slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Međunarodni programi na pove ć anju energ etske efikasnosti u zgradarstvu PowerPoint Presentation
Download Presentation
Međunarodni programi na pove ć anju energ etske efikasnosti u zgradarstvu

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 63

Međunarodni programi na pove ć anju energ etske efikasnosti u zgradarstvu - PowerPoint PPT Presentation


  • 148 Views
  • Uploaded on

Razvoj i unapređenje konkurentnosti malih i srednjih preduzeća na polju povećanja energijske efikasnosti Okolinski i ekonomski aspekti povećanja energijske efikasnosti zgrada. Međunarodni programi na pove ć anju energ etske efikasnosti u zgradarstvu. mr.sc. Hilmo Šehović.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

Međunarodni programi na pove ć anju energ etske efikasnosti u zgradarstvu


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Razvoj i unapređenje konkurentnosti malih i srednjih preduzeća

na polju povećanja energijske efikasnosti

Okolinski i ekonomski aspekti povećanja energijske efikasnosti zgrada

Međunarodni programi na povećanju

energetske efikasnosti u zgradarstvu

mr.sc. Hilmo Šehović

Sarajevo, 6 – 8. oktobar 2008

slide2

Sadrdžaj

    • 1. Uvodne napomene i informacije o stanju u ES BiH;
    • 2. Međunarodne obaveze BiH, preuzete i nove (SSP-SAA)
    • 3. Energija u BiH, Balkanu, Evropi, OECD, Svijetu
    • 4. Međunarodni projekti EE&EM, projekti modernizacije, novi objekti;
    • 5. Uloga i učešće Države, Entiteta, kantona, opština, Komora u razvoju projekata EE i provođenju reformi;
slide3

Energetski sektor BiH/FBiH

Nastavak

  • Uvodne napomene i informacije o stanju u ES BiH
  • REFORME, PROJEKTI, OBJEKTI
  • a) Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju EU-BiH, ~1200 akata
  • Ko? Kada? Kako? Organizacija? Kadrovi? Znanja!
  • b) Strategija razvoja ES BiH i Zakon o energiji?(Studija ES BiH) Uključivanje domaćih eksperata, institucija, instituta, kompanija!
  • c) Implementacija Ugovora o EZ JI Evrope!
  • d) Energetska povelja - Energy Charter Treaty (1995, 2000)
slide4

Energetski sektor BiH/FBiH

Nastavak

e) Energetski bilans i energetska statistika BiH, entiteta, kantona, opština? Organiziranje (Agencije, Centri za energiju i sl.);

f) Strateški plan i program razvoja ES FBiH (Prijedlog na VFBiH, nacrt usvojen na oba doma PFBiH) –domaći eksperti! Naredne akcije.

g) Energetski menadžment i energetska efikasnost

h) Okolinski aspekti energetskih postrojenja

slide5

Elektroenergetski sektor FBiH

Procjena potreba za električnom energijom 2007-2020(2030)

slide6

Elektroenergetski sektor FBiH

Procjena potreba za električnom energijom 2007-2020

slide7

Energetski sektor BiH/FBiH

Nastavak

2. Međunarodne obaveze – Osnovni akti

a) Ugovor o formiranju Energetske zajednice JI Evrope, 2005

b) Ugovor o regionalnom tržištu energije (REM)

c) Ugovor o energetskoj povelji (ECT), 1995.; ratif. 2000.g.

d) Direktive EC(unutrašnje tržište el. energije, prirodnog gasa, nafte i naftnih dervata, CHP, zgrade, OIE, EEf i dr.)

e) Okvirna Konvencija o klimatskim promjenama i Kyoto Protokol

f) Dokumenti UN ECE – Komitet za održivu energiju, IEA(OECD), Eurostat, IAEA i dr.

slide8

BiH - međunarodne obaveze

u oblasti energije (1)

  • UN /ECE – Committee on Sustainable Energy (Ženeva) – EE 2000;
  • EE 21
  • IAEA – Beč (BiH članica od 1995);
  • EC / DG for Energy and Transport(DG XVII), (Brisel) - Directive EC / energija, TENs
  • Energetska statistika - EUROSTAT-EC, IEA (OECD) Pariz-
  • EU – White Paper (Bijela knjiga) – Zelena knjiga o energiji; Zelena knjiga o EE
  •  PHARE program (EC) - SECI program (EC + USA)
  • RENEUER,i MUNEE mreže; Energie - cites –BISE Forum, UNESCO
slide9

BiH - međunarodne obaveze (2)

UN/ECE - Ženeva, Komitet za održivu energiju

Projekat Energy Efficiency 2000 (1991) - EE 2000

Enrgy Efficiency 21 - EE 21, (2006-2009), 12,1 mil $US

ukupni budžet: do 250 mil. $US

Cilj: - trgovina i kooperacija sa zemljama CEEC / CIS

- energetska efikasnost i okolinski čiste tehnologije

- praksa upravljanja u cilju smanjenja razlika u energetskoj efikasnosti

- energetska štednja, posebno fosilnih goriva i reduciranje emisije GHG

Saradnja: UNDP, GEF, IEA/OECD, WEC, NEEG (Norwegion EE Group), US DOE, USAID, UNESCO, WB, IFC, EBRD, EC-SAVEProgramme, LIFE, ...

slide10

ENERGIJA i SVIJET (1)

Nastavak

  • Energija u vrhu svjetskih prioriteta?
  • Dvije milijarde ljudi (1/3 populacije) nema pristupa komercijalnim oblicima energije (isto toliko oskudijeva sa vodom)
  •  Potrošnja i potrebe za energijom rastu ( oko 3,5% godišnje) –
  • oko 50% primarne energije, u 2003. g., potrošile zemlje OECD sa populacijom od oko 19% svjetske.
  •  Ovisnost razvijenih zemalja (OECD) o uvozu energije raste (napr. za 2003. g: EU-15  52% odnosno EU-25  49,5%);
  • 70%-2030.
  •  Globalno otopljavanje zbog efekata GHG gasova
  •  Cijene energije(nestabilne i nesigurne) pokazuju stalan trend rasta
slide11

ENERGIJA i SVIJET (2)

Nastavak

  • Zastupljenost fosilnih goriva u potrošnji primarne energije bila je 86% u 1973. g. i oko 80% u 2003. g. (procjena: 82% u 2030. g.- ugalj- 22%, nafta-35%, gas-25%)
  •  Proizvodnja električne energije:
  • Svijet: ugalj-40%, hidro-16%, gas-19%, NE-16%, nafta-7%; +2%
  • EU-25: ugalj-31%, NE-32%, gas-19%, obnovljivi-13%(hidro-10%)
  • nafta-5% (OIE sa 13% na 22% da 2010. –Dir. EU iz 2001.
  • (sa manjim promjenama učešća će se zadržati u 2010. do 2030.)
  •  Porast potreba za energijom u Svijetu u periodu 1997-2020.:
  • 57% ili oko 2% godišnje (IEA-DG En&Tr)
slide12

Sektor energetike – Značaj i potrebe

  • Bazne funkcije i termini
  • - Upravljanje energijom (Demand Side Management - DSM)
  • - Energetska efikasnost (Energy Efficiency -EE)
  • - Energetska konzervacija (Energy conservation)
  • - Energetska štednja (Energy saving)
  • - Energetski indikatori (En. Indicators) – TPES, TFC, EI,..
  • - Potencijali (Potential): -tehnički- ekonom.- iskoristivi –
  • - tržišni - socijalni
  • - Načini finansiranja i asistencije (TPF, EPC, ESCO i dr.)
slide13

Sektor Energetike BiH – Značaj i potrebe

  • Osnovni principi i zahtjevi:

 energetska neovisnost (djel.~66%)

 ekonomska efikasnost ( niska)

energetska efikasnost (niska - visok EI)

 uticaji na okoliš (zadovolj.)

 cijene energije i energenata?

Upravljanje energijom (Energy Management, ESCO)

slide14

Indikativni pokazatelji u BiH (2005.-2006.)

(1)

Nastavak

2005. 2006.

  • Populacija (mil.) 3,83 3,844
  • BDP-GDP (mld. KM) ~ 15,75 ~ 17,80
  • GDP/stan. (USD) 2923 $(4122 KM); 3284 $(4631 KM)

$2000 1864 $ 2049 $

(Svijet; 2004,2005) $2000 (5514 $) (5652 $)

(OECD, 2004, 2005)$2000 (23795 $) (24390 $)

  • Vrijednost tržišta en.(mld. KM) ~ 4,23 ~4,95

 Odnos troškova za energ. /GDP ~ 27 % ~29%

(Razvijene zemlje, procj.) (~ 6÷7%) (~ 6÷7%)

_________________________________________________________________________________

Izvor: Energetski bilansi BiH (FBiH, RS), Agencija za statistiku BiH, IEA-OECD 2006,

slide15

Indikativni pokazatelji u BiH (2005.-2006.)

(2)

Nastavak

2005. 2006.

Energetski Intenzitet ( toe/000 USD) ~ 0,57 ~ 0,51

(Svijet; OECD) (~0,3; ~ 0,18) (~0,3; ~ 0,18)

  • TPES/popul. (toe/st.) 1,31 1,38

(Svijet; OECD, 2004) (1,77; 4,73 ) (1,77;4,73 )

  • Potrošnja el.en. (kWh/st.) 2969 3123

(Svijet; OECD, 2004) (2516; 8203) (2545, 8432)

  • Grijanje u zgradama(kWh/m2g) 120÷200 120÷200

(Evropa –neke zemlje) (30÷50) (30÷50)

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________-

Izvor: Energetski bilansi BiH (FBiH, RS), Agencija za statistiku BiH, IEA-OECD 2006

slide16

Sektor Energetike BiH

  • Osnovni domaći resursi u BiH:
  •  Ugalj-rezerve: bilansne- 4,0; geološke-9,0; ekspl. 2,8(mld. t.)
  • Hidro energija:
  • • Tehnički potencijal ( mHE i vHE)- oko 6.800 MWi oko
  • 24.000 GWh/g (od čega oko 700 MW i 2.600 GWh/g u mHE);
  • • Iskorišteni potencijal (1991.): oko 9.000 GWh (38%) i oko
  • 2.400 MW (35%) – najniži u Evropi
  • (mHE – iskorištenost 4,4% raspoložive snage i 5,7% r.en.
slide17

Sektor energetike BiH

  • Osnovni domaći resursi u BiH:
  • Nafta – procjena nalazišta oko 50 miliona tona ( Sj.ist. Bosna).

 Energija vjetra – početne analize (procjena do 1.000 MW)

Biomasa – ukupni potencijal 33 PJ (0,79Mtoe) – 9.200 GWh

slide18

Sektor energije BiH

  •  Obnovljivi izvori u BiH (uključivo hidro energija):
  • procjena - 13 ÷ 15%
  • (Studija EI HP~ OIE 30%; drvo ~20%?!)
  • TPES (Mtoe): 9,38 (7,74)-1990.; TFC/TPES: 68%( 59%)
  • Iskorištenost hidro potencijala u Evropi:
  • EU-25 85 ÷ 100 %
  • Izvor: Publikacije IEA-Pariz, EC-Eurostat; Studije BiH-Energetski potencijali
slide19

Sektor energetike BiH – Značaj i potrebe

Bazni preduslovi:

- Strategija privrednog razvoja (srednjoročna, dugoročna) i Prostorni planovi;

- Strategija razvoja energetike BiH( srednjoročna, dugoročna);

- Harmonizirana legislativa i regulativa (SSP-SAA)

~1200 akata-uredbi;

- Racionalna organizaciona struktura i nadležnosti

- Raspolaganje stručnim kadrovskim potencijalom i savremenim sredstvima;

slide20

Energetska politika EU, jan. 2007.

  • Scenario BAU (Business as usual scenario):
  • - Referentni scenario
  • Porast potrošnje el.energije ~1.5% god.
  • U slucaju politike povecanja EE, ulaganja u proizvodnju ee
  • u narednih 25 godina oko 900 mlrd EUR.
  • 1997. cilj EU: 12% OIE do 2010. ( sada~7%, do 2010 ~10%)
  • I onda plan: ‘’3x20’’ do 2020. g.
          • Smanjenje GHG emisija do 20%
          • Reduciranje potrošnje energije do 20%
          • Učešće OIE-RES od 20% u TPES
slide21

ECT i EC PEEREA

  • Ministarstvo vanjske trgovine i ekonom. odnosa BiH (MVTEO - MOFTER) zaduženo za provođenje i izvještavanje Sekretarijatu ECT o implementaciji u BiH (ugovor-1995., ratif. 2000.):
  • energetska politika (ciljevi, institucije, propisi, bilans i energetski kapaciteti, odnos proizvodnja/potrošnja, uvoz/izvoz, politika cijena, način utvrđivanja i odgovorne institucije)
  • tranzit energije i energetskih prozvoda i materijala
  • energetska efikasnost- zaštita okoline
  • Također se zahtijeva:- postojanjeStrategije povećanaja Energetske efikasnosti
  • razvoj i primjena programa i pravnog okvira za efikasno korišćenje energije
  • program zaštite okoline (proizvodnja i korišćenje energije)
slide22

Ugovor o formiranju Energetske zajednice

(2005)

Pravni i ekonomski okvir za:

- uspostavu integrisanog tržišta prirodnog gasa i električne energije na bazi zajedničkog interesa i solidarnosti

- stvaranje stabilnog regulatornog i tržišnog okvira za promet gasa i električne energije

- razvijanje konkurencije na tržištu električne energije i gasa

 Direktive EZ br. 2003/54/EC (el. energija); 2003/55/EC (prirodni gas) i Propis EZ br. 1228/2003 o prekograničnoj razmjeni električne energije

Implementacija u roku od 12 mjeseci od stupanja Ugovora na snagu

slide23

EC Directives (Direktive EZ )

  • 1) Direktiva 2003/54/EC (juni 2003) o zajedničkim propisima za unutrašnje tržište električne energije (19 str.) zamjenjuje staru Direktivu 96/92/EC
  • 1.1) Propis (EC) 1228/2003 o prekograničnoj razmjeni električne energije
  • Direktiva 2003/55/EC (juni 2003) o zajedničkim propisima za interno tržište prirodnog gasa (22 str.) zamjenjuje staru Direktivu 98/30/EC
  • 2.1) Propis (EC) 1775/2005 o pristupu gasnoj mreži
  • Direktiva 98/93/EC (1998) i amandman 68/114 o minimalnim rezervama sirove nafte i/ili naftnih produkata
  • 4) Direktiva 2004/8/EC (februar 2004) o promociji ko-generacije (CHP)
slide24

EC Directives (Direktive EZ )

-5) Direktiva 2023/91/EC (decembar 2002) o energetskim karakteristikama zgrada

66) Direktiva 2001/77/EC (septembar 2001) o promociji električne energije iz obnovljivih izvora na unutrašnjem trzištu električne energije

7) Direktiva 93/76/EEC (septembar 1993)o ograničavanju emisija ugljendioksida kroz povećanje energetske efikasnosti

8) Direktiva 92/75/EEC (septembar 1992) o označavanju energetske potrošnje električnih kućanskih aparata

slide25

White Papers (Bijele knjige), 1990-2005

23 sektora (438 str.-A4)

-     Uslovi za integraciju u unutrašnje tržište Evropske Unije zemalja centralne i istočne Evrope 

-    Usklađenje legislative, standarda i prakse u 23 sektora

- Sektor energije (20. Sektor):

 Sigurnost snabdijevanja i skladištenja

Nafta i naftni derivati  

 Prenos električne energije i transport gasa

   Transparentnost cijena 

 Liberalizacija tržišta električne energije i gasa

slide26

Green Papers (Zelene knjige)

Zelena knjiga o sigurnosti snabdjevanja energijom

(Green Paper on the Security of Energy Supply – technical document “ green Paper – Towards a European Strategyfor the Security of Energy Supply’’), 2000

  Zelena knjiga o energetskoj efikasnosti ili kako učiniti više sa manje

(Green Paper on Energy Efficiency or Doing More with Less), 2005

slide27

Projekti energetske efikasnosti - EE (1)

EE – Pravci djelovanja :

a)EE na strani proizvodnje energije

(smanjenje vl. potrošnje, spec. utroška toplote u TE, gubitaka u prenosu i distribuciji, optim. korišćenje postoj. objekata, distribuirana proizvodnja, kogeneracija i gasno- parni ciklus, povećanje udjela obnovljivih izvora energije)

Investiciona ulaganja bitno manja od potrebnih za nove objekte

b)EE na strani potrošnje energije

• zgradarstvo• industrija • transport

slide28

Projekti energetske efikasnosti - EE (2)

c)Integralno planiranje

d) Energetsko upravljanje (Energy management)

e) Značaj pariteta cijena

Akcije u svim podsektorima, sa najvećim efektima.

Potrošnja finalne energije:

EU – 25: zgradarstvo- 40%, transport – 31%, industrija –29%

BiH (procj.); zgradar. - 50%; transport –25%, industrija – 25%

 Mogućnost smanjenja potrošnje energije u zgradama do 80%

(min. 20%), a CO2 emisije do 50% (min. 10%)

slide29

Projekti energetske efikasnosti - EE (3)

  • Primjeri:
  • Hrvatska: a) zgrada EI “H. Požar”, Zagreb, smanjenje toplinskepotrošnje za 64%
  • b) Osijek, “Dječje jaslice” – isto, za 74%
  • c) Koprivnica, zgrada HEP – isto za 64%
  • 2)Srbija: (i) Agencija za EE (SEEA), osnovana 2002. g.
    • –EAR, 5 MEUR, podrška Vlade Srbije, Zakon o energ., Fond za EE, IDA –21M USD(EE u javnim zgradama), Nac. Program EE –1MEUR/god, EE u domaćinstvima –Inv. Plan Srbije 10MEUR u 2007.
  • Preko 50 projekata u zgradarstvu, zelene škole, emisije, treninzi
  • (ii) USAID/ Alliance to Save Energy do 2002. g.
slide30

Projekti energetske efikasnosti - EE (4)

  • 3) Bugarska: Agencija za energiju, Agencija za EE + 6 regionalnih Agencija za EE, razvijene energetske mreže gradova,
  • - 40 pilot projekata u opštinama do 2004. i ureda za EE
  • - ESCO kompanije uspostavljene
  • Albanija –slično Bugarskoj
  • BIH?! (i) ASE –zgrade (obuka); vodosnabdjevanje(pilot proj.)
  • (ii) UNDP- Povećanje EE u zgradama BiH (EI HP i NEPAS-Norveška) – Seminar.
  • (iii) Energie-Cites, BISE Forumi (BiH i Sj. Bosna)Cener
  • (iv) “Toplane” –pilot zgrada i Studija CHP
slide31

PTD Energije -POTROŠAČ

Pr

Tr

Dis

Pot

DRŽAVA

  • L & R
  • - Zakoni
  • - Uredbe
  • - Odluke
  • - Pravilnici
  • - Inspekcije
  • - Demonopolizacija

Pot

PROIZVODNJA

TR. / DISTR. / SNABDJEVAČ

- KVALITET

- KVANTITET

- KONTINUITET

- SIGURNOST

- EPC

- EE

- OKOLIŠ

- GARANCIJE

(Ugovori)

- KVALITET

- KVANTITET

- KONTINUITET

- SIGURNOST

- EPC

- EE

- OKOLIŠ

- GARANCIJE

(Ugovori)

  • MJERENJE
  • EE i ŠTEDNJA
  • Z. OKOLIŠA
  • PLAĆANJE
slide32

Realizacija projekata energetske efikasnosti

VLADA

BiH

POTROŠAČ

BIZNIS

OKOLINA

D

E

E

EE : - STRATEGIJA

- CILJEVI

- REGULATORNI OKVIR

- SPECIFIČNI PROGRAMI

- PROMOCIJA EE

- REDUKCIJA GHG emisije

E-entitet; D-distrikt; O- opština

EE

O

O

. . . . . . .

O

O

slide33
NAJVAŽNIJE INSTITUCIJE ZA POKRETANJE I FINANCIRANJE PROJEKATA ODRŽIVOG RAZVOJA I ENERGETSKE EFIKASNOSTI U ZGRADARSTVU
  • Ujedinjene nacije -UN
  • Razvojni programi Ujedinjenih nacija – UNDP
  • UNDP/GEF- Global Environment Facility program
  • Europska komisija
  • Organizacija za ekonomsku kooperaciju i razvoj- OECD

Internacionalna energetska agencija – IEA

  • Evropska banka za obnovu i razvoj -EBRD
  • Svjetska banka -WB
najzna ajnije internacionalne i eu energetske institucije
Najznačajnije internacionalne i EUenergetske institucije
  • International Energy Agency – IEA (OECD)
  • Energie – Cites
  • European Energy Network, EnR
  • The European Network of Regional Agences, FEDERANE
  • European Green Cities Net
  • Organizations for the Promotion of Energy Technology, OPET –
  • European Environmental Agency (EEA)
  • Mreža evropskog ekološkog stanovanja, – EHEN
international energy agency iea
International Energy Agency - IEA
  • Međunarodna energetska agencija
  • Nezavisna institucija povezana s Organizacijom za ekonomsku kooperaciju i razvitak (OECD)
  • Web site: www.iea.org
  • Pariz
  • 26 zemalja članica
  • Pristupanjem IEA Vlade zemalja članica se obavezuju na poticanje programa održivog razvoja, zaštite okoliša i očuvanja energije
  • IEA - International Energy AgencyEconomic Analysis Division
  • IEA DSM - International Energy Agency Demand-Side Management Programme
international energy agency iea1
International Energy Agency - IEA
  • Osnovni ciljevi IEA
  • Razviti nove i poboljšati postojeće mehanizme da se mogu prebroditi mogući problemi s isporukom nafte i naftnih derivata;
  • Promovirati nužnost racionalnog upravljanja energijom na globalnom planu;
  • Razviti sistem kontinuiranog informisanja o međunarodnom tržištu nafte;
  • Poboljšati sigurnost opskrbe energijom na globalnom planu razvoja alternativnih izvora energije, i povećanjem energetske efikasnosti
  • Pomoći u promociji i razvoju okolinskih i energetski održivih strategija, planova, programa i projekata
energie cit s
Energie-Cités
  • Energetski gradovi: mreža koja okuplja 102 grada iz 20 zemalja (većina gradova 100.000 d0 200.000 stanovnika)
  • Sjedište : Francuska
  • Web site: www.energie-cites.org
  • 2005. završena baza podataka s opisima preko 450 projekata za područje energetike podijeljenih u 4 kategorije:
    • održiva urbana gradnja
    • energetska efikasnost
    • obnovljivi izvori energije
    • održivi transport
the european network of regional agences federane
The European Network of Regional Agences FEDERANE
  • Evropska mreža regionalnih agencija zaduženih za pokretanje i vođenje projekata održivog razvoja, energetske efikasnosti i zaštite okoliša;
  • Forum za razmjenu iskustava i informacija između evropskih regija
  • Djeluje kao predstavnik pojedine regije prema evropskim institucijama
european energy network enr1
European Energy Network - EnR
  • Evropska energetska mreža: asocijacija Evropskih energetskih institucija
  • Misija: organizirano djelovanje na promociji energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije kao imperativa održivog razvoja

Radne grupe u sklopu EnR-a

1. Central and Eastern Europe Working Group

2. Energy Efficient Appliances and Energy Star Task Force

  • Monitoring Tools for Energy Efficiency Working Group
  • Renewable Energy Working Group
  • Transport Working Group,

web site: www.enr-network.org

european energy network e n r
European Energy Network - EnR
  • EnR je udruženje evropskih organizacija koje se bave planiranjem, upravljanjem i revizijom nacionalnih istraživačkih, razvojnih, obrazovnih i demonstracionih programa u području obnovljivih izvora energije i energetske efikasnosti.
  • Cilj EnR-a je jačanje saradnje između agencija, realizacija zajedničkih programa i korištenje evropskih fondova koji potiču primjenu obnovljivih izvora energije i energetsku efikanosti.
  • Niko iz BiH nije je učlanjen u EnR;
slide42
Internacionalni mehanizmi finansiranja projekata energetske efikasnosti u zgradama - Programi Evropske komisije
  • Formiranje energetske politike u okviru Evropske unije započelo 1985. godine izradom smjernica Directions on Price Transparency for Electricity and Gas and Transit Rules
  • Prvi programi pokrenuti početkom 90- tih: Thermie, Save, Synergy, Phare, Tacis

Bitne odrednice programa Europske komisije:

- integralno energetsko tržište;

- optimizacija energenata u proizvodnji i potrošnji;

- povećanje energetske efikasnosti u svim sektorima ljudskog djelovanja

  • suzbijanje nepovoljnih energetskih učinaka na okoliš
  • korištenje obnovljivih izvora energije
save specific actions for vigorous energy efficiency program
SAVE (Specific Actions for Vigorous Energy Efficiency) program
  • pokrenut 1991. godine u cilju promocije energetske efikasnosti,
  • 1991- 1995. – SAVE I; 1995. – SAVE II

Tri dijela SAVE programa:

1. program legislativnih mjera na području energetske efikasnosti;

2. pilot-programi na lokalnim, regionalnim i nacionalnim razinama;

3. program informativno-komunikacijskih aktivnosti.

Legislativne mjere u području energetske efikasnosti u zgradarstvu : - certifikacija građevina; -kalkulacija grijanja i hlađenja temeljena na aktualnoj potrošnji; minimalni standardi energetske efikasnosti- više od 400 projekata u CORDIS bazi podataka

  • Trening program:Energy Management in the Housing Sector: A Multi-media training (200 000 polaznuka u brojnim zemljama)
thermie program
THERMIE program

Program THERMIE je podijeljen u četiri glavna sektora:

  • Racionalno korištenje energije;
  • Obnovljivi izvori energije,
  • Kruta fosilna goriva;
  • Tekuća i plinska goriva.

Tri podsektora sektora Racionalno korištenje energije:

    • građevinarstvo
    • industrija
    • saobračaj.
  • 1994. pokrenut JOULE-THERMIE. program razvoja nenuklearne energetike
  • Zaključak THERMIE programa: uspješni razvoj EU energetike nije samo u inovaciji energetskih tehnologija, već i u njihovoj uspješnoj implementaciji.
urban energy and environmental indicators
URBAN ENERGY AND ENVIRONMENTAL INDICATORS
  • EC program o pokazateljima uticaja potrošnje energije u zgradarstvu na okoliš, pokrenut 1994.
  • Prate se sljedeći pokazatelji:

- potrošnja energije po stanovniku;

- potrošnja energije po m3 ili m2 korisne stambene površine;

      • najvažniji štetni uticaji potrošnje energije na okoliš.

- Projekti praćenja realizirani u nekoliko gradova veličine cca 200.000 stanovnika (Rennes, Geneva, Cadiz, Bresca i Newcastle upon a Tyne) i u nekoliko manjih gradova.

energy efficiency 21
Energy Efficiency 21
  • UN ECE projekt namijenjen zemljama u tranziciji

Najvažniji ciljevi i zadaci program:

  • povezivanje svih zainteresiranih subjekata od poslovnih ljudi, bankara, inženjera do energetskih menadžera;
  • utvrđivanje mreže kompetentnih osoba u privredi i upravi;
  • razmjena informacija o pravnim aspektima, finansijskim potporama, tehničkim standardima i svim ostalim relevantnim faktorima;
  • odabir energetski efikasnih tehnologija, koje ne ugrožavaju okoliš;
  • provedba demonstracijskih projekata energetske efikasnosti u istočnoj i srednjoj Evropi
  • detaljna analiza u cilju utvrđivanja uticaja ključnih tehnologija energetske efikasnosti i upravljanja energijom na okoliš.
financiranje projekata energetske efikasnosti u zgradama kroz programe evropske komisije
Financiranje projekata energetske efikasnosti u zgradama kroz Programe Evropske komisije
  • Intelligent Energy – Europe (EIE): 4. poziv za prijavu projekata: listopad 2006.
  • Sustainable Energy Europe Campaign 2005.- 2008.
  • Competitiveness and Innovation Framework Programme (CIP)

2007. – 2013.

  • 6th Framework (FP6) – do kraja 2006.
  • 7th Framework (FP7)
intelligent energy europe eie
Intelligent Energy – Europe (EIE)
  • Program za poticanje energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije
  • Trajanje programa 2003- 2006.
  • Program je podijeljen u 4 podprograma:
  • 1. SAVE – povećanje energetske efikasnosti i obnovljivih izvora energije
  • 2. ALTENER– promocija korištenja obnovljivih izvora energije za centraliziranu i decentraliziranu proizvodnju električne i toplinske energije i njihova integracija u lokalne ekološke i energetske sisteme;
  • 3. STEER – podrška inicijativama za uvođenje alternativnih goriva i povećanje energetske efikasnosti u saobračaju;
  • 4. COOPENER –promocija energetske efikasnosti u zemljama u razvoju na globalnoj razini, prvenstveno u Africi, Aziji, Južnoj Americi i na Pacifiku
aktuelni projekti u bih
Aktuelni projekti u BiH
  • Financial EngineeringforEnergy Efficiency Projectsin Bosnia and Herzegovina

ENSI Energy Saving International AS, Norway

  • EE 21 - Energy Efficiency Investments

for Climate Change Mitigation

UN ECE-Komitet za održivu energiju

bise proces i bih
BISE Proces i BiH
  • Participacija na 1. BISE Forumu (4 prets.) i 2.(3)
  • Grenoble Inicijativa, Bise Memo i Grenoble Apelwww.energie-cites.org
  • Bilten o EE and okolini u pripremi(CENER 21)-objavljen informativni
  • BISE dokum. na engleskom, neki prevedeni na lokalni jezik
slide51

BISE Proces u BiH - april 2006. – Početak Energetska mreža opština i gradova Energie – Cites i EU

Better Integration towards Sustainable Energy

(Boljom Integracijom ka Samoodrživoj Energiji)

  • Prioritetna lista BISE tema:

- Upoznavanje sa pitanjima EE u opštinama

- Razvoj sposobnosti upravljanja u oblasti E&EE

- Finansiranje i razvoj opštinskih projekata EE

i finansijski mehanizmi

- Do sada nema članova Energie-cites mreže iz BiH

- Seminari, Treninzi, Workshop-ovi, Forumi, Opštinski odbori za EE

bise proces u bih
BISE Proces u BiH
  • Savezi opština i gradova u BiH (SOGFBiH, ALVRS),

tek su uključeni u procese i pitanja energije i EE (nakon Prvog BISE Foruma u BiH, odrzanog u aprilu 2006.)

(Regionalni BISE Forum ‘’Sjeverna Bosna’’, Gradačac, sept. 2006.)

  • Prioriteti su: povećanje EE u zgradama (izolacija, mjerenja, edukacija u integralnom projektovanju-arhitekte i dr.), javna rasvjeta, vodosnabdjevanje i dr.
  • Na nivou opština nema relevantnih propisa da bi se intenzivirale akcije u oblasti E i EE (prepreke- nema ni državne strategije ni zakona)
bise proces i bih1
BISE Proces i BiH
  • Seminari, Treninzi, Workshop-ovi, Forumi, opštinski odbori za EE
  • Prioritetna lista BISE tema:

- Upoznavanje sa pitanjima EE u opštini

- Razvoj sposobnosti upravljanja u oblasti E&EE

- Finansiranje i razvoj opštinskih projekata EE

i finansijski mehanizmi

- Do sada nema članova Energie-cites mreže iz BiH

bise proces i bih2
BISE Proces i BiH
  • Nedovoljni institucionalni i stručni kapaciteti
  • Ograničeni budžeti za finansiranje
  • Neobučenost u pripremi studija i projekata
  • Nedostatak opreme i programa za planiranje
  • Troškovi za potrošnju energenata još imaju socijalni karakter
  • Iskustva razvijenih i zemalja u razvoju treba slijediti i primjenjivati -Mogućnosti: BISE proces i kampanje, primjena EU Direktiva
bise proces i bih3
BISE Proces i BiH
  • Potrošači nisu dovoljno upoznati sa mogućnostima poboljšanja EE
  • Donosioci odluka nisu dovoljno familijarni sa problematikom EE
  • Prvi korak je promocija mogućnosti povećanja EE u opštini i efektivnost na budžet
  • TPF finansiranje, EPC i ESCO praksa – dobri primjeri efikasnog korišćenja lokalnih, privatnih i internacionalnih finansijskih sredstava
op tinski odbori za energ ef ikasnost
Opštinski odbori za Energ. Efikasnost
  • 20-25 Opština u BiH –jedan odbor
  • Projektant, Energetičar za upravljanje, Donosioci odluka
  • Osposobljavanje : Trening o Upravljanju energijom, Planiranje E&EE i Razvoj studija i projekata EE
  • Implementacija projekata (Grijanje, El. energija, Gas, Voda i dr.)
  • Javna promocija rezultata
slide57

Finansiranje projekata

  • Finansijske potrebe za finansiranje 4 Pilot projekta

cca $US 200,000 (Grad Sarajevo)

  • Realizacija projekata na principu kofinansiranja

(50% : 50%)

  • Opštine obezbjedile $US 100,000
  • Internacional izvori (USAID, UNDP, EBRD,GTZ etc.)

$US 100,000 (otvoreno pitanje za dogovor)

slide58

Organizacija energetskog sektora/nadležnosti

  • - Ministarstvo za energetiku BiH ( - ) nema
  • - Ministarstvo za VT i EO BiH(odsjek energije) ( + ) ima
  • - Ministarstvo za energiju FBiH, RS ( + )
  • - Agencija za energiju BiH( - )
  • - Institut za energiju ( u BiH)( - )
  • Centar za Energetsku efikasnost( - )
  • Obaveze iz međunarodnih ugovora / sporazuma / članstva (kontradiktornost obaveza i nadležnosti)
  • Poseban problem : ENERGETSKA STATISTIKA i ENERGETSKI BILANS BiH
slide59

Organizacija energetskog sektora/nadležnosti

Primjeri drugih zemalja :

- Albanija (Ministarstvo, - Institut za energiju - Centar za Energetsku efikasnost)

- Bugarska (Ministarstvo, Agencija za energetsku efikasnost+6 Regionalnih Agencija- Centar zaEnergetsku efikasnost, EnEffect - BSREC)

- Litvanija (Ministarstvo, - Agencija za energiju (LEA), - Institut za energiju (LEI), Centar za Energetsku efikasnost)

- Hrvatska (Ministarstvo, - Energetski institut Hrvoje Požar)

- Slovenija (Ministarstvo, - Agencija za Energetsku efikasnost, Instituti Milan Vidmar, Jozef Štefan)

- Srbija - Ministarstvo, Instituti, Agencija za energetsku efikasnost

- Crna Gora - Ministarstvo, Agencija za energetsku efikasnost

- Makedonija - Ministarstvo, MACEF

slide60

BiH Energetika - Strategija / Zakoni

- Strategija razvoja energetike BiH (Studija?!) ( - )

- Osnove Strategije razvoja energetike F BiH (2000.) ( + )

- Strategija o energetskoj efikasnosti i konzervaciji BiH( -)

- Strateški plan i program razvoja ES FBiH ( +)

- Zakon o energiji BiH( - )

- Zakon o energiji F BiH( - )

- Zakon o električnoj energiji BiH, F BiH, RS ( + )

(Prenos, Regulator, Operator)

- Zakoni o energetskoj efikasnosti BiH, FBiH, RS ( - )

Napomena :( - ) nema; ( + ) ima

slide61

Energetika - Strategija

  • Povećanje energetske efikasnosti
  • Pouzdano i sigurno snabdjevanje energijom
  • Diversifikacija energenata i izvora
  • Korištenje obnovljivih izvora energije
  • Realne cijene energije i razvitak energetskog tržišta i poduzetništva
  • Zaštita okoliša
zaklju ci
Zaključci
  • Postoji velik broj programa i mogućnosti financiranja, kako razvojnih tako i projekata implementacije energetske efikasnosti u zgradama;
  • Nužno prepoznati stvarne potrebe i prilagoditi zakonodavno okruženje za stvaranje preduslova za njihovu realizaciju;
  • Na nivou BiH potrebno je regulisati međusobne odnose sa EC kako bi se omogućila saradnja putem FP6 (završen), FP7 (Framework Programme) i IEE (Inteligent Energy Europe);
  • Pokretanje državnog i entitetskih fondova za finansiranje projekata EE (i OiE);
  • Saradnja javnog sektora i privatnog poduzetništva u realizaciji projekata putem ESCO modelai sl.
slide63

Nastavak

HVALA NA PAŽNJI

mr.sc. Hilmo ŠEHOVIĆ

Federalno Ministarstvo energije, rudarstva i industrije

e-mail: anibas@bih.net.ba; fmeri-4@bih.net.ba;

tel: +387 61 154-864