De
Download
1 / 31

De eeuwige God en ons (on) eindige heelal - PowerPoint PPT Presentation


  • 95 Views
  • Uploaded on

De eeuwige God en ons (on) eindige heelal Vergrootglas en Verwondering Marco de Vos (devos@symbibaz.nl). Leerhuis De Schuilplaats Eindhoven 2010/10/14. Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' De eeuwige God en ons (on) eindige heelal' - harrison-patton


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
De eeuwige god en ons on eindige heelal

De eeuwige God en ons (on)eindigeheelal

Vergrootglas en VerwonderingMarco de Vos (devos@symbibaz.nl)

Leerhuis

De Schuilplaats

Eindhoven

2010/10/14


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers,

de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:

Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt,

en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Waarneming

Model

Experiment

Hypothese

Typischvoorsterrenkunde:

We hebbengeeninvloed op heelal, en kunnendusgeen experiment inrichten. Maar: als je langgenoegkijktkom je elke “opstelling” welzo’nbeetjetegen. Experimentenzijndaarmeewel “statistisch”.


De grote vragen van de natuurkunde
De Grote Vragen van de Natuurkunde

Origins

Fundamental Physics

Discovery

Epoch of Reionisation

Testen van zwaartekracht

Kosmisch Magnetisme

Bouwstenen van het leven

Grote-schaal structuren

Het Turbulente Universum


Axioma s en modellen
Axioma’s en modellen

  • Axioma == Vooronderstelling

    • Niet verkeerd: essentieel uitgangspunt

    • Maar: je moet niet ontkennen dat ze er zijn!!!

  • Model == Abstracte beschrijving van een deel van de werkelijkheid

    • Bij voorkeur verifieerbaar

      • Dwz: doet voorspellingen die waarneembaar zijn

    • Soms speculatief

      • Dwz: zonder waarneembare effecten

  • Natuurwet == Model met brede geldigheid

    • Ook “de wet van de zwaartekracht” is een model

    • Zelfs een natuurwet heeft een beperkte geldigheid


De eeuwige god en ons on eindige heelal

“En toch draait ze...“

Galileo Galilei, 1652


De afstand tot melkwegstelsels
De afstand tot melkwegstelsels

  • De vraag: zijn spiraalnevels melkwegen

    of staan ze binnen onze melkweg?

  • Het debat: tussen aanhangers

    van Shapley en Curtis in 1920

  • De oplossing: afstand tot

    variabele ster in M31 bepaald

    door Hubble in 1923

  • De les: Shapley had in 1920 de

    betere argumenten, Curtis bleek

    in 1923 gelijk te hebben ondanks

    zijn slechtere argumentatie


De eeuwige god en ons on eindige heelal

"Omdat er een wet als zwaartekracht is,

kan en wil het universum zichzelf uit niets creëren. Spontane creatie is de reden waarom we bestaan“

Stephen Hawking, The Grand Design, 2010


Natuurwetten en horizons
Natuurwetten en horizons

  • Beperking van model noemen we de horizon

    • Waarneemhorizon

      • Grens van wat door het model beschreven wordt

        • Bv: wetten van Newton voor v << c

    • Interessehorizon

      • Grens van waar het model voor bedoeld is

        • Bv: wet van behoud van energie voor fysica, en niet voor vergaderingen

  • Horizons liggen altijd krapper dan ons lief is…


De bijbel en horizons
De Bijbel en horizons

  • Interessehorizon:

    • Relatie tussen God en mensen

    • Relatie tussen God en schepping als afgeleide

  • Waarneemhorizon:

    • Tijd: Schepping – “Dag des Heren”

      • In een begin…

      • Van die dag of van die ure weet niemand

    • Ruimte: Aarde

      • Hemel alleen door visioenen


Hoe kijkt de bijbel naar het heelal
Hoe kijkt de Bijbel naar het heelal?

  • Is de Bijbel geinteresseerd in de Astrofysica?

    • Daar lijkt het niet op: standaard fysisch wereldbeeld.

    • Maar: sterren als schepping (geen goden/engelen)

    • Maar: zeemonsters als “speeltjes” (geen oerkracht)

    • Maar: …

  • De Bijbel wijkt op essentiele punten af van de toen gangbare “kosmologie”

    • God als enige Schepper (monotheistisch)

    • Geen chaos, maar een zich ontvouwend plan

    • Mensen niet als slaven, maar naar Gods beeld


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Kritische vragen

Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers,

de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:

Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt,

en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Kijken uit de verwondering heeft beperkingen:

- Geen inzicht in het fysisch universum

- Geen kritische blik naar wereldbeeld

- In extrema: zoeken naar bevestiging

(“God of the gaps”)

Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers,

de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:

Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt,

en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Speculatieve theorieen zijn gevaarlijk:

- Niet te toetsen -> niet te ontkennen

- Risico: eigen waarheid creeeren


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Moderne wetenschap heeft beperkingen:

- Waarneemhorizons (instrumenten, mens)

- Wegredeneren onbegrepen elementen

(“ignoring the gaps”)

- Risico: overtuigd van absolute objectiviteit


Hoe werkt wetenschap
Hoe werkt wetenschap?

  • Wetenschap begint met “methodische twijfel”

    • Niet tevreden zijn met bestaande antwoorden, toetsen van modellen, proberen ze te falsificeren

    • Zoeken naar herhaalbare, toetsbare fenomenen

    • Modellen vanuit een minimale set vooronderstellingen

  • Wetenschap is ook een kwestie van vertrouwen

    • Op studieboeken, leraren, collegae, waarnemingen, vooronderstellingen

  • Wetenschap is ook mensenwerk


Hoe werkt geloof
Hoe werkt geloof?

  • Geloof begint met vertrouwen

    • Op ouders, medegelovigen, op de Bijbel (autoriteiten)

    • Later op eigen ervaring (waarnemingen),

      afhankelijk van keuzes die je maakt (experimenten)

  • Geloof kan blijven hangen bij “autoriteiten”

    • Begrijpelijk (“op safe spelen”) maar gevaarlijk

    • Beter conflicten onder ogen te zien dan te negeren

      • Conflicten tussen wereldproblemen en God die liefde is

      • Conflicten tussen Astrophysical Journal en Bijbel

    • “Geloof is de zekerheid van de dingen die we niet zien”


Waarheid
Waarheid

  • De Bijbel en de Astrophysical Journal gaan beide over dezelfde werkelijkheid

    • “Ieder zijn eigen waarheid”

    • “Ieder zijn eigen terrein”

    • “Ieder zijn eigen taal”

    • “Ieder zijn eigen interesse”

Onzin

Deels, maar overlap

Klopt, en methode

Deels, maar: mensen zoeken naar doel/zin


Do s don ts 1
Do’s & Don’ts (1)

  • Zet God/geloof niet in om achter de horizon van modellen te kunnen kijken

    • Geen “God of the gaps”

  • Probeer God niet te bewijzen

    • Leidt tot onpersoonlijke God, “onbewogen beweger”

  • Begin met vertrouwen

    • Een persoonlijke God laat zich niet bewijzen, maar vinden

    • God laat zich in de Bijbel zien als Schepper en Bevrijder

    • Jezus komt persoonlijk om de weg naar de Vader vrij te maken

    • twoord


Do s don ts 2
Do’s & Don’ts (2)

  • Laat je niet misleiden door vermeende objectiviteit

    • Ook wetenschappers baseren zich deels op vertrouwen

      • Waarnemingen, collegae, axioma’s, …

    • En daar is in principe niets mis mee!

  • Wees voorzichtig met geweldige theorieen die de Bijbel bevestigen

    • Helaas is er veel kaf tussen het koren

    • Bouw je geloof niet op dergelijke theorieen maar op een persoonlijke relatie met God

    • twoord


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Voor de koorleider. Een psalm van David.

De hemelen vertellen Gods eer,

en het uitspansel verkondigt het werk zijner handen;

de dag doet sprake toestromen aan de dag,

en de nacht predikt kennis aan de nacht.

Het is geen sprake en het zijn geen woorden,

hun stem wordt niet vernomen:

toch gaat hun prediking uit over de ganse aarde

en hun taal tot aan het einde der wereld.

Hij heeft daarin een tent opgeslagen voor de zon,

die is als een bruidegom die uit zijn bruidsvertrek treedt,

jubelend als een held om het pad te lopen.

Van het ene einde des hemels is haar opgang

en haar omloop tot het andere einde;

niets blijft verborgen voor haar gloed.


De eeuwige god en ons on eindige heelal

De wet des HEREN is volmaakt,

zij verkwikt de ziel;

de getuigenis des HEREN is betrouwbaar,

zij schenkt wijsheid aan de onverstandige.

De bevelen des HEREN zijn waarachtig,

zij verheugen het hart;

het gebod des HEREN is louter,

het verlicht de ogen.

De vreze des HEREN is rein,

voor immer bestendig;

de verordeningen des HEREN zijn waarheid,

altegader rechtvaardig.

Kostelijker zijn zij dan goud,

ja, dan veel fijn goud; en zoeter dan honig,

ja dan honigzeem uit de raat.


De eeuwige god en ons on eindige heelal

Ook laat uw knecht zich daardoor ernstig vermanen;

in het houden ervan ligt rijke beloning.

Afdwalingen, wie bemerkt ze?

Spreek van de verborgene mij vrij.

Behoed ook uw knecht voor overmoed,

laat die over mij niet heersen;

dan ben ik onberispelijk

en vrij van grove overtreding.

Mogen de woorden van mijn mond

en de overleggingen van mijn hart

U welgevallig zijn, o HERE,

mijn rots en mijn verlosser.