dziedziczenie podatek od spadk w i darowizn n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Dziedziczenie. Podatek od spadków i darowizn. PowerPoint Presentation
Download Presentation
Dziedziczenie. Podatek od spadków i darowizn.

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 127

Dziedziczenie. Podatek od spadków i darowizn. - PowerPoint PPT Presentation


  • 358 Views
  • Uploaded on

Dziedziczenie. Podatek od spadków i darowizn. Uwaga!!!. Treści niniejszej prezentacji mają charakter ogólny. W szczególności należy pamiętać, iż każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Dziedziczenie. Podatek od spadków i darowizn.' - francesca-murphy


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
uwaga
Uwaga!!!
  • Treści niniejszej prezentacji mają charakter ogólny.
  • W szczególności należy pamiętać, iż każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie.
  • Przedstawione informacje mogą nie mieć zastosowanie do zdarzeń przeszłych, bowiem w tym czasie przepisy, a także praktyka właściwych organów mogły ulec zmianie.
  • Zawarte w prezentacji informacje mogą również stracić aktualność ze względu na stały proces zmiany prawa i jego interpretacji.
zdolno do dziedziczenia
Zdolność do dziedziczenia

Spadkobiercą może być osoba fizyczna lub osoba prawna, z wyjątkiem:

  • Osoby fizycznej, która nie żyje w chwili otwarcia spadku;

Wyjątek: dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku może być spadkobiercą, pod warunkiem, że urodzi się żywe

  • Osoby prawnej, która nie istnieje w chwili otwarcia spadku;
  • Fundacji stanowionej przez spadkodawcę w testamencie, jeżeli nie zostanie wpisana do rejestru w ciągu 2 lat od ogłoszenia testamentu.
spadkobierca niegodny 1
Spadkobierca niegodny (1)
  • Z dziedziczenia zostaje wyłączony (w sposób, jak gdyby nie dożył otwarcia spadku) spadkobierca uznany za niegodnego.
  • Uznania za niegodnego dokonuje sąd.
  • Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes.
  • Czas na wystąpienie z ww. żądaniem ograniczony jest do roku od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o przyczynie niegodności, lecz nie później niż przed upływem 3 lat od dnia otwarcia spadku.
spadkobierca niegodny 2
Spadkobierca niegodny (2)

Sąd może uznać spadkobiercę za niegodnego, jeżeli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa wobec spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył bądź zniszczył testament spadkodawcy, podrobił bądź przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu podrobionego bądź przerobionego rzez inną osobę.

Uwaga: spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkobierca mu przebaczył.

dziedziczenie
Dziedziczenie

Dziedziczenie:

  • testamentowe
  • ustawowe
pierwsze stwo testamentu
Pierwszeństwo testamentu

Spośród dziedziczenia testamentowego i ustawowego pierwszeństwo ma testament, co oznacza, że dziedziczenie ustawowe:

  • co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą;
  • co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą (czyli gdy zostanie część spadku „niezagospodarowana” testamentem).
dziedziczenie ustawowe spadkobiercy i ich cz ci 1
Dziedziczenie ustawowe – spadkobiercy i ich części (1)

W pierwszej kolejności do spadku powołani są małżonek i dzieci. Dopiero jeżeli nie ma dzieci do dziedziczenia mogą być powołane inne osoby.

Dzieci + małżonek – po równo, ale małżonek minimum 1/4. Jeżeli dziecko nie dożyło – to dzieci tego dziecka (czyli wnuki spadkodawcy) dziedziczą jego udział po równo (dotyczy też dalszych zstępnych).

dziedziczenie ustawowe spadkobiercy i ich cz ci 2
Dziedziczenie ustawowe – spadkobiercy i ich części (2)

Gdy nie ma dzieci, to małżonek + rodzice + rodzeństwo, ale małżonek minimum ½, a każdy z rodziców ¼ tego, co przypada łącznie rodzicom i rodzeństwu, reszta po równo między rodzeństwo:

dziedziczenie ustawowe spadkobiercy i ich cz ci 3
Dziedziczenie ustawowe – spadkobiercy i ich części (3)

Jeżeli któryś z rodziców nie dożył, to jego udział po połowie dla drugiego małżonka i całego rodzeństwa:

dziedziczenie ustawowe spadkobiercy i ich cz ci 4
Dziedziczenie ustawowe – spadkobiercy i ich części (4)

Jeżeli do spadku powołani są obok małżonka tylko rodzice albo tylko rodzeństwo, dziedziczą oni w częściach równych to, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa.

ma e ska wsp lno maj tkowa
Małżeńska wspólność majątkowa

Uwaga:

Ze względu na wspólność majątkowąmałżeńską majątek spadkodawcy jest z reguły w połowie własnością jego współmałżonka. Dziedziczeniu podlega jedynie udział ½ w majątku wspólnym; reszta to własność małżonka nie objęta spadkiem.

ma onek zasady szczeg lne
Małżonek – zasady szczególne
  • Małżonek dziedziczący z ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami, z wyjątkiem zstępnych spadkodawcy, którzy mieszkali z nim razem w chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmiotów urządzenia domowego, z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub wyłącznie sam.
  • Uprawnienie to nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadkodawcy.
ma onek zasady szczeg lne separacja
Małżonek – zasady szczególneseparacja

Regulacje odnośnie do dziedziczenia ustawowego nie dotyczą małżonka pozostającego w separacji.

ma onek zasady szczeg lne wyst pienie o rozw d separacj
Małżonek – zasady szczególnewystąpienie o rozwód/separację
  • Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.
  • Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu.
  • Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.
przysposobienie
Przysposobienie

Przysposobienie pełne:

  • przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jak by był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jak by przysposabiający był rodzicem przysposobionego.
  • przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim.
  • w wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, zasady tej nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców przysposobionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobienie utrzymane.

Przysposobienie częściowe”

  • przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;
  • przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych;
  • rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa.
dziadkowie
Dziadkowie

Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdą się w niedostatku i nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nie obciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego.

Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.

brak testamentu i spadkobierc w ustawowych
Brak testamentu i spadkobierców ustawowych

Uwaga:

W braku testamentu i spadkobierców ustawowych (małżonka, dzieci i ich dzieci, rodziców i rodzeństwa) dziedziczy Skarb Państwa, nie dalsza rodzina.

Osoby samotne powinny więc zadbać o pozostawienie testamentu.

testament tylko jednej osoby
Testament tylko jednej osoby

Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.

To oznacza, że małżonkowie ani dwie inne osoby nie mogą sporządzić testamentu wspólnego.

osoba sporz dzaj ca testament
Osoba sporządzająca testament
  • Sporządzić, a także odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
  • Uwaga: Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela, pełnomocnika, opiekuna itp.
niewa no testamentu
Nieważność testamentu

Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:

  • w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
  • pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  • pod wpływem groźby.

Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie 3 lat od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie 10 lat od otwarcia spadku.

odwo anie i zmiana testamentu 1
Odwołanie i zmiana testamentu (1)
  • Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.
  • Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że:
    • spadkodawca sporządzi nowy testament,
    • w zamiarze odwołania spadkodawca testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność,
    • Spadkodawca dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
  • Jeżeli spadkodawca sporządzi nowy testament, nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
odwo anie i zmiana testamentu 11
Odwołanie i zmiana testamentu (1)
  • Odwołanie lub zmiana testamentu sporządzonego w jednej formie może nastąpić w drodze sporządzenia testamentu w innej formie, tzn. testament notarialny może być mieniony również inną formą testamentu.
rodzaje testament w
Rodzaje testamentów

Polskie prawo dopuszcza następujące rodzaje testamentów:

  • testamenty zwykłe:
    • testament własnoręczny (holograficzny);
    • testament notarialny;
    • testament allograficzny;
  • testamenty szczególne;
    • testament ustny;
    • testament na statku / w samolocie;
    • testament wojskowy.
testamenty szczeg lne
Testamenty szczególne
  • Uwaga: testament szczególny może być sporządzony tylko w okolicznościach szczególnych.
  • Jest ważny tylko 6 miesięcy od daty ustania tych szczególnych okoliczności. Dlatego w tym czasie należy sporządzić nowy testament, jeden z trzech tzw. zwykłych testamentów.
testament w asnor czny holograficzny 1
Testament własnoręczny (holograficzny) - 1

Testament własnoręczny czyli holograficzny to testament:

  • napisany w całości pismem ręcznym osobiście przez spadkodawcę;
  • podpisany własnoręcznie przez spadkodawcę;
  • opatrzony datą.
  • Uwaga: Nie będzie ważny testament napisany na maszynie, a jedynie podpisany ręcznie. Cały tekst powinien być napisany odręcznie i to osobiście przez spadkodawcę.
  • Tekst powinien być również podpisany własnoręcznie przez spadkodawcę. Podpis obejmuje co prawda imię i nazwisko i najlepiej, aby był czytelny, to bowiem wykluczy potrzebę dokonywania jakichkolwiek czynności interpretacyjnych i zapewni bezpieczeństwo rozporządzeniu testamentowemu.
  • Testamentem może być również list napisany i podpisany własnoręcznie przez spadkodawcę, w którym zawarto całościowe albo częściowe rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci.
testament w asnor czny holograficzny 2
Testament własnoręczny (holograficzny) - 2
  • W pewnym wypadkach możliwe jest podpisanie testamentu nieczytelnie czy samym imieniem (gdy np. z treści testamentu wynika tożsamość testatora: „ja, niżej podpisany Jan Kowalski...” albo gdy testator w obrocie prawnym występował właśnie pod samym imieniem, a z treści testamentu nie wynikają wątpliwości w tym zakresie). Warto jednak podpisać się czytelnie i pełnym imieniem i nazwiskiem.
  • Uwaga: Podpis powinien znaleźć się pod testamentem. Jeżeli znajdzie się w innym miejscu, niezbędna będzie interpretacja testamentu, aby stwierdzić, czy podane tam imię i nazwisko to rzeczywiście podpis, bowiem cały dokument jest pisany ręcznie i może się okazać, że podanie imienia i nazwiska nie oznacza podpisu. Podpis w innym miejscu, niż pod rozporządzeniem, występuje często, gdy testator pisze, iż zamierza rozporządzić mieniem w następujący sposób (tu podpis), a następnie przytaczane są poszczególne postanowienia testamentu. Dlatego nie wystarczy napisać „Ja, Jan Kowalski przekazuję mój majątek…’
  • Brak daty nie powoduje nieważności testamentu, o ile nie powoduje to wątpliwości co do daty sporządzenia testamentu (wątpliwość tę usuwa się w postępowaniu sądowym). Dopuszczalne jest zatem wpisanie daty maszynowo po podpisie.
testament notarialny
Testament notarialny
  • Testament przygotowany w formie aktu notarialnego zawiera wszelkie elementy przewidziane dla aktu notarialnego, zna je zatem bardzo dobrze notariusz.
  • Spadkodawca powinien złożyć przed notariuszem oświadczenie swojej woli.

Uwaga; jeżeli spadkodawca podpisze jedynie tekst przygotowany przez notariusza i spadkobiercę, to taki testament będzie nieważny;

  • jeżeli spadkodawca nie umie lub nie może się podpisać, notariusz powinien uczynić wzmiankę na ten temat w treści testamentu pod rygorem jego nieważności;
  • Uwaga: odpis aktu notarialnego zawierającego testament nie jest testamentem; jedynie oryginał pozostający u notariusza jest testamentem, i tylko wypis jest z nim równoznaczny.
  • Niekiedy podaje się możliwość sporządzenia testamentu notarialnego przez konsula.
testament allograficzny
Testament allograficzny

Testament allograficzny to testament sporządzony:

  • poprzez złożenie oświadczenia ustnego;
  • w obecności min. dwóch świadków (mogą to być również osoby wymienione w testamencie);
  • wobec:
    • wójta, burmistrza, prezydenta miasta;
    • starosty;
    • marszałka województwa;
    • sekretarza powiatu albo gminy;
    • kierownika USC;
  • spisany w protokole;
  • z podaniem daty sporządzenia;
  • odczytany spadkodawcy w obecności świadków;
  • podpisany przez świadków oraz spadkodawcę (jeżeli spadkodawca nie może podpisać, trzeba podać to w protokole ze wskazaniem przyczyny).
  • Testamentu allograficznego nie mogą sporządzić osoby głuche i nieme.
  • Uprawnionym do przyjęcia oświadczenia spadkodawcy jest każdy podmiot wchodzący w skład zarządu gminy: wójt albo burmistrz czy prezydent miasta, także ich zastępcy i pozostali członkowie zarządu.
  • W praktyce oświadczenie składane jest w drodze dyskusji, wymiany zdań, wyjaśnień itp. Nikt nie wymaga, aby spadkodawca oświadczył bezbłędnym językiem i płynnie swoją wolę, nie posiada bowiem stosownego wykształcenia ani doświadczenia w tym zakresie.
testament ustny
Testament ustny

Testament ustny to testament sporządzony jeżeli zachodzą okoliczności szczególne:

  • obawa rychłej śmierci spadkodawcy („obawa rychłej śmierci” a nie tylko „obawa śmierci”, nie dotyczy zamiaru samobójczego, chorób prowadzących nieuchronnie do śmierci gdy brak jest dodatkowych oznak nagłego pogorszenia stanu zdrowia, niezbędne są obiektywne okoliczności, nie tylko subiektywne przekonanie spadkodawcy)
  • wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu nie jest możliwe lub jest bardzo utrudnione.
  • Ta forma testamentu pozwala na złożenie oświadczenia ustnego w obecności minimum trzech świadków.

Treść testamentu ustnego powinna być później stwierdzona w ten sposób, że:

  • jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie, albo
  • w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku wszyscy świadkowie złożą  przed sądem zgodne zeznanie; jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.
testament na statku w samolocie
Testament na statku/w samolocie

Testament taki można sporządzić:

  • podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym;
  • przed dowódcą statku lub jego zastępcą;

w ten sposób, że:

  • spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy;
  • w obecności dwóch świadków; 
  • dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania,
  • pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, 
  • po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca.
  • Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny. Możliwy jest podpis elektroniczny kwalifikowany (np. wysłanie maila).
testamenty wojskowe
Testamenty wojskowe

Testament wojskowy może być sporządzony tylko w czasie:

  • mobilizacji;
  • wojny;
  • przebywania w niewoli.
  • Testamenty wojskowe mogą sporządzać:
  • żołnierze Sił Zbrojnych pełniący czynną służbę wojskową;
  • pracownicy cywilni zatrudnieni w Siłach Zbrojnych;
  • osoby cywilne towarzyszące Siłom Zbrojnym, a mianowicie:
    • członkowie personelu stowarzyszenia "Polski Czerwony Krzyż" i innych stowarzyszeń udzielających pomocy wojskowej służbie zdrowia;
    • osoby wykonujące czynności duszpasterskie w Siłach Zbrojnych,
    • członkowie służb pomocniczych i inne osoby wykonujące świadczenia osobiste na rzecz Sił Zbrojnych.
  • również inne osoby cywilne niż wymienione wyżej, jeżeli znajdują się na obszarze będącym pod wyłącznym zarządem organów wojskowych albo na jednostce pływającej Marynarki Wojennej lub na statku powietrznym należącym do Sił Zbrojnych.
  • Testament wojskowy może być sporządzony według jednej z następujących form:
  • spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie sędziemu wojskowemu, który spisuje ją w protokole z podaniem miejsca i daty jego sporządzenia, odczytuje protokół spadkodawcy i sporządza o tym wzmiankę; następnie protokół podpisują spadkodawca i sędzia, a jeżeli spadkodawca nie może się podpisać, sędzia wojskowy powinien zamieścić w protokole uwagę wyjaśniającą powód braku podpisu spadkodawcy;
  • spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie w obecności dwóch świadków jednocześnie obecnych, z których jeden spisuje wolę spadkodawcy, podając miejsce i datę jej spisania, a następnie tak sporządzony testament podpisują spadkodawca i dwaj świadkowie;
  • jeżeli spadkodawca nie może się podpisać, oświadcza ustnie swą ostatnią wolę w obecności trzech świadków jednocześnie obecnych, z których jeden spisuje wolę spadkodawcy podając miejsce i datę jej spisania wraz z wyjaśnieniem powodu braku podpisu spadkodawcy; tak sporządzony testament po odczytaniu go spadkodawcy i dokonaniu o tym wzmianki podpisują wszyscy trzej świadkowie;
  • w razie obawy rychłej śmierci spadkodawcy wskutek odniesionych ran lub choroby albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie formy testamentu określonej wyżej jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, testament wojskowy może być sporządzony również w tej formie, że spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie wobec dwóch (a nie trzech jak przy testamencie niewojskowych) świadków, choćby niejednocześnie obecnych.

Stwierdzenie treści testamentu sporządzonego w obawie rychłej śmierci następuje później w ten sposób, że:

  • jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie, albo
  • w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku wszyscy świadkowie złożą  przed sądem zgodne zeznanie; jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.
  • W sytuacjach, gdy można sporządzić testament wojskowy, można równie dobrze sporządzić testament w formie niewojskowej, np. testament własnoręczny itp.
zapis i dalszy zapis
Zapis i dalszy zapis
  • Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis).
  • Spadkodawca może obciążyć zapisem także zapisobiercę (dalszy zapis).
zapis a s ownictwo w testamencie
Zapis a słownictwo w testamencie

Uwaga: ponieważ zapis stanowi odrębną instytucję prawną, nie należy posługiwać się w testamencie zwrotami typu „zapisuję mojej córce, Annie Kowalskiej…”, mając na myśli fakt przekazania do dziedziczenia.

zakres zapisu
Zakres zapisu
  • Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej.
  • Tę samą zasadę stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.
zwolnienie z obowi zku zapisu
Zwolnienie z obowiązku zapisu
  • Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy.
  • Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się od tego obowiązku także w ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu roszczenia o jego wykonanie.
szczeg lne formy zapisu
Szczególne formy zapisu

Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

przedmiot zapisu
Przedmiot zapisu
  • Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem o zwrot nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.
  • Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darczyńca.
  • Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.
  • Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do odpowiedzialności obciążonego względem zapisobiercy za wady fizyczne i prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Jednakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie zapisu albo dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia.
przedawnienie roszcze z tytu u zapisu
Przedawnienie roszczeń z tytułu zapisu

Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem 5 lat od dnia wymagalności zapisu.

polecenie1
Polecenie

Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

zwolnienie z polecenia
Zwolnienie z polecenia

Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli spadkodawcy polecenie wykonać.

Zasadę tę stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.

danie wykonania polecenia
Żądanie wykonania polecenia
  • Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem.
  • Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.
wykonawca testamentu1
Wykonawca testamentu
  • Spadkodawca może w testamencie powołać wykonawcę testamentu.
  • Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.
zwolnienie z wykonania testamentu
Zwolnienie z wykonania testamentu
  • Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, powinna złożyć odpowiednie oświadczenie przed sądem.
  • Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.
zadania wykonawcy testamentu
Zadania wykonawcy testamentu
  • Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien:
    • zarządzać majątkiem spadkowym,
    • spłacić długi spadkowe, w szczególności wykonać zapisy i polecenia,
    • wydać spadkobiercom majątek spadkowy zgodnie z wolą spadkodawcy i z ustawą.
  • Wykonawca testamentu może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z zarządu spadkiem. Może również pozywać w sprawach o prawa należące do spadku i być pozwany w sprawach o długi spadkowe.
koszty zwi zane z wykonywaniem testamentu
Koszty związane z wykonywaniem testamentu

Koszty zarządu majątkiem spadkowym oraz wynagrodzenie wykonawcy testamentu należą do długów spadkowych.

zachowek1
Zachowek
  • Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się zachowek:
    • jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym,
    • w innych wypadkach - połowa wartości tego udziału.
  • Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
ustalne udzia u spadkowego dla obliczenia zachowku
Ustalne udziału spadkowego dla obliczenia zachowku

Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także:

  • spadkobierców niegodnych
  • spadkobierców, którzy spadek odrzucili,

natomiast nie uwzględnia się:

  • spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia
  • Spadkobierców którzy zostali wydziedziczeni.
obliczenie zachowku
Obliczenie zachowku
  • Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się:
    • zapisów i poleceń,
    • drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych,
    • dokonanych przed więcej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

natomiast dolicza się do spadku:

    • darowizny uczynione przez spadkodawcę.
  • Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemunie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się zstępnego.
  • Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowinie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.
obliczenie zachowku cd
Obliczenie zachowku – cd.
  • Darowiznę uczynioną przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku zalicza się na należny mu zachowek.
  • Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także darowiznę uczynioną przez spadkodawcę wstępnemu uprawnionego.
  • Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
odpowiedzialno uprawnionego do zachowku
Odpowiedzialność uprawnionego do zachowku
  • Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialność za zapisy i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.
  • Zasadę tę stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy zapis na rzecz uprawnionego do zachowku został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.
  • Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
roszczenie uprawnionego do zachowku
Roszczenie uprawnionego do zachowku
  • Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.
  • Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
  • Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.
zachowek a zapisy i polecenia
Zachowek a zapisy i polecenia
  • Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego zmniejszenia zapisów i poleceń.
  • Zmniejszenie zapisów i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.
  • W razie zmniejszenia zapisu obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.
  • Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny zachowek.
  • Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
  • Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią sumę pieniężną.
  • Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat trzech od ogłoszenia testamentu.
  • Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku.
wydziedziczenie 1
Wydziedziczenie (1)

Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Uwaga: W treści testamentu powinna być zawarta przyczyna wydziedziczenia.

Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.

Uwaga: Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę, tzn. wydziedziczenie osoby nie powoduje automatycznie wydziedziczenia zstępnych tej osoby.

wydziedziczenie 2
Wydziedziczenie (2)

Uwaga: Wydziedziczenie dotyczy wyłącznie osób uprawnionych do zachowku, bowiem jego skutkiem jest jedynie pozbawienie praw do zachowku.

przyj cie lub odrzucenie spadku rodzaje
Przyjęcie lub odrzucenie spadku - rodzaje

Spadkobierca może spadek:

  • przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste),
  • przyjąć z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza),
  • odrzucić.
przyj cie lub odrzucenie spadku tytu y
Przyjęcie lub odrzucenie spadku - tytuły
  • Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego, który temu spadkobiercy przypada z innego tytułu.
  • Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z tytułu przyrostu, a przyjąć udział przypadający mu jako spadkobiercy powołanemu.
  • Poza ww. wypadkami spadkobierca nie może spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić.
o wiadczenie o przyj ciu lub odrzuceniu spadku 1
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (1)
  • Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
  • Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
o wiadczenie o przyj ciu lub odrzuceniu spadku 2
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (2)

Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

o wiadczenie o przyj ciu lub odrzuceniu spadku 3
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (3)
  • Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone przez jego spadkobierców.
  • Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.
o wiadczenie o przyj ciu lub odrzuceniu spadku 4
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (4)
  • Uwaga: Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważne.
  • Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane.
  • Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym.
o wiadczenie o przyj ciu lub odrzuceniu spadku 11
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (1)
  • Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
    • uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem
    • spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
  • Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
  • Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
odrzucenie spadku
Odrzucenie spadku

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

odrzucenie i przyj cie spadku
Odrzucenie i przyjęcie spadku

Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu, jak i z mocy ustawy może spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy, a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.

skarb pastwa i gmina odrzucenie spadku
Skarb Pastwa i gmina – odrzucenie spadku
  • Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z mocy ustawy.

Uwaga: oznacza to, że w braku testamentu oraz spadkobierców ustawowych spadek nigdy nie przejdzie na dalszą rodzinę.

  • Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli
Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli
  • Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.
  • Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu 6 miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem 3 lat od odrzucenia spadku.
stwierdzenie nabycia spadku1
Stwierdzenie nabycia spadku
  • Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę.
  • Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą.
  • Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.
procedury s dowe
Procedury sądowe

Postępowanie przed sądem cywilnym jest niezbędne w czterech przypadkach:

  • gdy przedmiotem spadku są składniki majątku rejestrowane (nieruchomości , samochody, zabytki itp), gdyż bez postanowienia sądu w sprawie nabycia spadku nie będzie możliwe zarejestrowanie nowych właścicieli;
  • gdy przedmiotem spadku są wierzytelności, gdyż dłużnicy mogą nie chcieć uregulować długów do rąk osób, co do których nie ma pewności, że są spadkobiercami;
  • gdy spadek podlega opodatkowaniu i jego wartość nie mieści się w kwocie wolnej od podatku;
  • gdy spadkobierca zamierza spadek odrzucić (tzn. nie chce go w ogóle przyjąć).
wniosek o stwierdzenie nabycia spadku
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku
  • Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku wnosi się przed sąd właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
  • Od wniosku pobierana jest opłata.
  • Wniosek należy złożyć wraz z załącznikami:
    • Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy
    • Odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców;
  • należy dołączyć po jednym komplecie kserokopii wniosku i załączników dla każdego z uczestników postępowania.
inne procedury s dowe
Inne procedury sądowe

W związku ze spadkiem może wystąpić potrzeba wszczęcia większej ilości postępowań, np.:

  • postępowanie w/s zabezpieczenia spadku, gdy z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw pozostałych po spadkodawcy, zwłaszcza przez usunięcie, uszkodzenie, zniszczenie albo nie usprawiedliwione rozporządzenie; zabezpieczenie następuje przez spis inwentarza, oddanie pod dozór, w depozyt, ustanowienie zarządu tymczasowego;
  • postępowanie w/s złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, gdy oświadczenie to jest składane przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku;
  • postępowanie w/s otwarcia i ogłoszenia testamentu, gdy ktoś złożył w sądzie testament osoby po jej śmierci;
  • postępowanie w/s wyjawienia  przedmiotów spadkowych, gdy po sporządzeniu spisu inwentarza zachodzi wątpliwość, czy zostały w nim zamieszczone wszystkie przedmioty należące do spadku lub czy zamieszczone w spisie inwentarza długi istnieją;
  • postępowanie w/s przesłuchania świadków testamentu ustnego w przypadku śmierci spadkodawcy, który taki testament sporządził;
  • postępowanie w/s wykonawcy testamentu, który ma obowiązek zgłosić się w sądzie, i ma możliwość uzyskania stosownego zaświadczenia o swojej funkcji, może również wnieść o zwolnienie z tego obowiązku;
  • postępowanie w/s działu spadku, gdy spadkobiercy rozdzielają pomiędzy siebie różne przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku.
stwierdzenie nabycia spadku wobec nie spadkobiercy
Stwierdzenie nabycia spadku wobec nie-spadkobiercy
  • Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku, lecz spadkobiercą nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działa w złej wierze.
  • Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.
  • Do roszczeń spadkobiercy o wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotów należących do spadku, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o roszczeniach między właścicielem a samoistnym posiadaczem rzeczy.
  • Zasady powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy żąda wydania swego majątku osoba, co do której zostało uchylone orzeczenie o uznaniu jej za zmarłą.
odpowiedzialno za d ugi spadkowe
Odpowiedzialność za długi spadkowe
  • Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku.
  • Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
przyj cie spadku proste
Przyjęcie spadku proste
  • W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.
  • W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.

Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi.

przyj cie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
  • Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacił niektóre długi spadkowe, nie wiedząc o istnieniu innych długów, ponosi on odpowiedzialność za nie spłacone długi tylko do wysokości różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił.
  • Jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacając niektóre długi spadkowe wiedział o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi on odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.
odpowiedzialno za d ugi spadkowe do chwili dzia u spadku
Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili działu spadku
  • Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości udziałów.
  • Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów.
rozporz dzanie udzia em
Rozporządzanie udziałem
  • Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku.
  • W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.
dzia spadku formy
Dział spadku - formy
  • Dział spadku może nastąpić:
    • na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami

Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku

    • na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców

Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.

  • Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
darowizny a scheda spadkowa
Darowizny a scheda spadkowa
  • Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.
  • Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego nie wymienionego w paragrafie poprzedzającym.
  • Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.
  • Jeżeli wartość darowizny podlegającej zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W wypadku takim nie uwzględnia się przy dziale spadku ani darowizny, ani spadkobiercy zobowiązanego do jej zaliczenia.
  • Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny uczynionej przez spadkodawcę jego wstępnemu.
zaliczenie a sched spadkow
Zaliczenie a schedę spadkową
  • Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny podlegającej zaliczeniu.
  • Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku.
  • Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu darowizny.
  • Zasady zaliczenia darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
wydzielenie schedy spadkowej
Wydzielenie schedy spadkowej

Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w określonych częściach ułamkowych.

b d uchylenie si od skutk w umowy o dzia spadku
Błąd – uchylenie się od skutków umowy o dział spadku

Uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem błędu może nastąpić tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.

r kojmia
Rękojmia
  • Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i prawne według przepisów o rękojmi przy sprzedaży.
  • Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłacalność dłużnika.
umowa o spadek po osobie yj cej
Umowa o spadek po osobie żyjącej

Umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna. Oznacza to, iż dwie lub więcej osób nie mogą dokonać podziału spadku po innej osobie, jeśli osoba ta jeszcze żyje.

zrzecznie si dziedziczenia
Zrzecznie się dziedziczenia
  • Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
  • Uwaga: Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się (inaczej niż przy wydziedziczeniu), chyba że umówiono się inaczej.
  • Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.
  • Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
zbycie spadku udzia u spadkowego
Zbycie spadku/udziału spadkowego
  • Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.
  • Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.
  • Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zobowiązania.
  • Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.
odpowiedzialno nabywcy spadku
Odpowiedzialność nabywcy spadku
  • Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.
  • W braku innej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnienia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.
  • W przypadku zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.
  • Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z chwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że umówiono się inaczej.
przedmiot opodatkowania
Przedmiot opodatkowania

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności:

  • rzeczyznajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Polski, tytułem spadku czy zachowku;
  • rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą, jeżeli w chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) spadkobierca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Polski.
wy czenia z opodatkowania podatkiem od spadk w i darowizn
Wyłączenia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn

Opodatkowaniu nie podlega:

  • nabycie własności rzeczy ruchomych znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych podlegających wykonaniu na terytorium Polski, jeżeli w dniu otwarcia spadku ani spadkobierca, ani też spadkodawca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu na terytorium Polski;
  • nabycie w drodze spadku praw autorskich i praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych oraz wierzytelności wynikających z nabycia tych praw (jednak roszczenie o wypłatę należnego wynagrodzenia podlega opodatkowaniu);
  • nabycie środków z pracowniczego programu emerytalnego (PPE) na podstawie rozrządzenia dokonanego przez uczestnika na wypadek jego śmierci lub w drodze spadku;
  • nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego (OFE);
  • nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym (IKE).
zwolnienia przedmiotowe rolnictwo
Zwolnienia przedmiotowe - rolnictwo
  • Nabycie własności i prawa użytkowania wieczystego gospodarstwa rolnego lub jego części oraz innych praw do takiego gospodarstwa lub jego części, jak również działki przyzagrodowej, z wyjątkiem:
    • budynków mieszkalnych,
    • budynków zajętych na cele specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu lub specjalistycznej hodowli zwierząt wraz z urządzeniami i ze stadem hodowlanym,
    • urządzeń do prowadzenia upraw specjalnych, jak: szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, chłodnie, przechowalnie owoców.
  • Nabycie własności w ramach gospodarstwa rolnego:
    • budynków zajętych na cele specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu lub specjalistycznej hodowli zwierząt wraz z urządzeniami i ze stadem hodowlanym,
    • urządzeń do prowadzenia upraw specjalnych, jak: szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, chłodnie, przechowalnie owoców.

przez zstępnych lub małżonka pod warunkiem, że te budynki i urządzenia będą wykorzystywane przez nabywcę nadal w stanie niepogorszonym i zgodnie z ich przeznaczeniem w ramach gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej 5 lat od dnia przyjęcia spadku lub darowizny. Niedotrzymanie tych warunków powoduje utratę zwolnienia od podatku, z wyjątkiem niemożności dalszego prowadzenia tej działalności na skutek zdarzeń losowych; w wypadkach tych podatek obniża się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności przez spadkobiercę lub obdarowanego.

  • Nabycie budynków mieszkalnych nadanych na podstawie przepisów o osadnictwie rolnym.
  • Nabycie praw do wkładów w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych.
  • Nabycie własności budynków gospodarczych służących bezpośrednio produkcji rolniczej prowadzonej na użytkach rolnych o powierzchni do 1 ha, a nabywcą jest osoba prowadząca gospodarstwo rolne zaliczona do I grupy podatkowej.
  • Nabycie przez rolnika pojazdów rolniczych i maszyn rolniczych oraz części do tych pojazdów i maszyn pod warunkiem, że te pojazdy i maszyny rolnicze w ciągu 3 lat od daty otrzymania nie zostaną przez nabywcę sprzedane lub darowane osobom trzecim; niedotrzymanie tego warunku powoduje utratę zwolnienia.
gospodarstwo rolne a inne rzeczy i prawa
Gospodarstwo rolne a inne rzeczy i prawa

Uwaga: Zwolnienie z opodatkowania dotyczy gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, a zatem nabycie inwentarza żywegoczy narzędzi rolniczychpodlegać będzie opodatkowaniu.

zwolnienie przedmiotowe rzeczy osobiste
Zwolnienie przedmiotowe - rzeczy osobiste

Nabycie przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej przedmiotów wyposażenia mieszkania, pościeli, odzieży, bielizny oraz narzędzi pracy przeznaczonych do użytku w gospodarstwie domowym; jeżeli w skład wyposażenia mieszkania wchodzą meble zabytkowe - powinny być wpisane do rejestru zabytków.

zwolnienia przedmiotowe tw rczo
Zwolnienia przedmiotowe - twórczość

Nabycie dzieł sztuki i rękopisów będących przedmiotem twórczości spadkodawcy oraz materiałów bibliotecznych, jeżeli spadkodawca zajmował się twórczością lub działalnością naukową, oświatową, artystyczną, literacką lub publicystyczną.

zwolnienia przedmiotowe zabytki
Zwolnienia przedmiotowe - zabytki
  • Nabycie zabytków ruchomych i kolekcji wpisanych do rejestru zabytków, a także zabytków użyczonych muzeum w celach naukowych lub wystawienniczych na okres nie krótszy niż 2 lata.
  • Nabycie przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowejzabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, jeżeli nabywca zabezpiecza je i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zwolnienie dotyczy nieruchomości wpisanych bezpośrednio do rejestru zabytków, a nie stanowiących fragment całości - założenia urbanistyczno-architektonicznego - wpisanego do tego rejestru.

Uwaga: wpis do rejestru musi występować w dniu śmierci. Nie wystarczy dokonanie wpisu przez spadkobiercę.

zwolnienia przedmiotowe przedsi biorstwo
Zwolnienia przedmiotowe - przedsiębiorstwo

Nabycie przez małżonka lub zstępnych w drodze spadku zakładu (w tym udziału w s.c. czy sp.j.) wytwórczego, budowlanego, handlowego, usługowego lub jego części, pod warunkiem, że zakład ten będzie prowadzony przez nabywcę w stanie niepogorszonym przez okres co najmniej 5 lat od dnia przyjęcia spadku lub darowizny; niedotrzymanie tych warunków powoduje utratę zwolnienia od podatku, z wyjątkiem niemożności dalszego prowadzenia tej działalności na skutek zdarzeń losowych; w wypadkach tych podatek obniża się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności przez spadkobiercę lub obdarowanego.

ulga mieszkaniowa 1
Ulga mieszkaniowa (1)

W przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie:

  • w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,
  • w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,
  • w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza

- nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

ulga mieszkaniowa 2
Ulga mieszkaniowa (2)

Ulga mieszkaniowa przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

  • nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • nie przysługuje im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • będą zamieszkiwać będąc zameldowanymi na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku i nie dokonają jego zbycia przez okres 5 lat:
    • a) od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,
    • b) od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego

Warunek ten uważa się za spełniony również wtedy, gdy budynek lub lokal mieszkalny (udział w budynku lub lokalu) albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (udział w takim prawie) został zbyty przed rozpoczęciem zamieszkiwania, ze względu na konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu), albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu nastąpiło w całości w okresie dwóch lat od dnia zbycia.

ulga mieszkaniowa 3
Ulga mieszkaniowa (3)
  • Za powierzchnię użytkową budynku (lokalu) w rozumieniu ustawy uważa się powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach (podziemnych i naziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic i klatek schodowych oraz szybów dźwigów).
  • Powierzchnie pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50 %, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m - powierzchnię tę pomija się.
ulga mieszkaniowa 4
Ulga mieszkaniowa (4)

Nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji lub ustalenia zobowiązania podatkowego:

  • zbycie udziału w budynku lub lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, albo spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych, albo
  • zbycie budynku lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (udziału w budynku lub lokalu), albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży na nabycie innego budynku lub lokalu mieszkalnego (udziału w budynku lub lokalu) albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (udziału w takim prawie), albo budowę innego budynku lub lokalu nastąpiło w całości w okresie dwóch lat od dnia zbycia i łączny okres zamieszkiwania w zbytym i nabytym budynku lub lokalu, potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały, wynosi 5 lat.
obywatelstwo polskie warunkiem zwolnienia
Obywatelstwo polskie warunkiem zwolnienia
  • Brak obywatelstwa nie chroni przed podatkiem od spadków.
  • Wyłącznie obywatele polscy mogą skorzystać ze zwolnień podatkowych wymienionych na wcześniejszych slajdach.
  • Osoby posiadające dwa lub więcej obywatelstw również mogą korzystać z tych zwolnień pod warunkiem, że jednym z ich obywatelstw jest obywatelstwo polskie.
wysoko podatku
Wysokość podatku

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca.

Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku spadkobiercy do spadkodawcy.

podatek od spadk w definicje
Podatek od spadków - definicje
  • Za rodziców w rozumieniu ustawy uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.
  • Źródłem powinowactwa jest stosunek rodzinny powstały w następstwie zawarcia małżeństwa, chwilą zaś powstania powinowactwa jest chwila zawarcia małżeństwa. Konsekwencje prawne powinowactwa trwają mimo ustania małżeństwa.
  • Jedynie w przypadku unieważnienia związku małżeńskiego następuje ustanie stosunku powinowactwa ex tunc (z mocą wsteczną).

Uwaga: w przypadku ustania małżeństwa wskutek śmierci, uznania za zmarłego lub orzeczenia rozwodu powinowactwo między jednym z małżonków i krewnymi drugiej istnieje nadal.

podstawa opodatkowania
Podstawa opodatkowania
  • Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

  • Jeżeli spadkobierca i zapisobierca lub obdarowany został obciążony obowiązkiem wykonania polecenia lub zapisu, wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar spadku (zapisu) lub darowizny, o ile polecenie zostało wykonane.
  • Do długów i ciężarów zalicza się również:
    • koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku,
    • koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie,
    • koszty postępowania spadkowego,
    • wynagrodzenie wykonawcy testamentu,
    • obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie,
    • wypłaty z tytułu zachowku
    • inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.
wysoko opodatkowania kwota wolna od podatku
Wysokość opodatkowania- kwota wolna od podatku

Opodatkowaniu nie podlega spadek (darowizna), jeżeli nie przekracza tzw. kwoty wolnej od podatku, innej dla każdej z grup podatkowych

obliczenie podatku
Obliczenie podatku
  • Przy obliczeniu podatku stosuje się zasadę, w myśl której przy nabyciu majątku po (od) tej samej osobie z różnych tytułów odlicza się jedną kwotę wolną od podatku (i dla spadków, i dla wcześniejszych darowizn).
  • Zatem jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz (darowizna, spadek), do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie pięcioletnim.
zwolnienie dla wybranych os b 1
Zwolnienie dla wybranych osób (1)

Uwaga: Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

  • zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku,

oraz

  • udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę 9.637 zł - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.
  • Uwaga: Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa wyżej, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
zwolnienie dla wybranych os b 2
Zwolnienie dla wybranych osób (2)
  • Uwaga: W przypadku niespełnienia powyższych warunków nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
  • Uwaga: zwolnienie to nie dotyczy wszystkich osób z I grupy podatkowe (np. zięcia, synowej)
obowi zek podatkowy 2
Obowiązek podatkowy (2)

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Oznacza to, że nie może uiścić podatku osoba trzecia.

obowi zek podatkowy 21
Obowiązek podatkowy (2)

Obowiązek podatkowy powstaje:

  • Przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku;
  • Przy nabyciu w drodze zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego – z chwilą wykonania zapisu, dalszego zapisu lub polecenia;
  • Przy nabyciu tytułem zachowku – z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części
p atno podatku
Płatność podatku
  • Data powstania obowiązku podatkowego wyznacza jedynie obowiązek złożenia zeznania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków powstaje dopiero z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn. Zatem w tym też dniu przypada termin zapłaty podatku, a ewentualne wniesienie odwołania od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania.
  • Jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz (darowizna, spadek), do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie pięcioletnim.
  • Zapłata podatku może się okazać niezbędna dla skorzystania z majątku spadkodawcy. Pisemnej zgody naczelnika urzędu skarbowego wymaga bowiem:
    • zapłata spadkobiercy długu przez dłużnika spadkodawcy;
    • wypłata należności przypadających z tytułu zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
    • wypłata należności ponad kwotę wolną od podatku, przypadających z tytułu:
      • wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek jego śmierci;
      • umorzenia jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego otwartego lub specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.
podw jne mi dzynarodowe opodatkowanie
Podwójne międzynarodowe opodatkowanie

Uwaga:

Polski spadkobierca, który zapłacił podatek od spadku w kraju spadkodawcy, (za granicą), zapłaci go po raz drugi w Polsce.

Umowy w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu nie dotyczą bowiem w zasadzie podatku od spadków.

spadek zza granicy deklaracja
Spadek zza granicy - deklaracja
  • Przychód z tytułu spadku należy wykazać w zeznaniu podatkowym SD-3 "o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku, darowizny, zasiedzenia, nieodpłatnego zniesienia współwłasności, zachowku oraz nabyciu praw do wkładów oszczędnościowych na podstawie dyspozycji wkładcy". Nie należy go wykazywać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT, gdyż zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) przychody ze spadków nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.
  • W przypadku, gdy spadkobierca może korzystać z ulgi nielimitowanej w przypadku spadkobrania po najbliższych krewnych, składa jedynie zgłoszenie SD-Z1
nierezydent spadkobierc
Nierezydent spadkobiercą

Gdy obcy rezydent podatkowy (osoba zagraniczna) dziedziczy majątek znajdujący się w Polsce, płaci podatek od spadku:

  • w swoim kraju (jezeli jego prawo tak stanowi)

Oraz

  • w Polsce (jeżeli spadkodawca miał miejsce zamieszkania w Polsce, był polskim rezydentem podatkowym).

Jeżeli w skład spadku wchodzą nieruchomości położone w Polsce - podatek trzeba rozliczyć również w Polsce bez względu na miejsce zamieszkania spadkodawcy.