slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
HALK EDEBİYATI NAZIM Bİ Ç İMLERİ VE NAZIM T Ü RLERİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
HALK EDEBİYATI NAZIM Bİ Ç İMLERİ VE NAZIM T Ü RLERİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 27

HALK EDEBİYATI NAZIM Bİ Ç İMLERİ VE NAZIM T Ü RLERİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 455 Views
  • Uploaded on

HALK EDEBİYATI NAZIM Bİ Ç İMLERİ VE NAZIM T Ü RLERİ 1. ANONİM TÜRK HALK EDEBİYATI 2. AŞIK TARZI TÜRK EDEBİYATI 3. DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI HALK EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ ( ŞEKİLLERİ )

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

HALK EDEBİYATI NAZIM Bİ Ç İMLERİ VE NAZIM T Ü RLERİ


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

HALK EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

VE NAZIM TÜRLERİ

1. ANONİM TÜRK HALK EDEBİYATI

2. AŞIK TARZI TÜRK EDEBİYATI

3. DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI

HALK EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ ( ŞEKİLLERİ )

Halk şiirinde MANİ ve KOŞMA tipi olarak iki ana biçim vardır. Aslında az sayıda olan öteki biçimler bu iki ana biçimden çıkmıştır.

slide2

A) ANONİM HALK EDEBİYATI NAZIM ŞEKİLLERİ

  • 1.MANİ
  • Halk şiirinde en küçük nazım biçimidir.
  • Yedi heceli dört dizeden oluşur.
  • Uyak örgüsü a a x a biçimindedir.
  • 7 ’lihece ölçüsü ile yazılır.
  • Konuları aşk, ayrılık, gurbet, doğa, dostluk…vb
  • İlk iki dizesi konuya giriş niteliğindedir. Genellikle tasvirlerden yararlanılan bölümdür.
  • Asıl söylenmek istenen düşünce son iki dizede söylenir.
  • Mani Çeşitleri:
  • 1-Düz (Tam) Mani:Yedi heceli dört dizeden oluşan manilerdir.
  • Kuş kafese girmiyor Buna aklım ermiyor Hiç boşuna ah çekme Annem beni vermiyor
slide3

2-Kesik (Cinaslı) Mani: Birinci dizesindeki hece sayısı yediden az olan manilerdir. Dizeler cinaslı uyakla oluşturulduğu için cinaslı mani adıyla da anılır.

Dağ bana Bahçe sana bağ bana Değme zincir kâr etmez Zülfin teli bağ bana

3-Yedekli (Artık) Mani: Düz manilerin sonuna uyakları aynı olan iki dize daha getirilerek yapılan manilerdir.

Ağlarım çağlar gibi Derdim var dağlar gibi Ciğerden yaralıyım Gülerim çağlar gibi Her gelen bir gül ister Sahipsiz bağlar gibi

slide4

4- Karşılıklı Mani (Deyiş): İki kişinin karşılıklı söyledikleri manilerdir. Bu maniler sorulu- yanıtlı biçiminde düzenlenir.

KIZ: Adilem sen naçarsın La'l ü gevher saçarsın  Ben bir şahin olunca  Yavrum nere kaçarsın

ERKEK: Ağam derim naçarım La'l ü gevher saçarım  Sen bir şahin olunca  Ben yerlere kaçarım 

slide5

B- Türkü:

  • Halk edebiyatının en zengin biçimidir.
  • Kendine özgü bir ezgiyle söylenen anonim halkşiiri nazım biçimidir.
  • Türkülerde aşk, ölüm, hasret, gurbet, ayrılık gibi

bireysel ya da deprem, kıtlık, kahramanlık, savaş gibi toplumsal

olaylar konu olarak işlenir.

  • Türküler üçer ya da dörder dizeli bentler

Ve her bendin sonunda tekrar edilen kavuştaklardan (bağlama) oluşur.

  • 7’li, 8’li , 11’li hece ölçüsüyle yazılır.
  • Türkülerde kesin bir uyak düzeni yoktur.
  • Türkülerin farklı söylenişlerine varyant denir.
  • Türküler bölgelerine göre adlandırılır.
  • Türkünün iki şekilde ortaya çıktığını görüyoruz :
  • a) Söyleyeni belli olan
  • b) Anonim
  • Türkülerin pek çok biçimleri ( türleri ) vardır :
  • Konularına göre : ninniler, doğa türküleri,aşk türküleri, kahramanlık
  • türküleri, iş türküleri, ölüm türküleri (ağıt)..vb
  • Ezgilerine göre : bozlak , kayabaşı, türkmani, hoyrat, divan(uzun hava)
slide6

Türkü örneği

Havada bulut yok bu ne dumandırMahlede ölüm yok bu ne figandırAdı Yemen’dir gülü çemendirGiden gelmiyor acep nedendirBurası Muş’tur yolu yokuşturGiden gelmiyor acep nedendir

slide7

C- Ninni:

Ninniler, annelerin çocuklarını çabuk ve kolay

uyutmak için söyledikleri ezgili ürünlerdir.

Ninniler hece ölçüsünün kısa kalıplarıyla

söylenmiştir.

  • Dandini dandini danalı bebek
  • Elleri kolları kınalı bebek
  • Benim de yavrum cicili bebek
  • Uyusun da büyüsün ninni...
  • Dandini dandini dastana
  • Danalar girmiş bostana
  • Kov bostancı danayı
  • Yemesin lahanayı
  • Lahanayı yemez kökünü yer
  • Benim de kuzum lokum yer
  • Uyusun da büyüsün ninni
  • Tıpış tıpış yürüsün ninni
slide8

D- Bilmece:

  • Akıl oyunlarına ve eğlendirmeye dayalı
  • ürünlerdir.
  • Bilmeceler manzum ve mensur olarak yazılabilir.
  • Çınçınlı hamam,
  • Kubbesi tamam,
  • Bir gelin aldım,
  • Babası imam. ( saat)
  • Not: Divan edebiyatında manzum bilmecelere “lugaz” denir.
slide9

B-Aşık Edebiyatı Nazım Şekilleri

KOŞMA

  • ○ Aşık edebiyatının en çok kullanılan nazım şeklidir.
  • ○ 11’li hece ölçüsüyle (6+5 veya 4+4+3 duraklı) söylenir.
  • ○ Nazım birimi dörtlüktür.
  • ○ Birim sayısı 3- 5 arasında değişir.
  • ○ Uyak düzeni : 1. abab/cccb/dddb
  • 2. aaab/ cccb/dddb
  • 3. xaxa /bbba/ccca şeklindedir.
  • ○ Konu: Lirik konulardır:aşk, doğa, gurbet, kahramanlık, yakınma, ölüm
  • ○ Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.
  • ○ Koşmaların son dörtlüğünde şair mahlasını söyler.
  • UYARI: Koşma nazım şekli, İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki “koşuk”; Divan edebiyatındaki “gazel” ile konu bakımından benzerlik gösterir.
  • Koşmalar konularına göre GÜZELLEME, TAŞLAMA, KOÇAKLAMA, AĞIT gibi türlere
  • Ayrılır.
  • Koşmadaki ünlü ozanlarımız: Karacaoğlan, Köroğlu, Seyrani, Aşık Ömer, Erzurumlu Emrah.
ko ma rne i
Koşma örneği

1. Yiğidin eyisini nerden bileyim Yüzü güleç, kendi yaman olmalı Kasavet serine çöktüğü zaman Gönlünün gâmını alan olmalı

2. Benim sözüm yiğit olan yiğide Yiğit olan muntazırdır öğüde Ben yiğit isterim fırka dağında Yiğidin başında duman olmalı

3. Yiğit olan yiğit kurt gibi bakarDüşmanı görünce ayağa kalkar Kapar mızrağını meydana çıkar Yiğidin ardında duran olmalı

4. Sâfigüzel olan, şol bazı kötü Yiğidin densizi ey'olmaz zati Gayet durgun ister silahı atı Yiğit el çekmeyip viran olmalı

5. Karac'oğlan der ki çile çekilmez Hozan tarlalara sümbül ekilmez Sak yabancı ile başa çıkılmaz İçinden sıdk ile yanan olmalı

slide11

Semai:

  • Koşma tipine benzer
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Birim sayısı 3- 5 dörtlüktür.
  • Ölçüsü 8’li hece ölçüsüdür.
  • Uyak düzeni koşmanın uyak düzenine benzer.
  • Konu aşk, doğa, ayrılık, gurbet, sıla, ölüm,yalnızlık, özlem gibi konulardır.

Koşma- Semai Farkı:Semai 8’li hece ölçüsüyle koşma 11’li hece ölçüsüyle söylenir.

Semainin kendine özgü bir ezgisi vardır.

slide12

Gönül Gurbet Ele Çıkma (Erzurumlu Emrah)

Gönül gurbet ele çıkmaYa gelinir ya gelinmezHer dilbere meyil vermeYa sevilir ya sevilmez

Yöğrüktür bizim atımızYardan atlattı zatımızGurbet ilde kıymatımızYa bilinir ya bilinmez

Bahçemizde nar ağacıKimi tatlı kimi acıGönüldeki dert ilacıYa bulunur ya bulunmaz

Deryalarda olur bahriDoldur ver içem zehriSunam gurbet elin kahrıYa çekilir ya çekilmez

Emrah der ki düştüm dileBülbül figan eder güleGüzel sevmek bir sarp kaleYa alınır ya alınmaz

slide13

Varsağı:

  • Semaiye benzer
  • Güney Anadolu’daki “Varsak” Türklerinin özel bir ezgiyle söylediği
  • türkülerden gelişmiş bir nazım biçimidir.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Birim sayısı 3-5 arasında değişir.
  • 8’li hece ölçüsü ile yazılır.
  • Uyak düzeni aaab\cccb\dddb şeklindedir.
  • Varsağılarda yiğitçe, mertçe bir söyleyiş vardır.
  • “Bre, hey behey” gibi seslenmeler vardır.
  • Hayattan ve talihten şikayet üzerinde sıkçadurulur.
  • Bu türün en güzel örneklerini “Karacaoğlan” vermiştir.
slide14

YÜRÜ BRE YALAN DÜNYA

 Yürü bre yalan dünya

Senden murad alınır mı

Pek dolukmuş humar gözler

Buna çare bulunur mu

Hem okudum hemiyazdım

 Yalan dünya senden bezdim

Dağlar kovuğunda gezdim 

Yiten yavru bulunur mu

Bahçelerde biter nergis

Ben ağlarım gece gündüz

Seher vaktı doğan yıldız 

Yiten yavru bulunur mu

Karac'oğlanağlar gülmez

Halin nedir diyen olmaz

Giden yavru geri gelmez 

Yiten yavru bulunur mu KARACAOĞLAN

slide15

Destan :

  • Halk şiirinin en uzun nazım biçimidir.
  • Genellikle 11’li hece ölçüsüyle söylenir. Ancak 8’li olanları da vardır.
  • Destanların nazım birimi dörtlüktür.
  • Destanlar toplumun geniş kesimleriniilgilendiren olayları konu edinir.
  • Savaşlar, salgın hastalıklar, depremler, isyanlar, kahramanlık,
  • toplumsal eleştiriler destana konu olur.
  • Uyak düzeni koşmanın uyak düzenine benzer.
  • Destanın son dörtlüğünde şair mahlasını söyler.
  • Kendine özgü bir ezgisi vardır.
  • Seyranive Aşık Ömer bu konuda ünlüdür.
  • Kayıkçı Kul Mustafa- Genç Osman Destanı oldukça ünlüdür.
c a ik edeb yati nazim t rler
C) AŞIK EDEBİYATI NAZIM TÜRLERİ
  • 1. GÜZELLEME
  • Aşık edebiyatında insan ve doğa güzellikleriniişleyenkoşmalar.
  • Genellikle aşık olunan kadın, kız,gelin, dağ ağaç, hayvan, çiçek gibi unsurlar işlenir.
  • Güzelleme yazan şairler koçaklama yazmazlar. Fakat koçaklama yazanların güzelleme yazdığı görülür.Güzelleme
slide17

Nasıl vasfedeyim güzelim seni

Rumeli Bosna'yı değer gözlerin

Dünyaya gelmemiş eşin akranın

İzmir'i Konya'yı değer gözlerin

Kimsede görmedim sendeki nazı 

Tunus Trablus Mısır Hicaz'ı

Kars'ı Kağızman'ıAcem Şiraz'ı

Girid'iYanya'yı değer gözlerin 

Yüzümde görünür Yusuf nişanı 

Yüzünü görenler çeker efganı

Büsbütün Gürcistan Erzurum Van'ı

Belh-ı Buhaça'ya değer gözlerin

Ruhsat'ım eyledim senin de mehdin

Al yanaktan bir buse ver himmetin 

Yüzbinsarraf gelse bilmez kıymetin

Âhirîdünyayı değer gözlerin

RUHSATÎ

slide18

2. TAŞLAMA

  • Bir kimseyi yermek veya toplunun bozukyönlerini iğneleyici bir dille eleştirmek için yazılan koşmalara taşlama denir.
  • Divan edebiyatında hicivveya yergi olarak adlandırılır.
  • Tehzil, alay, ironi kelimeleri de taşlama kelimesinin eş anlamlı kelimeleridir.
  • Bir vakte erdi ki bizim günümüz Başım ayık değil kederden yastan
  • Yiğit belli değil mert belli değil Ah ettikçe duman çıkıyor baştan
  • Herkes yarasına derman arıyor Harâbayüz tuttu bezm-i gül-istan
  • Deva belli değil dert belli değil Yayla belli değil yurt belli değil
  • Fark eyledik âhir vaktin yettiğin Çark bozulmuş dünya ıslah olmuyor
  • Merhamet çekilip göğe gittiğin Ehl-i fukaranın yüzü gülmüyor
  • Gücü yeten soyar gücü yettiğin Aşık Ruhsat dediğini bilmiyor
  • Papak belli değil Kürt belli değil  Yazı belli değil hat belli değil
  • RUHSATİ
  • Adalet kalmadı hep zulüm doldu
  • Geçti su baharın gülleri soldu
  • Dünyanın gidişi acayip oldu
  • Koyun belli değil kurt belli değil
slide19

3. Koçaklama

  • Konusu savaş, yiğitlik, kahramanlık olankoşmalara koçaklama denİr.
  • Coşkun ve yüksektempolu söyleyişleri vardır. Koçaklama ile destan’ıbirbirinden ayıran
  • özellik şudur:Destan’da belli birkişi ve olay anlatılır koçalama’da her dörtlük
  • müstakildir.Destanda ise bir bütünün parçasıdır.
  • Halk edebiyatımızda bu türün en güzel örneklerini Köroğlu ile Dadaloğlu vermiştir.
  • Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
  • Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
  • Ok gıcırtısından kalkan sesinden
  • Dağlar seda verip seslenmelidir
  • Düşman geldi bölük bölük dizildi
  • Alnımıza kara yazı yazıldı 
  • Tüfek icad oldu mertlik bozuldu
  • Eğri kılıç kında paslanmalıdır
  • Köroğlu düşer mi hele şanından
  • Çoğunu ayırır er meydanından
  • Kırat köpüğünden düşman kanından
  • Çevrem dolup şalvar ıslanmalıdır 
  • KÖROĞLU
slide20

4. AĞIT

  • Doğal afetler, ölüm, hastalık vb. çaresizliklerkarşısındakorku, heyecan, üzüntü, isyan
  • gibiduygularıifade eden ezgili ürünlerdir.
  • Ağıt söyleme işine ağıt yakma, ağıt söyleyenlere ise ağıtçı denilmektedir.
  • Ölümden duyulan üzüntüyle birlikte ölenin iyilikleri de anlatılır.
  • Ölüm konulu şiirlere Sözlü Türk Edebiyatı'nda Sagu, Divan Edebiyatı'nda Mersiye adı verilir
  • Şafak söktü tan yerleri atıyor, Ben gurbeti geze geze yoruldum, Tren gelmiş acı acı ötüyor, Evvel altın idi şimdi pul oldum, Kardeşim şehit olmuş yerde yatıyor, Değer bilmez kötülere kul oldum, Ak elleri kızıl kana batıyor. Felek beni taşa çaldı neyleyim.
  • lkbahardaher çiçekler bezeri, Kanatlarım yoktur çırpınıp uçmaya, Sonbaharda döker yaprak gazeli, Dizlerim tutmuyor karlı dağlar aşmaya, Kardeşim şehit olmuş nerde mezarı? Ellerim ermedi helallaşmaya, Felek beni taşa çaldı neyleyim. Felek beni taşa çaldı neyleyim.
  • Felek sille vurdu ben oldum sersem,İyi olmaz dediler her kime sorsam,Varsam da hekime muayene olsam,İyi olmadık derdi hekim neylesin.
slide21

D) TEKKE EDEBİYATINAZIM ŞEKİLLERİ

  • Din ve tasavvufla ilgili kavram, duygu, düşünce, ilke ve kuralları halka yaymak
  • Amacıyla bir tarikata bağlı şairlerce yazılan şiirlerdir.
  • 1) İLÂHİ
  • Tanrıyı övmek, ona yakarmak için söylenilendini şarkılara ilahi denir.
  • Tekke edebiyatında ise din ve ahlakla ilgili şiirler ilahi adıyla tanımlanır.
  • Hem koşma, hem semai biçiminde ve hem hece hem de aruz ölçüsüyle
  • yazılmış şiirlerdir.
  • Hece ölçüsünde 7, 8ve 11'li kalıplar tercih edilmiştir.
  • İlahi yazarı halk şairleri içinde ilk akla gelen Yunus Emre'dir. Daha sonra
  • EşrefoğluRumi, Niyazi-i Mısrî, Aziz Mahmut Hüdayi, Yunus Emre'nin
  • etkisinde kalarak ilahiler yazmışlardır.
  • İlahi’ye Bektaşiler nefes, Mevleviler ayin, Halvetiler durak,
  • Gülşenilertapuğ,  diğer tarikatlar cumhur veya ilahi adını verir.
  • Dörtlüklerle yazılanlarda kafiye düzeni koşmaya, beyitlerle yazılanlarda
  • kafiye düzeni gazele benzer.
  • İlahiler özel bir ezgiyle okunur. Bazı ilahilerde aruz vezni kullanılmıştır.
  • Aruz vezninin kullanıldığı ilahiler gazel şeklindedir
slide22

Dağlar ile taşlar ile

Çağırayım mevlamseni

Seherlerde kuşlar ile

Çağırayım mevlamseni

Sular dibinde mâhiyle

Sahralarda âhûile

Abdal olup yâhûile

Çağırayım mevlamseni

Gökyüzünde İsâ ile 

TûrDağı'nda Mûsâile

Elindeki asa ile

Çağırayım mevlamseni

Derdi öküşEyyübile

GözüyaşlıYâ'kûbile

Ol Muhammed mahbûbile

Çağırayım mevlamseni

Bilmişim dünya halini 

Terk ettim kıyl ü kalini

Baş açık ayak yalını

Çağırayım mevlamseni

Yunus okur diller ile

Ol kumru bülbüller ile

Hakkı seven kullar ile

Çağırayım mevlamseni

YUNUS EMRE

slide23

2) NUTUK:

  •  Tekke Edebiyatı'nda pîrlerin, mürşitlerin tarikata yeni giren müridleri, dervişleri
  • bilgilendirmek, onlara tarikatın derecelerini ve tarikat adabını öğretmek amacıyla söylenen didaktik şiirlerdir.
  • Evvel tevhid sürer mürşiddilinden Dördüncü esmaya nail olasın
  • Erişir canına fazlı Huda’nın Enal’-Hak sırrına vakıf bulasın
  • Kurtulursun emarenin elinden Dahî ölmezden sen evvel ölesin
  • Erişir canına fazlı Huda’nın Erişir canına fazlı Huda’nın
  • İkincide verir lafzatu’llahıGel imdi sen dahi şeyhin hâline
  • Anda keşf ederler sıfatu’llahıKarışasın evliyanın yoluna
  • Hasenat yeter der eder günahı Dalasın sen âb-ı hayat gölüne
  • Erişir canına fazlı Huda’nın Erişir canına fazlı Hüda’nın
  • Üçüncüde yâHû ismini oku
  • Garip bülbül gibi durmayıp şakı
  • Kendi vücudundu bulagörHak’ı
  • Erişir canına fazlı Huda’nın
slide24

3) DEVRİYE:

Devir kavramını anlatan şiirlerdir.Devir kavramı Hz. Muhammed’in “Ben nebî iken Adem su ile çamur arasındaydı.” hadisi ile ilgilidir.

Mutavvıflara göre vücut halindeki Hz. Muhammed yeryüzüne sonradan gelmiştir.Halbuki ruh halinde olanHz.Muhammed ezelden beri vardı.Vakti gelen ruh maddi aleme iner.Önce cemâda, sonra nebata,hayvana, insana ve en sonra da insan-ı kamile geçer.Oradan da ilk büyük ruh olan Tanrı’ya döner ve onunla birleşir. Bu inişe nüzul, tekrar Tanrı’ya dönüşe de urûc denir.Bu iniş ve çıkışı anlatan şiirlere de devriye adı verilir.

Ak süt iken kızıl kana karışıp Hakikat meyinden nûş edip kanıp

Emr-i Hak’la coşup cevlânageldim Can gözlerim o gafletten uyanıp

Mâ-i cârî ile akıp yarışıp Kudretten her türlü renge boyanıp

Katre-i nâ-çizdenummânageldim Bu alem-i nakş u elvâna geldim

……..

Dokuz ay on gün batn-ı mâderdeAfveyle günahım Gaffarü’z-zünûp

Kudretten gözüme çekildi perde Setreyle uyûbumSettârü’l-uyûb

Vamktimtamam olup âhiriyerde Bu Hüsnîcürmünü bilip utanıp

Çıkıp ten donundan cihânageldim Yârabbi rahmet ü gufrânageldim

HÜSNÎ

slide25

4. NEFES ( DEME )

Dini temellere bağlı aşık edebiyatı nazım şekillerinden ilahilerin Alevi-Bekteşiaşıklarınca yazılanlarına nefes denir. Konusu genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücud, Alevi-Bektaşi ilkeleri,tarikat kurallarıyla ilgilidir. Bunun yanında Hz.Muhammed ve Hz.Ali için övgüler de söylenir.

Dili sade bir Türkçe olan nefesler biçim olarak koşmaya benzer.

Dörtlükler halinde hece ölçüsünün 7,8,11'likalıpları ile ya da az da olsa aruzla yazılanlara rastlanmaktadır. Dörtlük sayısı 3-7 arasında değişir.Fazla da olabilir.

Biz Urum Abdallarıyız İstivâyı gözler gözüm

Maksadımız yârdırbizim Seb'almesanidir yüzüm

Geçtik ziynet kabâsındanEne'l Hakk'ı söyler sözüm

Gencinemizerdir bizim Mi'râcımız dârdır bizim

Dâimkılarız biz zârıHaber aldık mahkemâttan

Harceylerizelden var, Geçmeyiz zâttan sıfattan

Dost yoluna verdik seri Balım nihan söyler Haktan

Mürkirimizhârdırbizim İrşâdımızsırdır bizim

BALIM SULTAN

Aşk bülbülüyüz öteriz

Râh-i Hakka yüz tutarız

Mânâgevherin satarız

Mürşidimiz vardır bizim

slide26

5. ŞATHİYE

Dini ve tasavvufi halk şiirinde genel olarak mizahi manzumelere şathiye adı verilir. İnançlardan teklifsizce alaycı bir dille söz eder gibi yazılan şiirlerdir.

Tasavvufi konuları işleyenleri şathiyat-ı sûfiyâneadını sıfatının ön plana çıkarıldığı görülür. Bu tür şiirlere genellikle Bektaşi-Alevi şairlerinde rastlanır.

Medrese hocalarına göre şathiyeler küfür sayılmıştır. Bu türün en tanınmış şairi Kaygusuz Abdal'dır.

Yeri göğü ins ü cinniyarattın Sekiz cennet yaptın sen Adem içün

Sen ey mimar başı eyvancı mısın Adın büyük bağışla anın suçun

Ayı burcu günü çarhı var ettin Adem'i çıkardın cennetten niçün

Ey mekan sahibi rahşancımısın Buğday nene lazım harmancı mısın

Denizleri yarattın sen kapaksız Bir iken bin ettin kendi adını

Suları yürüttün elsiz ayaksız  Görmedim senin gibi iş üstadını

Yerleri temelsiz göğü direksiz Yaşar dirsinkurudursunodunu

Durdurursun acep iskancı mısın Sen bahçevan mısın ormanci mısın

Kullanırsinkanatsızca rüzgarı Cibril'e perde altından söylerdin

Kürekle mi yaptın sen bu dağları İnubBeytullah'a kendin dinlerdin

Ne yapıp da öldürürsün sağları Bu ateşi cehennemi neylerdin

Can verub can alırsın sen cancı mısın Hamamın mı vardır külhancı mısın

slide27

Hafayaçekilübsafayadurdun

Aklı ermezlerin aklını urdun

Kıldan ince köprü yaptın da kurdun

Akar suyun mu var bostancı mısın

Bu kışlara bedel bu yazı yaptın

Evvel bahara karşı güzü yaptın

Mizanı iki göz terazi yaptın

Bakkal mısın yoksa dükkancı mısın

Kazanlarda katranların kaynarmış

Yer altında balıkların oynarmış

On bu dünya kadar ejderhan varmış

Şerbet mi satarsin yılancı mısın

Esirci misin koydun cehenneme Arab

Hoca mısın okur yazarsın kitab

Aslın katib midir görürsün hisab

İhtisabın mı var yoksa hancı mısın 

Yüzbin tamun olsa korkmam birinden

Rahman ismi nâzil değil mi senden

Gaffâr-uz-zünûbum demedin mi sen

Affet günahımı yalancı mısın

Şanına düşer mi noksan görürsün

Her gönülde oturursun yürürsün

Bunca canı alıp gene verirsin

Götürüp getiren kervancı mısın

Bilirsin ben kulum sen sultanımsın

Kalbde zikrim dilde tercemanımsın

Sen benim canımda can mihmanımsın

Gönlümün yârisin yabancı mısın

Beni delil eyler kendin söylersin

İçinden Azmi'yi pazar eylersin 

Yücelerden yüce seyran eylersin

İşin seyran kendin seyrancı mısın

AZMΠ