kwestionariusza


JĘZYK pomiarem końcowymKWESTIONARIUSZA

Forma językowa pytań kwestionariuszowych nie powinna:

  • wywoływać emocji

  • brzmieć zbyt górnolotnie, literacko, nie powinna próbować wywoływać podziwurespondenta: co sądzi Pan(i) o percepcji adolescentów relatywizującej facylitacjęmodernistycznego progresiwizmu ?

    RESPONDENT MUSI ZROZUMIEĆ SENS PYTAŃ TAK JAK GO ROZUMIE

    BADACZ

  • • kolejność pytań - kontrowersje

  • • „promieniowanie emocjonalne pytań" poprzedzających na następujące - sugeruje się stosowanie pytań buforowych pomiędzy poszczególnymi grupami tematycznymi;

  • • długość kwestionariusza

  • • w przypadku wywiadu mierzy się czasem wywiadu (wg. Noelle wywiad powinien trwaćokoło 30 minut, aczkolwiek nie można ustalać sztywnych ram czasowych — za R. Mayntz);

  • • stopniowanie „trudnych" pytań polega na tym, że na ten sam temat stawia się najpierw pytania ogólne (często otwarte) i kolejno coraz bardziej szczegółowe (najczęściej zamknięte) - lub odwrotnie.


Dodatkowo, można zastosować następujące strategie pozyskania odpowiedzi;

a.odpowiedź ogólna (jakie mniej więcej są Pana dochody, mieszczą się w granicach..., czy...)

b.złagodzenie, pomniejszenie (Czy zdarzyło się Panu zabrać [zamiast ukraść] do domu paręołówków z biura..?)

c.zaskoczenie - Proszę niech Pan sobie przypomni, którego dnia ostatni raz

wziął Pan dodomu trochę materiałów biurowych ?

d.pozór jednomyślności (Wiadomo, że większość... czy Pan także...?)

e.oczywistość - potraktowanie tematu jako naturalność - Oczywiście...

UWAGA: w odpowiedzi na powyższe (a-e) sposoby formułowania pytań część

respondentów może się przyznać do czynów, których nie popełnili

• układ graficzny

•  różnice między kwestionariuszem ankiety i wywiadu (wywiad powinien zachować charakterrozmowy)


Pytania sugerujące: pozyskania odpowiedzi;

„ Czy powinno się stosować karę śmierci za najcięższe przestępstwa?”

tak – 18%

„Czy zgadzamy się z Janem Pawłem II , że kara śmierci powinna być powszechnie zniesiona?”

tak – 27%

(firma Mentor dla Wprost)

dwie opinie do wyboru (OBOP):

„blokujący drogi rolnicy nie mają innego wyjścia (…)”

„”rolnicy działają bezprawnie .,..”

w Onet.pl:

„Czy w Sejmie winny być eksponowane symbole religijne?” (27.05.2007)


P pozyskania odpowiedzi;ytania z wyrazami wywołującymi emocje:

„Czy powinno się pomagać rodzinom wielodzietnym?”

„Czy rodziny wielodzietne winny mieć przywileje?”

w Onet.pl

„Czy prezydent Kaczyński powinien tak kategorycznie wypowiadać się na temat relacji polsko-niemieckich ?

Dwa pytanie w jednym ( pytanie zadane przez PBS na zlecenie

Rzeczpospolitej):

„ Czy uważa Pan(i), że rolnicy maja powody do tego, by protestować, urządzać blokady dróg?”

Pytania zbyt trudne-stawianie respondenta w roli eksperta:

„Jak zmiana koalicji rządzącej w Niemczech wpłynie na warunki na jakich Polska zostanie przyjęta do Unii Europejskiej?”

trudno powiedzieć 1/3 badanych (CBOS)


Obserwacja pozyskania odpowiedzi;

Bardzo trudna technika zbierania danych z następujących powodów:

  • Trudności w interpretacji sensu zachowań (facet w podartym swetrze, kobieta płacząca z telegramem, rzekomo wroga-krzyk wymiana zdań na targu,) ; można próbować ustalić ten sens poprzez badanie kwestionariuszowe,

    Powyższą trudność niweluje w pewnym sensie znajomość rólspołecznych a także kultury danej społeczności (pokazanie palców z literą V, koronacja królów, wykład itp.)

    2. Konieczna znajomość języka (slangu- kopsnij szluga, foki, rzuć wapno na druty itd..)

    3. Niebezpieczeństwo nadawania przez obserwatora własnych sensów obserwowanym sytuacjom (antropologowie niemieccy kontra Raymond Firth)

    4. Zachowania są też wskaźnikami zinstytucjonalizowanych wartości, społecznie uzgodnionych definicji sytuacji, norm, nakazów, ról, itp.


Obserwacja pozyskania odpowiedzi;

Obserwowane przez badacza zachowania uwarunkowane są przez:

  • Sytuację, którą badacz winien rozumieć,

  • Jej subiektywną interpretację, tego możemy się dowiedzieć tylko od obserwowanego,

  • Intencję osób działających - jw

Obserwacja wymaga rozumienia bądź trafnejinterpretacji subiektywnego sensu orazspołecznego znaczenia określonego zachowania.


Cele obserwacji pozyskania odpowiedzi;:

  • Opiswystępujących w określonym systemie społeczno – kulturowymzachowań i form interakcji społecznych bez próbybudowania teorii (np. zachowania handlowe na bazarach arabskich)

  • Analiza zależności empirycznych między określonymi sekwencjami zachowańa warunkamisytuacyjnymi (np.ubiórekspedientaachęćdokonania zakupu)

  • Budowanie teorii zachowań.

    Co i dlaczego mamy obserwować? Wszystko? Oczywiście nie. Sekwencja obserwacji wynika z hipotez.


Rodzaje obserwacji: pozyskania odpowiedzi;

  • Obserwacja uczestnicząca (niebezpieczeństwo zaangażowania, problemy etyczne),

  • nieuczestnicząca

  • Systematyczna; teoria dobrze rozwinięta, kategorie, warunki kontrolowane, 2 obserwatorów,

  • Mało usystematyzowana;gdy mało wiemy o przedmiocie badań – badacz uczy się sensów i znaczeń. Niebezpieczeństwo: zwracanie uwagi na zachowania przypadkowe, anegdotyczne. Nie stosuje się standaryzowanych metod zbierania informacji i interpretacjidanych. Przykład: Street Corner Society


Cele pozyskania odpowiedzi;obserwacji:

  • Ustalenie związków między zachowaniami a sytuacją i systemem kulturowym,

  • Ustalenie warunków wywołujących te same zachowania,

  • Ocena sytuacji i motywacje określają dane zachowania.

    Fotografie dnia (np. menadżera, instytucji, działu)

    MUSIMY PRECYZYJNIE WIEDZIEĆ CO CHCEMY ZBADAĆ!


ETAPY PRZYGOTOWANIA OBSERWACJI pozyskania odpowiedzi;

1.CEL BADANIA

2.PRZEDMIOT BADANIA

3.SFORUŁOWANIE HIPOTEZ BADAWCZYCH

4.ZDEFINIOWANIE KATEGORII OBSERWACYJNYCH

>Operacjonalizacja zmiennych

>Powiązanie zmiennych z ogólną strukturą sytuacji społecznej

5. OKREŚLENIE WARUNKÓW l PRZEBIEGU OBSERWACJI

>Miejsce badania

>Czas i częstotliwość pomiaru

>Stopień ingerencji obserwatora

>Stopień jawności obserwatora

6. WYBÓR TECHNIKI OBSERWACJI

7.OPRACOWANIE INSTRUMENTU POMIARU l SPOSOBU REJESTRACJI DANYCH

8.REALIZACJA BADANIA

9.UOGÓLNIENIE l SYSTEMATYZACJA WYNIKÓW

10.SPORZĄDZENIE RAPORTU Z BADAŃ


Interview- Wywiad zogniskowany. pozyskania odpowiedzi;

Jest to metoda jakościowa, używana przede wszystkim w badaniach marketingowych.

Polega ona na tym, że zaprasza się do dyskusji, która nie powinna trwać dłużej niż 2 godziny, 6 do 12 osób które mają dyskutować na dany temat.

Są one opłacane przez badaczy. Dobrze jest mieć parę osób w rezerwie, gdyby ktoś się rozmyślił.

Dyskusja jakkolwiek ma charakter swobodny, jest kierowana przez moderatora. Często wybiera się relaksujące otoczenie dla dyskusji.

Jej tematem jest zagadnienie będące obiektem badań, np: odbiór jakiegoś produktu, usługi ( np. używanie telefonów w samolotach), reklamy, zachowania konsumenckie.

Dla pobudzenia dyskusji używa się rozmaitych materiałów.

Treść dyskusji nagrywa się na magnetofonie lub przy pomocy kamery wideo. Potem materiały są analizowane przez specjalistów dostarczając im ważnych informacji do planowania działań rynkowych.

Badania dokonuje się na 3-4 grupach. Tak więc próba liczy około 40 osób.

Gdy moderator zaczyna domyślać się jakie będą odpowiedzi na pytania ( na podstawie odpowiedzi w poprzednich grupach) oznacza to, że czas kończyć.


Interview- Wywiad zogniskowany. pozyskania odpowiedzi;

Metoda ta używana jest do:

  • zorientowania się w nowej dziedzinie badań,

  • sformułowania hipotezy w oparciu o opinie uczestników dyskusji,.

  • oceny przydatności populacji lub/i miejsc badań,

  • korekty kwestionariuszy,

  • weryfikacji interpretacji badawczych

    Zdarza się stosunkowo często, że technikę tę używa się w połączeniu z innymimetodami/technikami.

    Charakterystyczną cechą wywiadu zogniskowanego jest wykorzystanie interakcji grupowychdo uzyskania takich wyników , które nie są osiągalne inną metodą.


Interview – wywiad zogniskowany pozyskania odpowiedzi;

dobór próby,nie musi być losowa, możemy wybierać celowe używając telefonu(telefonicznie ustala się dane), przy ustalaniu członków grupy trzeba wziąć pod uwagę wiek,płeć, środowisko społeczne z którego się wywodzą.

poziom ingerencji moderatora:wysoki, niski i w środku. Dawniej optowano za niskim,obecnie za wysokim aby uzyskać jak najwięcej użytecznych informacji. Jednakże są cons andpros.

przygotowanie listy pytań/ problemów do dyskusji,a więc znowu: problem i jegoeksplikacja i operacjonalizacja.

rola moderatorajak ankietera - niewidoczny,

zapis:analiza treści, analiza jakościowa, kodowanie

zalety:taniość ($50 - 100, tzn. 50PLN), połączenie dwóch metod: wywiadu i obserwacji,jednakże obserwacja ta nie ma naturalnego charakteru , ponieważ moderator ją kreuje.

wady:brak reprezentatywności wyników, nie zawsze wiemy czy osoby będą aktywne wdyskusji,


SOCJOMETRIA. pozyskania odpowiedzi;

Test socjometryczny służy rozpoznawaniu następujących stosunków:

1.      sympatii i antypatii - pytamy kogo z członków grupy R. najbardziej lubi/nielubi,

2.       subiektywne preferencje w sferze interakcji-kogo prosi o radę, kogo najchętniej gościłby w domu, z kim chciałby pracować,

3.       rzeczywiste interakcje- kto z kim chodzi na piwo, kto od kogo zasięga porady.

Pytania o sympatie/ antypatie - kogo chciałbyś zaprosić na imieniny a kogo nie? Pytanie o spodziewane wybory i odrzucenia.

Prezentacja wyników:

•       socjogram - nie ma zasad sporządzania, przy większych grupach bardzo skomplikowany inieczytelny,

•      „tarcza strzelnicza"


SOCJOMETRIA. pozyskania odpowiedzi;

Typowe konfiguracje socjometryczne:

*para,

*trójkąt,

*łańcuch - A->B->C->D

*gwiazda socjometryczna,

*klika,

* szara eminencja - łączą ją tylko dobre stosunki z gwiazdą/idolem,

*samotnik osoba nie wybierana i nie wybierająca,*odrzucony.


SOCJOMETRIA. pozyskania odpowiedzi;

macierz socjometryczna;

indeksy:

liczba dokonanych wyborów suma a+ i odrzuceń suma a-

liczba uzyskanych wyborów suma r+ i odrzuceń suma r-

Gdy chcemy uwzględnić kolejność wyborów używamy wagi

Indeks spójności grupy:

liczba wyborów wzajemnych

S= -----------------------------------------------------

liczba możliwych wyborów wzajemnych


MACIERZ SOCJOMETRYCZNA pozyskania odpowiedzi;

Objaśnienie znaków:

wiersz „a” -> liczba wyborów (suma a+) i odrzuceń (suma a-) dokonanych

wiersz „b” -> liczba wyborów i odrzuceń oczekiwanych

Kolumna „r” -> liczba wyborów i odrzuceń uzyskanych

kolumna „s”-> liczba wyborów i odrzuceń, których inna osoba oczekuje od A,B,...

Po nadaniu wagi można również wyprowadzić wartości, które uwzględniają kolejność wyborów i odrzuceń:

1-szy wybór ma wagę 3; 2-gi wybór wagę 2, a 3-ci-wagę 1.

Otrzymujemy:

1.  łączną sumę wag wyborów: (a) uzyskanych i (b) dokonanych;

2.  łączną sumę wag odrzuceń: (a) uzyskanych i (b) dokonanych;

3.  łączną liczbę wyborów wzajemnych;

4.  łączną liczbę odrzuceń wzajemnych;

5.  łączną liczbę: a), trafnie oczekiwanych wyborów, b), trafnie oczekiwanychodrzuceń, c), nie- trafnie oczekiwanych wyborów, d), nietrafnie oczekiwanychodrzuceń.


Pasywne uczestnictwo w stosunkach z innymi pozyskania odpowiedzi;

Przychylność do kogoś

(sympatia lub wybór pozytywny)

Niechęć do kogoś

(antypatia lub wybór negatywny)


ANALIZA TREŚCI pozyskania odpowiedzi;.

Jest to technika badawcza , która w sposób zobiektywizowany i systematyczny ustala i opisuje cechy językowe tekstów po to, aby na tej podstawie wnioskować o niejęzykowych własnościachludzi i agregatów społecznych. „Tekst” może być mówiony i pisany, może być to także plakat lub film.

Analiza treści może dotyczyć m.in.:

1.  nadawcy tekstu (np. jego intencji, cech systemu wartości)

2.  założonych przez nadawcę cech odbiorcy/ców (np: poziomu wiedzy, zainteresowań, uznawanych wartości)

3.  przypuszczalnych reakcji odbiorcy na komunikat,

4.  cech systemu społeczno-kulturowego w którym ten tekst powstał lub do którego jestadresowany (cnoty i wartości społeczeństwa, polityczna orientacja wydawcy itp).


ANALIZA TREŚCI pozyskania odpowiedzi;.

Etapy badawcze:

•  sformułowanie problemu , eksplikacja, operacjonalizacja

•  podbudowa teoretyczna; dlaczego wybieramy analizę treści, dlaczego. uważamy, że istniejezwiązek i jaki między tekstem a postawami lub zachowaniami,

•  hipotezy i pytania badawcze,

•  dobór materiału tekstowego, dobór próby -- uważać na zniekształcenia systematyczne( pewnego typu artykuły ukazują się tylko w pewnych okresach).

•  operacjonalizacja zmiennych zawartych w hipotezach; określenie jednostek tekstowychsłowa, części zdań, całe zdania, całe akapity tekstu, całe artykuły, książki , audycjeradiowe, tematy) oraz opracowanie kategorii analitycznych ( np: przy badaniu testem TAT- osoby „jednoznacznie zorientowane na osiągnięcia”, „wątpliwie zorientowane naosiągnięcia”. itp)

•  analiza jakościowa i ilościowa- robi się wszystko aby liczenie nie było obarczoneemocjami; zamiast nazw wprowadza się symbole,itd.


ANALIZA TREŚCI pozyskania odpowiedzi;.

Wątpliwości:

skąd osoba dokonująca analizy treści wie co oznacza określony- znak językowy w danymtekście, jaką treść nadaje mu nadawca i odbiorca komunikatu? - problem common meetingground nadawcy , odbiorcy i badacza (slangi, obcy język, „Google nie mógł się zgodzić aby Double Click przejął Microsoft”, itd)

Zalety:

badanie odbywa się na materiale istniejącym dowolnie długo, niezależnie od badacza.


Wtórna analiza danych pozyskania odpowiedzi;Wtórna analiza danych ma bogatą tradycję. Np.: Emil Durkheim analizował oficjalne dane statystyczne dotyczące samobójstw na różnych obszarach i stwierdził, że odsetek samobójstw w krajach protestanckich był wyższy niż w katolickich.Max Weber studiował oficjalne założenia ideologiczne kościołów protestanckich, a także analizował inne dokumenty historyczne aby podważyć tezę Marksa, że to raczej religia a nie determinizm ekonomiczny jest źródłem zachowań społecznych.Powody dla, których rośnie zainteresowanie wykorzystywaniem danych wtórnych. Jaki efekt, o ile w ogóle, wywiera opinia publiczna na politykę rządu?Benjamin Page i Robert Shapiro przeanalizowali kilkaset badań sondażowych przeprowadzonych na próbie reprezentacyjnej społeczeństwa amerykańskiego miedzy rokiem 1935 a 1975 przez Instytut Gallupa, NationalOpinionm Research Center, Center for Political Studies Center przy University of Michigan.


Wtórna analiza danych pozyskania odpowiedzi;.Ograniczenia wtórnej analizy:1. tylko w przybliżeniu odpowiadają one danym jakie badacz chciałby wykorzystać w procesie testowania hipotez. Różnice mogą dotyczyć wielkości próby, metody,sposobu formułowania pytań itd.2. dostęp do danych,3. brak informacji jak dane zostały zebrane.Dokumenty osobiste:-   autobiografie,-   pamiętniki,-   listy.


Badania panelowe

WIOSNA pozyskania odpowiedzi;

JESIEŃ

ZATRUDNIONY

20

20

BEZROBOTNY

1

1

RAZEM

21

21

BADANIA PANELOWE

„Badanie panelowe polega na tym, że pewna liczba osób lub innych jednostek badawczych zostaje przynajmniej dwukrotnie w pewnym odstępie czasu poddana pomiarom (obserwacji, badaniom ankietowym) ze względu na tę samą cechę"

na podst. R. Mayntz i in., str. 171

PANEL • to grupa kilkakrotnie wypowiadająca się na dany temat Głównym celem badań panelowych jest pomiar dynamiki określonych zmian, np. postaw, preferencji konsumenckich - postaw, opinii, ale również zachowań, statusu (zawód, dochód), przynależności do określonej grupy.

Analiza trendu – jest również metodą badania zmian zachodzących w czasie: zmienną(e) mierzy się kilkakrotnie w pewnych odstępach czasu.

Analiza trendu


WIOSNA pozyskania odpowiedzi;

JESIEŃ

RAZEM

WIOSNĄ

Zatrudniony

Bezrobotny

ZATRUDNIONY

19,5

0,5

20,0

BEZROBOTNY

0,5

0,5

1,0

RAZEM

20,0

1,0

21,0

Tabela panelowa


Rodzaje skal. pozyskania odpowiedzi;

Pomiar oznacza podlegający określonym regułom proces przyporządkowania symboli

zaobserwowanym wartościom badanych cech.

Można wyróżnić cztery rodzaje pomiarów i odpowiadające im 4 rodzaje skal:

1.             skalę nominalną,

2.             skale porządkową,

3.             skalę interwałową,

4.             skale ilorazową.

Ad. 1.:

Polega ona na klasyfikowaniu obiektów ze względu na określoną cechę jakościową. Np.: kobieta (1), mężczyzna (2), osoby wyznania protestanckiego (1), katolickiego (2) , mojżeszowego (3) itd.

Przy pomiarze nominalny muszą być spełnione następujące warunki:

1. w odniesieniu do dwóch obiektów badanych musi być rozstrzygalne, czy zewzględu na badaną cechę są one takie same czy nie. Możliwa jest tylko jedna zdwu sytuacji: A=B lub A =/= B.

2.  Identyczność dwu obiektów musi być relacją symetryczną: jeżeli obiekt A ma tęsamą cechę badaną co obiekt B, to obiekt B ma tę samą cechę badaną co obiekt A: jeżeli A=B to B=A

3. Jeżeli obiekt A ma tę samą wartość cechy co obiekt badany B, obiekt zaś B tęsamą wartość cechy co obiekt C , to obiekt A ma tę samą wartość cechy co obiektC: jeżeli A = B i B = C to A = C.


Ad.2: pozyskania odpowiedzi;

Pozwala na porządkowanie obiektów badanych odpowiednio do wartości danej cechy, ponieważ cecha ta ma charakter ilościowy. Tego rodzaju pomiar uwzględnia siłę, natężenie i wielkość określonej cechy u poszczególnych obiektów badanych. Np.: ludzi można uszeregować wg siły lub słabości zainteresowań politycznych.

Przy pomiarze muszą być spełnione następujące warunki:

1.  jeżeli obiekt A pod względem danej cechy jest większy od obiektu B , to obiekt B

pod względem tej cechy nie jest większy od obiektu A: jeżeli A>B to B A,

2. jeżeli A>B a B>C to A>C

Ad.3:

Skala interwałowa informuje jakie są odstępy między poszczególnymi punktami. Np.: długość mierzy się w cm lub metrach, temperaturę w stopniach.

Ad.4:

Skala ilorazowa ma punkt zerowy, dzięki czemu możemy posługiwać się mnożeniem i dzieleniem.


Skale nominalne pozyskania odpowiedzi;

Skale nominalne alternatywne (z klasyfikacją dwudzielną)

Czy ma Pan (i) samochód marki FIAT 126 p?

a) tak

b) nie

Skale nominalne niealternatywne (z klasyfikacją wielodzielną)

Który z niżej wymienionych czynników zadecydował o zakupie przez Pana (ią) FIAT-a 126 p?

a) gabaryty

b)cena

c) koszty eksploatacji

d) łatwość nabycia

e) doświadczenie z użytkowania samochodu tej marki


Skale porządkowe pozyskania odpowiedzi;

- skala jednobiegunowa

Jak często spotyka się Pan(i) z wyżej wymienionymi osobami?

1. codziennie

2. przynajmniej raz w tygodniu

3. przynajmniej raz w miesiącu

4. kilka razy w roku

5. rzadziej

I biegun silny I------------------I niesilnyIIbiegun

Czy jest Pan(i) zainteresowany(a) wypróbowaniem nowego środka do prania bielizny (proszę zaznaczyć x w miejscu oznaczającym stopień zainteresowania?

Jestem bardzo zainteresowany I_I_I_I_I_I W ogóle nie jestem zainteresowany


- pozyskania odpowiedzi;skala dwubiegunowa

Czy w ciągu ostatnich trzech lat warunku życia w Pana(i) mieście (dzielnicy), ogólnie biorąc poprawiły się?

1. Bardzo się poprawiły

2. Trochę się poprawiły

3. Pozostały bez zmian

4. Trochę się pogorszyły

5. Bardzo się pogorszyły

6. Trudno powiedzieć

I biegunsilny I---------------------------------I słabyII biegun

Jaki wpływ na decyzję zakupu nowego środka doprania bielizny ma jego cena?

a) bardzo dużą

b) dużą

c) ani dużą ani małą

d) małą

e) bardzo małą


Skale interwałowe pozyskania odpowiedzi;

W którym roku planuje Pan (i) zakup nowej pralki automatycznej?

a) 2000

b) 2001

c) 2002

d) nie wiem

Skale ilorazowe


Mierzenie postaw pozyskania odpowiedzi;

Thurstone’a metoda równych interwałów

Stosowana coraz rzadziej ze względu na poważne niedostatki.

Pewną liczbę stwierdzeń poddaje się ocenie kompetentnych w badanej dziedzinie sędziów. ( Np.: w sprawach Kościoła). Np.: takim stwierdzeniem może być „ do kościoła chodzą przeważnie ludzie starzy”. Sędziowie mają określić czy dane stwierdzenie odzwierciedla postawę pozytywną czy negatywną. W wyniku tej oceny umieszczamy każde stwierdzenie na 11 punktowej skali ( od postawy negatywnej przez neutralną do pozytywnej). Oceny sędziów będą prawdopodobnie różne, dlatego obliczamy średnią, która określa miejsce danego stwierdzenia na skali. Oraz odchylenie standardowe.

Następnie spośród stwierdzeń zajmujących na skali miejsca obok siebie wybiera się te , które mają najmniejsze rozproszenie ( ok. . 20). Wybrane stwierdzenia stanowią narzędzia pomiaru . Respondent proszony jest o to , aby stwierdził, że zgadza się lub nie z danymi stwierdzeniami. Na ogół bierze się pod uwagę tylko te stwierdzenia z którymi się zgadza. Oblicza się średnią, która jest ilościowym wyrazem postawy.

Wątpliwe jest oparcie się na sądach „kompetentnych sędziów”.


Mierzenie postaw

Mierzenie postaw pozyskania odpowiedzi;

Skala Likerta.Przykład: badamy stopień patriarchalizmu w postawach mężów względem żon.Kompletujemy stwierdzenia. Np.:

Praca zawodowa męża jest więcej warta niż praca domowa żony.

Mąż winien określać kieszonkowe dla żony.

Kobieta nigdy nie powinna w obecności męża wygłaszać innego zdania niż mąż.

Kobiety winny mieć prawa jazdy itd.

Respondent winien zająć stanowisko w stosunku do każdego stwierdzenia: (4) tak, (3) raczej tak, (2) nie mam zdania, (1) raczej nie, (0) nie.


Mierzenie postaw pozyskania odpowiedzi;

Skala Likerta.Skompletowane stwierdzenia można poddać selekcji, aby odrzucić mało przydatne. Można to dokonać poprzez wstępny sondaż przeprowadzony na grupie np.: 100 osób. Sondaż nie jest obowiązkowy, ponieważ możemy w trakcie badań nie uwzględnić nieadekwatnych stwierdzeń.Nadajemy wartości liczbowe wybranym przez respondentów odpowiedziom.Sprawdzenie założonej jednowymiarowości; ujawnienie i odrzucenie stwierdzeń , które nie należą do wymiaru „postawa patriarchalna”. Najpierw ustala się łączną liczb punktów. Następnie wydzielamy 25% tych respondentów, którzy uzyskali najwięcej punktów i 25% ,którzy uzyskali najmniej punktów. Stanowią oni grupę „górną” i „dolną”.  Oblicza się łączną liczbę punktów uzyskanych przez respondenta w odpowiedzi na stwierdzenia zaakceptowane i punkty określają nam postawę.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

1.  Weryfikacja materiału surowego- rok urodzenia podany w ankiecie nie zgadza się z tymw operacie, ankiety od jednego ankietera bliźniaczo do siebie podobne, poprawnośćwypełnienia ankiet

Karta perforowana


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

2. Kodowanie:

a.Kategoryzacja:

•        pytań zamkniętych,

•        pytań otwartych ( dlaczego zdecydowałeś (łaś) się studiować zarządzanie na UJ)

Zawody:

Fryzjer, stolarz, makler, operator dźwigu, weterynarz, pielęgniarka, sezonowy pracownik rolny, pracownik szczebla kierowniczego, inżynier, elektryk, pracownik agencji reklamowej,

Kategoryzujemy:

1.wolne zawody i osoby zatrudnione na szczeblu kierowniczym: prawnik,weterynarz, pracownik szczebla kierowniczego, inżynier,

2. pracownicy techniczni i sprzedawcy: pracownik agencji reklamowej, makler,

3.pracownicy sektora usług i robotnicy wykwalifikowani: fryzjer, stolarz, operatordźwigu, pielęgniarka, elektryk,

4. robotnicy niewykwalifikowani: sezonowy pracownik rolny

podstawa powyższej kategoryzacji: prestiż, wykształcenie, dochody.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Jaki problem uznałbyś za największy w obecnym okresie studiów?

  •  Za wysokie czesne

  • Za mało miejsc parkingowych

  • Kadra nie wie co się dzieje

  • Kierownicy studiów są wiecznie nieosiągalni

  • Za mało oferowanych wykładów

  • Karaluchy w akademikach

  • Zbyt wysokie wymagania

  • Zła jakość jedzenia w stołówce

  • Za drogie książki

  • Za mało stypendiów

     Szersze pola problemowe:

    Problemy finansowe: wysokie czesne, za drogie książki, za mało stypendiów,

    Problemy bytowe: zła jakość jedzenia, karaluchy w akademikach, mało miejsc na parkingach,

    Problemy związane ze studiowaniem (?)

    Ale można też rozróżnić na akademickie i pozaakademickie

    Albo

    Akademickie, infrastrukturalne i administracyjne


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Pyt.25: „Co sądzi Pan(i) o zamieszczeniu w X horoskopów, tj. przepowiedni, jakie wydarzenia w ciągu tygodnia czekają ludzi urodzonych w określonym dniu, miesiącu?”

  • OCENY POZYTYWNE ; np.: „ to jest wspaniała rozrywka”, „ nie bardzo im wierzę , ale z przyjemnością czytam”, „pasują doskonale do magazynowego charakteru gazety” itp.

  • OCENY MIESZANE ; np.: jest ciekawe, ale gazeta za dużo miejsca im poświęca”, „ dobra rozrywka, ale powinny być bardziej dowcipne” , „ da się czytać , ale bez tego bym się obył”, „ jest mi to obojętne” itd.

  • OCENY NEGATYWNE; np.: „nie widzę sensu zamieszczania takich bzdur w organie partyjnym”, „nie pochwalam, bo czemu to służy”, „ zamiast horoskopów lepiej zamieścić satyrę polityczną”itd.

  • ODPOWIEDZI UNIKOWE, BRAK ZDANIA (np.: „nie wiem, nie czytałem tego”, „trudno odpowiedzieć”, „zależy jak kto do tego podejdzie” ( nie wyraża własnego zadania),

  • ODPOWIEDZI NIE NA TEMAT ; „urodziłem się pod znakiem Byka i kiedyś wróżka powiedziała mi , że...” itd..

  • BRAK ODPOWIEDZI

  • NIE DOTYCZY ( np.; respondent wcześniej odpowiedział, , że nie czyta tej gazety)


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Przykład braku rozłączności:

Kategorie opisujące warunki mieszkaniowe studentów:

1. mieszka w domu studenckim,

2. mieszka z rodzicami,

3. mieszka poza miasteczkiem studenckim,

4. mieszka z małżonkiem

Powinno być:

1.mieszka z rodzicami,

2 mieszka w domu studenckim,

3mieszkapoza miasteczkiem studenckim albo

samodzielnie, albo z przyjaciółmi,lub małżonkiem.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

b. klucz kategoryzacyjny;

  •  może być kilka dla jednego pytania,

  • kategorie rozłączne i wyczerpujące np: kategorie treści, których zdaniem badanych winnobyć więcej w gazecie:

    1. informacje z kraju i ze świata,

    2.     wiadomości i artykuły o tematyce sportowej,

    3.  wiadomości lokalne,

    .....................................................

  • klasyfikacja winna być podporządkowana głównie temu, czego oczekujemy od materiału

  • przykłady odpowiedzi umieszczone przy każdej kategorii


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

c. instrukcja kodowa;

•         symbole kodowe dla „brak odpowiedzi", „nie dotyczy".

•        sprawdzanie instrukcji kodowych (50 ankiet kodowanych przez kilka osób)

•        wpisywanie danych do arkusza kodowego

d. błędy kodowania;zły dobór kategorii, pomyłka przy wpisaniu kodu do arkusza kodowego, pomyłka przy wpisaniu kodu na kartę perforowaną lub do komputera.

Faza kodowania danych jest najczęściej największym źródłem błędów.

Kammayer i Roth poprosili 64 studentów college'u o wypełnienie kwestionariuszy zawierających pytania otwarte i zamknięte. Następnie każdy student miał zakodować swój kwestionariusz i innych osób. Dla każdej osoby badanej badacze porównywali sposób kodowania własnego kwestionariusza i innych osób. Okazałosię, że osoby kodujące inaczej rozumiały odpowiedzi niż właściwy respondent


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Metody wprowadzania danych:

  • •         arkusz kodowy,

  • •         kodowanie na marginesie,

  • •         skanowanie,

  • •         bezpośrednie wprowadzanie danych: CATI (computer-assisted telephoneinterviewnig) wywiad telefoniczny ze wspomaganiem komputerowym


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

  • liczenie;

  • •        pałeczkowanie,

  • •        komputer.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

  • analiza tabelaryczna;

    związki przyczynowe:

    • zależność jednoprzyczynowa „ X warunkuje Y" X----- > Y (tabela dwudzielcza)

    • zależność wieloprzyczynowa: (tabela trójdzielcza)

  • łańcuch przyczynowy: X warunkuje Y, a Y warunkuje Z : X—>Y—>Z

    Y - nazywamy zmienną interweniującą


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Związek przyczynowy ma charakter deterministyczny jeżeli:

• przy X →Y , ~X → ~Y

• przy X i Y →Z, ~X, ale Y → ~Z, X, ale ~Y→ ~Z

Np.: niepowodzenia (X) i ambicje (Y) powodują frustracje (Z)


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Tabela dwudzielcza.

O związku wzajemnym miedzy dwoma zmiennymi możemy orzekać:

1.stwierdzając czy w tabeli występuje „krzyżowanie się" relacji, (folia)

2.za pomocą statystycznego testu istotności, (folia) –

informuje o prawdopodobieństwiewystąpienia związku

3.obliczając współczynnik korelacji.(folia)- informuje o sile związku.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Tabela trójdzielcza.

Niejednokrotnie badacz ma podstawy, żeby sądzić, iż korelacja ujawniona przy pomocy tabeli dwudzielnej nie jest związkiemjednoprzyczynowym, tzn. że związek jednoprzyczynowy należałoby uzupełnić o trzecią zmienną, która jest albo drugą zmienną niezależną, albo zmienną interweniującą.

Może się też zdarzyć, że zależność wynikająca z tabeli dwudzielczej jest „korelacją pozorną". We wszystkich wyżej wym. przypadkach tabelę dwudzielną trzeba wzbogacić o trzecią, zmienną. ( zmienna testująca).


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

Posłużenie się zmienną testująca może ujawnić jeden z pięciu możliwych układów zmiennych:

1. korelacja pozorna - nie zachodzi żaden związek między zmiennymi,

2. interwencja - zmienna testująca okazuje się ogniwem pośrednim (interweniującym)w zależności miedzy dwoma zmiennymi,

3. wieloprzyczynowość - zmienna testująca okazuje się drugą zmienną niezależną.

4.potwierdzenie - zmienna testująca nie ujawnia ani korelacji pozornej, aniinterwencji, ani wieloprzyczynowości, a zatem potwierdza istnienie wyjściowegozwiązku jednoprzyczynowego. Może się jednak okazać , że użycie innej zmiennejtestującej zakwestionuje istnienie wyjściowej zależności jednoprzyczynowej,

5.pozorna nie-korelacja - początkowo tabela dwudzielna nie ujawniła żadnejzależności, a po wprowadzeniu zmiennej testującej wykazałazwiązekwieloczynnikowy.


Opracowanie i analiza danych pozyskania odpowiedzi;

ad. 1 korelacja pozorna

przykład: im więcej wozów straży pożarnej użyje się do gaszenia pożaru tym większe straty spowoduje ów pożar.(folie)

Analiza Kontekstualna - badanie zależności miedzy określonymi cechami otoczenia,sytuacji lub kontekstu a cechami osobowymi (postawy, sposoby zachowań). Cechamikontekstowymi są cechy grupowe określające jednostki – (np. ucznia poprzez rodzaj

szkoły, profesora poprzez uczelnię). Cechy kontekstowe uznawane są z reguły za zmienne niezależne.


Sprawdzanie zależności wieloczynnikowych pozyskania odpowiedzi;

Jak na podstawie posiadanych danych można ustalić, który z dwóch teoretycznie równie prawdopodobnych modeli czteroczynnikowych (modele poniżej) odpowiada poszukiwanej zależności- przykład:

Zakładamy, że wyniki w nauce (Z) mogą zależeć od następujących zmiennych:

  • Społeczno-ekonomicznych status ojca (W),

  • Stosowane przez ojca metody wychowawcze (X)

  • Pozycja (prestiż) syna w klasie (Y)

W X

Z Y

Dwa modele tej samej zależności

W X Y Z

Model 1

Model 2

r

rXZ= rXY* rYZ

rWY= rWX* rXY

rWZ= rWX* rXY*rYZ

rXZ= rXY* rYZ

rWY= rWY* rYZ


Sprawdzanie zależności wieloczynnikowych pozyskania odpowiedzi;

Macierz korelacji na podstawie badań empirycznych

Dokonujemy porównania wielkości korelacji wynikających z przewidywań teoretycznych (modele 1 i 2) z korelacjami wyliczonymi na podstawie badań empirycznych

W X Y Z

W - 0,49 0,53 0,39

X 0,49 - 0,61 0,51

Y 0,53 0,61 - 0,80

Z 0,39 0,51 0,80 -

Modele Wartość rzeczywista(badania)Wartość teoretyczna/modelowa

model 1

rXZ = rXY* rYZ 0,510,49 = (0,51)*(0,80)

rWY = rWX* rXY 0,530,30 = (0,49)*(0,61)

rWZ = rWX* rXY* rYZ 0,390,24 = (0,49)*(0,61)*(0,80)

model 2

rXZ = rXY* rYZ 0,51 0,49 = (0,61)*(0,80)

rWZ = rWY* rYZ 0,39 0,42 = (0,53)*(0,80)

Wynik: model 2 wykazuje większą zgodność z danymi empirycznymi


ad