1 / 52

Prawo konstytucyjne państw Unii Europejskiej

Prawo konstytucyjne państw Unii Europejskiej. Wykłady w roku akademickim 2012/2013. Formy rządów.

clodia
Download Presentation

Prawo konstytucyjne państw Unii Europejskiej

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Prawo konstytucyjne państw Unii Europejskiej Wykłady w roku akademickim 2012/2013

  2. Formy rządów • Federacja – koncepcja suwerenności podzielonej – zakres kompetencji ustawodawczych; Niemcy – federalizm wykonawczy do kooperatywnego; przewaga federacji polega na nadrzędności prawa federacji nad prawem krajów. • Konfederacja; • Autonomia; regionalizm. opracowanie Anna Łabno

  3. Prawa i wolności jednostki • Rozwój historyczny. • Generacje. Status negativus, status positivus. • Zasada godności jednostki. • Związanie aktami prawa międzynarodowego. • Koncepcje konstytucjonalizacji: model klauzuli generalnej/niemiecki; model egzemplifikacji. opracowanie Anna Łabno

  4. Systemy rządów państw demokratycznych • Ogólne założenia • System rządów zrównoważonych – System parlamentarno-gabinetowy Wywodzi się z systemu rządów mieszanych opracowanie Anna Łabno

  5. Zasada podziału władzy – dążenie do równowagi w systemie; USA. • Zasada nadrzędności parlamentu - Szwajcaria opracowanie Anna Łabno

  6. Monarchia - król Demokracja Izba Gmin Arystokracja Izba Lordów rządy mieszane – warunki uchwalenia ustawy Polibiusz opracowanie Anna Łabno

  7. John Locke: • Synteza podziału władzy i rządów zrównoważonych • Władza ustawodawcza • Władza wykonawcza • Władza federacyjna. opracowanie Anna Łabno

  8. Monteskiusz • Władza ustawodawcza • Władza wykonawcza • Władza sądownicza opracowanie Anna Łabno

  9. Systemy ustrojowe(zasada trójpodziału władzy) • Parlamentarno – gabinetowy • Prezydencki • Mieszany (w ujęciu współczesnym). opracowanie Anna Łabno

  10. System parlamentarno-gabinetowy cechy • Zasada równowagi władz • Rząd ponosi odpowiedzialność przed parlamentem, ale egzekutywa może rozwiązać parlament • Rząd musi posiadać zaufanie parlamentu • Ministrowie mogą być członkami rządu; a rząd ma inicjatywę ustawodawczą • Na czele rządu stoi premier, a nie głowa państwa opracowanie Anna Łabno

  11. Głowa państwa nie ponosi odpowiedzialności politycznej, ale nie posiada też szerokiego zakresu władzy dyskrecjonalnej (szersze uprawnienia premiera); • Akty urzędowe głowy państwawymagają kontrasygnaty premiera lub innego członka rządu; • Struktura organów władzy i ich kompetencje nie są oparte o podział władzy – mimo to używa się określeń właściwych podziałowi. opracowanie Anna Łabno

  12. System prezydencki cechy • Zasada podziału władzy • Egzekutywa nie ponosi odpowiedzialności politycznej; parlament nie może być rozwiązany • Niepołączalność stanowisk w parlamencie i we władzy wykonawczej • Powszechne wybory głowy państwa • Ścisłe rozdzielenie funkcji i kompetencji; niedopuszczalność inicjatywy ustawodawczej władzy wykonawczej opracowanie Anna Łabno

  13. Silnie rozwinięty mechanizm „hamowania i równoważenia się” władz • Weto głowy państwa wobec aktów parlamentu • Szczególne uprawnienia władzy sądowniczej wobec pozostałych władz – co warunkuje demokratyczność systemu. opracowanie Anna Łabno

  14. System rządów w Wlk. Brytanii • Podział władzy słabo zaznaczony; tzw. system rządów zrównoważonych. • Władza ustawodawcza: monarcha, Izba Lordów i Izba Gmin. • Izba Gmin: organy: Spiker Izby, Komisje, • Komisje: stałe (A, B, C itd.); komisje (wyspecjalizowane ) specjalne powołane przede wszystkim do kontroli Izby nad rządem; komisje wspólne, komisje projektów ustaw prywatnych. opracowanie Anna Łabno

  15. cd • Izba Lordów – reforma w 1998 – Izba nadal nie pochodzi z wyborów, ale nastąpiła prawie całkowita likwidacja lordów dziedzicznych; • W skład Izby wchodzą lordowie dziedziczni; lordowie duchowni; lordowie prawa; 5 członków rodziny królewskiej; lordowie dożywotni ( na podst. ustawy z 1958 r.) opracowanie Anna Łabno

  16. Funkcje parlamentu • Zasada supremacji parlamentu • Stanowienie prawa: ustawy publiczne, prywatne; mieszane opracowanie Anna Łabno

  17. Wlk. Brytania cd • Zasada supremacji parlamentu: oznacza zwierzchnią władzę parlamentu; uprawniony jest stanowić dowolne prawo, wobec dowolnych osób; ustawa może działać wstecz; formalnie nie istnieje kontrola konstytucyjności prawa; żaden sąd nie może kwestionować ustawy, ani odmówić jej stosowania. opracowanie Anna Łabno

  18. Władza wykonawcza • Monarcha – „król nie może czynić źle” (zasada nieodpowiedzialności politycznej) i „król nie może działać sam” (kontrasygnata). • Rząd – pojęcie szersze niż na kontynencie; pojęciu rządu ss. odpowiada pojęcie gabinetu. • Mocna pozycja premiera i jego zależność od poparcia partyjnego. opracowanie Anna Łabno

  19. Wlk. Brytania cechy podstawowe – źródła prawa • Konstytucja materialna – brak konstytucji w znaczeniu formalnym; • Monarchia parlamentarna; • Państwo jednolite, ale dewolucja na rzecz Szkocji, Walii i Irlandii Północnej; • Zasada suwerenności parlamentu. opracowanie Anna Łabno

  20. cd • Konwenanse konstytucyjne – są to zachowania, które powszechnie uznaje się za obowiązujące, np. lider zwycięskiej partii zostaje premierem; konwenans nie mają charakteru normy prawnej; • Opinie autorytetów. opracowanie Anna Łabno

  21. Ustrój USA • Zasady: • Federalizmu – domniemanie kompetencji na rzecz stanów; enumeratywny katalog uprawnień federacji. • Podziału władz; • Mocne gwarancje praw obywatelskich. opracowanie Anna Łabno

  22. Ustrój USA cd • Władza ustawodawcza – dwuizbowy Kongres. Podział kompetencji pionowy: relacja w stosunku do legislatyw stanowych; podział poziomy w ramach podziału władzy. • Izby są równoprawne.( wyjątki np. inicjowanie ustaw dotyczących dochodów budżetowych). • Izba Reprezentantów i Senat. opracowanie Anna Łabno

  23. Funkcje Kongresu • Stanowienie prawa: ustawy publiczne, ustawy prywatne. • Działalność kontrolna Kongresu: • 1/. Nominacje funkcjonariuszy federalnych; szczególnie powoływanie sędziów Sądu Najwyższego; • 2/. Działalność komisji nadzwyczajnych i stałych (np. mogą żądać wyjaśnień). opracowanie Anna Łabno

  24. Prezydent • Pozycję prezydenta określają jego funkcje: • 1/. Głowy państwa; • 2/. Szefa władzy wykonawczej; sekretarze stanu podlegają prezydentowi i realizują jego politykę; • 3/. Dowódcy sił zbrojnych; • 4/. Lidera partii, z której się wywodzi; • Istotne znaczenie ma poparcie społeczne. opracowanie Anna Łabno

  25. Prezydent cd • Udział w stanowieniu prawa: • 1/. Podpisywanie ustaw; • 2/. Prawo weta; • 3/. Prawo wydawania rozporządzeń wykonawczych. opracowanie Anna Łabno

  26. Sąd Najwyższy USA • Skład 9-osobowy; nominacja dożywotnia; • Jest uprawniony w szczególności: • 1/. Badać konstytucyjność ustaw i innych aktów prawnych; • 2/. Dokonywać wykładni ustaw i innych aktów prawnych; • 3/. Tworzyć precedensy sądowe. opracowanie Anna Łabno

  27. Systemy rządów mieszanych • Łączą elementy systemu rządów parlamentarno-gabinetowych i prezydenckich. • Można wyróżnić dwa modele: półprezydencki i parlamentaryzmu zracjonalizowanego opracowanie Anna Łabno

  28. Początki: konstytucja weimarska: układ parlament- rząd- prezydent. Rząd jest zależny od relacji parlament – prezydent. • II Rzeczypospolita • Rozwój po II wojnie światowej: • 1958 – V Republika Francuska • 1976 – Republika Portugalska • III Rzeczpospolita • Litwa opracowanie Anna Łabno

  29. Ustrój Francji – system półprezydencki • Art. 5 konstytucji; • Podwójna odpowiedzialność rządu; • Udział prezydenta w tworzeniu i bieżącej działalności rządu, a po reformie konstytucji na zasadzie prerogatywy wykonuje uprawnienia w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, obrony narodowej, spraw międzynarodowych i europejskich. opracowanie Anna Łabno

  30. Premier: • Określa i prowadzi politykę Narodu; • „Polityka Narodu” nie obejmuje spraw zagranicznych, obrony narodowej i wymiaru sprawiedliwości. opracowanie Anna Łabno

  31. Blok konstytucyjny • Konstytucja z 1958 r.; • Podstawowe zasady uznane przez ustawy Republiki; • Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 1789r.; • Wstęp do Konstytucji z 1946 r. opracowanie Anna Łabno

  32. System kanclerski - Niemcy • Niemcy są państwem: • Republikańskim; • Demokratycznym; • Federalnym; • Prawnym; • Socjalnym. opracowanie Anna Łabno

  33. Szczególny charakter Bundesratu – za pośrednictwem tej izby kraje współuczestniczą w sprawowaniu władzy ustawodawczej i administracyjnej. • Skład = delegaci rządów krajowych; • Działalność ustawodawcza: • normy wyłączne; • Normy konkurencyjne; • Normy ramowe opracowanie Anna Łabno

  34. Władza wykonawcza • Słaba pozycja prezydenta (wybór przez Zgromadzenie Federalne: Bundestag +w równej im liczbie przedstawiciele wybrani przez parlamenty krajowe). • Funkcje głównie reprezentacyjne. opracowanie Anna Łabno

  35. Kanclerz i rząd federalny • Dwie fazy powołania rządu: • 1. powołanie kanclerza • 2. na wniosek kanclerza prezydent powołuje skład rządu. • Bundestag nie uczestniczy w powołaniu ministrów. • Odpowiedzialność polityczną ponosi tylko kanclerz opracowanie Anna Łabno

  36. Kanclerz ponosi wyłączna odpowiedzialność polityczną przed Bundestagiem; • Kanclerskie wytyczne polityki rządu wiążą każdego ministra. opracowanie Anna Łabno

  37. Zasada nadrzędności parlamentu – system parlamentarno-komitetowy. Cechy • Nadrzędność parlamentu • Wielofunkcyjny charakter kompetencji parlamentu • Parlament ma władzę zwierzchnią nad egzekutywą – brak odpowiedzialności politycznej rządu przed parlamentem i możliwości rozwiązania parlamentu (skrócenie kadencji) • Pełna samodzielność organizacyjna parlamentu. Odrzucenie kontroli konstytucyjności prawa opracowanie Anna Łabno

  38. Komitetowy charakter egzekutywy – podległość parlamentowi i kolegialność w działalności • Rozwinięcie zasady demokracji bezpośredniej jako gwarancji demokracji opracowanie Anna Łabno

  39. Szwajcaria: podział władzy, czy jedność władzy???? • Zasada podziału władzy jest swoiście rozumiana; system polityczny odróżnia się od parlamentarnego i prezydenckiego. • Formalna dominacja Zgromadzenia Federalnego – najwyższa władza; sprawuje nadzór nad Radą Federalną; może zlecać zadania Radzie Federalnej. opracowanie Anna Łabno

  40. cd. • Rada Narodowa i Rada Kantonów – dwuizbowość równorzędna. W dziedzinie funkcji ustawodawczej oznacza to równorzędne uprawnienia: • Postępowanie ustawodawcze może być wszczęte w obu izbach; do uchwalenia ustawy potrzebna jest zgoda obu izb. opracowanie Anna Łabno

  41. cd • Rada Federalna – najwyższa władza rządząca i wykonawcza – art. 174 Konst. • Wybiera Zgromadzenie Federacji w liczbie 7 członków – art. 175. • Rotacyjny prezydent i wiceprezydent Rady (wybierani przez Zgromadzenie Federacji na okres 1 roku ). Brak kompetencji władczych. opracowanie Anna Łabno

  42. System rządów konsocjonalnych • Specjalny skład Rady Federalnej – układ segmentów; • Weto wzajemne – dążenie do porozumienia jako warunek sprawowania władzy. opracowanie Anna Łabno

  43. opracowanie Anna Łabno

  44. opracowanie Anna Łabno

  45. Źródła prawa – rozwiązania europejskie opracowanie Anna Łabno

  46. Ustawa (możliwe dwa znaczenia) • Znaczenie materialne: akt, który zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym (nie bierze się pod uwagę trybu uchwalenia). • Znaczenie formalne: akt wydany w szczególnym trybie; nie jest istotny charakter norm, które zawiera. opracowanie Anna Łabno

  47. Cechy: • Najwyższa moc prawna (po konstytucji); • Uchwalana przez parlament; • Uchwalany w specjalnej procedurze. • Nieograniczony zakres przedmiotowy (możliwe wyjątki, np. art. 34 konst. Francji z 1958 r.). opracowanie Anna Łabno

  48. Ustawa: rodzaje • Ustawa konstytucyjna; • Ustawa organiczna, np. art. 46 konst. Francji z 1958 r., art.112 konst. Portugalii; stosowana w regulacji szczególnie istotnych dla państwa materii, np. ordynacja wyborcza. Wzmocniona skuteczność prawna w stosunku do ustawy. opracowanie Anna Łabno

  49. Ustawa, cd. • Ustawa prywatna/ustawa publiczna • Ustawa prywatna - zakres przedmiotowy: dotyczy korzyści na rzecz osób pojedynczych lub grup, albo organizacji. • Odmienny tryb uchwalania w stosunku do ustawy publicznej. opracowanie Anna Łabno

  50. Ustawa, cd. • Ustawa ramowa w kraju federalnym, np. art. 75 ust. 1 ustawy zasadniczej Niemiec z 1949 r.- rodzaj ustawy, który zawiera postanowienia wyznaczające kierunki i granice ustawodawcy w kraju federalnym (oddziaływanie wzmacniające system prawny państwa federalnego); • Ustawa ramowa w kraju jednolitym, np. Grecji, określa kierunki i zasady regulacji opracowanie Anna Łabno

More Related