sa l k ve hastal k l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sa?l?k ve Hastal?k PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sa?l?k ve Hastal?k

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 58

Sa?l?k ve Hastal?k - PowerPoint PPT Presentation


  • 541 Views
  • Uploaded on

Sağlık ve Hastalık. Amaç. Bu dersin sonunda katılımcıların Sağlığın tanımını yapabilmeleri Sağlığa ve hastalığa etki eden faktörleri tartışabilmeleri Bütüncül sağlık hizmetinin önemini kavramaları Bireylerin sağlık kaynaklarını sayabilmeleri

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sa?l?k ve Hastal?k' - emily


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide2
Amaç
  • Bu dersin sonunda katılımcıların
    • Sağlığın tanımını yapabilmeleri
    • Sağlığa ve hastalığa etki eden faktörleri tartışabilmeleri
    • Bütüncül sağlık hizmetinin önemini kavramaları
    • Bireylerin sağlık kaynaklarını sayabilmeleri
    • Bireylerin sağlık kaynaklarının sağlık bakımındaki önemini tartışabilmeleri ve
    • Çeşitli destekleyici tedavi yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmaları hedeflenmektedir.

Doç.Dr. Zekeriya Aktürk

http://ailehekimligi.trakya.edu.tr

3 Ekim 2005

/ 58

slide3

There are men and classes of men that stand above the common herd; the soldier, the sailor, and the shepherd not infrequently; the artist rarely; rarelier still, the clergyman; the physician almost as a rule. He is the flower (such as it is) of our civilization.

Robert Louis Stevenson, 1887

Belli sınıf insanlar vardır ki, onlar toplumun çoğunluğuna göre üstündürler; nadir olmayarak asker, denizci ve çoban; nadiren sanatçılar; daha da nadiren rahipler; hemen her zaman doktorlar. Doktor, medeniyetimizin çiçeğidir.

/ 58

sa l k ve hastal k birbirinin z tt m d r
“Sağlık” ve “Hastalık” Birbirinin Zıttı mıdır?
  • Siz arkadaşınızdan daha az sağlıklı iseniz bu sizin hasta olduğunuz anlamına mı gelir?

/ 58

sa l k ve hastal n tan m
Sağlık ve Hastalığın Tanımı

1. Teori: Normalden sapma

  • İstatistiksel açıdan hastalık:
    • Toplum ortalamasından sapma gösterenler anormaldir
    • Yüksek kan basıncı, şişmanlık, yüksek kolesterol birer hastalıktır

/ 58

birinci teorinin problemleri
Birinci Teorinin Problemleri
  • Toplum ortalamasına uymayan ama “iyi” olan durumlar var:
    • Aşırı zeki, çok güzel/yakışıklı, atletik, kuvvetli, nazik, hızlı…

/ 58

2 teori do al tasar m
2. Teori “Doğal Tasarım”
  • Sağlık, organizmanın doğal tasarımıyla uyum içerisinde çalışmasıdır.
  • Eğer bireyin hayatta kalması ve üremesi için gerekli fizyolojik durumların bütünlüğü bozulmamışsa birey sağlıklıdır.

/ 58

do al tasar m teorisindeki problemler
Doğal Tasarım Teorisindeki Problemler
  • Deri hastalıkları “hastalıktır” ama hayatta kalmayı veya üremeyi etkilemez.
  • Homoseksüellik üremeye engeldir ama bir hastalık olarak kabul edilmez
  • Kısırlık bir hastalık mıdır?
  • Alkolizm…

/ 58

3 teori normativist teor i
3. Teori: Normativist Teori
  • Sağlık ve hastalık yüklenen değere göre değişir; tam olarak tanımlanamazlar.
  • “İyi”, “Kötü”, “İstenen”, “İstenmeyen” olarak neyi referans aldığımıza bağlıdır.
  • Dolayısıyla bu kavramlar sosyal olarak belirlenir.

/ 58

4 teori test sonucuna g re
4. Teori: Test Sonucuna Göre
  • Test sonucuna göre anormal çıkanlar “hasta” olarak sınıflandırılır
    • AIDS
    • İdrar kültürü
    • Romatoid artrit

/ 58

4 teorideki problemler
4. Teorideki Problemler
  • Testlerin
    • Duyarlığı,
    • Özgüllüğü
    • Pozitif tahmin ettirici değeri
  • Ortalama bir testin hatalı çıkma olasılığı %10
    • 10 test yapıldığında içlerinden birinin hatalı olma olasılığı: %90’ın üzerinde

/ 58

5 teori tedavi edilebilirli e g re
5. Teori: Tedavi Edilebilirliğe Göre
  • Tedavi edildiğinde yarar sağlanıyorsa o durum “hastalık” olarak tanımlanır
  • Örnek: hipertansiyon, kolesterol…
    • Hipertansiyon için eski tanım 140 mmHg ve üzeri
    • Bugün: 125 mmHg

/ 58

sa l k nedir
Sağlık Nedir?

HEALTH is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of illness.

DSÖ, 1947

Health is a state of complete physical, mental and social well-being, and not merely the absence of disease or infirmity.

DSÖ, 1948

‘Sağlık, sadece hastalık ve sakatlık halinin olmayışı değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir’

/ 58

slide14

DSÖ Tanımındaki Problemler

İyilik

Tam

Hal

Sağlık ve Hastalık bir arada olabilir. Kişide hastalık varken kendini iyi hissedebileceği gibi bir hastalık bulunamadığı halde kötü de hissedebilir.

/ 58

sizce a a dakiler hastal k m d r
Sizce Aşağıdakiler Hastalık mıdır?
  • Pre-menstrüel sendrom
  • Kırışıklıklar
  • Erektil disfonskiyon
  • Depresyon
  • Anxiyete
  • Şişmanlık
  • Anoreksi
  • Tütün kullanımı
  • Alkolizm
  • Infertilite
  • Yoksulluk
  • Kumarbazlık

/ 58

birey sa l n n tesi
Birey Sağlığının Ötesi

Sağlıklı birey

Sağlıklı aile

Sağlıklı toplum

/ 58

siz hi hasta oldunuz mu
Siz hiç hasta oldunuz mu?
  • İlk olarak ne yaptınız?
  • Kime başvurdunuz?
  • Hekiminiz beslenme, riskli davranışlar ve egzersiz konularına ne kadar zaman ayırdı?
  • Neler hissettiniz?
  • İnsanların sizden beklentileri oldu mu?
  • Bu hastalık size herhangi bir şey öğretti mi?
  • Sizce hekimlerin hastalık geçirmeleri hastaları daha iyi anlamalarını sağlar mı?

/ 58

hastal k
Hastalık
  • Tıp Açısından
  • Kişi Açısından
  • Sosyal Açıdan

(Illness, Disease, Sickness)

/ 58

sa l k bir htiya m d r
Sağlık Bir İhtiyaç mıdır?

Kendini

Kanıtlama

Saygınlık ve statü

İlgi ve sosyal faaliyet

Güvenlik ve güvence

Temel fizyolojik ihtiyaçlar

Abraham Maslow. Motivation and Personality (1943)

/ 58

semptomlar ve hekime ba vuru
Semptomlar ve Hekime Başvuru

Sağlık sorunu olan insanların ne kadarı hekime başvurur?

Ortalama %10, Gelişmiş ülkelerde %25

Semptom Hekime başvurma oranı

Enerji değişikliği 456’da 1

Başağrısı 184’de 1

Mide şikayetleri 109’da 1

Bel ağrısı 52’de 1

Bacaklarda ağrı 49’da 1

Duygusal/psikolojik 46’da 1

Karın ağrısı 29’da 1

Adet düzensizliği 20’de 1

Boğaz ağrısı 18’de 1

Göğüs ağrısı 14’de 1

/ 58

nsanlar n sa l k kaynaklar
İnsanların Sağlık Kaynakları
  • Kendi bilgileri
  • Hekim
  • Eczane
  • Ailesi, arkadaşları, çevresi
  • Bilge kişiler
  • Komplementer tedavi uygulayıcıları
  • ...

/ 58

bir ayda doktora ba vurma
Bir Ayda Doktora Başvurma

Risk altındaki toplum

Şikayeti olan

Doktora başvuran

Hastaneye sevk

Başka bir doktora sevk

Eğitim hastanesine sevk

1000

750

250

9

5

1

/ 58

bir ayda doktora ba vurma24
Bir Ayda Doktora Başvurma

Sağlık hizmeti sunma

3. Bas.%0,01

2. Bas.%1

Sağlık hizmeti sunma

Sağlık hizmeti sunma

1. Basamak %24

Hasta ama doktora gitmez %50

Sağlığı destekleme, tarama

Sağlam %25

Sağlığı iyileştirme

/ 58

sa l ktaki yakla m de i imi
Sağlıktaki Yaklaşım Değişimi

Teknolojik Gelişmeler

Tıpta Aşırı Branşlaşma

İnsan=Makine

(19. Yüzyıl sonları)

/ 58

sa l n form l var m
Sağlığın Formülü Var mı?

Biyomedikal Yaklaşım:

Bir sonucun ortaya çıkması için bir neden hem gerekli, hem de yeterlidir

Etken varsa (Örn. Bakteri) Hastalık ta vardır

Oysa;

Neden gerekli ama yetersiz olabilir

Streptococcus mutans çoğu kişide var ama diş çürüğü yok.

Kolesterolü yüksek olan herkeste kalp hastalığı olmaz

Biyopsikososyal Yaklaşım:

Hastalık, biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin etkileşimiyle

ortaya çıkar!

/ 58

slide29

Soğuk,

  • Sıcak,
  • Rüzgar,
  • Nem,
  • Toksinler,
  • Radyasyon
  • Tanrı,
  • Kötü Ruhlar,
  • Moral değerler,
  • Cinler,
  • Kader
  • Beslenme,
  • Genetik Yapı
  • Riskli Davranışlar..
  • Çatışma,
  • Sürtüşme,
  • Stres…

/ 58

slide30
Biyomedikal yaklaşan doktor:
    • dişlerinizde çürük oluşmaması için fırçalamalı ve diş ipi kullanmalısınız
  • Biyopsikososyal yaklaşan doktor:
    • Neden diş ipi kullanmıyorsunuz? (Ellerimde romatizma var)
    • Neden şimdi doktora geldiniz? (Ağrı yapıyor!)
    • Neler hissediyorsunuz? (Artık dayanamıyorum!)
    • Nasıl besleniyorsunuz?
    • Ailenizde nasıl bir ağız bakımı uygulanır?

/ 58

slide31

HASTALIK ROLÜ

Bir hekime başvurmuş ve hasta olarak tanımlanmış olan kişi artık toplumda özel bir rol işgal etmeye başlar. Hasta rolündeki kişinin bazı sorumlulukları ve öncelikleri vardır. Bu kişinin profesyonel yardım araması ve iyileşmek için her yolu denemesi beklenir.

HASTALIK DAVRANIŞI

Hastalık davranışı belirli bir şikayetin farklı insanlar tarafından farklı algılanması, değerlendirilmesi ve aksiyonda bulunması (veya bulunmaması) olarak tanımlanır. Kişilerin hasta rolüne girip girmeyeceklerini ve bir hekime başvurup vurmayacaklarını hastalık davranışı belirler.

/ 58

izd rap suffering
Izdırap (Suffering)
  • Izdırabı artıranlar
  • Sürekli ağrı
  • Sebebi bilinmeyen hastalık
  • Ağrının kontrol edilemeyeceği düşüncesi
  • İnsanları inandıramama
  • Benliğin maruz kaldığı hasarın büyüklüğü
  • Sevilen bir yakının acı çekmesi
  • Suçluluk duygusu

/ 58

destekleyici tedavi y ntemleri
Destekleyici Tedavi Yöntemleri
  • Akupunktur
  • Ayurveda
  • Biyoenerji
  • Aromaterapi
  • Qi-Gong
  • Acmos metodu

/ 58

halk aras nda kullan lan baz bitkiler
Halk Arasında Kullanılan Bazı Bitkiler
  • Grip, nezle, anjin, nefes darlığı, öksürük, balgam söktürme,
  • İdrar söktürme, tansiyon düşürme
  • Bağırsak hastalıkları

/ 58

slide36

İshal, bağırsak bozuklukları

  • Basur
  • Kanamaları durdurma
  • Boğaz-bademcik iltihabı

/ 58

slide37

Sinir bozukluğu

  • Uykusuzluk
  • Böbrek, mesane hastalıkları
  • Böbrek taşı
  • Göğüs ve bronş yumuşatıcı
  • Grip ve soğuk algınlığı
  • Kabızlık
  • Saç dökülmesi

/ 58

slide38

Hazımsızlık

  • İştahsızlık
  • Kalp çarpıntısı
  • Adet kanamalarını düzenlemek
  • Antiseptik
  • Direnci artırma
  • Romatizmal ağrılar

/ 58

slide39

Ateş

  • Ağrı
  • Spazm çözücü
  • Terletme
  • Gaz
  • Rahatlatma
  • Antiseptik

/ 58

slide40

Hazımsızlık, Gaz, İshal

  • İştahzılık
  • İdrar söktürme
  • Kusma
  • Başağrısı
  • Uykusuzluk
  • Cinsel isteksizlik

/ 58

slide41

Kabızlık, Mide bulantısı, ağrısı

  • Çıbanları olgunlatma
  • Öksürük
  • Ateş
  • Boğaz bademcik iltihabı
  • Burun kanaması
  • Burun tıkanıklığı

/ 58

slide42

Bulantı

  • Gaz
  • İshal
  • Yatıştırıcı

/ 58

slide43

Direnci artırma

  • İdrar söktürücü
  • İshal

/ 58

slide44

Astım

  • İdrar ve ter söktürücü
  • Mide bulantısı
  • Boğaz bademcik iltihabı

/ 58

ka puan ald k
Kaç puan aldık ?
  • Annemiz olsaydı kaç puan alırdı?
  • Peki ya anneannemiz?

/ 58

akupunktur
Akupunktur
  • Acus = İğne
  • Punctus = Batırmak
  • Qi (chee) = yaşam enerjisi
  • Cun = ölçü birimi
  • Meridyenler
  • Yin / Yang dengesi

/ 58

ayurveda
Ayurveda
  • Ayur = Hayat
  • Veda = Bilgi
  • Doşalar
    • Vata
    • Pita
    • Kapha

/ 58

slide54

Vata (esir, psikolojik yapı)

    • Sıkıntı, endişe
    • Uykusuzluk, huzursuzluk
    • İştah azalması
    • Ciltte kuruma
    • Kabızlık
    • Enerji azlığı
    • Soğuğa hassasiyet

/ 58

slide55

Pita (enzim ve salgılar)

    • Peptik ülser, mide ekşimesi
    • Sıcağa karşı hassasiyet
    • Saçlarda erken beyazlama, kellik
    • Güçlü bir sindirim

/ 58

slide56

Kapha (enerji)

    • Güçlü kaslar
    • Canlılık, dayanıklık
    • Küntlük, uyku hali
    • Kilo alma, vücutta su tutulması
    • Diyabet
    • Sinüslerde ve göğüste dolgunluk

/ 58

slide57
ÖZET
  • DSÖ’ye göre sağlığın tanımını yapınız
  • Sağlıklı/Hasta kararını vermede hangi teorilerden yararlanırız?
  • Hastalık rolü ve hastalık davranışı ifadelerini açıklayınız
  • Biyopsikososyal yaklaşım ne demektir?
  • Bildiğiniz doğal tedavi yöntemlerini sayınız.
  • Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine göre sağlığın yeri nerededir?

/ 58

slide58
İnsanların en önemli 3 ölüm nedeni nedir?
  • İnsanların göğüs ağrısında hemen doktora gitmelerini ama baş ağrısında gitmemelerini nasıl açıklarsınız?
  • Birini, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinin önemini başvuru sıklığı açısından değerlendiriniz.

/ 58