slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
SEKSU OLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters PowerPoint Presentation
Download Presentation
SEKSU OLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 72

SEKSU OLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters - PowerPoint PPT Presentation


  • 201 Views
  • Uploaded on

SEKSU OLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters. 11-09-2012. Andre van den Ende psychiater PAAZ ZGT Hengelo Wim Kurk Psychotherapeut - seksuoloog NVVS GGNet Apeldoorn - Zutphen. Programma : interactief. Presentatie Rollenspel Pauze Presentatie Rollenspel. 1. Inleiding

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'SEKSU OLOGIE een nascholing voor GGNet psychiaters' - ghalib


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide2

Andre van den Ende

psychiater

PAAZ ZGT Hengelo

Wim Kurk

Psychotherapeut - seksuoloog NVVS

GGNet Apeldoorn - Zutphen

slide3

Programma : interactief

  • Presentatie
  • Rollenspel
  • Pauze
  • Presentatie
  • Rollenspel
slide4

1. Inleiding

  • 2. Modellen in de seksuologie
  • 3. DSM IV – TR: seksuele disfuncties
  • 4. Psychofarmaca en seksuele bijwerkingen
  • 5. Seksuologische anamnese

6. Verschil in verlangen

waarom nascholing
Waarom nascholing?
  • Seksuele problemen bij psychiatrische patiënten komen veel voor ( 69%)
  • Psychiaters hebben weinig aandacht voor seksualiteit: redenen oa:
  • Schaamte en incompetentie gevoelens
  • Tijdschrift voor Psychiatrie 54 ( 2012) 1
slide7

Doelen van deze nascholing

  • basiskennis seksuologie
  • oefenen door middel van rollenspel
  • discussie wat doe je zelf, wanneer te consulteren, wanneer door te verwijzen
slide8

Motto:

spreken over

seks moet je leren

door het te gaan doen

slide9

Welke associaties heb je bij seks ?

Sta ook eens stil bij je eigen ‘persoonlijke bagage’

slide10

‘modellen’ ( cultuur)

  • Christelijk: zonde
  • Repressie- en controle model
  • Freudiaans: drift, sublimatie
  • Radicaal-politieke model : Reich
  • Cultureel leer model: individuele verantwoordelijkheid, keuzemogelijkheid

( wordt gezien als congruent met het bio-psycho-sociale model )

slide11

‘modellen’ ( 2)

Van:

wat is goed en slecht ?

Naar:

wat is normaal, (gezond) en abnormaal, (ongezond) ?

slide12

Redenen om te vrijen (= betekenisgeving)

Contact maken

Bevestigd worden

Macht uitoefenen

Liefde

Troost zoeken

De ander plezieren

Erbij willen horen

Gezelligheid

De ander goed stemmen

Omdat het hoort

Orgasme willen

Voortplanting

Uit verveling

Samen iets moois beleven

Slaapmutsje

Afreageren

Ruzie goedmaken

Man zijn bewijzen

Vrouw zijn bewijzen

Ontspanning

Het is weekend

De ander pesten

Geld

Intimiteit

Anders gaat hij vreemd

Lust beleven

slide13

Functies van seksualiteit

- Voortplanting (reproductie)

- Lust (recreatie)

- Intimiteit (hechting - relatie )

- (bevestiging) zelfbeeld / identiteit

- Functioneel, doel buiten de seks

slide14

Stellingen

  • Seksualiteit is een vitaal onderdeel van ons leven
  • Seks gaat oa over verlangen naar een ander en beleving van lust
  • Onvoldoende aandacht voor de seksualiteit van patiënten
  • (Praten over) seks moet je leren (door het te gaan doen)
  • Seksuele bijwerkingen beïnvloeden de therapietrouw negatief
slide16

Seksuologie

  • Bio-psycho-sociaal
  • Seksuele responscyclus
  • Model van seksuele opwinding
slide17

Bio-psycho-sociaal ‘model’

  • Biologische dimensie: b.v. leeftijd, kanker, multiple sclerose, suikerziekte, seksuele bijwerkingen van psychofarmaca
  • Psychologisch dimensie: ontwikkelingsgeschiedenis, seksuele biografie, persoonlijkheidskenmerken, psychopathologie,
  • Sociale dimensie: opvoeding, partnerrelatie, ouderschap, werk, religie
slide18

biologisch

psychologisch

Sociaal / relationeel

cultuur / context

Waar gaat seksualiteit over ?

slide20

De seksuele respons

orgasme

opwinding

arousal

verlangen

~ zin ~

resolutie

slide21

Seksuele responscyclus

  • Een model van opeenvolgende fasen in seksueel gedrag
  • Voor het eerst beschreven door Masters & Johnson, aangevuld door Kaplan
  • Een kapstok c.q. zoekschema voor je seksuele anamnese, disfuncties
  • Te gebruiken bij psycho-educatie ( tijdas)
slide22

Cognities

Psychosomatische cirkel van seksBancroft, 1989

Limbisch systeem

orgasme

Gewaarwording

ruggenmerg

Genitale response

Tactiele info

Alg lichamelijke response

slide23

informatieverwerkingsperspectief

  • Seksuele opwinding als emotie
  • Incentive motivatie theorie
incentive motivatie theorie
Incentive motivatie theorie
  • Voorwaarden voor seksuele motivatie:
  • 1: intact seksueel systeem ( seksuele opwindbaarheid)
  • 2: stimuli met een seksuele betekenis
  • 3: gelegenheid tot vrijen
slide27

DSM IV- TR:

seksuele en genderidentiteitsstoornissen

slide28

Definitie seksuele gezondheid :

  • Toestand van fysiek, emotioneel, mentaal, en
  • sociaal welzijn, gerelateerd aan seksualiteit.

Meer dan de afwezigheid van ziekte of disfunctie

(WHO, 2002)

slide29

Classificatie DSM-IV -TRseksuele stoornissen en genderidentiteitsstoornissen

  • Seksuele disfuncties
  • Parafilieën
  • Genderidentiteitsstoornissen
slide31

Omschrijving Seksuele disfunctie DSM IV-TR

  • Verstoring in een of meerdere fasen van de seksuele responscyclus en/ of pijn verbonden met de coïtus

• Duidelijk lijden en/of interpersoonlijke problemen

slide32

Seksuele disfuncties

  • Verlangen ( geen zin, aversie)
  • Opwinding ( geen erectie, niet vochtig worden)
  • Orgasme ( te snel, niet klaarkomen)
  • Pijn ( dyspareunie, vaginisme )
  • Seksuele disfunctie door een somatische aandoening
  • Seksuele disfunctie door een middel
slide33

Subtypen van seksuele disfuncties

•Begin: Levenslang vs verworven

•Context waarin: Gegeneraliseerd vs situationeel

( stimulatie, situatie, partners)

•Etiologische factoren: -Psychische factoren

  • -Gecombineerde factoren
slide34

Welke klachten kun je tegenkomen m.b.t. seksueel functioneren?

  • Verschillende klachten, die we hier onder- brengen in de afzonderlijke fasen van de seksuele responscyclus;
  • In de fase, waarin het probleem het meest zichtbaar wordt c.q. “opspeelt”
  • In de praktijk echter zijn seksuele disfuncties vaak erg aan elkaar “geschakeld”
slide36

seksualiteit en psychofarmaca

Algemeen:

  • Direct en indirect effect
  • Effect via transmitters

Middelen:

– benzo’s

  • lithium
  • antidepressiva
  • antipsychotica
slide38

Dopamine

  • Stimuleert, activeert seksuele behoefte, activeert plezier
  • Antidopaminerg: remt de zin, remt seksuele activiteit, verstoort erectie, remt ejaculatie ( gynaecomastie)
  • cellichaam: substantia nigra
  • projecties : frontale hersengebieden, striatum, limbische systeem
  • Frontale schors: aandacht, concentratie, initiëren en stoppen van ( seksueel) gedrag
  • Striatum : fijne motoriek
  • Limbische systeem : kunnen ervaren van belonen, straffen, emotie (orgasme)_
  • Hypofyse: remt afgifte prolactine
slide39

serotonine

  • Regulatie van stemming, angst, slaap, eetlust en seksualiteit
  • -Serotonerg: remt orgasme, droge mond, transpiratie
  • -antiserotonerg: activeert seksueel gedrag, bevordert orgasme
  • -5HT2a –receptor stimulatie: inhibitie van seksuele activiteit, orgasmestoornissen
  • -5HT1a receptoren verhogen seksuele activiteit
  • Ejaculatie onder invloed van 5HT1a- , 5HT1b- , 5HT2c-receptoren: SSRI’s vertragen orgasme en ejaculatie
benzodiazepinen
benzodiazepinen
  • Dosisafhankelijke vertraging orgasme
  • Alternatief: buspiron
lithium
Lithium
  • Negatief effect op:
  • Zin in seks
  • Erectie
  • Orgasme
  • Alternatief: valproinezuur en topiramaat
  • Carbamazepine  SHBG spiegel verhoging  minder vrij testosteron
antipsychotica
antipsychotica
  • Heterogene groep
  • Centraal en perifere beïnvloeding seksueel functioneren
  • Prolactine sparend:
  • Quetiapine, aripiprazol, olanzapine
slide43

Antidepressiva

  • 30-70% van de gebruikers van antidepressiva rapporteert seksuele klachten: verminderd libido, ED, vertraagde zaadlozing, anorgasmie, priapisme, pijnlijke ejaculatie, doof gevoel in penis/vagina, gezwollen clitoris

• Meest voorkomende bijwerking van SSRI’s en clomipramine is moeilijker klaarkomen.

slide44

Strategieën bij bijwerkingen ad

  • erken en bespreek
  • wacht op remissie
  • verlaag
  • korte stop, weekend drug holiday
  • verander: bupropion, mirtazapine, moclobemide, valdoxan
  • voeg toe
  • verwijs
slide45

Inleidende zinnen: voorbeeld

  • Veel mensen merken bij het gebruik van antipsychotica / antidepressiva (of:bij een opname) een verandering in hun seksualiteit.
  • Sommigen merken een verbetering, anderen een verslechtering.
  • Heeft u sinds het gebruik van middel A ( sinds de opname) een verandering in seksueel functioneren gemerkt ?
slide47

Bespreken van seksualiteit

  • Vraag je seksueel functioneren wel eens uit ?
  • Waarom wel/niet?
  • Wanneer wel/niet?
  • Hoe vraag je ernaar?
  • Waar loop je tegenaan?
  • Wat gaat je juist gemakkelijk af?
slide48

Wat te doen: communiceer

  • Wees actief
  • Maak concreet
  • Model: responscyclus, relaties
slide49

Seksuele anamnese

  • hulpvraag
  • aard, duur en beloop van de klacht(en):
    • De relatie met de seksuele responscyclus
    • primair of secundair
    • gegeneraliseerd of situatief
  • lichamelijke en/of psychische comorbiditeit
  • voorgeschiedenis, seksuele levensloop
  • rol partner
  • beleving/betekenis van het probleem
  • functionele analyse
slide50

Uitvragen van seksuele problemen

  • Welke vragen zou je kunnen stellen om in kaart te brengen in welke (andere) fasen er (welke) problemen zijn?
  • Literatuur: vragenlijstjes als hulpmiddel!
  • Marijke IJff: Sekscounseling
slide51

Bespreking van casuïstiek in subgroepen

  • Motto: spreken over seks moet je leren door het te gaan doen!
  • nabespreking
slide53

Verschil in Verlangen-Meest voorkomende seksuele probleem

-IIlusie: verbetering partnerrelatie ->verbetering seksuele relatie-Valkuil: therapeuten geneigd vrouw te steunen in 'nee' zeggen en mannen leren met frustatie om te gaan-Bereidheid van vrouw om zin te maken is sleutel om uit dillemma te komen-Verleiding is antwoord op hoe om te gaan met seksuele verschil

slide54

Praten over seksualiteit:

  • basisvoorwaarden: respect voor privacy, veiligheid, grenzen en zorgvuldigheid
  • positieve en open houding tav seksualiteit: bewustzijn van eigen normen, waarden en grenzen
  • het ernstig nemen van seksuele problemen
  • het serieus nemen van verlangen naar intimiteit en een relatie
  • geef veel voorlichting
slide55

Communicatie-aspecten

  • Taal: hoe spreek je over intimiteit en seksualiteit ?

Woordkeuze, hebben we het over hetzelfde?

Attitude van de arts

  • Persoonlijke normen, waarden, opvattingen en vooronderstellingen ( wie doet het, hoe vaak, wanneer, waar en hoe?)
  • Bewust van eigen grenzen? ( wat wil je, wat kun je, wat doe je ?)
slide56

Communicatie

Woorden

Gaat over Gelijk

Levert Verlies op

Inhoud

Taak- en doelgericht

Afstand

Miskenning

met Aandacht Luisteren

Begrijpen

Gaat over Geluk

Levert Winst op

Betrekking

Relatie, Gezin, Familie

Nabijheid

Erkenning

ERKENNING GAAT VOOR INHOUD

slide57

Man-vrouw verschillen

  • Mannen: seks door zin
  • Vrouwen: zin door seks
slide59

Man

•zin in seks

•seksuele activiteit is doel op zich

slide60

Vrouw

•zin in seks omdat je met seks bezig bent

•doel van seksuele activiteit is emotionele intimiteit, betrokkenheid en liefde

slide61

man-vrouw verschillen

Bij mannen meer oriëntatie

  • op seks
  • op genitaal
  • op orgasme
  • op penetratie

Bij vrouwen meer oriëntatie

  • op relatie
  • op contact
  • op sensualiteit
slide62

Man-vrouw verschillen

  • Man: Testosteron
  • Vrouw: --Testosteron
        • Persoon
        • Partner
slide63

Voor de mannen

  • Intimiteit vraagt tijd
  • “De bejegening overdag is het voorspel voor de avond”
  • “Seks door zin”
slide64

Voor de vrouwen

  • Zin hebben om zin te maken
  • “Zin door seks”
slide65

Verminderd seksueel verlangen/geen zin

Oorzaken:

  • Chronische vermoeidheid/ langdurige overbelasting o.a. werk/gezin, ziekte , medicatie, ingrepen
  • Relatie duur

- Relatieprobleem

- Hormonale status, leeftijd

- Depressie

- Vaak i.c.m. opwindingsprobleem, dyspareunie

slide66

Interventies bij verlangensproblematiek

Informatie en advies

  • misvattingen corrigeren
  • voorwaarden erkennen en scheppen
  • motieven om te vrijen (hoofd, hart, kruis)
  • seksuele prikkels

Seksuele relatie therapie: omgaan met verschil

slide69

Kernpunten seksuologische hulpverlening

  • Partner erbij betrekken
  • Betekenis van de klacht in de context
  • Psycho-educatie ( oa ontschuldigen)
  • Sensate focus oefeningen
  • Cognitieve herstructurering
slide70

Seksuologische behandeling: het doorbreken van de vicieuze cirkel

Sensate focus: klachtgericht, kortdurend, directief

of breder in te zetten.

  • uitleg
  • wegnemen prestatiedruk (coïtusverbod/pijnverbod)
  • concentratie op eigen zintuigsensaties
  • stapsgewijs ontspannen genieten
slide71

Sekstherapie = relatietherapie?

  • Werken met een koppel is effectiever dan werken met 1 lid van het koppel
  • Relationele en seksuele satisfactie hangen sterk met elkaar samen