1 / 98

FİİLİMSİLER

FİİLİMSİLER. F İİL DEĞİLİM, Fİ İ LE BENZERİM. İS İ M KÖKÜNDEN TÜREMEM, Fİİ L KÖKÜNDEN TÜRERİM. İ SİM,SIFAT,ZARF OLURUM, CÜ M LELERİ BİRLEŞTİRİRİM. S ANA KOLAYLIK OLSUN EKLER İ Mİ BUL BENİM. Eylemsiler (Fiilimsiler) :

daria
Download Presentation

FİİLİMSİLER

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. FİİLİMSİLER

  2. FİİL DEĞİLİM, FİİLE BENZERİM. İSİM KÖKÜNDEN TÜREMEM, FİİL KÖKÜNDEN TÜRERİM. İSİM,SIFAT,ZARF OLURUM, CÜMLELERİ BİRLEŞTİRİRİM. SANA KOLAYLIK OLSUN EKLERİMİ BUL BENİM.

  3. Eylemsiler (Fiilimsiler) : Fiilden türeyip cümlede isim,sıfat, zarf,görevlerinde kullanılan, yan cümlecik kuran kelimelere fiilimsi denir.

  4. Eylemsilerin Özellikleri : • Fiilimsiler, kip ve kişi ekleriyle çekimlenemezler. Bu yönleriyle tam eylem sayılmazlar.

  5. Fiilimsiler çekimlenemedikleri için kurallı cümlelerin sonunda bulunmazlar. Sadece sonlarına ek-fiil getirilerek yüklem olabilirler. Bir fiilimsi ek-fiil alarak temel cümlenin yüklemi olabilir. Ör: En sevdiği şey kitap okumaktır.

  6. Fiilimsi ekleri yapım ekidir. Bu mantıkla düşünürsek bütün fiilimsiler türemiş yapılıdır. • Ör: Dağa çıkış zor, iniş kolay olur.

  7. Yan Cümle Kurarlar : • Eylemsiler, bir temel cümle içinde yan cümle kurma özelliği gösterir ve temel cümleye herhangi bir öğe olarak bağlanır. • Eylemsiler, yan cümlenin yüklemi olurlar. Temel cümlenin yüklemini oluştururlarsa yan cümle kuramazlar.

  8. Örnek : • Yan CümleTemel Cümle • Sora sora  Bağdat bulunur. • Zarf tümleci Atılan ok geri dönmez.    Özne

  9. Yan CümleTemel Cümle • Bu gidişi hiç beğenmiyorum. Belirtili Nesne Pencereye çıkana taş atıyorlardı. • Dolaylı Tümleç

  10. İçinde fiilimsi olan cümle, yapıca birleşik cümledir. • Ör: Tatilimi Gümüşhane’de geçireceğim. (BASİT CÜMLE) • Ör: Tatili Gümüşhane’de geçirmeyi düşünüyorum. ( BİRLEŞİK CÜMLE)

  11. Yüklemi eylemsi olan cümle, yüklemine göre ad cümlesidir. • En sevdiği şey kitap okumaktır. isim cümlesi • Bütün amacımız üniversiteyi kazanmaktı. • isim cümlesi

  12. Fiilimsilerin iki tür görevi vardır: • 1. Bazı fiilimsiler isim, sıfat, zarf gibi ad soylu sözcüklerin görevlerini yaparlar. • İSİM- Çalışmak, insanları başarıya götürür. • Okuma,insanın ruhunu güzelleştirir.

  13. SIFAT- Kızarmış patates ister misin? • Orada pek çok tanıdık dostumuz var. • ZARF- Çevreye bakarak yürüyordum. • Küçük çocuk annesinden ayrılırken çok ağladı.

  14. 2. Fiilimsiler yan cümleler kurarak birleşik cümleler oluşturur. Bu durum Türkçede anlatıma büyük bir kıvraklık ve rahatlık kazandırır. • Ör: Adam dün evi kiraladı ve parayı ödedi. • Dün evi kiralayan adam parayı ödedi.

  15. Merve Hanım, kitabını okudu ve uyudu. • Kitabını okuyup uyudu. • Yunus Bey, manava gitti ve üzüm aldı. • Manava giderek üzüm aldı.

  16. Eylemsiler, Görevleri Yönünden Üç Grupta İncelenir : • Ad-Eylemler (İsim-Fiiller) : • Her varlığın bir ismi olduğu gibi fiillerinde ismi vardır. Buna göre, isim-fiil fiilin adıdır. İşte fiilden türeyip isim gibi kullanılan bu fiilimsilere isim-fiil denir.

  17. Fiillere getirilen “-mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş” ekleriyle türeyen ve eylem adı olarak kullanılan sözcüklerdir. MA – IŞ -MAK

  18. Ör: Oraya gitmek ve bir süre dinlenmekistiyorum. • Ders çalışmayı ve kitap okumayı seviyor. • Adamak kolay, ödemek zordur. • Şiir okuyuşumu çok beğendiler. • Sınıfa bakmayı unutma.

  19. Görüş alanımız dışında kaldı. • Onun ayrılışı hepimizi üzdü. • Bir bakışa bir gülüşe aldandım. • Günde bir saat koşması gerekiyor. • Anlatılanlara inanmak istemiyor.

  20. ÖNEMLİ:Olumsuzluk eki olan -me –ma ile • İsim-fiil eki olan karıştırılmamalıdır. • Olumsuzluk eki her zaman fiilimsi ekinden önce gelir. • Ör: Onu affetmemesi gerekirdi. • Sözlerime aldırmayışına ne demeli.

  21. Bugün yaramazlık yapmamalısın. • Beni aramamasına üzüldüm. • Beni görmemek,anlamamak değildir.

  22. Ad-Eylemlerin Özellikleri : “-mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş” eklerini alan sözcükler eylem anlamlarını yitirip varlık ya da nesne adı türetirse, ad-eylem olarak alınamazlar. Örnek : • Bakkaldan ekmekaldım. • Çocuklar dondurmayiyor. • Salondaki bağırışlar yüzünden kimse kimseyi duymuyor.

  23. Annem güzel dolma yapar. • İşçiler kazma getirmemiş. • Karacaoğlan, koşmalarıyla ünlüdür. • Buralar fazla yağış alır. • Annem yemeğe arkadaşını çağırdı.

  24. Babam güzel bir çakmak almış. • Yarım kilo kıyma istiyorum. • Bu paketleri danışmaya bırakın. • Fatih, bağlamayı güzel çalar. • Gözlerine sürme çekmiş.

  25. İsim-fiiller, ad görevli sözcükler oldukları için çoğul eki ve ad durum ekleriyle çekime girer. Örnek : Çalışmalar, bakışlar, gülmeyi, okumaya, oturmamda, gülmesinden,

  26. İsim-fiiller bir adla birleşerek ad tamlaması kurarlar. Bu tamlamada tamlayan ya da tamlanan sözcük olarak kullanılırlar. Ör: atların koşması, çalışmanın yararları, çocuğun gülüşü, okumanın kuralları, atışların birincisi,

  27. Ad-eylemler, ek-eylem olarak yüklem görevinde kullanılabilir ve ad cümlesi kurabilirler. • Beni üzen ansızın gidişiydi.  (Ad cümlesidir.) • Ad-eylemler cümle içinde özne nesne ve dolaylı tümleç görevinde kullanılır. • Örnek : • Okumayı çok seviyorum. • Nesne • Artık çalışmaya başlayalım. •      Dolaylı Tümleç

  28. Bir sözcüğün isim- fiil olup olmadığını anlamanın bir yolu da isim-fiil ekinden önce olumsuzluk eki olan “-me-ma”yı getirmektir. Eğer anlam bozulmuyorsa o sözcük isim-fiildir, anlam bozuluyorsa isimdir. ÖNEMLİ:

  29. Ör: Gelirken üç ekmek al. Gelirken üç ekmemek al. (Bu cümlede anlam bozulduğuna göre isimdir.) Seninle anlaşmaya geldim. Haftaya dönmek üzere Yalova’ya gidecekler.

  30. Sıfat-fiiller (Ortaçlar) : • Fiillerden türeyerek sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir. • An-ası-mez-ar • -dik-ecek-miş

  31. Sabreden derviş muradına ermiş. • Görünen köy kılavuz istemez. • Her doğan gün yeni bir başlangıçtır. • Dayanılmaz bir çiledir bu. • Dönülmez akşamın ufkundayız. • Veren el alan elden üstündür.

  32. Daha yaşanacak günler var. • Başıma gelmedik kaza kalmadı. • Burada tanıdık kimse yok. • Seninle görülecek bir hesabımız vardı. • O, bizim tanımış yazarlarımızdandır.

  33. Gören gözün görmez oldu. • Akan su pislik tutmaz.      • Çekilmez adamı kim çekecek.  • Yapılacak işleri sırasıyla gözden geçirdi. • Yaşanası güzellikler, bizi bekliyordu.

  34. O bildiktavrıyla şöyle bir gülümsedi.Çözülmüş testleri tek tek dosyaladı. Pişmiş aşa su katılmaz. Çözülmüş soruları tekrar çözün.

  35. Sıfat-fiil ekleriyle kip ekleri karıştırılmamalıdır. • Filmin konusunu yaşanmış bir olay oluşturuyor. fiilimsi • Filmde aktarılan olaylar yaşanmış. • fiil

  36. Onlarla görülecek bir hesabımız var. • fiilimsi • Bu hesap elbet bir gün görülecek. • fiil

  37. Dönülmezakşamın ufkundayım, vakit çok geç. (sıfat-eylem) • Dönülmez bir daha bu sözden.  • (geniş zaman kipi) • Görür gözüm görmez oldu.         (sıfat eylem)      Görür, gözüm; söyler dilim.       (geniş zaman kipi)

  38. Sıfat-Eylemler, kendilerinden sonra gelen adın yerini tutacak şekilde kullanılırlarsa, tür yönünden adlaşır ve adlaşmış sıfat oluştururlar. • Örnek : • Gelmeyen öğrenci var mı?   • Gelmeyen var mı? Adlaşmış Sıfat

  39. Tekkeyi bekleyen derviş çorbayı içer. • Sıfat-fiil • Tekkeyi bekleyen çorbayı içer. • Adlaşmış Sıfat • Ağlayanın malı,gülene hayır etmez. • Gelen gideni aratır.

  40. Oturanın yürüyene borcu vardır. • Atı alan Üsküdar’ı geçti. • Tahtaya çıkanlar, yerlerine oturdu. • Yeni binenler ayakta kalmıştı.

  41. Eylemden-sıfat türeten bütün ekler, sıfat-eylem eki değildir. • Örnek : • Yırt-ıcı kuş sön-ük fenerler • Yor-gun insan          kes-ik el • Yan-ık ekmek kır-ık masa • Yırt-ık kumaş yık-ık ev

  42. Sıfat görevinde kullanılmayan sıfat-fiiller de vardır. Bunlar yine sıfat-fiildir. • Aslında bu soruyu soracağınızı hiç ummuyordum. • Şairin Kadıköy’de yaşadığını duydum. • Seni arayan babanmış.

  43. 3.ZARF-FİİL (BAĞ-FİİL-ULAÇ) Birleşik cümlelerde, iki cümleyi birbirine bağlayan fiillere getirilen bazı eklerle türeyen genellikle durum ve zaman zarfı görevinde kullanılan sözlerdir. Zarf-fiil ekleri şunlardır: • Durum ekleri: -erek-arak, -a-e, -ken -meksizin,-diği halde.

  44. Ör: Giderek artıyor yanlızlığımız. • Ara vermeksizin okuyor. • Gülerek konuşmayınız. • Ahmet gülerek geldi. • Eve koşa koşa gitmiş. • Kaya, çalıştığı halde kazanamadı.

  45. c) Zaman ekleri: Zaman bildirirler. -ınca,-r…mez,-inceye kadar,-eli,- eli beri,-dıkça,-eceği zaman,-dikten sonra… Eve gelince herkes sevinirdi. Babasını görür görmez seslendi. Sınavı kazanıncaya kadar çalıştı.

  46. b) Bağlama ekleri: iki cümleyi bağlarlar. • Ekler: -ıp, -erek. • Ör: Onu örnek alıp çalışıyorum. • Oturup da konuşamadık seninle. • Arkadaşlarına atıp tutarak bir şey kazanamazsın. • Çalışıp kazandı.

  47. Annem gideli beri uyuyamıyorum. • Çocuğu gördükçe üzülüyor. • Geleceği zaman haber ver. • Gelir gelmez bizi ara. • Onu görür görmez tanıdım. • Sen geleli neşesi arttı.

  48. Yağmur yağalı dışarı çıkmadı. • Sıkıntılarını söyledikçe rahatlıyordu. • Yazıyı okur okumaz sinirlendi. • Gülünce gözlerinin içi gülüyor. • Sen gidince bak neler oldu. • Köye elektrik geleli yıllar oldu.

  49. İbibikler öter ötmez ordayım. • Sütler kaymak tutar tutmaz ordayım. • Ağladıkça dağlarımız yeşerecek. • Zil çalınca dışarı çıktık. • Acıkınca kantine indik. • İçeri girer girmez bağırmaya başladı.

  50. Etkinlikler...

More Related