wiek xvii teorie umowy spo ecznej n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ PowerPoint Presentation
Download Presentation
WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 10

WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ - PowerPoint PPT Presentation


  • 225 Views
  • Uploaded on

Zajęcia VI – dr I. Barwicka-Tylek. WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ. Główne założenia XVII-wiecznej teorii politycznej. Tomasz Hobbes (1588-1679) i absolutyzm. Początki liberalizmu: John Locke (1632-1704). Nowe wektory myśli politycznej.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ' - geraldo


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
wiek xvii teorie umowy spo ecznej

Zajęcia VI – dr I. Barwicka-Tylek

WIEK XVII / TEORIE UMOWY SPOŁECZNEJ

Główne założenia XVII-wiecznej teorii politycznej.

Tomasz Hobbes (1588-1679) i absolutyzm. Początki liberalizmu: John Locke (1632-1704).

nowe wektory my li politycznej
Nowe wektory myśli politycznej
  • rola „rewolucji naukowej” – zeświecczenie teorii politycznej;
  • mechanicyzm (zegarek) – państwo to suma elementów (by naukowo opisać jego właściwe funkcjonowanie wystarczy zidentyfikować składowe i odkryć zasady ich współdziałania: „prawa ruchu”);
  • rozum i doświadczenie – narzędzia badania rzeczywistości politycznej;
  • debata na temat „natury ludzkiej” – uniwersalizm vs. relatywizm; przewaga cech pozytywnych czy negatywnych; źródła moralne (boskie) czy przyrodnicze (biologiczne)?;
  • „stan natury” i kontraktualizm jako wyjaśnienie genezy państwa.
racjonalistyczna i wiecka szko a praw natury hugo grocjusz 1583 1645

ISTOTAczłowieczeństwa;

(instynkt społeczny, rozum)

Bóg

ROZUM (nakaz: 2x2 zawsze = 4)

WOLA (wybór)

PRAWO NATURALNE –4 obowiązki:- dotrzymywanie umów;- karalność przestępców;- wynagradzanie szkód;- nienaruszalność własności;

- PAŃSTWO wynikiem umowy społ.;- w państwie ABSOLUTYZM.

dotyczące obywateli w państwie

relacje interpersonalne

relacje między państwami:ius gentium naturale

umowy międzypaństwowe:ius gentium positivum

WOJNA SPRAWIEDLIWA = wojnaw obronie praw natury

Racjonalistyczna i świecka szkoła praw natury – Hugo Grocjusz (1583-1645)
  • dzieła: O prawie wojny i pokoju (De iure belli et pacis); Wolność mórz (Mare liberum).

por. „spór” św. Tomaszaz Marsyliuszem – Zajęcia IV

PRAWO POZYTYWNE, służące interesom jednostek i społeczeństw - UTYLITARYZM

EFEKT „WZMOCNIENIA”sankcje moralne + karne

rewolucje angielskie
REWOLUCJE ANGIELSKIE
  • Anglia – umiarkowana monarchia (współdziałanie króla z parlamentem);
  • 1534 r. – akt supremacji: Henryk VIII głową kościoła anglikańskiego;
  • rządy Stuartów (1603-1649): tendencje absolutystyczne i wzniecenie konfliktów religijnych (obawa przed „spiskiem papistów”);
  • powstanie w Szkocji – zwołanie parlamentu (1640);
  • „krótki” i „długi” parlament (pierwszy sukces opozycji purytańskiej pod wodzą J. Pyma – król zrzeka się prawa rozwiązywania parlamentu);
  • Militia Ordonance (1642) – siły zbrojne parlamentu;
  • Olivier Cromwell i Armia Nowego Wzoru – „kadłubowy parlament”, stracenie Karola I (9 II 1649);
  • Anglia republiką (przejściowa likwidacja Izby Lordów, tytuł lorda protektora dla Cromwella);
  • ugrupowania skrajne: lewellerzy (J. Lilburne; pierwszy ruch demokratyczny – wolność polityczna, powszechne prawo wyborcze) i diggerzy (żądanie republiki i zniesienia prywatnej własności ziemi);
rewolucje angielskie c d
REWOLUCJE ANGIELSKIE – c.d.
  • śmierć Cromwella (1658) i restauracja Stuartów (Karol II – 1660 r.):
    • pełnia władzy wykonawczej w rękach króla;
    • stanowiska publiczne tylko dla wyznawców Kościoła Anglii (Test Act – wykluczenie katolików z służby publicznej);
    • Anglia bez armii stałej;
  • wigowie („buntownicy” – lord Shaftesbury, Locke) i torysi („rozbójnicy” – sojusznicy monarchii);
  • Habeas corpus act (1679 – gwarancje wolności osobistych);
  • „chwalebna rewolucja” 1688 – obalenie Stuartów i oddanie tronu dynastii orańskiej (Wilhelm III);
  • Anglia monarchią parlamentarną (dominacja wigów, popieranych przez nowe warstwy społeczne – dynamiczny rozwój gospodarczy, liberalizm).
teoria umowy spo ecznej hobbes absolutyzm contra locke liberalizm

„MACHINA”, której celem jest:

SAMOZACHOWANIE + ZADOWOLENIE

NAMIĘTNOŚCI – rządzą zachowaniem

2 motywy działań jednostki

APETYT/POŻĄDANIE(i NADZIEJA jego zaspokojenia)

AWERSJA(i wzbudzany przez nią STRACH)

obawa przed gwałtowną śmiercią – jedyne uniwersalne zło

subiektywne definicje dobra (niektórzy studenci lubią nawet HDPiP )

ROZUM służebny – „myśli są jak wywiadowcy i szpiedzy”

TEORIA UMOWY SPOŁECZNEJHOBBES (absolutyzm) contra LOCKE (liberalizm)

CZŁOWIEK(uniwersalne cechy jego natury)

Por. św. Tomasz

Istota STWORZONA PRZEZ BOGA, której celem jest:

SAMOZACHOWANIE + ZACHOWANIE GATUNKU

TABULA RASA – „biała tabliczka”

ROZUM kontroluje namiętności – wykorzystuje zgromadzone doświadczenie (wiedzę)

potrzebuje innych ludzi (ich doświadczenia – zamiast sprawdzać sam, czy egzamin z HDPiP jest trudny, najpierw przegląda forum )

spontanicznie przestrzega racjonalnych = dobrych zasad postępowania – (prawo naturalne)

hobbes contra locke c d

WOJNA WSZYSTKICH ZE WSZYSTKIMI(Bellum omnium contra omnes)

POKÓJ – wojna czymś wyjątkowym(obowiązuje PRAWO NATURALNE)

WOLNOŚĆ – uprawnienie (ius) naturalne, = prawo do wszystkiego, co służy samozachowaniu, nawet ciała drugiego człowieka

RÓWNOŚĆ – każdy podlega prawu naturalnemu i jeśli jest racjonalny, to respektuje jego zasady (bo służą i jemu)

RÓWNOŚĆ – każdy tak samo groźny, bo posiada równie nieograniczoną wolność

Najogólniej: poszanowanie cudzej WŁASNOŚCIsensu largo, na którą składa się:

życie i zdrowie

WOLNOŚĆ – swoboda działania, (kończąca się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka)

każde spotkanie to potencjalne zagrożenie życia – „wojna jest jak zła pogoda”: jej istotą jest brak bezpieczeństwa, a nie faktyczna walka.

MAJĄTEK (własność w węższym rozumieniu) – jej źródłem głównie PRACA

ANARCHIA– brak reguł działania:- nie ma prawa naturalnego;- nie ma prawa własności.

HOBBES contra LOCKE – c.d.

STAN NATURY(efekt spontanicznych spotkań wielu „naturalnych” ludzi)

STRACH dominuje (więc jednostka niezdolna do zaspokajania swych potrzeb)

Stan natury ewoluuje – relacje międzyludzkie (w tym wymiana) coraz bardziej „społeczne”, ale:

- przeszkadza: ZJEDNOCZENIE WŁADZY SĄDZENIA I KARANIA W RĘKU KAŻDEJ JEDNOSTKI

hobbes contra locke c d1

CEL (jednostek): BEZPIECZEŃSTWO

CEL (jednostek): OCHRONA WŁASNOŚCI

„PRZEDMIOT”: WOLNOŚĆ(cała – nie ma w pełni bezpiecznego działania drugiego człowieka)

„PRZEDMIOT”: WŁADZA SĄDZENIA I KARANIA (część wolności)

2 ODRĘBNE AKTY

ZRZECZENIE – jednorazowy akt, nie można cofnąć, bo jednostki pozostają bez uprawnień

umowa między jednostkami („każdy z każdym”) – wola tworzenia wspólnoty

1

SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE

SUWEREN:- nie jest stroną umowy;- otrzymuje pełnię uprawnień.

umowa z „rządem” – powierzenie uprawnień - TRUST

2

ABSOLUTYZM – brak prawa oporu wobec władzy (absolutny obowiązek posłuszeństwa)

PAŃSTWO „dodatkiem” do społeczeństwa

HOBBES contra LOCKE – c.d.

UMOWA SPOŁECZNA(hipotetyczny początek organizacji państwowej)

hobbes contra locke c d2

„LEWIATAN”(tytuł głównego dzieła)

„Dwa traktaty o rządzie” (tytuł dzieła)

Możliwe 3 formy ustrojowe (każda równie „absolutna”!):* monarchia * arystokracja * demokracja

UMIARKOWANA MONARCHIA

PODZIAŁ WŁADZY (rozdzielenie funkcji sądzenia i karania – por. stan natury)

najskuteczniejsza = najlepsza

ustawodawcza (wydawanie opinii – „sądów” – o sprawiedliwości)

federacyjna (wobec tych, którzy nie przystąpili do „naszej” umowy – „polityka zagraniczna”

wykonawcza (egzekwowanie praw)

wyklucza wolność(ius – uprawnienie)

wszystko, co służy bezpieczeństwu (porządkowi publicznemu)

władza „podwójnie” ograniczona: prawem naturalnym i zaufaniem obywateli;szczególnie „podejrzane” naruszanie własności (majątku – podatki; wolności – tolerancja, swoboda działania) – LIBERALIZM;prawo oporu wobec tyranii (a jest nią stosowanie władzy poza zakresem uprawnienia) – powrót do STANU SPOŁECZNEGO.

każdy ustrój LEGALNY jest dobry (haczyk : jeśli władca zapewnia bezpieczeństwo, gdyż jest ono jedynym wspólnym dobrem);obalenie suwerena (zawsze BEZPRAWNE, ale MOŻLIWE) to powrót do STANU NATURY.

HOBBES contra LOCKE – c.d.

PAŃSTWO

SUWEREN PRAWO (LEX) SPRAWIEDLIWOŚĆ

pytania pod rozwag
PYTANIA POD ROZWAGĘ
  • Rozstrzygnięcie (zawsze kontrowersyjne) sporu o to, czy człowiek w swym postępowaniu kieruje się rozumem, czy też namiętnościami, ma ogromne znaczenie nie tylko dla filozofii czy polityki, ale naszej codziennej oceny zachowań innych ludzi (i reakcji na nie).
    • Co miałby do powiedzenia Hobbes, a co Locke, na temat człowieka, który jest nałogowym palaczem, nie chce zapinać pasów bezpieczeństwa lub też domaga się prawa do eutanazji?
    • Który z tych myślicieli miałby Twoim zdaniem większe problemy ze zmianą zachowania tych osób (i w jakich warunkach zadałby sobie taki trud)?
    • Jakie zaproponowaliby rozwiązania prawne, gdyby wymienione problemy uważali za istotne dla państwa?