Duurzaamheidsverslagen
Download
1 / 49

Duurzaamheidsverslagen - PowerPoint PPT Presentation


  • 94 Views
  • Uploaded on

Duurzaamheidsverslagen. Een gids voor vakbonden Arbeid en Milieu 8 december 2008. Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Duurzaamheidsverslagen' - hector


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Duurzaamheidsverslagen

Duurzaamheidsverslagen

Een gids voor vakbonden

Arbeid en Milieu

8 december 2008


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

Milton Friedman: belangrijkste maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven bestaat erin zoveel mogelijk winst te maken

MVO is trendy, maar niet nieuw

MVO in de 19e eeuw: paternalisme

Na WO II: economische groei, gestage stijging van de koopkracht en sociale zekerheid bleken betere instrumenten voor sociale vooruitgang dan individueel “sociaal ondernemerschap”


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling1
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

Vanaf 1973 gaat het mis: verscherping van de concurrentie, stijgende prijzen van energie en grondstoffen, overcapaciteit, stijgende lonen: dalende winsten

Vanaf einde jaren zeventig: koopkracht wordt aan banden gelegd, liberaliseren en privatiseren is aan de orde van de dag, hinderpalen voor kapitaalverkeer worden stelselmatig uit de weg geruimd.

Globalisering = onderdeel antwoord op die crisissituatie


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling2
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

  • Globalisering (economisch):

    • Nationale kaders zijn dwangbuis voor ondernemingen

    • Toename internationale handels- en investeringsstromen

    • Internationalisering productieprocessen

    • Deregulering

    • Groeiende rol van de financiële markten

  • Samengevat:

    • tot stand komen van een wereldmarkt voor een toenmend aantal goederen en diensten

    • Concurrentie op wereldschaal


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling3
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

  • Macht van de MNO’s en grote financiële instellingen neemt snel toe

  • Hun politieke invloed op nationale en internationale besluitvorming ook

  • Beslissingen:

    • worden genomen op basis van financieel-economische overwegingen

    • Hebben ingrijpende en vaak weinig duurzame gevolgen

  • = context waarin de roep naar een meer duurzame ontwikkeling luider wordt


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling4
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

  • MVO = bijdrage van bedrijven aan duurzame ontwikkeling

  • Vele mistoestanden waarbij MNO’s betrokken zijn leiden in de jaren 70 tot (niet-bindende) gedragscodes:

    • OESO richtlijnen

    • IAO tripartiete verklaring

    • Vanaf jaren 90: onoverzichtelijke wirwar van MVO-labels


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling5
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

Vaak gebrekkig,ondoorzichtig,niet onafhankelijk,nauwelijks afdwingbaar

  • Geleidelijke evolutie: niet alleen productieproces, maar de volledige productieketen krijgt aandacht

  • Gedragscodes lijden allen aan tekortkomingen:

    • Gebruikte voorwaarden

    • Certificering

    • Rapportering

    • controle


Duurzaamheidsverslagen maatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling6
Duurzaamheidsverslagenmaatschappelijk verantwoord ondernemen duurzame ontwikkeling

MVO zit in spanningsveld tussen wat bedrijven doen en wat samenleving verwacht

In de eerste plaats moet de overheid hoogwaardige sociale, ecologische en economische normen opleggen

Geen MVO zonder inspraak van werknemers en hun vakbonden

De overheid moet in overleg met de vakbonden en andere belanghebbenden een kader uittekenen om MVO-praktijken te erkennen, de wijze van verslaggeving vast te leggen en ervoor te zorgen dat MVO algemeen ingang vindt

Wie “verantwoordelijkheid” zegt, zegt best ook “verantwoording”


Duurzaamheidsverslagen1
Duurzaamheidsverslagen ?

  • Vandaag is rapportering voor heel wat aspecten reeds voorzien:

    • Milieuverslaggeving

    • EFI

    • Sociale balans

    • Mobiliteitsdiagnostiek

  • Sinds de jaren 90: steeds meer ondernemingen produceren rapporten over “maatschappelijke verantwoordelijkheid” of “duurzaamheid”:

    • Aanvankelijk vooral milieu-aspecten

    • Sinds 2004: vooral MVO- en duurzaamheidsverslagen

    • In 2007: 245O ondernemingen (vooral MNO’s) ca. 50 000 MNO’s doen dat niet

  • Sommige regeringen zien MVO en duurzaamheidsverslaggeving als een lagekost-alternatief voor regulering.


Voor wie
Voor wie?

  • Voor het “publiek”

  • Voor (mogelijke) aandeelhouders

  • Voor financiers

    • “rating” van bedrijven gebeurt ook op basis van niet-financiële gegevens

  • Werknemers? Vakbonden?


For the people by the people
For the people!by the people?

In theorie: voorbereiding rapportering aanleiding voor overleg op verschillende niveaus (vestiging, nationaal , Europees, mondiaal) over:

Afbakening

Methode

Inhoud

In de praktijk?

Beslissen waarover gerapporteerd wordt is beslissen wat belangrijk is


Waarom belangrijk voor vakbonden
Waarom belangrijk voor vakbonden?

Versterken overleg

Belangrijke info over onderneming die via klassieke kanalen minder aan bod komt

Leerschool ! Uitpluizen van duurzaamheidsrapporten en stellen van kritische vragen bouwstenen voor debat over plicht tot verantwoording

drie belangrijke bekommernissen:

De mythe van de spontane verlichting

De mythe van de spontane harmonie

De mythe van de deskundige beoordeling


Welke methode
Welke methode?

In Frankrijk en UK: wettelijk kader = resp. wet NRE en Companies Act

Global Reporting Initiative (GRI) als belangrijkste vrijwillige standaard:

In 1997 gelanceerd door CERES (Amerikaanse NGO) en milieuprogramma van VN

Werkgevers, NGO’s, vakbonden

Geschoeid op leest van financiële verslagen (nadruk op kwantitatieve indicatoren)

Relatie met Global Compact



Duurzaamheidsverslag gri algemene vragen
duurzaamheidsverslag (GRI): algemene vragen

De inhoud afbakenen

Rekening houden met de belangen van “stakeholders”

Relatief belang van thema’s (“materiality”)

Betrekken van “stakeholders” (welke vakbonden werden geraadpleegd ? Ook die van de toeleveranciers? )

In welke mate dragen prestaties van bedrijf bij aan duurzame ontwikkeling?

“bandbreedte” van de verslaggeving

Grenzen: info over alle “entiteiten” waarover onderneming controle uitoefent, dus ook informatie over onderaannemers en leveranciers!

Tijd: cijfers komen pas tot leven op een tijdschaal


Duurzaamheidsverslag gri algemene vragen1
duurzaamheidsverslag (GRI)algemene vragen

Kwaliteit van het verslag:

Evenwichtig? Of alleen goed-nieuws-show

Vergelijkbaar?

Tijd

Tussen organisaties

Fouten, vergissingen, precisie, deugdelijkheid van de meetlat (indicator)

Helderheid

Betrouwbaarheid: kan men staven wat men zegt?


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

“standaard” – elementen:

Strategie en profiel (nadruk op de onderneming)

Managementsaanpak

Indicatoren (6 categorieën)


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud1
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

Strategie en profiel

Strategische prioriteiten inzake MVO en respect voor internationale normenvakbonden kunnen vragen om expliciet te verwijzen naar de tripartiete verklaring van de ILO over MNO’s en naar de OESO-richtlijnen voor MNO’s

Invloed op duurzame ontwikkeling en op stakeholdersVakbonden moeten opletten: de nadruk zal hier vaak liggen op de “duurzame ontwikkeling” van de onderneming, en niet op duurzame ontwikkeling van de samenleving (voor bv. een wapenproducent zal dit verschil in nadruk leiden tot nogal verschillende conclusies)

Profiel van de ondernemingvragen over aandeelhouders, structuur, enz…


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud2
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

“governance” (deugdelijk bestuur) en engagementen.Zijn de verantwoordelijkheden van de bestuurders, management en aandeelhouders goed afgebakend?Verhouding toplonen/ loonsontwikkeling werknemersIs er een charter voor deugdelijk bestuur?Is het ondernemingsbeleid gericht op de lange termijn?M/V verhouding in bestuursorganen?Is de onderneming lid van NGO’s? Neemt ze deel aan MVO-initiatieven? (Niet steeds positief)welke inspraak voor “stakeholders”? Opgelet, “some animals are more equal than others”. Worden ook sociaal overleg en CAO’s vermeld?


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud3
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

Profiel van rapport:

Welke periode dekt het rapport?

Jaarlijks?

Contactpunt voor vragen

Overzicht van behandelde thema’s (+ proces om tot dit overzicht te komen)

Overzicht van stakeholders tot wie men zich richtbelangrijk onderdeel voor vakbonden: wat beschouwt het bedrijf als “kernactiviteiten”, hoeveel aandacht zal besteed worden aan onderaanneming, leveranciers etc…


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud4
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

Managementsaanpak (horizontaal)

Doelstellingen en realisatiesVakbonden moeten heel erg opletten voor de mythe van de spontane verlichting: vraag welk verband er is tussen de doelstellingen en de nationale, Europese en globale normen

Informatie over successen en tekortkomingen, kansen en risico’s enz…


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud5
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

Beleid : bv. arbeidsnormenwelk beleid tav vakbonden? Welk beleid tov syndicale vrijheden? Welk beleid tav werk dat niet voldoet aan wettelijke normen?

Sommige ondernemingen zetten eigen auditorganisaties op om arbeidsnormen te controleren= vrijwillige aanpak: geen waarborg op kwaliteit, nog minder op bescherming van vakbondsrechten= middel om vakbondswerking “overbodig” te maken


Duurzaamheidsverslag gri vragen over inhoud6
duurzaamheidsverslag (GRI)vragen over inhoud

Indicatoren

6 categorieën:

Economie

milieu

arbeidsvoorwaarden en –praktijken

mensenrechten

productverantwoordelijkheid

maatschappelijke acties

Meten is weten?

Volgend overzicht : nadruk op sociale aspecten van het verslag


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

Aantal werknemers naar statuut, werkregime, regio

Aantal onderaannemers, pseudo-zelfstandigen

Aandeel personeelsleden gedekt door een CAO !!

Opsplitsing tewerkstellingscijfer

Full vs part-time

Tijdelijke vs OD contracten

Evolutie

Samenstelling (gender, leeftijd, ethniciteit, …)

Verdeling ifv classificatie

Vragen over flexibiliteit, overwerk,…


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren1
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

Personeelsverloop

Verschillen op basis van leeftijd, ethnische groep, geslacht, regio?

Worden er exit-interviews georganiseerd?

Outplacement?

Voordelen voor voltijdse werknemers OD die niet worden verleend aan PT, tijdelijken

Dit is een slechte indicator!!

Percentage werknemers gedekt door CAO !!

Evolutie?

Welk beleid?

Met welke vakbonden?

Procedures bij ontslagen en herstructureringen

Welke akkoorden met vakbonden?

Vergelijking


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren2
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

Percentage werknemers vertegenwoordigd door overlegorganen veiligheid en gezondheid

Is geen maat voor veiligheid op het werk!

Geen goede indicator voor kwaliteit van het overleg

Wel goede basis voor discussie over overleg

Frequentie arbeidsongevallen, beroepsziekten, absenteïsme per regioRespecteert de onderneming overal de IAO-regels om arbeidsongevallen te registreren en aan te geven?


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren3
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Opleiding, info, preventie, risicobeheer mbt ernstige ziektes

  • Veiligheids- en gezondheidsthema’s die in akkoorden met vakbonden aan bod komeneen lijstje van thema’s volstaat niet! vergelijking V&G-beleid in verschillende vestigingenOpleiding!Afspraken over de veiligheid van werknemers van onderaannemersHebben werknemers het recht om onveilig werk te weigeren?

  • Gemiddeld aantal uren opleiding per jaar ifv werknemerscategorieVraag de opsplitsing van deze cijfers per land en zelfs per vestiging


Duurzaamheidsverslagen

duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Samenstelling personeel en bestuursorganen naar geslacht, minderheidsgroep, leeftijd, …

  • Loonverhouding M/V

  • Aantal incidenten mbt discriminatie en de acties die werden ondernomenNogal onrealistisch dat bedrijven (aantal) misdrijven zullen rapporteren (hetzij dan bij leveranciers en onderaannemers, en dan nog in algemene termen)Maar: alleen spreken over verbetering zonder info over de situatie is niet voldoendeVraag welke concrete acties werden ondernomen om discriminatie te voorkomen of weg te werken


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren4
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Recht op vrijheid van vereniging, sociaal overleg en stakingsrechtopnieuw: niet verwachten dat men het aantal schendingen van het recht op vrijheid van vereniging zal vermelden; wel aandringen dat een goede maat voor het risico op schendingen van dit recht wordt gegeven, en de acties die werden ondernomen om dit recht te vrijwaren.Beste meetlat voor het recht op vrijheid van vereniging = acties die door het bedrijf worden ondernomen om lidmaatschap van vakbonden te ontmoedigen of stakingen te breken; over deze acties (als ze bestaan) zal wellicht niet gerapporteerd worden.Ook vragen naar aantal, ernst en aard van sociale conflicten (en gevolgen)


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren5
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Dwangarbeid en kinderarbeidIndien een onderneming rapporteert over het aantal schendingen van de mensenrechten waarvoor het verantwoordelijk is, heeft dit onmiddellijke juridische gevolgen.Is het risico op dwang- of kinderarbeid groot in het land of sector waarin het bedrijf actief is?Wat doet het bedrijf om dwang- of kinderarbeid (ook bij leveranciers en onderaannemers!) te vermijden of te verminderen?


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren6
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • economische waarden die zijn gegenereerd en verdeeld, waaronder inkomsten, operationele kosten, personeelsvergoedingen, donaties en overige maatschappelijke investeringen, ingehouden winst en betalingen aan kapitaalverstrekkers en overheden.Hier is het zeker belangrijk het aandeel van de lonen per regio op te splitsen; ook de evolutie van het loonaandeel is voor ons belangrijke informatie

  • Financiële gevolgen en andere risico’s en mogelijkheden voor de activiteiten van de organisatie als gevolg van klimaatverandering.

  • financiële steun van een overheid. We kunnen vragen om de steun per land op te splitsen; ook de reden voor de verkregen steun is belangrijk

  • Spreiding in de verhouding tussen het standaard aanvangssalaris en het lokale minimumloon op belangrijke bedrijfslocaties.!!

  • Procedures voor lokale personeelswerving en aandeel van het topkader dat afkomstig is uit de lokale gemeenschap op belangrijke bedrijfslocaties.


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren7
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Maatregelen die zijn getroffen naar aanleiding van gevallen van corruptie. Dring aan op maatregelen die corruptie voorkomen; ontslaan van corrupte werknemers lost het probleem niet noodzakelijk op.

  • Standpunten betreffende publiek beleid en deelname aan de ontwikkeling ervan, lobbying.

  • Totale waarde van financiële en in-natura-bijdragen aan politieke partijen, politici Zeer interessant, vraag ernaar, de kans dat hierover gerapporteerd wordt, is klein


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren8
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Totaal aantal rechtszaken vanwege concurrentiebelemmerend gedrag, monopolistische praktijken, de resultaten van deze rechtszaken.

  • Informatie over productverantwoordelijkheid: initiatieven en communicatie mbt de gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van producten in verschillende fases van hun levensduur


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren9
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Welke milieugegevens?

    • Totale hoeveelheid gebruikte materialen naar gewicht of volume.

    • Percentage van de gebruikte materialen dat bestaat uit afval

    • energieverbruik

    • energie die bespaard is door besparingen en efficiëntieverbeteringen

    • gegevens over gebruik en/of productie van milieuvriendelijke energie (HE, WKK, …)

    • Totale wateronttrekking per bron. Voor welke bronnen heeft onttrekking belangrijke gevolgen?

    • Percentage en totaal volume van gerecycleerd en hergebruikt water.

    • gevolgen van activiteiten en producten op de biodiversiteit in beschermde gebieden en gebieden met een hoge biodiversiteitswaarde buiten beschermde gebieden. Welke maatregelen en toekomstige plannen voor het beheersen van de gevolgen van de biodiversiteit.

    • Totale emissie van broeikasgassen.

    • Initiatieven ter verlaging van de emissie van broeikasgassen en gerealiseerde verlagingen.


Duurzaamheidsverslag gri indicatoren10
duurzaamheidsverslag (GRI)indicatoren

  • Emissie van ozonafbrekende, verzurende stoffen

  • Totale waterafvoer naar hoeveelheid en kwaliteit

  • Totaalgewicht afval naar type en verwijderingsmethode.

  • Gewicht van getransporteerd, geïmporteerd, geëxporteerd of verwerkt afval dat als gevaarlijk geldt

  • Initiatieven ter compensatie van de milieugevolgen van producten

  • Percentage producten dat is verkocht en waarvan de verpakking is ingezameld,

  • boetes en totaal aantal niet-monetaire sancties wegens het niet naleven van milieuregelgeving

  • milieugevolgen van het transport van producten en andere goederen en materialen

  • Totale uitgaven aan en investeringen in milieubescherming naar type.

    belangrijk:

  • evoluties !

  • onderzoek naar en investering in milieuvriendelijke technologie

  • vraag ook naar de ecologische voetafdruk van je onderneming (alle vestigingen)

  • Ook belangrijk om te vragen of er belangrijke voorzieningen voor milieukosten zijn aangelegd

  • Welke maatregelen worden genomen om het risico op milieu-ongevallen tot een minimum te beperken?

  • Welke maatregelen om de milieu-impact door de toeleveringsketen te beperken?

  • Welke initiatieven worden genomen om de milieu-impact van producten te verminderen?
















ad