materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl PowerPoint Presentation
Download Presentation
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 26

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl - PowerPoint PPT Presentation


  • 429 Views
  • Uploaded on

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl' - hali


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.

ci nienie atmosferyczne
Ciśnienie atmosferyczne
  • Ciśnienie atmosferyczne to nacisk, jaki swoim ciężarem wywiera pionowy słup powietrza na jednostkę powierzchni.
  • Obecnie według Międzynarodowego Układu Jednostek Miar (SI), używa się miary 100 niutonów na 1 m2
  • 100 N * m 2 = 1mb (milibar) = 1hPa (hektopaskal)
  • Tak przedstawione ciśnienie jest przedstawione na mapach za pomocą izarytm, zwanych izobarami. Wartość ciśnienia jest zredukowana do poziomu morza. Mapy izobar przedstawiają obszary podwyższonego i obniżonego ciśnienia w postaci pól ciśnienia. W jednych miejscach izobary układają się gęsto, w innych są bardziej oddalone.
  • Izobary zagęszczone wskazują na duże poziome różnice ciśnień; izobary rozrzedzone odpowiadają małym poziomym różnicom. Daje to podstawę do wyróżnienia stref o dużym i małym gradiencie ciśnienia. (wielkość zmiany jakiegoś wskaźnika, np. ciśnienia przypadająca na jednostkę odległości.
  • Ciśnienie atmosferyczne nie jest stale jednakowe, lecz zmienia się – raz jest wysokie, innym razem niskie.
  • Wysokie ciśnienie określamy jako wyż baryczny, na mapach pogody oznaczamy je literą W;
  • Niskie ciśnienie określamy jako niż baryczny, na mapach pogody oznaczamy je literą N.
  • Zanormalne ciśnienie atmosferyczne przyjmuje się wartość około 1013 hektopaskali (hPa).
cyrkulacja powietrza w styczniu
Cyrkulacja powietrza w styczniu

990 995 1000 1005 1010 1015 1020 1025 1030 1035 1040hPa

Strefa zbieżności pasatów

Niż

Kierunek wiatru

Wyż

Średnie ciśnienie atmosferyczne zredukowane do poziomu morza

wy i ni baryczny
Wyż i Niż baryczny

NIŻ

WYŻ

N

W

985

1010

990

1005

995

1000

pomiar ci nienia
Pomiar ciśnienia
  • Pomiaru ciśnienia atmosferycznego dokonuje się za pomocą barometru oraz barografu (urządzenia do automatycznego pomiaru i rejestracji ciśnienia).
  • Ponieważ ciśnienie atmosferyczne występujące na danym obszarze jest jednakowe w budynkach i poza nimi, dlatego barometry umieszcza się w pomieszczeniach. Jeżeli przyrząd nie dokonuje automatycznego zapisu ciśnienia, należy je odczytywać minimum trzy razy na dobę: o godzinach 700, 1300 i 1900.

barometr

barograf

wiatr
WIATR
  • Wiatr to poziomy (lub prawie poziomy) ruch powietrza wywołanyróżnicami ciśnienia atmosferycznego.
  • Wiatr tworzy się nad obszarami o różnym ciśnieniu atmosferycznym. Powietrze dążąc do wyrównania ciśnienia, przemieszcza się od miejsca, w którym jest wysokie ciśnienie atmosferyczne (wyż baryczny) w stronę obszaru o niższym ciśnieniu (niż baryczny), czyli wiatr przemieszcza się z wyżu do niżu barycznego.
  • Im większa jest różnica ciśnień, tym wiatr jest silniejszy (wieje z większą prędkością).
  • Wiatr określają dwa parametry :

kierunek, oznaczający, skąd wieje wiatr

prędkość, wyrażana najczęściej w m/s lub km/godz., węzłach (mila morska/godz. Węzeł odpowiada prędkości 1 mili morskiej na godzinę czyli ok. 0,51 m/s.) oraz w umownej skali Beauforta.

  • Prędkość wiatru, czyli jego siła zależy od różnicy ciśnienia między wyżem a niżem. Im większa jest różnica tym silniejszy wiatr.
pomiar pr dko ci wiatru
Pomiar prędkości wiatru
  • Prędkość wiatru można mierzyć na wiele różnych sposobów.
  • Najprostszy sposób określenia prędkości wiatru bez przyrządu to obserwacja skutków wiatru na powierzchni Ziemi. Można to zrobić posługując się skalą wiatrów Beauforta. Skalę tę opracował dla potrzeb żeglugi morskiej admirał brytyjski Francis Beaufort. Później dostosowano ją do warunków lądowych. Dalsze udoskonalenie skali polegało na określeniu prędkości wiatru wywołującego kreślone skutki.
  • Przyrządy pomiarowe używane do pomiaru prędkości wiatru przy powierzchni Ziemi nazywamy anemometrami czyli wiatromierzami. Do najczęściej stosowanych należą anemometry:a) obrotowe,b) ciśnieniowe.
  • Najpopularniejszym instrumentem obrotowym do pomiaru prędkości wiatru jest anemometr czaszowy. Do pionowej osi, pod kątem prostym do niej, są przymocowane symetrycznie 3 (lub więcej) specjalnie ukształtowane czasze. Szybkość obrotów zależy od prędkości wiatru, bez względu na kierunek, z którego wiatr wieje.

anemometr czaszowy

masy powietrza i fronty
Masy powietrza i fronty
  • masa powietrza jest to duży obszar troposfery o szczególnym pionowym uwarstwieniu termicznym, wilgotności powietrza i innych wspólnych cechach, które nabyła przez dłuższy pobyt nad określonym typem podłoża. Zależnie od cech fizycznych i położenia geograficznego, przyjmują one cechy masy powietrza kontynentalnego lub morskiego.
  • Masy powierza mają rozciągłość rzędu tysiąca i więcej kilometrów.
  • Strefy przejściowe między masami powietrza to fronty atmosferyczne.
  • Ze względu na obszar w którym kształtowały się masy powietrza dzielimy je na:

- masy powietrza równikowego (PR)- masy powietrza zwrotnikowego (PZ)- masy powietrza polarnego (PP)- masy powietrza arktycznego (antarktycznego)(PA).

masy powietrza nad obszarem polski
Masy powietrza nad obszarem Polski
  • Powietrze arktyczno - morskie napływa do Polski znad Grenlandii. Podczas swojej wędrówki nad Atlantykiem chłodne powietrze ogrzewa się i wzbogaca w parę wodną. Docierając do Polski przynosi z sobą pogodę mroźną i pochmurną z obfitymi opadami śniegu.
  • Powietrze arktyczno - kontynentalne jest bardzo chłodne i ubogie w parę wodną. Towarzyszy ono najczęściej układom wyżowym rozbudowującym się nad północnymi rejonami Rosji. Napływowi tego powietrza towarzyszą bardzo silne mrozy, temperatura spada często poniżej -15°C. Napływ zimą powietrza polarno - morskiego znad Atlantyku powoduje ocieplenie. Masie powietrza polarno - morskiego towarzyszy pochmurna pogoda.
  • Powietrzu polarno - kontynentalnemu towarzyszy mroźna i bezchmurna pogoda
  • Powietrze zwrotnikowo - morskie tworzy się nad Morzem Śródziemnym. Zimą dociera do Polski bardzo rzadko. Jego napływ powoduje gwałtowne ocieplenie, odwilż i często zanik pokrywy śnieżnej.
  • Powietrze zwrotnikowo - kontynentalne zimą nigdy do nas nie dociera.
fronty atmosferyczne
Fronty atmosferyczne
  • W rejonach niżów średnich szerokości geograficznych na styku ciepłych i chłodnych mas powietrza tworzą się fronty atmosferyczne.
  • Fronty atmosferyczne zwykle przemieszczają się z zachodu na wschód, ponieważ w średnich szerokościach geograficznych, gdzie fronty powstają, przeważają wiatry zachodnie.
  • Front atmosferyczny to przejściowa strefa między dwiema masami powietrza.
  • Ciepłe masy powietrza napływają z niższych szerokości geograficznych a chłodne masy z wyższych.
  • chłodny front atmosferyczny tworzy się, gdy chłodniejsza masa powietrza nasuwa się na masę cieplejszą. Powietrze chłodne jest gęstsze i wypycha ciepłe powietrze do góry, zmuszając je do wznoszenia się.
  • ciepły front atmosferyczny powstaje, gdy cieplejsza masa powietrza nasuwa się na chłodniejszą. Powietrze cieplejsze wślizguje się na powietrze chłodniejsze. Front ciepły jest zwykle mniej nachylony niż chłodny, porusza się wolno, a powietrze cieplejsze stopniowo wypiera chłodniejsze.

Oznaczenie frontu chłodnego na mapach synoptycznych

Oznaczenie frontu ciepłego na mapach synoptycznych

kr enie powietrza na ziemi
Krążenie powietrza na Ziemi
  • Można ogólnie przyjąć, że strefy niskiego i wysokiego ciśnieniawystępują na Ziemi przemiennie, w układzie równoleżnikowym:- stałe wyże biegunowe w strefach okołobiegunowych,- tzw. strefa wędrujących niżów w średnich szerokościach geograficznych,- stałe wyże zwrotnikowe wzdłuż Zwrotników,- stałe niże równikowe wzdłuż Równika (równikowy pas ciszy).
  • Taki układ wywołuje stałe przemieszczanie się powietrza w określonych kierunkach. Ruch ten odbywa się przy powierzchni Ziemi, co odczuwane jest jako wiatr. Jednak oprócz tego powietrze przemieszcza się również do wyższych warstw troposfery i tam także krąży, co w sumie składa się na ogólną cyrkulację powietrza wokół Ziemi.
  • Ogrzane masy powietrza unoszą się a ochłodzone opadają. Równocześnie przepływają w ruchu poziomym jako wiatr z jednego do drugiego rejonu naszej planety. W ten sposób masy powietrza, krążąc w dolnych warstwach atmosfery, przenoszą ciepło w różne miejsca na Ziemi.
  • Promienie słoneczne docierają do całej Ziemi, ale nierównomiernie: obszary równikowe i zwrotnikowe otrzymują o wiele więcej energii słonecznej, niż obszary w średnich szerokościach geograficznych i obszary polarne. 
  • Do obszarów międzyzwrotnikowych dociera dużo więcej promieniowania niż są one w stanie wypromieniować (jako ciepło), podczas gdy obszary polarne wypromieniowują więcej niż same otrzymują. Gdyby nie istniał proces przenoszenia ciepła pomiędzy obszarem międzyzwrotnikowym i obszarami polarnymi, to te pierwsze stawały by się coraz cieplejsze, a te drugie coraz chłodniejsze. Ta dysproporcja w nagrzaniu powierzchni Ziemi jest podstawą funkcjonowania mechanizmów cyrkulacji atmosfery i krążenia wody w oceanach: energia cieplna jest przenoszona z obszarów cieplejszych do chłodniejszych dzięki krążeniu powietrza w atmosferze (w 60%) i prądom morskim (w 40%).
pasaty i cyrkulacja pasatowa
Pasaty i cyrkulacja pasatowa
  • Cyrkulacja (ruch) powietrza (i jednocześnie pasaty) ma swój początek w Międzyzwrotnikowej Strefie Zbieżności. Powierzchnia Ziemi w strefie równikowej intensywnie się nagrzewa. Ogrzane, wilgotne powietrze zwiększając swoją objętość unosi się do góry a jego ciśnienie przy powierzchni spada i tworzy się niż baryczny. Para wodna zawarta w tym powietrzu ulega kondensacji i daje początek codziennym opadom nad Równikiem zwanymi deszczami zenitalnymi. Powietrze zawierające już niewiele wilgoci unosi się dalej ku górze i ochładza. Odpływa w kierunku biegunów, odchylając swój kierunek ruchu w wyniku działania siły Coriolisa na NW na półkuli północnej i SW na półkuli południowej - są to antypasaty. Suche i chłodne powietrze opada nad zwrotnikami, dając początek wyżom zwrotnikowym. Opadając ociepla się adiabatycznie. Stąd w strefie zwrotnikowej znajdują się całoroczne ośrodki wyżowe, warunkujące niemal bezchmurną, suchą, gorącą pogodę z bardzo niewielkimi opadami. To ciepłe i suche powietrze znad zwrotników zaczyna się przemieszczać ku Równikowi, ponieważ obszar ten ma wyższe ciśnienie atmosferyczne, niż strefa równikowa. Ten właśnie poziomy ruch suchego, gorącego powietrza z kierunku NE na półkuli północnej a z SE na południowej odbywający się przy powierzchni Ziemi (w dolnej warstwie troposfery) nazywamy pasatami.

Są to stałe wiatry wiejące od  wyżu zwrotnikowego do niżu równikowego.

cyrkulacja pasatowa
Cyrkulacja pasatowa

wiatr

Kierunek przemieszczania się powietrza w wyższych warstwach troposfery

cyklony tropikalne
Cyklony tropikalne
  • Cyklony tropikalne – w Azji Południowo-Wschodniej nazywane tajfunami, spotyka się przede wszystkim w małych szerokościach geograficznych poniżej 25 stopni szerokości geograficznej płn. płd. Przeważnie powstają one nad morzami w wyniku gwałtownego obniżenia ciśnienia.
  • Oko cyklonu zajmuje średnice ok. 20 km. W oku cyklonu nie ma wiatrów, wystepują tylko prądy wznoszące. Panuje tam bardzo niskie ciśnienie.
  • Wokół cyklonu, w promieniu nawet 500 km wieje bardzo silny wiatr.
  • Wiatry wewnątrz tajfunu mogą osiągać ogromne prędkości (do ok. 300 km/h). Tajfuny niosą też ze sobą obfite opady deszczu.
  • Gdy cyklon dotrze na ląd szybko zamiera, jednak wywołane przez niego fale morskie wraz z wiatrem sieją ogromne spustoszenia i zniszczenia.
wiry powietrzne
Wiry powietrzne
  • Wiry powietrzne są zjawiskiem stosunkowo częstym w atmosferze ziemskiej, szczególnie w małych i umiarkowanych szerokościach geograficznych.
  • Średnice wirów są zwykle małe w porównaniu z cyklonami tropikalnymi. Wiry mają najczęściej postać lejka złączonego szerszą częścią z chmurą burzową. Dolna cieńsza część sięga powierzchni lądu lub morza. Wirowy ruch powietrza w trąbie jest wywołany ogromną różnicą ciśnienia między centrum a skrajem do 100 i więcej hektopaskali. Do zjawisk tego typu należą tornada.
tornada
Tornada

odmiana tzw. sztormów czy szkwałów- powstaje najczęściej ponad nizinnym wnętrzem lądu, gdzie wskutek spotkania się ciepłego i wilgotnego powietrza z powietrzem chłodnym dochodzi do wymuszonego unoszenia powietrza ciepłego. Tworzą się wówczas potężne wiry powietrza o ogromnej prędkości obrotowej.

Większość tornad ma siłę wiatru nie większą niż 180 km/h i szerokość leja do 75 metrów i pozostaje w kontakcie z ziemią na tyle długo, by przemierzyć kilka kilometrów, ale niektóre osiągają prędkość wiatru ponad 480 km/h, szerokość leja 1,5 km i przemierzają do 100 km dotykając ziemi

gwałtownie wirująca kolumna powietrza, będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą chmury deszczowo burzowej.

Tego typu zaburzenia atmosfery są częste w Ameryce Północnej, gdzie rzeźba terenu ułatwia mieszanie się ciepłych mas powietrza z południa i chłodnych z północy. W polskiej terminologii określane są jako trąba powietrzna

rekordy zwi zane z tornadami
Rekordy związane z tornadami
  • Najbardziej ekstremalnym zanotowanym tornadem w historii było Tri State Tornado, które przeszło przez część stanów Missouri, Illinois i Indiana 18 marca 1925 roku. To tornado posiadało najdłuższy pas zniszczeń z zanotowanych tornad (352 km) i trwało najdłużej (3,5 godziny). W pewnym momencie zanotowano największą w historii pomiarów prędkość przemieszczania się wiru: 117 km/h. Tornado pozbawiło życia 695 osób, czyli więcej niż jakiekolwiek w historii USA. Ponadto wciąż jest jednym z najbardziej kosztownych (pod względem strat materialnych) tornad w historii.
  • Najbardziej śmiercionośne tornado miało miejsce w Bangladeszu 26 kwietnia 1989 roku. Zginęło wówczas 1300 osób.
  • Najbardziej intensywny atak tornad miał miejsce w dniach 3–4 kwietnia 1974 roku w środkowych stanach USA i południowym Ontario w Kanadzie. Wówczas w ciągu 18 godzin pojawiło się 148 tornad w tym 30 najbardziej niszczycielskich (6 tornad o sile F5 i 24 o sile F4). Zniszczeniu uległ obszar o powierzchni ponad 2300 km2, a śmierć poniosło 315 osób
bryza
Bryza

dzień

Jest to wiatr o małej sile, ograniczonym zasięgu i rytmie dobowym.

Bryza to wiatr powstający wskutek różnic tępa nagrzewania i stygnięcia wody oraz lądu. W ciągu doby może dwukrotnie dochodzić do zmian układu ciśnienia w wąskiej strefie granicznej lądu i morza, a nawet lądu i dużego jeziora. Skutkiem tych zmian jest

bryza dzienna ( morska) wyraźna w godzinach rannych wiejąca od chłodniejszych wód morza w stronę bardziej nagrzanego lądu

bryza nocna ( lądowa) najwyraźniejsza w godzinach wieczornych wiejąca w stronę zbiornika wodnego.

niż

wyż

Bryza morska

noc

wyż

niż

Bryza lądowa

Schemat powstawania bryzy

monsuny
Monsuny
  • Monsuny - układ wiatrów, które zmieniają swój kierunek na przeciwny w zależności od pory roku. Są to wiatry sezonowe między oceanem a lądem.
  • Geneza zjawisk jest taka sama jak w przypadku bryzy. Powstają wskutek sąsiedztwa olbrzymiego bloku kontynentalnego oraz okalających go oceanów.
  • Rozróżnia się:

monsun letni (morski) z pogodą deszczową, związaną z niskim ciśnieniem nad lądem i wysokim nad morzem; Monsun letni jest wiatrem ciepłym i wilgotnym,

monsun zimowy (lądowy) z pogodą suchą, spowodowaną wysokim ciśnieniem nad lądem i niskim nad morzem; monsun zimowy jest wiatrem suchym, a zarazem zimnym.

  • W monsunie letnim wiatr wieje z morza w stronę lądu, w monsunie zimowym - odwrotnie. Latem ląd nagrzewa się szybciej niż woda, co powoduje unoszenie się nagrzanego powietrza, a tym samym spadek ciśnienia. W związku z różnicą ciśnień między wodą a lądem pojawiają się gwałtowne wiatry wiejące znad morza w głąb lądu. Zimą niże tworzą się nad cieplejszymi wodami, co powoduje wianie monsunów od lądu w stronę morza (wiatry wieją z obszarów o wyższym ciśnieniu do obszarów o niższym ciśnieniu).
  • Monsuny tworzą się u południowych i wschodnich wybrzeży Azji. Monsun letni ma duże znaczenie w rolnictwie w Azji - pomaga nawadniać suche obszary w głębi kontynentu. Opóźnienia monsunu nawet o 2 tygodnie powoduje nieurodzaj ryżu.
cyrkulacja monsunowa
Cyrkulacja monsunowa

ZIMA

LATO

W

N

Cyrkulacja monsunowa międzyzwrotnikowa

Cyrkulacja monsunowa pozazwrotnikowa

Monsun letni

ruchy powietrza o sk adowej pionowej
Ruchy powietrza o składowej pionowej
  • Poziomo przemieszczające się powietrze niemal wszędzie napotyka na swej drodze przeszkody, typu, wzgórza, wyżyny, góry. W rezultacie powstaje stromy ruch powietrza, np. wiatry fenowe, a w Polsce wiatr halny.
  • Bezpośrednią przyczyną powstawania wiatru typu fenowego jest różnica ciśnienia atmosferycznego występująca po obu stronach pasma górskiego.
  • Powietrze, dążąc do wyrównania ciśnienia, unosi się po zboczach (wzdłuż stoku dowietrznego i ochładza się. W ten sposób powstają chmury, z których pada deszcz. Z tej strony zbocza wiatr jest słaby.

Po przejściu na drugą stronę góry powietrze z dużą prędkością opada po zboczach (po stoku zawietrznym), ogrzewa się i staje się suche. Po tej stronie zbocza opady nie występują.

  • To jest właśnie fen – silny, porywisty, ciepły i suchy wiatr wiejący z gór.
  • Ten rodzaj wiatru jest charakterystyczny dla wielu obszarów górskich (Alpy, Sudety). W różnych krajach nosi różne nazwy lokalne: halny - w Tatrach, polak - po Czeskiej stronie Sudetów, chinook - w Górach Skalistych (USA), puelche - w Andach (Chile), zonda - w Andach (Argentyna).
schemat powstawania fenu
Schemat Powstawania Fenu

oC

-10

-4

2

8

oC

-10

0

10

20

Opad po nawietrznej i wiatr zstępujący powodują wyższą temperaturę u podstawy bariery po stronie zawietrznej

inne przyk ady wiatr w o sk adowej pionowej
Inne przykłady wiatrów o składowej pionowej
  • Wiatr spływowy tworzy się, gdy ponad rozległymi wyniesionymi obszarami zalega zimne powietrze a niżej tych wzniesień znajduje się powietrze cieplejsze. Zimne powietrze spada w dół w postaci silnego, dokuczliwego wiatru. Takim wiatrem jest bora.
  • Bora jest typowo spadającym wiatrem. Suchy, często dość zimny wiatr, który wieje z nagich zboczy nabrzeżnych gór Dalmacji i Albanii aż na morze.
  • Mistral ( gwałtowny chłodny i suchy wiatr w Prowansji, wiejący w dół doliny Rodanu
  • Wiatr lodowcowy