Psychologia r nic indywidualnych wiczenia 2009 2010
Download
1 / 28

Spory wokół inteligencji - PowerPoint PPT Presentation


  • 174 Views
  • Uploaded on

Psychologia różnic indywidualnych ćwiczenia 2009/2010. Spory wokół inteligencji. opracował: Tomasz Knopik ([email protected]). Inteligencja A, B i C. Wg D. Hebba inteligencja A to podstawowy potencjał intelektualny zdeterminowany przez genotyp.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Spory wokół inteligencji' - cora


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Psychologia r nic indywidualnych wiczenia 2009 2010

Psychologia różnic indywidualnych

ćwiczenia 2009/2010

Spory wokół inteligencji

opracował: Tomasz Knopik ([email protected])


Inteligencja a b i c
Inteligencja A, B i C

Wg D. Hebba inteligencja A to podstawowy potencjał intelektualny zdeterminowany przez genotyp.

Inteligencja B to zdolności intelektualne przejawiające się w zachowaniu, stanowią wynik interakcji między inteligencją A a środowiskiem (determinacja fenotypowa).

Inteligencja typu C to wg P. Vernona inteligencja psychometryczna (mierzona testami zdolności poznawczych)



Koncepcja j p guilforda
Koncepcja J. P. Guilforda

  • Model inteligencji zakładający równorzędność wielu zdolności poznawczych (120), punktem wyjścia jest teoria, do której dobiera się testy mierzące poziom poszczególnych zdolności

  • Każdą zdolność definiuje się poprzez: materiał (4), proces poznawczy (5) oraz wytwór (6)

  • Istnieje poważny problem z pomiarem każdej zdolności (jak na gruncie tego modelu miałaby wyglądać typowa diagnoza intelektu?)



Przyk adowe zdolno ci
Przykładowe zdolności

  • Poznawanie jednostek behawioralnych (polega na trafnym rozpoznaniu wewnętrznych stanów psychicznych innej osoby na podstawie np. jej mimiki)

  • Poznawanie klas behawioralnych (zdolność do kategoryzowania stanów psychicznych innych ludzi na podstawie ich podobieństwa)

  • Poznawanie relacji behawioralnych (zdolność do dostrzegania znaczących związków między różnymi aktami behawioralnymi)

  • Poznawanie systemów behawioralnych (zdolność interpretowania sekwencji zachowań społecznych)

  • Poznawanie transformacji behawioralnych (zdolność do plastycznego reagowania na zmiany zachodzące w sytuacjach społecznych)

  • Poznawanie implikacji behawioralnych (zdolność do przewidywania, co się może zdarzyć w danej sytuacji społecznej)


Przyk adowe zdolno ci1
Przykładowe zdolności

  • Dywergencyjne wytwarzanie jednostek behawioralnych

  • Dywergencyjne wytwarzanie klas behawioralnych

  • Dywergencyjne wytwarzanie relacji behawioralnych

  • Dywergencyjne wytwarzanie systemów behawioralnych

  • Dywergencyjne wytwarzanie transformacji behawioralnych

  • Dywergencyjne wytwarzanie implikacji behawioralnych

    Powyższe zdolności nie są niezależne od siebie, wytwarzanie musi być zakorzenione w rozumieniu (dekodowaniu).


Inteligencje wielorakie h gardnera
Inteligencje wielorakie H. Gardnera

Inteligencja jest zdolnością do rozwiązywania problemów lub wytwarzania nowych pomysłów (silne związki inteligencji z twórczością)

H. Gardner wyodrębnił 7 zdolności:

  • inteligencję językową

  • inteligencję matematyczno-logiczną

  • inteligencję muzyczną

  • inteligencję kinestetyczną

  • inteligencję przestrzenną

  • inteligencję intrapersonalną

  • inteligencję interpersonalną


Teoria j piageta
Teoria J. Piageta

  • Inteligencja to rozwinięta forma adaptacji biol0gicznej, podmiot sam podejmuje aktywność poznawczą i zdobywa wiedzę o świecie (konstruktywizm poznawczy) poprzez przystosowanie

  • Przystosowanie to równowaga między asymilacją a akomodacją (samoregulacja umysłu)

  • Istotą inteligencji jest aktywność podmiotu przejawiająca się w procesie strukturalizacji (schematy poznawcze)

  • dla Piageta biologiczne wyposażenie człowieka stanowi podstawę (matrycę) do podejmowania samodzielnych działań o charakterze poznawczym przez podmiot



Triarchiczna teoria inteligencji r sternberga
Triarchiczna teoria inteligencji R. Sternberga

  • 3 subteorie: kontekstu, doświadczenia oraz składników

  • Subteoria kontekstu ujmuje inteligencję w relacji do świata zewnętrznego i podkreśla rolę kontekstu środowiskowego w determinowaniu zachowania inteligentnego; w tym ujęciu inteligencja to celowa adaptacja do realnie istniejącej rzeczywistości (jeśli adaptacja jest niemożliwa jednostka podejmuje działania zmierzające w kierunku modyfikacji środowiska lub też jego selekcji)

  • Subteoria doświadczenia odwołuje się do dwóch zdolności: radzenia sobie z nowymi zadaniami oraz automatyzacji procesów informacyjnych; rozwiązywanie nowych zadań wymaga udziału tzw. ogólnego systemu przetwarzania informacji (przetwarzanie świadome i kontrolowane)


Subteorie inteligencji cd
Subteorie inteligencji – cd.

  • rozwiązywanie zadań znanych wymaga zaangażowania lokalnego systemu informacyjnego (proces automatyzacji przetwarzania pod wpływem doświadczenia) – im bardziej zautomatyzowane jest wykonywanie zadań znanych tym bardziej skuteczne jest przetwarzanie danych przez system ogólny

  • Subteoria składników (komponentów): metaskładniki (metakomponenty), składniki wykonawcze, składniki nabywania wiedzy

    Subteorię komponentów można określić (w dużym przybliżeniu) jako inteligencję analityczną, subteorię kontekstu jako inteligencję praktyczną, zaś subteorię doświadczenia jako inteligencję twórczą.


Metakomponenty funkcje kontrola poznawcza
Metakomponenty– funkcje (kontrola poznawcza)

  • dostrzeżenie problemu

  • zdefiniowanie problemu

  • wybór odpowiednich komponentów wykonawczych

  • wybór strategii decydującej o kolejności i układzie komponentów

  • wybór poznawczej reprezentacji problemu (np. wyobrażeniowej lub werbalnej)

  • właściwe ulokowanie zasobów uwagi

  • monitorowanie przebiegu procesu poznawczego

  • odbiór wewnętrznych i zewnętrznych informacji zwrotnych na temat tego, jak zadanie jest wykonywane

  • decydowanie, czy i w jaki sposób informacja zwrotna ma być wykorzystana

  • praktyczne wykorzystanie wniosków płynących z analizy informacji zwrotnych


Sk adniki wykonawcze
Składniki wykonawcze

  • wnioskowanie

  • przekształcanie

  • zastosowanie

  • porównywanie

  • wyjaśnianie


Komponenty nabywania wiedzy
Komponenty nabywania wiedzy

  • selektywne kodowanie (odrzucenie informacji nieistotnych)

  • selektywne łączenie (strukturalizacja pojedynczej informacji)

  • selektywne porównanie (odniesienie nowej informacji do wiedzy nabytej)



Teoria inteligencji sprzyjaj cej powodzeniu yciowemu
Teoria inteligencji sprzyjającej powodzeniu życiowemu

R. Sternberg wyodrębnia 3 rodzaje inteligencji: analityczną, twórczą oraz praktyczną.

Analityczna – sprawne funkcjonowanie procesów poznawczych (np. dobra pamięć, podzielność, selektywność uwagi)

Twórcza – oryginalność myślenia, otwartość na nowe problemy, tolerancja dla odmienności, podejmowanie ryzyka,

Praktyczna – rozwiązywanie praktycznych, życiowych problemów, zdolności społeczne, sukces zawodowy

Sukces życiowy, wysokie osiągnięcia uzależnione są od stopnia równowagi miedzy tymi inteligencjami.


Psychologia m dro ci wybrane koncepcje
Psychologia mądrości (wybrane koncepcje)

Koncepcja Labouvie-Vief:

  • mądrość jako dialog między logos (formy logiczne regulujące przetwarzanie informacji) a mythos (subiektywne cechy organizmu),

  • przejawem mądrości rozumianej jako harmonia między sferą poznawczą a emocjonalną jest satysfakcja życiowa (zadowolenie),

  • równowaga między myśleniem krytycznym a myśleniem refleksyjnym (dostrzeganie wad i zalet w analizowanych obiektach),

  • mądrość nie wykazuje silnego związku z poziomem inteligencji, czy zdolności twórczych.


Model berli ski baltes smith
Model berliński (Baltes, Smith)

  • punktem wyjścia jest pragmatyczna koncepcja doświadczenia (James, Dewey),

  • akceptacja nieprzewidywalności w sferze doświadczeń, tolerancja niepewności w poznaniu, akceptacja wieloznaczności,

  • zadowolenie z życia przy jednoczesnym poszanowaniu norm społecznych i etycznych (inklinacji innych do realizowania własnych celów – orientacja eudajmonistyczna),

  • umiejętność dokonywania wglądu,

  • brak silnego związku z inteligencją analityczną,

  • mądrość – związki z „pragmatyką” inteligencji,


Pragmatyka mechanika inteligencji
Pragmatyka – mechanika inteligencji

  • mechanika: podstawowe procesy przetwarzania informacji, mają biologiczny i uniwersalny charakter (nie zależą od treści),

  • pragmatyka: wiedza o faktach i wiedza proceduralna, uwarunkowana kulturowo, kontekstowa, jądrem jest wiedza na temat dynamiki życia, dylematów egzystencjalnych.



M dro jako system wiedzy eksperckiej w dziedzinie pragmatyki ycia
Mądrość jako system wiedzy eksperckiej w dziedzinie pragmatyki życia:

  • wiedza o faktach,

  • wiedza proceduralna,

  • kontekstowe ujęcie własnego rozwoju,

  • relatywizm,

  • niepewność i nieprzewidywalność życia.

    Aktualnie autorzy podkreślają znaczenie umiejętności godzenia celów indywidualnych z celami realizowanymi przez otoczenie.

    Z wiekiem zmniejsza się udział mechaniki inteligencji na rzecz pragmatyki (stąd ujmowanie mądrości jako atrybutu osób starszych).



Jak zbada m dro
Jak zbadać mądrość?

  • Technika głośnego myślenia, przykład Baltesa

    i Glucka: „Piętnastoletnie dziewczynka chce natychmiast wyjść za mąż. Co należy rozważyć i zrobić?”

    Odp. Oceniona jako niezbyt mądra: Nie, w żadnym przypadku, wychodzenie za mąż w wieku 15 lat jes t zdecydowanie niewłaściwe. Powinno się powiedzieć dziewczynie, że małżeństwo jest całkowicie niemożliwe. Nie, to jest szalony pomysł.

    Odp. Oceniona jako mądra: Cóż, na pierwszy rzut oka problem wydaje się prosty. Generalnie małżeństwo nie jest dobrą rzeczą dla 15-latki. Ale zdarzają się sytuacje, które nie pasują do przeciętnego obrazu. Być może w tym przypadku w grę wchodzą szczególne okoliczności życiowe, takie jak śmiertelna choroba dziewczynki. Albo utrata rodziców. Dziewczynka może także żyć w innej kulturze lub innym okresie historycznym.


M dro jako r wnowaga sternberg 1998
Mądrość jako równowaga (Sternberg, 1998)

  • równowaga między potrzebami człowieka a środowiskiem,

  • triada: inteligencja twórcza, analityczna, praktyczna (harmonia),

  • rola doświadczenia (rozwój wglądu w siebie, metapoznania, tolerancji wieloznaczności).


M dro definicja sternberga 2001
Mądrość– definicja Sternberga (2001)

Zastosowanie ukrytej, jak również jawnej wiedzy dla wspólnego pożytku przez równoważenie interesów osobistych, interpersonalnych i pozaosobowych służące osiągnięciu równowagi między adaptacją do istniejącego środowiska, modyfikacją istniejącego środowiska oraz wyborem nowego środowiska.


Zadanie i selektywno uwagi
Zadanie I. Selektywność uwagi

czerwony

zielony

niebieski

czarny

fioletowy

brązowy

żółty


ad