slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ PowerPoint Presentation
Download Presentation
YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 28

YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 284 Views
  • Uploaded on

YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ. Her ülkenin hukuk ve kültürüne göre farklılık göstermektedir. En yaygın tanım: Özel çıkarlar için politik liderler ve bürokratlar tarafından kumu gücünün suiistimal edilmesi. ( World Bank)

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
yolsuzluk kavrami ve etk ler
YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ
  • Her ülkenin hukuk ve kültürüne göre farklılık göstermektedir.
  • En yaygın tanım: Özel çıkarlar için politik liderler ve bürokratlar tarafından kumu gücünün suiistimal edilmesi. (World Bank)
  • Yolsuzluk müvekkil-vekil ilişkisi problemi olarak da tanımlanabilir. Genellikle müvekkil tarafından vekile bir iş havale edilmekte ve vekile müvekkil adına hareket etme yetkisi verilmektedir. Bu yetki, vekil tarafından müvekkil aleyhine ve kendi lehine haksız kazanç elde etmek için kullanıldığında yolsuzluk gerçekleşir.
  • Daha kapsamlı yolsuzluk tanımı ise “kamu gücüyle” sınırlı olmayan “herhangi bir görevin özel çıkarlar için kötüye kullanılmasını” içerir. (Uluslar arası Saydamlık Örgütü)
yolsuzluk kavrami ve etk ler1
YOLSUZLUK KAVRAMI ve ETKİLERİ

Yolsuzluğun oluşmasını kolaylaştıran faktörler (Worldbank, 2000):

  • Politik
  • Yasal
  • Bürokratik
  • Ekonomik
  • Uluslar arası faktörler
slide4

Bir Yolsuzluk eyleminde dört unsur bulunmaktadır (Tarhan vd., 2003):

  • Yetkiyle donatılmış birey ve bireyler;
  • Birey ya da grubun karar alma gücünü ve ortak yetkilerini düzenleyen mevcut kurallar;
  • Kuralların birey veya gruplar tarafından ihlal edilmesi;
  • Kuralların ihlal edilmesi durumunda birey ya da gruba çıkar sağlanırken ortak değerlere zarar verilmesi.

Y= Tekelci Yapılar+ Tek Başına Karar Alma Yetkisi– Hesap Verebilme

yolsuzlu un sonu lar
Yolsuzluğun Sonuçları

Yolsuzluğun sonuçları gelişmekte olan ülkeler için daha ciddidir. (Göktan, 2009). Neden?

  • En büyük maliyet yoksulların sırtındadır.
  • KOBİ’ler için birçok engel oluşturması.
  • Yabancı yatırımı kaçırması.
  • Çalışma motivasyonunda sorunlar yaratması.
  • Yolsuzluğa karşı toleransın artması
  • Küçük yolsuzlukların büyüklere kapı aralaması
kamu kes m nde yolsuzluk
KAMU KESİMİNDE YOLSUZLUK
  • Yolsuzluk oranı yüksek ülkelerde en fazla yolsuzluğun görüldüğü yerler kamu kesimindedir. (transparency,.org)
  • Ekonomik faaliyetler geniş ve genellikle hükümetlerin (devletin değil) kontrolü altında olması.
  • Yasal sistemin çokça bürokrasi içermesi.
  • Devlet faaliyetlerinin incelenmesi ve denetlenmesinde engellerin olması.
  • Ekonomik ve sosyal sorunların hazırlayıcı faktör olması.
  • Kuralların ve yönetmeliklerin sık sık değişmesi.
  • Devletin mal ve hizmetleri bedelsiz veya piyasa fiyatının çok altında sunması. (Çin örneği, OECD, 1997:7)
kamu kes m nde yolsuzluk ve yolsuzlukla m cadele
KAMU KESİMİNDE YOLSUZLUK ve Yolsuzlukla Mücadele
  • Kamuda yolsuzluğun büyüklüğünü etkileyen iki önemli faktör bulunmaktadır (Bahtnagar, 2003):
  • Ortaya çıkarılma olasılığının düşük olması;
  • Soruşturmaya karşı dokunulmazlık.

Yolsuzluğun azaltılmasında en önemli iki faktör:

  • Değişime olan yatkınlık
  • Etkili bir değişim süreci için uygun araçlar
yolsuzlukla m cadele
Yolsuzlukla Mücadele
  • Yolsuzluğun azaltılmasında en önemli iki faktör:
  • Değişime olan yatkınlık
  • Etkili bir değişim süreci için uygun araçlar
e devlet ve yolsuzluk
E-DEVLET ve YOLSUZLUK
  • Yolsuzluğu önleme geleneksel araçların etkinsizliği ülkeleri yeni arayışlara yöneltmiştir.
  • Günümüzde e-devlet, geleneksel önlemlerin sınırlamalarını kaldırabilecek yolsuzluğa karşı kilit araç olarak görülmektedir.
  • E-devlet faaliyetleri iki gruba ayrılabilir (İnce, 2001)
    • Kurumlar Arası Bilgi İletişim Faaliyetleri
    • Kurumlar Dışı Bilgi İletişim Faaliyetleri

(Yolsuzlukla mücadelede esas odaklanılması gereken ikinci maddedir)

yolsuzlu u azaltmada bir ara e devlet
Yolsuzluğu Azaltmada Bir Araç:E-Devlet
  • E-devlet basit, ahlaki, hesap verebilir, gereksinimleri karşılayabilir ve saydam (simple, moral, accountable, responsiveandtransparent (SMART)) olarak oluşturulmuştur. (Pathak ve diğerleri, 2007)
  • DPT’ye göre e-devlet (DPT, 2011):
    • Etkinliğin ve verimliliğin arttırılması,
    • Saydamlık ve hesap verilebilirliğin teşvik edilmesi
    • Vergi gelirlerinin arttırılması
    • Yolsuzluğun azaltılması
    • Bilgi ve hizmetlerin sağlanması
    • Veri paylaşımı
e devlet te saydamlik ve hesap ver leb l rl k
E-DEVLET’TE SAYDAMLIK ve HESAP VERİLEBİLİRLİK
  • Klitgaard’a göre kamu kesiminde yolsuzluk fırsatlarında üç unsur bulunmaktadır:
    • Tekel Gücü
    • Taktir Gücü
    • Hesap Verilebilirlik
  • UNDP, 2004’te iki kavram daha eklemiştir:
    • Dürüstlük ve Saydamlık
e devlet te saydamlik ve hesap ver leb l rl k1
E-DEVLET’TE SAYDAMLIK ve HESAP VERİLEBİLİRLİK

E-devletin daha fazla saydamlık sağlayarak yolsuzluğu azaltması şu şekillerde olabilir(Bhatnagar, 2004):

  • On-line olarak kuralların ve prosedürlerin yayınlanması saydamlığı artırır: idari işlemlerin daha kolay izlenmesi.
  • Otomatik prosedür, yetkililerin takdir gücünü sınırlar.
  • Aracılara olan ihtiyaç ortadan kalkabilir.
  • Standardizasyon sağlanabilir.
  • Bireyler tarafından sorgulama ve iyi hizmet talebinin artmasını sağlar.
  • E-devlet maliyetleri düşürür, devlet hizmetleri daha kaliteli hale gelir.
  • Karar alma süreci geliştirilir.
  • E-devlet hizmet yararlanıcılarıyla ilişkiler gelişir, iç denetim mekanizması artar.
  • Geleneksel yapıya göre daha sistematik bir yapıya dönülebilir.
e devlet ve yolsuzluk zerine al malar
E-Devlet ve Yolsuzluk Üzerine Çalışmalar
  • E-devlet kullanımının %10’dan %90’a artışı, yolsuzluk kontrol endeksini 10.’cu yüzdelik değerden 23.’cü yüzdelik değere yükseldiği gözlemlenmiştir (Andersen, 2009)
  • Pathakvd., (2007) ve Shim ve Eom (2008), yaptıkları çalışmalarında, e-devletin kamu yönetiminde getirdiği daha fazla saydamlık sayesinde yolsuzluğun azaldığını deneysel olarak kanıtlamışlardır.
  • Latin Amerika ve Pasifik Ülkeleri e-devlet ile yolsuzluğu azaltma girişiminde başı çekmektedir.
  • Pakistan’da vergi daireleri yeniden yapılandırılmıştır.
  • Filipinlerde kamu ihalelerinin on-line sistem üzerinden yapılmasına başlanmıştır.
  • Birçok Asya ülkesi akıllı kart sistemine geçmiş, özellikle sağlık hizmetlerinde yolsuzluğun önüne geçilmeye çalışılmıştır.
  • En önemli örneklerden biri: Güney Kore. Online Sivil Başvuru Prosedürü (OPEN) kurulmuştur. Bu sistem BM, OECD ve Dünya Bankası tarafından da yolsuzluğu azaltma ve saydamlığı geliştirme aracı olarak görülmektedir.
e devlet ve yolsuzluk g stergeleri
E-Devlet ve Yolsuzluk Göstergeleri
  • Ülkelerin ekonomik ve sosyal durumu, yargı, vergi sistamleri ve seçim süreci; yolsuzluğu etkileyen faktörler arasındadır.
  • E-devlet uygulamalarının yaygınlığı, kamu kesiminde yolsuzluğa zemin hazırlayan “saydamsızlık”, “hesap verilebilirliğin olmaması” ve “takdir yetkisinin olmasını” sınırlandırıp yolsuzluğu azaltır. Bu durum e-devlet ile yolsuzluk arasındaki ilişkiyi açıklayan göstergelerden biri sayılabilir.
  • Ülkelerdeki yolsuzluk düzeyini göstermede kullanılan temel gösterge Uluslar arası Saydamlık Kurumu tarafından hazırlanan yolsuzluk algılama endeksleridir (CorruptionPerceptionIndex).
  • E-devlet uygulamalarını göstermede ise, genellikle telekomünikasyon altyapı endeksleri, e-devlet etkinlik endeksleri ve e-katılım endeksleri kullanılır.
slide18

UN E-GovernmentRanking

CorruptionPerceptionIndexRank

yolsuzlukla m cadele alan nda t rkiye de mevcut durum
Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum
  • 12 Ocak 2002’de Bakanlar Kurulu Şeffaflığın Arttırılması ve İyi Yönetim Eylem Planını bir genelge olarak kabul etmiştir. Oluşturulan Eylem Planı’nın Yönetim Komisyonu’nda aşağıdaki birimler yer almaktadır:
    • Başbakanlık Teftiş Kurulu
    • Hazine Müsteşarlığı
    • Adalet Bakanlığı
    • İçişleri Bakanlığı
    • Maliye Bakanlığı
    • Mali Suç Teftiş Kurulu
  • Türkiye’de Saydamlığın Artırılması ve Kamuda Etkin Yönetimin Geliştirilmesi Eylem Planı’nın temel hedefleri:
    • Kamu hizmetinde performans standartlarının oluşturulması
    • Kamu kurum ve kuruluşları arasındaki ilişkilerin daha etkin düzenlenmesi
    • Personel sisteminin iyileştirilmesi
    • Kamu yönetiminde bilgiye ulaşma ve şeffaflığın arttırılması
    • Sağlık sisteminin geliştirilmesi
    • Teftiş ve denetim sisteminin geliştirilmesi
    • Adli sistemin iyileştirilmesi
    • Para aklama ile ilgili mücadelenin arttırılması
    • Seçim kampanyalarının finansmanının güvenirliği ve şeffaflığının arttırılması
    • Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi
yolsuzlukla m cadele alan nda t rkiye de mevcut durum1
Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum
  • Ulusal Alanda
    • 2006/32 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile Başbakanlık Müsteşarı Yolsuzlukla Mücadelenin Koordinasyonu Komisyonuna dahil edilmiş, Başbakanlık Teftiş Kurulu Komisyonun sekretarya hizmetlerini yürütmekle görevlendirilmiştir. Genelge kapsamında, ayrıca, AB’nin sahtecilikle mücadele ofisi OLAF’a da AB’den sağlanan mali yardımlarla ilgili usulsüzlüklerin soruşturulması konusunda Başbakanlık Teftiş Kurulu’nun muhatap kuruluş olduğu bildirilmiştir.
  • Uluslararası Alanda
    • Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk (2003) ve Ceza Hukuku (2004), OECD Uluslararası İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Verilen Rüşvetin Önlenmesi (2003), Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele (2006) Sözleşmeleri onaylanmıştır.
    • Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Topluluğu’na (GRECO) üyelik (2004)
  • Bu alanda yapılan son çalışma ise 2010 yılında oluşturulan Yolsuzlukla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı’dır.
slide22

Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum

Yolsuzlukla Mücadelede Türkiye’nin Taraf Olduğu Uluslar arası Sözleşmeler (Arslan, 2005)

yolsuzlukla m cadele alan nda t rkiye de mevcut durum2
Yolsuzlukla Mücadele Alanında Türkiye’de Mevcut Durum
  • Maliye Bakanlığı’nın Rolü (MTK, 2010) (Kapanoğlu ve diğ., 2011)
    • Maliye Teftiş Kurulu (MTK), Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde sahip olduğu yetki ve görevler çerçevesinde, teftiş, denetim, soruşturma, kara para aklama ve terörün finansmanı ile mücadele ve danışmanlık fonksiyonları ifa eden bir birimdir.
    • MTK tarihsel süreçte sahip olduğu öncü modellik sorumluluğunu da göz önünde bulundurarak, özellikle bilişim teknolojilerindeki gelişmelerin teftiş alanında etkin bir şekilde kullanılması amacıyla e-Teftiş uygulamalarını başlatmıştır. 2007 yılından itibaren yoğunlaşan uygulama ve projelerle e-Teftiş önemli bir aşamaya gelmiş, kayıtdışı ve yolsuzlukla mücadele alanında da önemli sonuçlar alınmaya başlanmıştır.
    • Kısaca “MTK DEBİS” olarak adlandırılan Maliye Teftiş Kurulu Denetim Bilgi Sistemi; vergi daireleri, saymanlıklar ve milli emlak müdürlükleri iş ve işlemlerinin daha etkin ve verimli şekilde teftişi için geliştirilmiş bulunan “elektronik teftiş” (e-Teftiş) uygulamasıdır.
    • Mali sistemin önemli bileşenleri olan gelir ve harcama ile milli emlak işlemlerinin denetimine yönelik olarak, şu aşamada, üç temel sac ayağı üzerinde şekillenmektedir. Bunlar:
      • 1-Maliye Teftiş Kurulu Vergi Daireleri Denetim Bilgi Sistemi (MTK VEDEBİS)
      • 2-Maliye Teftiş Kurulu Saymanlıklar Denetim Bilgi Sistemi (MTK SADEBİS)
      • 3-Maliye Teftiş Kurulu Milli Emlak Denetim Bilgi Sistemi (MTK MİDEBİS)
e devlet ve yolsuzluk g rcistan ve t rkiye rnekleri
E-Devlet ve Yolsuzluk Gürcistan ve Türkiye Örnekleri
  • Gürcistan, 2004 yılında Yolsuzluk Endeksi sıralamasında 176 ülke arasında 131.sıradaydı, Türkiye ise 77.
  • 2012 yılına gelindiğinde, Gürcistan Yolsuzluk Endeksi sıralamasında 51.sırada. Türkiye ise 54.
  • Gürcistan bunu nasıl başardı?
    • Eğitimde modernizasyona gidilmesi, e-devlet’in yaygınlaştırılması.
    • Kamu harcamalarının denetlenmesinde standardizasyon.
    • Online bireysel başvuru olanlarının artışı, teşvikler.
    • Adalet sisteminde online başvuru sistemine geçilmesi.
    • Sağlık alanında reformlar, kişisel akıllı sağlık kartları sistemine geçiş.
slide25

Türkiye

Gürcistan

sonu lar
Sonuçlar
  • Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkeler için yolsuzluk, çözüm arayışlarının sürdüğü bir sorundur.
  • Yolsuzluk, tüm ülkelerde kamu kesimlerinde daha yaygındır.
  • Geleneksel devlet kesiminde hesap verebilirlik ve saydamlık söz konusu değildir.
  • Çözüm: E-devlet.
  • E-devlet, kamu hizmetlerinin sunumunda saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayarak ihtiyariliği ortadan kaldırmak yoluyla yolsuzluğu azaltır.
  • E-devlet ve yolsuzluğu ölçen araçlar arasındaki paralellik: e-devletin yolsuzlukla mücadele edebilecek bir araç olduğu gerçeği.
  • Türkiye’nin, e-devlet ve yolsuzlukla mücadelede yol alması gereken çok yolu vardır.
  • Yolsuzluğa zemin hazırlayan gizlilik, hesap verebilme, takdir gücü kullanımı gibi unsurların kaldırılması, yolsuzluğu azaltabilir.
referanslar
Referanslar
  • Aktan, C.C. (1998), “Yolsuzluklar Üzerine Bazı Gerçekler ve Yolsuzlukla Mücadele Yolları”, Banka ve Ekonomik Yorumlar, Aralık 2010.
  • Arif KAPANOĞLU, Bahri SÖKMEN, Hasan AYKIN, 2011, Maliye Teftiş Kurulu, Kayıtdışı Ekonomi ve Yolsuzlukla Mücadele Açısından Maliye Teftiş Kurulu Elektronik Denetim Uygulaması.
  • Andersen , T.B. (2009), “E-Government as an Anti-Corruption Strategy”, Information Economics and Policy, 21.
  • Arslan, Cem Barlas, Türk Kamu Yönetiminde Yolsuzluklar Mücade Sürecinde Örgütlenme, Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale, 2005.
  • Bhatnagar, S. (2004), E-Goventment: From Visiton to Implementation: A Practical Guide with Case.
  • Çelen, M. (2007), Yolsuzluk Ekonomisi Kamusal Bir Kötülük Olarak Yolsuzluğun Ekonomik Analizi, İstanbul:İSMMMO Yayını.
  • D.P.T. (2007), OECD e-Devlet Çalışmaları Türkiye, Ankara: DPT Yayın No: 2726
  • Erdal, M. (2004), Elektronik Devlet E-Türkiye ve Kurumsal Dönüşüm, İstanbul: Filiz Kitabevi
  • Giray, F. (Temmuz, Aralık, 2010), “Yolsuzlukla Mücadelede E-Devlet ve Türkiye’deki Durum”,Sosyo Ekonomi, s.153-178.
  • GUPTA, S.; DAVOODI, H.; ALONSO-TERME, R. (1998), “Does corruption affect income inequality and poverty”, International Monetary Fund. Working Paper. Washington, D. C.
  • HEOL, JEONG, LEE, “An institutional analysis of an e-government system for anticorruption”, The case of OPEN Seong c Government Information Quarterly
  • Klitgaar, R. (1998), Controlling Corruption, Berkeley: CA: University of California Press.
  • MTK (2010), Maliye Teftiş Kurulu 2009 Yılı Faaliyet Raporu, Maliye Teftiş Kurulu, Ankara.
  • Shahkooh, K.A., vd. (2008), “A proposal for Corrution Reduction in Developing Countries Based on E-Govenrnment”, World Applied Sciences Journal, 4, 1-7.
  • Tarhan, R.B., vd. (2003), Bir olgu olarak yolsuzluk: Nedenler, Etkiler ve Çözüm) Önerileri, www.tedmer.org.tr
  • TBMM, Yolsuzlukların Sebeplerinin, Sosyal ve Ekonomik Boyutlarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan (10/9) Esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Raporu,19.6.2003, Sıra sayısı: 266
  • World Bank (2000), Controlling Corruption: A Parliamentarian’s Handbook (2000), Second Edition, World Bank Institute and Canadian International Development