slide1 n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
F?Z?KSEL R?SK ETMENLER? PowerPoint Presentation
Download Presentation
F?Z?KSEL R?SK ETMENLER?

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 254

F?Z?KSEL R?SK ETMENLER? - PowerPoint PPT Presentation


  • 348 Views
  • Uploaded on

FİZİKSEL RİSK ETMENLERİ. FİZİKSEL RİSK ETMENLERİ. İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden olabilecek fiziksel etmenler şunlardır; Gürültü Titreşim Termal Konfor Aydınlatma Radyasyon Basınç. GÜRÜLTÜ.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'F?Z?KSEL R?SK ETMENLER?' - ayasha


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide2

FİZİKSEL RİSK ETMENLERİ

İşyerlerinde çalışanlar açısından büyük risklere neden

olabilecek fiziksel etmenler şunlardır;

  • Gürültü
  • Titreşim
  • Termal Konfor
  • Aydınlatma
  • Radyasyon
  • Basınç
slide4
Gürültü,genel olarak, istenmeyen ve kulağa hoş gelmeyen rahatsız eden sesler olarak tanımlanır.

Endüstrideki gürültü ise, işyerlerinde çalışanların üzerinde fizyolojik ve psikolojik etkiler bırakan ve iş verimini olumsuz yönde etkileyen sesler olarak tanımlanabilir.

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide5
Gürültüyü meydana getiren sesi

fiziksel olarak tanımlamak gerekirse;

Ses, maddeden oluşan bir ortamda

moleküllerin sıkışıp genleşmesinden

meydana gelen ve madde içinde

yayılabilen bir titreşim olayıdır.

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide6
İş sağlığı ve güvenliği konusunda, bir başka ifade ile işitme kaybına sebep olabilecek gürültünün değerlendirilmesi için gürültüyü meydana getiren sesin basıncının ve frekansının belirlenmesi yeterlidir.

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide7
Basınç birimi olarak kullanılan bar, 1 cm2’lik bir yüzeye 1 dyn’lik bir kuvvetin yaptığı basınçtır.

Ses basıncı çok küçük olduğundan, ses basınç birimi olarak bar’ın milyonda biri olan mikrobarkullanılır.

Gürültü Yönetmeliğinde ise; ses basıncı için pascalkullanılmaktadır.

1 bar = 100 kpascal

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide8
Gürültüyü meydana getiren sesleri frekanslarına göre

şu şekilde tanımlamak mümkündür:

Subsonik sesler; frekansı 16 Hz'den düşük olan seslerdir.

İşitilebilen sesler; yaklaşık olarak, frekansı 16 Hz ile 20 kHz arasında olan seslerdir.

Ultrasonik sesler; frekansı 20 kHz'den daha yüksek olan seslerdir.

Sınav için Not: Sınav komisyonu işitilebilen frekans aralığını 20-20000 Hz olarak kabul etmektedir. 16-20 Hz. aralığını küçük çocukların işitebildiği bilinmektedir.

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide9
Pompaların, kompresörlerin, türbinlerin, vantilatörlerin, jet motorlarının ve vanaların sıvı ve gaz itici etkileri;

Fırın ve motorların ateşleme gürültüleri;

Transformatör ve dinamoların yarattığı manyetik sesler;

Çevirici dişli, motor ve makinelerden gelen titreşim ve sürtünme sesleriile

Dövme, perçinleme, çakma makineleri ile kesici, ezici ve biçim verici makinelerin sesleri

“Endüstride Gürültü Kaynakları”nı oluşturur.

GÜRÜLTÜNÜN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide10
Fiziksel Etkileri: Gürültü geçici veya sürekli işitme bozukluklarına yol açar. Yapılan istatistiklere göre meslek hastalıklarının %10’u gürültüden ileri gelen işitme kayıplarıdır.

Fizyolojik Etkileri: Kan basıncının artması, dolaşım bozuklukları, solunumda hızlanma, kalpatışlarında yavaşlama, ani refleks.

Psikolojik Etkileri: Davranış bozuklukları, aşırı sinirlilik, stres.

Performans Etkileri: İş veriminin düşmesi, konsantrasyon bozukluğu, hareketlerin yavaşlaması.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide11
Fiziksel etkilerin oluşmasında;

Gürültüyü meydana getiren sesin şiddeti,

Gürültüyü meydana getiren sesin frekans dağılımı,

Gürültüden etkilenme süresi,

Gürültüye karşı kişisel duyarlılık,

Gürültüye maruz kalanın yaşı,

Gürültüye maruz kalanın cinsiyeti önemlidir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide12
Sağlıklı bir insan kulağı,

20 mikropascalile 200 pascalarasında

bulunan ses şiddetlerine duyarlıdır.

Kulak bu geniş aralıkta rahatça duyar.

Verilen bu ölçülebilir değerler, sağlıklı bir insanın sesleri duyabilmesi için yeterli sebep sayılabilir mi?

20 mikropascal şiddetindeki sese işitme eşiği,

200 pascal şiddetindeki sese de ağrı eşiği denir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide13
Pratikte/uygulamada gürültü (ses) ölçü birimi desibel’dir.

Desibel bir fizik terimi olup, logaritmik bir ifadedir.

Ses alanındaki bu ifade dB=20log K/K0 olarak bilinir.

K0 : Sağlıklı bir kulağın işitme eşiği olan 20 μPa dır.

K : Ölçülen ses basınç değeridir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide14
Logaritmik ifadeden;

20 μPa 0 dB'e;

200 pascal da 140 dB'e eşdeğer gelir.

Bu nedenle;

0 dB’e işitme eşiği,

140 dB’e de ağrı eşiği denir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide15

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

İşitme kaybı dereceleri:

  • 0 - 15 dB → Normal işitme
  • 16 - 40 dB → Çok hafif derecede işitme kaybı
  • 41 - 55 dB → Hafif derecede işitme kaybı
  • 56 - 70 dB → Orta derecede işitme kaybı
  • 71 - 90 dB → İleri derecede işitme kaybı
  • 91 dB ve üstü → Çok ileri derecede işitme kaybı
slide17

KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI

_____________

Kulağımız

Dış,

Ş

Orta,

Ş

İç

Ş

olmaküzereüçkısımdanoluşmuştur.

Her kısım işitme olayında ayrı işlevlere sahiptir.

slide18

KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI

_____________

DIŞ KULAK

Dış kulak ses dalgalarını toplayıp orta kulağa doğru yönlendirir ve ses dalgaları orta kulağa girerken kulak zarına çarparak zarı titreştirirler.

slide19

KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI

_____________

ORTA KULAK

Orta kulakta bulunan çekiç, örs, üzengi kemiklerinin yardımı ile ses dalgalarının oluşturduğu titreşimler iç kulağa taşınır.

slide20

KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI

_____________

İÇ KULAK

İç kulak, içi sıvı dolu salyangoz şeklinde bir tüpten oluşmuştur.

Bu tüp çok ince çeşitli frekanslara duyarlı iplikçikler ve iplik hücreleri ile birlikte sıvı içine yayılmış duyarlık hücrelerini içermektedir.

İç kulağa gelen ses dalgaları bu iplikçikler yardımı ile beynimizin işitme merkezine taşındıklarında biz sesleri algılarız.

slide21

KULAĞIN YAPISI ve İŞİTME MEKANİZMASI

_____________

Ses sadece kulağımızın kepçesi ile toplanmamakta; kulak kepçemizin hemen arkasında bulunan kafa tası kemiklerinin yardımı ile iç kulakta iplikçiklere taşınmaktadır.

ki g r lt kayna n n kard toplam g r lt y saptama tablosu
İki Gürültü Kaynağının Çıkardığı Toplam Gürültüyü Saptama Tablosu

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

ki g r lt kayna n n kard toplam g r lt y saptama tablosu1
İki Gürültü Kaynağının Çıkardığı Toplam Gürültüyü Saptama Tablosu

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide26
LEQ
  • 8 saatlik bir vardiya boyunca dozimetrelerle gürültü basınç ve frekans değerleri kaydedilir. Daha sonra kayıtlar incelenerek frekans analizleri yapılır. Sonuçta gün boyunca dalgalanan seslerin toplam enerjisine denk gelen tek bir ses seviyesi hesaplanır. Hesaplanan bu değere Eşdeğer Sürekli Gürültü Seviyesi adı verilir. LEQ ile ifade edilir. (L:Level (Seviye), Eq: Equal (eşit)
  • (Sınav için bu tanımı ezberleyelim.)
slide27
LEX
  • Dozimetrelerle 8 saatlik vardiya boyunca gürültü kaydı alınır. Daha sonra gürültünün zaman ağırlıklı ortalaması alınır. Elde edilen değer Lex olarak adlandırılır.
  • (Sınav için bu tanımı ezberleyelim.)
slide28
Genç ve sağlıklı bir insan kulağı,

frekansı 20 Hz ile 20000 Hz arasındaki seslere duyarlıdır.

Bu duyarlılık, yarasada 60000 Hz’e, yunus balığında ise 140000 Hz’e kadar çıkar.

İnsan seslerinin frekansı 175 Hz ile 7500 Hz arasında olup normal şartlarda konuşma şiddeti ise

25 dB ile 65 dBarasındadır.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide29

Bu durumda: Bir sesin sağlıklı bir insan kulağı tarafından işitilebilmesi için yeter şart ne olacaktır?

  • Ses şiddetinin 20μPa ile 200 Pa [0 dB(A)–140 dB(A)]
  • ve
  • Ses frekansının da 16 Hz ile 20 kHz arasında olması gerekiyor.
slide30
Gürültülü ortamlarda kalan veya yaşayan insanlarda;

Konsantrasyon, dikkat ve reaksiyon kapasitesi zayıflar.

Yorgunluk, uyku bozuklukları ve geç uyuma görülebilir.

Merkezi sinir sistemi bozuklukları, baş ağrıları ve stres olabilir.

Metabolik ve hormonal bozukluklar da ortaya çıkabilir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide31
Aniden ve şiddetli bir gürültünün etkisinde kalındığında ise;

Kan basıncı (tansiyon) yükselmesi,

Kardiyovasküler (dolaşım) bozukluğu,

Solunum hızı değişmesi ve

Terlemenin artması görülebilir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide32
Gürültülü ortamlarda;

Konuşurken bağırma ihtiyacı,

Sinirli olma durumu,

Karşılıklı anlaşma zorluğu,

Kişiler arasındaki ilişkilerde olumsuzluklar görülebilir.

En önemlisi gürültülü ortamın iş kazaların artmasına

sebebiyet vermesidir.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide33
Uzunca süre, şiddetli gürültüye maruz kalan kişilerde

görülen işitme kayıpları iki tiptir:

İletim tipi işitme kaybı:

Dış ve orta kulakta oluşan sağırlık tipidir.

Ses şiddeti, dış ve orta kulaktan geçerken

bir kayba uğrar ve iç kulağa aynen

iletilmez. Bu sağırlık tipi, ani yüksek

bir patlamanın dış kulak zarını zedelemesi

sonucunda görülür.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide34
Algı tipi işitme kaybı:

Bu sağırlık tipi iç kulakta görülen bir işitme kaybıdır. İç

kulaktaki kokleada bulunan sıvının veya liflerin bozulması

ile duyma sinirlerinin çalışmamasıdır. Bu sağırlık tipi daha

çok yüksek şiddetli ve yüksek frekanslı seslerin

oluşturduğu sağırlıktır.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide35
Endüstride, yüksek gürültüye kısa bir süre

maruz kalan kişilerde geçici algı tipi bir

sağırlık görülebilir. Bu etkilenme uzun süre

olursa, işitme kaybı devamlı kalıcı olup

kronikleşir, tedavi olsa bile geriye dönüşü

mümkün olmayan bir seyir takip eder.

GÜRÜLTÜNÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide36
Endüstride, yüksek gürültünün, işçilerde meydana getirdiği işitme kayıpları bir meslek hastalığıdır.

Meslek hastalığı:

1- 506 sayılı SSK Kanunun 11/B maddesine göre;

“Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.”

2- 5510 sayılı SSGSS Kanunu 14 üncü maddesine göre;

“Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.”

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide37
Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana gelmesi halinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne ekli listede belirtilmiştir.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide38
Meslek hastalıkları listesinde bu hastalıklar 5 grup altında

toplanmıştır:

A. Kimyasal maddelerle ortaya çıkan meslek hastalıkları,

B. Mesleki cilt hastalıkları,

C. Pnömokonyozlar ve diğer solunum sistemi hastalıkları,

D. Mesleki bulaşıcı hastalıklar,

E. Fiziksel etkenlerle ortaya çıkan meslek hastalıkları.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide39
Endüstride gürültünün sebep olduğu işitme kayıpları da fizik etkenlerle ortaya çıkan meslek hastalıkları grubuna giren bir meslek hastalığıdır.

Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ekindeki meslek hastalıkları listesinde;

“Gürültü zararlarının meslek hastalığı sayılabilmesi için gürültülü işte en az iki yıl, gürültü şiddeti sürekli olarak 85 dB’in üstünde olan işlerde en az 30 iş günü çalışmış olmak gerekir.” denilmektedir. Gürültü için yükümlük süresi de 6 ayolarak belirtilmiştir.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide40

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yükümlülük Süresi

Kanunla sağlanan yardımlardan yararlanabilmek için sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçecek azami süreye yükümlülük süresi denir.

slide41
Endüstride gürültü en iyi şekilde ölçülerek

değerlendirilmelidir. Bir işyerinde gürültü düzeyi

ölçmeleri gürültü ölçme cihazları ile yapılır.

Bu cihazlar;

Anlık gürültü seviyelerini ölçebilen cihazlar,

İşyeri ortam dozimetreleri ve

Kişisel dozimetrelerdir.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide42
Bir işyerinde, sekiz saatlik çalışma süresince toplam gürültü

düzeyi ölçülmeli ve iyi bir frekans analizi yapılmalıdır.

Ayrıca,

İşyerinde çalışan işçilere, kişisel dozimetreler

takılarak, kişilerin çalıştıkları süre içinde maruz kaldıkları

toplam gürültü düzeyleri belirlenmelidir.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide43
Gürültü Ölçümlerinde 3 farklı skala kullanılır;

A skalası: İnsan kulağı işitme eğrisine en yakın değerleri veren skaladır. Bu nedenle işyeri gürültü ölçümlerinde kullanılan gürültü ölçüm cihazları genellikle A skalasına göre kalibre edilir.

B skalası: Telekominikasyon şirketlerinin sinyal ölçümlerinde kullandıkları skaladır.

C skalası: Frekans skalasıdır.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide44
İşitme kayıpları göz önüne alınarak,

gürültü ölçmeleri yapılacaksa,

gürültü ölçme cihazları dB(A)'ya göre

kalibre edilmelidir.

Gürültü ölçme cihazında dB(A)

değeri, insan kulağının duyma

eğrisine en yakın değerleri ifade eder.

GÜRÜLTÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide45
Teknik Korunma:

Gürültü Kaynağında Alınması Gereken Önlemler:

Kullanılan makineleri gürültü düzeyi düşük makineler ile değiştirmek,

Gürültülü yapılması gereken işlemi daha az gürültü gerektiren işlemle değiştirmek,

Gürültü kaynağını ayrı bir bölmeye almak,

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide46
Gürültünün Yayıldığı Ortamda Alınması Gereken Önlemler:

Makinelerin yerleştirildiği zeminde gürültüye ve titreşime karşı yeterli önlemleri almak,

Gürültü kaynağı ile gürültüye maruz kalan kişi arasına gürültüyü önleyici engel koymak,

Gürültü kaynağı ile gürültüye maruz kalan kişi arasındaki uzaklığı artırmak,

Sesin geçebileceği ve yansıyabileceği duvar, tavan, taban gibi yerleri ses emici malzeme ile kaplamakolarak sayılabilir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

gürültü emici panolar

slide47
Gürültünün Etkisinde Bulunan Kişide Alınması Gereken

Önlemler:

Gürültüye maruz kalan kişiyi sese karşı iyi izole edilmiş bir bölme içine almak,

Gürültülü ortamdaki çalışma süresini kısaltmak,

Gürültüye karşı etkin kişisel koruyucuları kullanmak,

Gürültünün zararları hakkında bilgilendirmek ve eğitmek.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide49

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

BİR ATÖLYEDE (A) VE BÜRODA (B) GÜRÜLTÜNÜN YAYILMASI

KAYNAK

(1)

TİTREŞİMLE

2

YANSIMAYLA

3

REZONANSLA

4

DOĞRUDAN İLETİLİR

5

slide50

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

BİR ATÖLYEDE (A) VE BÜRODA (B) GÜRÜLTÜNÜN ÖNLENMESİ

KAYNAK

Kaynak örtülmeli

(1)

Taban döşemesi sesi emecek malzemeden yapılmalı

2

Duvarlarda ses emecek malzeme kullanılmalı

3

4

Titreşen parçaların dış yüzeyleri azaltılmalı

5

Kişisel koruyucu kullanılmalı

6

slide51
Tıbbi Korunma:

Gürültülü işlerde çalışacakların, işe girişlerinde odyogramlarıalınmalı ve sağlıklı olanlar çalıştırılmalıdır.

İş kazalarına karşı kesin denilebilecek yeteri kadar önlem alınabiliniyorsa, gürültülü işlerde doğuştan sağır ve dilsizlerin çalıştırılması da düşünülebilir.

Gürültülü işlerde çalışanlarda, gürültü şiddeti, frekans dağılımı ve maruziyet süresi dikkate alınarak belli aralıklarla/periyotlarla kulak odyogramları çekilmeli ve işitme kaybı görülenlerde gerekli tedbirler alınmalıdır.

Önemli Süreler:

Periyodik Sağlık Muayenesi aralıkları;

Çok Tehlikeli İşlerde: Yılda bir

Tehlikeli İşlerde: 3 Yılda bir

Az Tehlikeli İşlerde: 5 yılda bir)

slide52
Gürültü Denetim Yöntemleri ve Yasal Düzenlemeler:

Gürültü denetimi öncelikle işyerindeki gürültü şiddetinin iyi bilinmesi ile başlar.

Gürültüye karşı yeterli önlemi almayan işveren, işçisinde meydana gelecek meslek hastalığına karşı tazminat ödemek zorunda kalacaktır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide53
Aynı şekilde, işyerindeki gürültünün olumsuz etkilerinden, çalışan işçilerin kendilerinin nasıl etkileneceklerini, fizyolojik ve psikolojik neticeleri hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmaları, işyerindeki gürültü denetim yöntemlerinin iyi çalışmasını sağlayacaktır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide54
Ülkemizde işyerlerinin sağlık ve güvenlik şartları yönünden denetimi, başta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olmak üzere, Sağlık Bakanlığı ile yerel idareler (Belediyeler) tarafından gerçekleştirilmektedir.

Bu kuruluşlardan, şüphesiz en etkin ve en yaygın denetim, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide55
Gürültü Yönetmenliğinin Uygulanması:

İşyerlerindeki gürültünün denetimi ile ilgili olarak,

6331 sayılı İş Güvenliği Kanununun 30. maddesine göre çıkarılan 28.07.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Çalışanların Gürültü ile ilgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide56
Yönetmeliğin amacı, işçilerin gürültüye maruz

kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik yönünden oluşabilecek risklerden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için alınması gerekli önlemleri belirlemektir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide57
Yönetmeliğin uygulanması bakımından, günlük gürültü

maruziyet düzeyleri ve en yüksek ses basıncı yönünden

maruziyet sınır değerleri ve maruziyet etkin değerleri;

a) En düşük maruziyet eylem değerleri:

(LEX, 8saat) = 80 dB(A) veya (Ptepe) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 µPa] (20 µPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer).

b) En yüksek maruziyet eylem değerleri:

(LEX, 8saat) = 85 dB(A) veya (Ptepe) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 µPa].

c) Maruziyet sınır değerleri:

(LEX, 8saat) = 87 dB(A) veya (Ptepe) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 µPa].

olarak verilmiştir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide58
a) En düşük maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 80 dB(A)

İşletmedeki zaman ağırlıklı ortalama gürültü seviyesi 80 dB(A)’e ulaştığında, işveren kulak koruyucularını temin ederek kullanıma hazır bulunduracaktır.

b) En yüksek maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 85 dB(A)

İşletmedeki zaman ağırlıklı ortalama gürültü seviyesi 85 dB(A)’e ulaştığında, İşçiler kulak koruyucularını takmaya başlayacaklardır.

c) Maruziyet sınır değerleri: (LEX, 8saat) = 87 dB(A)

İşçilerin kulalıkla beraber maruz kaldıkları gürültü seviyesi 87 dB(A)’i geçmeyecektir. (Kulağın içine süzülen gürüldü 87 dB(A)’yı geçmeyecek manasındadır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide59
Gürültüden Kaynaklanan Maruziyetin Önlenmesi veya Azaltılması:

Teknik gelişmelere uygun önlemler alınarak gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler kaynağında yok edilmeli veya en aza indirilmelidir.

Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemleri seçilmelidir.

Yapılan iş göz önünde bulundurarak, mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanı seçilmelidir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide60
İşyerinin ve çalışılan yerlerin tasarımı ve düzenlenmesi yapılmalı.

İşçilere, iş ekipmanını gürültüye en az maruz kalacakları bir şekilde, doğru ve güvenli kullanmaları için gerekli bilgi ve eğitim verilmeli.

Gürültüyü teknik yollarla azaltmak için; hava yoluyla yayılan gürültüyü perdeleme, kapatma, gürültü emici örtülerle vb. yöntemlerle; yapıdan kaynaklanan gürültüyü ise yalıtım vb. yöntemlerle azaltmak gerekir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide61
Ayrıca işyeri çalışma sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarını uygulamak,

Gürültüyü azaltacak bir iş organizasyonu ile;

Maruziyet süresini ve gürültü düzeyini sınırlamak,

Yeterli dinlenme araları ile çalışma sürelerini düzenlemek

gibi önlemler alınmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide62
İşveren,

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin 15. maddesi uyarınca kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler gibi hassas risk gruplarının korunması için gerekli önlemleri alınmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide63
Kişisel Korunma:

Gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler başka yollarla önlenemiyor ise;

Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması

Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve aşağıda belirtilen koşullarda, işçilere, kişiye tam olarak uyan ve hijyenik şartlara uygun kulak koruyucuları verilmeli ve bu koruyucular işçiler tarafından kullanılacaktır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide64
Gürültü maruziyetien düşük maruziyet eylem değerleri aştığında, işveren kulak koruyucuları sağlayarak işçilerin kullanımına hazır halde bulundurmalı.

Gürültü maruziyetien yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucuları kullanılmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide65
Kulak koruyucuları işitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek bir biçimde seçilmeli.

İşveren kulak koruyucularının kullanılmasını sağlamak için işçinin eğitilmesi ile birlikte her türlü çabayı göstermeli ve alınan önlemlerin etkililiğini denetlemekten sorumlu olmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide66
Maruziyetin Sınırlanması:

İşçinin maruziyeti, hiçbir koşulda Gürültü Yönetmeliği’nin 5. maddesinin (b) bendinde belirtildiği şekilde maruziyet sınır değerlerini aşmamalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide67
Yönetmelikte belirtilen tüm önlemlerin alınmasına rağmen,

maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği

durumlarda,

İşveren;

Maruziyeti, maruziyet sınır değerlerinin altına indirmek üzere gerekli olanı derhal yapmalı,

Maruziyet sınır değerlerinin aşılması sebeplerini belirlemeli ve

Bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri almalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide68
İşçilerin Bilgilendirilmesi ve Eğitimi:

İşveren, işyerinde en düşük maruziyet etkin değerindeki veya üzerindeki gürültüye maruz kalan işçilerin ve/veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle de aşağıdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlamalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide69
Bunlar;

Gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler,

Gürültüden kaynaklanan riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla Yönetmelik hükümlerini uygulamak için alınan önlemler ve bu önlemlerin uygulanacağı koşullar,

Yönetmeliğin 5. maddesinde belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet etkin değerlerinin doğru kullanılması,

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide70
İşitme kaybı için Yönetmeliğin 6. maddesine uygun olarak yapılan risk değerlendirmesi, gürültü ölçümünün sonuçları ve bunların önemi ve potansiyel riskler,

Kulak koruyucularının nasıl tespit edileceği,

Yönetmeliğin 12. maddesine göre, işçilerin hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı,

Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma uygulamalarının yapılmasında işçilerin eğitilmesi ve bilgilendirilmesi olarak sıralanabilir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide71
İşçilere Danışılma ve Katılım Sağlanması:

İşçilere ve/veya temsilcilerine Yönetmeliğin kapsadığı konular ile özellikle,

Yönetmeliğin 6. maddesinde belirtildiği şekilde risklerin değerlendirilmesinde ve alınacak önlemlerin tanımlanmasında,

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide72
Yönetmeliğin 7. maddesinde belirtilen, gürültüden kaynaklanan risklerin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını amaçlayan önlemlerin alınmasında,

Yönetmeliğin 8. maddesinin (a) bendinin 3 numaralı alt bendinde belirtildiği şekilde kulak koruyucularının seçilmesinde danışılacak ve katılımları sağlanmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide73
Sağlık Gözetimi:

Yönetmeliğin 6. maddesinin (a) bendi gereğince yapılan risk değerlendirmesi sonucunda sağlık riski olduğunun anlaşılması halinde işçiler uygun sağlık gözetimine tabi tutulmalıdır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide74
En yüksek maruziyet etkin değerlerini aşan gürültüye maruz kalan bir işçi, bir hekim veya hekimin sorumluluğu altındaki uzman bir başka kişi tarafından işitme testi yapılmasını isteme hakkına sahiptir

Yönetmeliğin 6. maddesinde hükme bağlanan değerlendirme ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet etkin değerlerini aşan gürültüye maruz kalan işçiler için de işitme testleri yapılmalı. Bu testlerin amacı gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı koymak ve işitme işlevini koruma altına almaktır.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide75
Yukarıdaki maddelere uygun olarak yapılan sağlık gözetimi ile ilgili olarak her işçinin kişisel sağlık kaydı tutulmalı ve güncelleştirmelidir. Sağlık kayıtları, sağlık gözetiminin bir özetini içermelidir. Bu kayıtlar gizlilik esasına uygun olarak ve gerektiğinde incelenebilecek şekilde saklanmalıdır.

Bu kayıtların kopyaları, yetkili makamların istemesi halinde verilmeli. Her işçi, istediğinde kendisiyle ilgili kayıtlara ulaşabilmelidir.

GÜRÜLTÜYE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide76

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Kulak kepçesinihavasızdırmayacakşekildeiçinealan, başüstünden, ensedenveyaçenealtındangeçenesnekbirbantlatutturulanikikaptanoluşmuşkoruyuculardır.

slide77

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Bu kaplar genelde yalıtkan sert plastikten yapılmış yarı küresel şekildedir.

İçinde yumuşak lifli veya süngerimsi ses yutucu malzeme vardır.

Kulağı kaplayan bu kaplar tutma bantları ile kişiye göre ayarlanabilirler.

slide78

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Kulak tıkaçlarında olduğu gibi şekil ve büyüklük açısından çok farklı üretilmektedirler.

Kapları tutan bandın sıkıştırma kuvveti doğrudan gürültüyü azaltma düzeyi ile orantılıdır.

slide79

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Ayrıca kabın eni, daire çevresi ve kulak kabının yastığının da iyi bir akustik engel oluşturabilmesi için yapıldıkları malzeme çok önemlidir.

Sıvı veya yağ ile dolu olan yastık diğer tiplere göre daha iyi bir koruma sağlar.

slide80

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Kulağın çevresine uygun şekilde, rahat ve dengeli, kulak kepçesini sıkıştırarak acı vermeyecek şekilde oturması gerekmektedir.

slide81

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Bu tip koruyucular kulak tıkaçlarına göre gürültüyü10-15 dB daha fazla azaltır.

Manşon tipi kulak koruyucusu ile kulak tıkaçlarının birlikte kullanılması durumunda toplam ses azaltması manşonun sağladığı ses azaltmasından3-5 dB daha fazladır.

slide82

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

MANŞON TİPİ KORUYUCULAR

Manşonun daha etkili olması ve kulak kanalındaki rahatsızlıklar sonucu kullanımı etkilememesi diğer koruyuculara göre en önemli avantajıdır.

slide83

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

İŞİTME KORUYUCULU BARETLER

115-120 dB ve üstündeki Gürültü düzeylerinde baretlere monte edilmiş manşonlar kullanılmalıdır.

Bu tip koruyucu başın kemikli bölümlerini kapatarak, sesin kemik iletimi yoluyla sızmasını önler.

slide84

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

KULAK KORUYUCULARININKORUMA KADEMELERİ

KORUYUCU

GÜRÜLTÜ AZALTMA SEVİYESİ (dB)

FREKANS (Hz)

20-100 Hz

100-800 Hz

800-8000 Hz

Kulak Tıkacı

5-20 dB

20-35 dB

30-40 dB

Manşon

2-15 dB

15-35 dB

30-45 dB

Kulak Tık.+Manşon

15-25 dB

25-45 dB

30-60 dB

Manşonlu Baretler

2-7 dB

7-25 dB

20-55 dB

slide85

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ

Kullanım rahatlığının sağlanması için uygun kulak koruyucusunun seçimi büyük önem taşır.

Bazı kişiler koruyucunun neden olduğu fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklardan etkilenerek, işitme kaybına uğrama riskini göze alarak koruyucu kullanmaya karşı isteksiz davranırlar.

slide86

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ

Gürültüden kaynaklanan işitme kaybının yavaş, ağrısız ve uzun yıllar sonucunda ortaya çıkması en önemli kullanmama nedenini oluşturur.

Sebep, sonuç ve önlem üçlüsüel kesilmesinde veya göze çapak kaçmasındaki gibi hızlı değildir.

Bu sorunları aşmanın en önemli yolu eğitimdir.Kişisel görüşmeler, özendirme başvurulacak diğer yollardandır.

slide87

KİŞİSEL VE TEKNİK KORUNMA YÖNTEMLERİ

_____________

KULAK KORUYUCULARININ SEÇİMİ

Kulak koruyucularıseçerkenstandartlarauygunolaraküretilmişolmasınadikkatedilmeli,

Kulak tıkaçlarının

EN 352

2

Manşonların

EN 352

1

İşitmekoruyuculubaretlerin

EN 352

3

standardında olması gerekir.

Ayrıca üretici firmadan; koruyucunun bu standartlara uygunluğunun bağımsız laboratuar tarafından yapılmış test sonuçları ve CE kalite belgesi de istenmelidir.

slide89

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

KULAK KORUYUCULARININ KULLANILMASI

Kulak koruyucularının etkili bir şekilde kullanılmasının sağlanması için koruyucunun

  • Nasıl,
  • Nerede,
  • Ne zaman

takılıp çıkartılacağı öğretilmelidir.

slide90

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

KULAK KORUYUCUSU ALIŞTIRMA PROĞRAMI

Koruyucunun sürekli kullanımına başlamadan önce kullanıcıların uğultu, ağrı gibi şikayetlerinin baştan giderilerek, sürekli kullanmasının sağlanması için;

Öğleden Önce

Öğleden Sonra

1. Gün

30 dakika

30 dakika

2. Gün

1 saat

1 saat

3. Gün

2 saat

2 saat

4. Gün

3 saat

3 saat

5. Gün

Tüm gün çalışma boyunca

kullandırılarak bir alıştırma programı uygulanmalıdır.

slide91

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

Koruyucular gürültüsüz bir yerde temiz elle takılmalı ve çıkartılmalıdır.

R

slide92

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

Alıştırma programı sonunda koruyucu kullanmakta halen güçlük çekiliyorsa durum işyeri hekimine bildirilmelidir.

R

slide93

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

Koruyucu kullanılarak gürültünün kontrol altına alındığı yerlerde koruyucuyu kısa bir süre bile çıkarmak sakıncalıdır.

R

slide94

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

8 saatlik çalışma süresinde işbaşında 5 dakika koruyucusuz çalışmak hiç koruyucu kullanmamakla eşdeğerdir.

R

slide95

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

İşçilerde koruyucu ile kapatılan kulakların gerekli sesleri duymayacağından dolayı iş kazası olasılığını doğuracağı inancı yanlıştır.

R

slide96

KULAK KORUYUCULARI EĞİTİMİ

_____________

Çünkü kulak koruyucuları yüksek frekanslı sesleri alçak frekanslı seslerden daha çok tutar ve alçak frekans bölgesinde olan insan sesleri daha iyi işitilir.

Bu nedenle koruyucu kullananlar karşılıklı konuşmada birbirlerini daha iyi duyarlar.

slide98

KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

_____________

Çalışma alanlarında seçilen korunma yollarının değerlendirmesini yapmak ve seçilen korunma yollarını sürekli denetlemek için;

slide99

KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

_____________

R

İşyeri ortamının periyodik olarak gürültü ölçümlerini yapınız, gürültü haritasını çıkararak, tasarım önlemlerinizin yeterli olup olmadığını kontrol ediniz.

slide100

KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

_____________

R

Kişisel dozimetre ile ölçüm yaparak, çalışanların ne kadar gürültüye maruz kaldığını sağlıklı olarak saptayınız.

slide101

KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

_____________

İşegirişmuayenelerindemutlakaişebaşlayacakkişilerin kulak odyografilerinialdırınızvehipertansiyonuolanlarıgürültülüortamlardaçalıştırmayınız.

slide102

KORUYUCU ÖNLEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

_____________

Kişisel koruyucu kullanan kişilerin periyodik olarak kulak odyografilerini çektirerek değerlendiriniz.

R

slide104

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Titreşim; mekanik bir sistemdeki
  • salınım hareketlerini tanımlayan
  • bir terimdir.
  • Titreşim bir cismin ileri-geri
  • gidip gelme hareketidir.
slide105

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Bir başka ifade ile;

potansiyel enerjinin kinetik enerjiye,

kinetik enerjinin potansiyel enerjiye

dönüşmesi olayına

titreşim (vibrasyon) denir.

slide106

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Endüstride bir çok titreşim kaynağı vardır.
  • Titreşim; araç, gereç ve makinelerin çalışırken oluşturdukları salınım hareketleri sonucu meydana gelir.
  • Çalışmakta olan ve iyi dengelenmemiş araç ve gereçler genellikle titreşim oluştururlar.
slide107

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Titreşimi insan sağlığı üzerindeki etkisi bakımından iki

fiziksel büyüklüğü ile tanımlamak mümkündür:

Frekans

Şiddeti

slide108

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Titreşimin Frekansı:

Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin frekansı denir.

Birimi: Hertz (Hz)

slide109

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Titreşimin Şiddeti:

Titreşimin oluştuğu ortamda, titreşen enerjinin hareket yönüne dikey birim alanda, birim zamandaki akım gücüne titreşimin şiddeti denir.

Birimi: W/cm2 veya m/sn2

slide110

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

El-Kol Titreşimi:

İnsanda el-kol sistemine aktarıldığında, işçilerin sağlık ve güvenliği için risk oluşturan ve özellikle de damar, kemik, eklem, sinir ve kas bozukluklarına yol açan mekanik titreşimlere el-kol titreşimleri denmektedir.

slide111

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

El-kol titreşimi için;

Sekiz saatlik çalışma süresi için

günlük maruziyet sınır değeri 5 m/s2,

Sekiz saatlik çalışma süresi için

günlük maruziyeteylem değeri 2,5 m/s2’dir.

slide112

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

El-kol titreşim kaynakları;

Genellikle el ve el parmakları ile kollara ulaşan titreşimleri oluşturan titreşim kaynakları şunlardır;

Taş kırma makinaları, kömür ve diğer madencilikte kullanılan pnömatik (havalı) çekiçler, ormancılıkta kullanılan testereler, parlatma ve rende makinaları sayılabilir

slide113

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Bütün Vücut Titreşimi:

Vücudun tümüne aktarıldığında,

işçilerin sağlık ve güvenliği için risk

oluşturan, özellikle de bel bölgesinde rahatsızlık ve omurgada travmaya yol açan mekanik titreşimlere bütün vücut titreşimi denmektedir.

slide114

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Bütün vücut titreşimi için;

Sekiz saatlik çalışma süresi için

günlük maruziyet sınır değeri 1,15 m/s2,

Sekiz saatlik çalışma süresi için

günlük maruziyeteylem değeri 0,5 m/s2’dir.

(Sınav için bu rakamları ezberleyelim)

slide115

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Bütün vücut titreşim kaynakları;

Tüm vücudun etkisi altında kaldığı

titreşim kaynakları;

Traktör ve kamyon kullanımı,

dokuma tezgahları, yol yapım,

bakım ve onarım makinaları, özellikle

çelik konstrüksiyonlu yapılarda titreşime

sebep olan makine ve tezgahlar.

slide116

Titreşim tek frekanslı ve sinüzoidal olabileceği gibi kompleks frekanslı ve rastgele bir tipte de olabilir.İnsanlar 1 Hz ile 1000 Hz arasındaki titreşimleri algılarlar.

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

slide117

TİTREŞİM TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

İnsan, düşük frekanslı titreşimlere maruz kaldığında, sarsıntı hisseder.

Buna karşılık yüksek frekanslarda karıncalanma hatta yanma hissi duyar.

slide118

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Titreşim etkileri;

  • Fiziksel ve biyomekanik,
  • Psikolojik veya sensoryel,
  • Fizyolojik ve
  • Patolojik etkiler şeklindedir.

Bu etkiler birbirleri ile sıkı ilişkilidirler.

slide119

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Titreşimin özelliklerini oluşturan

faktörlerden en önemlisi frekansıdır.

Titreşimin tıbbi ve biyolojik etkisi

büyük ölçüde şiddetine ve maruz

kalınan süreye bağlıdır.

İnsan vücuduna belirgin etkisi olan

titreşimin frekansı 1 Hz ile 100 Hz

arasındadır.

slide120

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Titreşime neden olan el aletlerini kullanan kişilerde yapılan ölçmelerde;

  • El-kol ve vücudun titreşim geçirme oranı 5 Hz’de en yüksek olarak bulunmuştur.
  • İkinci maksimum düzey ise;

20 Hz ile 30 Hz arasıdır.

slide121

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

  • Titreşim enerjisi avuç içinden
  • el sırtına, elden kola ve koldan
  • omuza geçerken önemli ölçüde
  • güç kaybına uğrar.
  • Bu güç kaybı omuz eklemlerinde
  • en fazla olur.
  • Bu gücün azalarak seyretmesi,
  • sonucu itibariyle memnuniyet verici bir husustur.
slide122

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Vücudun mekanik titreşime gösterdiği reaksiyon karışık bir olay olup çok iyi bilinmemektedir.

Buna rağmen;

  • Vücutta bazı doku yapılarının deformasyonuna,
  • Solunum hızının artmasına,
  • Oksijen tüketiminin artmasına bağlı olarak enerji harcamasının artmasına,
slide123

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Kalp atım sayısının artmasına bağlı olarak da kan basıncının artmasına (5 Hz frekanslı titreşime maruz kalan kişilerin % 50’sinden fazlasında kan basıncında artma görülmektedir),

Performansta gerilemeye,

Subjektif algılamada bozulmaya,

Merkezi sinir sistemi hücrelerinin fonksiyonlarında aksamaya neden olduğu bilinmektedir.

slide124

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Ayrıca, kanda glikoz konsantrasyonu ve glikojen depolarında azalmaya sebep olduğu da bilinmektedir

Bu değişikliklerden çoğu titreşime maruziyetin başlangıcında yüksek iken daha sonra normale dönüşebilmektedir.

slide125
Titreşimin klinik olarak belirlenen etkileri:

Çok düşük frekanslı titreşimin etkileri (f<2Hz);

At, otomobil, uçak, gemi gibi araçlarla seyahat sırasında merkezi sinir sistemi şikayetleri meydana gelebilir.

Bulantı, kusma, soğuk ter olabilir.

Seyahat bitince belirtiler belli bir süre sonra ortadan kalkar.

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide126
Düşük frekanslı titreşimin etkileri (2 Hz<f<30 Hz):

Klinik belirtiler genel olarak titreşimli el aleti kullanan işçilerde, elde dolaşım bozuklukları, hipersentivite ve daha sonra uyuşukluk şeklinde görülebilir.

Maruziyet sürerse omuz başlarında ağrı, yorgunluk, soğuğa karşı hassasiyet artması olur.

Fonksiyon bozukluğu olarak zamanın uzaması, uyku bozuklukları, baş ağrısı ve yorgunluk görülebilir.

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide127
Parmaklarda 8-10 oC ısıya kısa

süre maruziyet ile beyazlaşma olur.

Avuç içi de beyazlaşır. Ön kol ve

omuz kaslarında ağrılar görülebilir.

Bütün vücudu titreşime maruz kalan

bazı işçilerde lumbalji denilen

bel ağrıları olabilir.

TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide128

TİTREŞİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

El-kol veya tüm vücudun titreşime maruziyeti sonucunda oluşan etki;

  • Titreşimin frekansına,
  • Titreşimin şiddetine,
  • Titreşimin yönüne,
  • Titreşime maruz kalınan süreye,
  • Titreşimin uygulandığı bölgeye ve bölgenin büyüklüğüne,
  • Titreşime maruz kalan kişinin yaşına, cinsiyetine ve kişisel duyarlılığı ile genel sağlık durumuna bağlıdır.
slide129

TİTREŞİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Titreşimin etkisi en fazla düşük frekanslarda görülür.

Titreşimin frekansı arttıkça, titreşimin ivmesinin şiddeti ve oluşan etki azalır.

Titreşim vibrasyon detektörü ile ölçülür.

slide130
Titreşimin etkisinden korunmak için;

Teknik önlemlere,

Tıbbi önlemlere ve

Eğitime gereksinim vardır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide131
Titreşimden korunmanın temel hedefi, titreşimi kaynağında azaltmaya yönelik olmalıdır.

Genellikle makina dizaynı sırasında titreşimi azaltacak zeminler yapmak ve titreşimi az olan makinalar satın almak.

Kullanılan makinaların bakımlarını zamanında yapmak, vuran ve titreşen kısımlara izolasyon uygulamak.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide132
Tıbbi korunmada ise işe giriş muayenelerinde; sinir sistemi, kalp, damar ve sindirim sistemleri sağlam olan genç işçilerin seçilmesine dikkat edilmelidir.

Periyodik muayenelerde titreşimin etkilerinin klinik muayeneler uygulanarak aranması; el, bilek ve dirsek eklemlerinin dikkatle muayene edilmesi gerekir.

Röntgen filmlerinin çekilmesi de faydalı olur.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide133
Titreşimden korunmanın bir yolu da eğitimdir.

İşyerinde titreşime maruz kalan kişiler ve yöneticiler, titreşimin neden olduğu risklere ve rahatsızlıklara karşı eğitilmelidir.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide134
Ayrıca, titreşimin olumsuz etkileri görülen işçilerin değiştirilmesi yoluna gidilmelidir.

Çalışma (etkilenme) süresinde, kısıtlama yapılması veya çalışma süresince daha sık dinlenme araları verilmesi, titreşimden etkilenmede uygun bir korunma yöntemi olacaktır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide135
Titreşimin ile ilgili denetim yöntemleri ve yasal

düzenlemeler:

Titreşimin denetimi her şeyden önce, işçi ve işverenin titreşimin olumsuz etkilerini en iyi şekilde bilmesi ile başlar.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide136
Titreşimin olumsuz etkilerine karşı eğitimli bir işveren, kuracağı işyerinde kullanacağı makinanın konulacağı zemini, titreşimi yok edecek veya iletmeyecek şekilde düzenler.

Makinaların bakımını zamanında yapar.

İşçileri işe alırken, titreşime hassasiyeti olmayanlardan seçer.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide137
Ülkemizde, işyerlerindeki denetimlerde titreşim üzerinde pek durulmaz.

Nedeni ise;

Titreşimin çok iyi bilinmemesinden ve çalışanların

işyerlerinde titreşimden şikayetçi olmamalarından

kaynaklanır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide138
Titreşim konusunda, ülkemizde yeterli araştırma da yapılmamaktadır. Bir veya iki üniversitenin dışında, titreşim ölçmesi yapan ve değerlendiren kurum ve kuruluşta yoktur.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak da bu konuda ciddi çalışmalar yapılmamıştır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide139
“Titreşim sonucu kemik-eklem zararları ve anijionörotik bozukluklar” Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne ekli listede belirtilmiş olmasına rağmen; SSK istatistiklerinde, titreşimden ileri gelen meslek hastalıklarına rastlanılmamaktadır.

Titreşimden oluşan meslek hastalığının yükümlülük süresi 2 yıldır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide140
22.08.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Çalışanların Titreşim ile İlgili Risklerden Korunmalarına dair Yönetmelik,yürürlüğe girmiştir.

Bu Yönetmelik hükümlerine göre; el-kol titreşimi ve tüm vücut titreşimi için günlük maruziyet sınır değerler ve maruziyet etkin değerler verilmekte, maruziyetin ölçülmesi ve değerlendirilmesinin yapılması zorunluluğu hükme bağlanmıştır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide141
Yine bu Yönetmeliğe göre;

Maruziyetin Önlenmesi veya Azaltılması

Risk Belirlenmesi ve Değerlendirmesi

İşçilerin Bilgilendirilmesi ve Eğitimi

İşçilerin Görüşünün Alınması ve Katılımın Sağlanması

Sağlık Gözetimi

Özel Koşullar

başlıklı maddelerde titreşimle ilgili olarak detaylı hükümler yer almaktadır.

TİTREŞİME KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

slide143

TERMAL KONFOR

Termal konfor; genel olarak

bir işyerinde çalışanların büyük

çoğunluğunun sıcaklık, nem, hava

akımı gibi iklim koşulları açısından

gerek bedensel gerekse zihinsel

faaliyetlerini sürdürürken belli bir

rahatlık içinde bulunmalarını ifade eder.

slide144

TERMAL KONFOR

  • Kapalı bir ortam içerisinde
  • termal konfor rahatlığının hemen
  • farkına varılmaz, ancak bir süre
  • geçtikten sonra termal konfor
  • hissedilmeye başlanır.
  • Eğer termal konfor koşulları mevcut
  • değilse; önce sıkıntı hissedilir ve daha
  • sonra rahatsızlık duyulur.
slide145

TERMAL KONFOR

İşyerlerindeki çalışma ortamları için termal konfor denilince ne anlaşılır?

Bir işyerinde termal konfor denilince; o işyeri atmosferinin sıcaklığı, nemi, hava akım hızı ve radyan ısısı akla gelmelidir.

slide146

TERMAL KONFOR

Çalışma ortamlarındaki ısı etkilenmeleri ve konforsuz ortam şartları, iş kazalarının artmasına ve üretimin azalmasına bir başka

deyişle verimin düşmesine sebep olmaktadır.

slide147

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

İnsanın ortamla ısı alış-verişine etki eden dört ayrı faktör vardır:

Hava sıcaklığı

Havanın nem yoğunluğu

Hava akım hızı

Radyan ısı

slide148

ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

  • Sıcaklık:
  • Sıcaklık, çalışma hayatında çalışanları olumsuz yöndeetkileyen fiziksel faktörlerden birisidir.
  • Bir standarda göre; bir cismin ne kadar soğuk ve ılık olduğunu ifade eden niceliğe, o cismin sıcaklığı denir.
  • İşyeri ortamının sıcaklığı kuru termometreler ile ölçülür.
  • Birimi; santigrat, fahrenheit veya kelvin’dir.
slide149

ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

Serbest yaşam için insan kapasitesini

oluşturan ve fizyolojik gereksinmeler

dediğimiz; insan vücudunun ısı alış-verişi,

oksijen, tuz ve asit-baz dengesi gibi bazı

fiziksel ve kimyasal faktörlerin belli sınırlar

içinde sürekli stabil olmaları gerekir.

slide150

ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

Örneğin;

İnsan vücudunun sıcaklığı 36,5-37 0C

arasında değişmezlik gösterir.

Bu durum; vücut ile çevre arasındaki ısı alış-verişi ile sağlanır.

slide151

ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

  • Isı dış çevrede devamlı olarak
  • bulunan bir çeşit enerjidir.
  • Normal koşullarda havanın
  • kuru termometre ile ölçülen
  • sıcaklık derecesi hava sıcaklığı
  • hakkında bir fiziksel ölçüdür.
slide152

Isı bir yerden başka bir yere üç yolla yayılır

  • Isının iletimle yayılması (kondüksiyon): Katı maddelerde ısı bu yolla yayılır Maddenin atomları ısıyı birbirine aktarır Böylece ısı bir noktadan diğerine taşınmış. Olur• Isının madde akımı ile yayılması (konveksiyon): Havada ve sıvılarda ısı bu yolla yayılır Bu tür yayılma, ısınan hava ve sıvı moleküllerinin titreşerek diğer moleküllerle yer değiştirmesi ile olur. • Isının Işıma ile yayılması(Radyasyon): Isının etrafa enerji dalgaları şeklinde yayılmasıdır(ışık gibi) Bunun için maddesel bir ortam gerekmez, yani ısı bu şekilde boşlukta da yayılabilir. Güneşin dünyayı ısıtması buna örnektir.
slide153

ISININ TANIMI VE TÜRLERİ

  • Çalışan bir insan, bulunduğu çevre
  • ile sürekli olarak ısı alış-verişi içindedir.
  • Çevre sıcaklığı vücut sıcaklığından
  • düşük ise kişi ısı kaybetmekte,
  • çevre sıcaklığı vücut sıcaklığından
  • fazla ise kişi ısı kazanmaktadır.
  • Hem ısı kaybı hem de ısı kazancı çalışanı olumsuz etkiler.
slide154

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

  • İnsan vücudunun sıcaklığı çok küçük limitler içerisinde kendi kendine kontrol edilebilir.
  • Vücut sıcaklığındaki artış, çalışma yüküne veya çalışma sırasında harcanan kaloriye

bağlı olarak değişir.

slide155

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Çalışma yükü aşağıdaki kategorilerde incelenebilir;

  • Uyku ve oturma halinde → 63-100 Kcal/Saat
  • Hafif işlerde (Oturma, ayakta makinaları kontrol etme, hafif el ve ayak çalışması) → 200 Kcal/Saat
  • Orta ağır işlerde (Oturarak ağır el ve ayak hareketi, ayakta makina kullanmak, orta derecede bir ağırlık taşımak) → 200-350 Kcal/Saat
  • Ağır işlerde (Ağır bir malzemeyi taşımak veya itmek) → 350-500 Kcal/Saat
slide156

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Yüksek sıcaklığın sebep olduğu rahatsızlıklar:

  • Vücut ısı regülasyonunun bozulması ile, vücut ısının 410C’ye kadar ulaşması sonucu, ısı çarpması olur.
  • Aşırı terleme nedeni ile kaslarda ani kasılmalar şeklinde ısı krampları olabilir.
  • Aşırı yükleme sonucu tansiyon düşüklüğüne, baş dönmesine yol açan ısı yorgunlukları olabilir.
slide157

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

  • Ayrıca yüksek sıcaklık;
    • Kaşıntılı kırmızı lekeler şeklinde deri bozukluklarına,
    • Moral bozukluklarına,
    • Konsantrasyon bozukluklarına ve
    • Aşırı duyarlılık ile endişeye sebep olabilir.
slide158

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Yapılan araştırmalar, kişilerin başlangıçta sıcaklığa karşı duyarlı yani dayanıksız olduklarını göstermekte ise de; sıcaklığa karşı zamanla alıştıklarını yani uyum sağladıklarını da göstermiştir.

slide159

ISI ALIŞ-VERİŞİNİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

  • Endüstride düşük ısıya daha az rastlanır.
  • Soğuk işyeri ortamları, daha çok soğuk hava depolarında yapılan çalışmalarda ve kışın açıkta yapılan işlerde görülür.
  • Düşük sıcaklık, yani soğuk, insan üzerinde olumsuz etkiler yapar.
  • Uyuşukluk, uyku hali, organlarda hissizlik ve donma gibi haller aşırı soğuğun insanlar üzerindeki olumsuz etkileridir.
slide160

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • İşyeri ortamlarında termal konfor için ana faktör

sıcaklıktır.

  • Ancak termal radyasyon, nem ve hava akım

hızının da bilinmesi ve dikkate alınması gerekir.

  • Sıcaklık ile birlikte termal radyasyon, nem ve hava akım hızına termal konfor şartları denilmektedir.
slide161

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Sıcaklık:
  • Havanın sıcaklığının kuru termometreler ile ölçülür.
  • Kuru termometreler genellikle

cam hazneli cıvalı veya

alkollü termometrelerdir.

slide162

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Radyan Isı:
  • Isı kaynaklarından ışıma yolu

ile yayılan ısı olup glop termometre

ile ölçülür.

  • Glop termometre ince ve dış yüzü mat siyah boya ile boyanmış 15 cm çapında bakır bir küre merkezine yerleştirilmiş bir kuru termometreden oluşur.
slide163

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • İşyerinde işin gereği olarak sıcak yüzeyler bulunabilmekte ve bu yüzeylerden ısı radyasyonu olabilmektedir.
  • Termal radyasyon yani radyan ısı emileceği

bir yüzeye çarpmadıkça, sıcaklık meydana getirmeyen elektromanyetik bir enerjidir.

  • Dolayısıyla hava akımları radyan ısıyı etkilemektedir.
  • Ancak, ortamdaki hava akımı çalışana biraz rahatlık

verebilir.

slide164

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Termal radyasyondan korunmanın tek yolu, çalışanla kaynak arasına ısı geçirmeyen bir perde koymaktır.
  • Ancak konulan perde ısıyı yansıtmıyorsa, ısıyı emerek ısı kaynağı haline de gelebilir.
slide165

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Nem:
  • Kata termometreler (psikrometreler)
  • ve higrometreler ile ölçülür.
  • Kata termometreler, birisinin haznesine
  • ıslak bez yerleştirilmiş bir çift
  • termometreden oluşur.
slide166

Havada belli bir miktarda nem bulunur. Havadaki nem miktarı mutlak ve bağıl nem olarak ifade edilir.Mutlak nem; birim havadaki su buharı miktarıdır.Bağıl nem; aynı sıcaklıkta doymuş havadaki mutlak nemin yüzde kaçını ifade ettiğini gösterir.

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

slide167

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • İşçi sağlığı açısından bağıl nemin önemi büyüktür.
  • Bir işyerinin bağıl nemini değerlendirilirken sıcaklık, hava akım hızı gibi diğer termal konfor şartlarının da göz önünde bulundurulması gerekir.
  • Genel olarak bir işyerinde bağıl nem oranı %30 ile % 80 arasında olmalı ve bu sınırları aşmamalıdır.
  • Yüksek bağıl nem (%80-%100) ortam sıcaklığının yüksekolması halinde bunalma hissine neden olur ve kişininçalışma gücünü düşürür.
  • Yüksek bağıl nem, sıcaklığın düşük olması halinde ise üşüme ve ürperme hissi verir.
slide168

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Hava Akım Hızı:
  • Çeşitli anemometreler ile ölçülür.
  • Pervaneli veya ısıya duyarlı elemanlı
  • olan çeşitli tipleri vardır.
slide169

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • İşyerinde termal konforu sağlamak ve sağlığa zararlı olan gaz ve tozları işyeri ortamından uzaklaştırmak için uygun bir hava akım hızı temin edilmesi gerekir.
  • Ancak hava akım hızı iyi ayarlanmalıdır. Çünkü vücut ile çevresindeki hava arasında hava akımın etkisi ile ısı transferi olur.
  • Bu transferin yönü sıcaklığın değişmesine bağlıdır. Hava vücuttan serinse vücut ısısı kaybolur. Hava vücuttan sıcaksa vücut ısısı artar. Böyle durumlarda ısı stresleri meydana gelir.
slide170

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Uygun bir çevre sıcaklığının seçilmesinde hava

akımlarının da dikkate alınması gerekir. İşyerinde hava akımlarının varlığı bir serinlemeye neden olur.

  • Ancak hava akım hızının saniyede 0,3 ile 0,5 metreyi

aşmamasına dikkat edilmelidir. Çünkü, daha hızlı hava

akımları rahatsız edici esintiler halinde hissedilir.

  • Bu hususa işyerlerinde sıklıkla rastlanır, işçiler genellikle üşüme nedeni ile var olan havalandırma sistemini çalıştırmaktan kaçınırlar. Böyle durumlar incelendiğinde havalandırma sistemlerinin hava akım hızlarının yüksek olduğu gözlenmiştir.
slide171

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • İnsanların bulundukları ortamlardaki hissettikleri sıcaklık, kuru termometre ile ölçülen sıcaklık değil, fizyolojik olarak hissettikleri sıcaklıktır.
  • Bu sıcaklık, içinde bulunulan ortamdaki kuru termometre ile ölçülen sıcaklık, ortamdaki havanın nemine ve hava akım hızına bağlı olarak oluşan sıcaklıktır.
  • Bu üç faktörün etkisi altında duyulan sıcaklığa efektif sıcaklık denir.
slide172

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Efektif sıcaklığın ölçülmesi için;

  • Kuru termometre sıcaklığı,
  • Yaş termometre sıcaklığı,
  • Ortamdaki hava akım hızı ve ayrıca
  • Bu iş için hazırlanmış diyagramlara ihtiyaç vardır.
slide174

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Termal konforu etkileyen diğer faktörler ise şunlardır;

  • Yapılan işin niteliği (ağır ve hafif iş gibi),
  • Çalışanın fiziki ve ruhi yapısı (zayıf, şişman, sakin ve heyecanlı gibi),
  • Kişinin sağlık durumu (hasta ve iyi olma hali gibi)
  • Çalışma sırasında giyim durumu (ince ve kalın giyimli),
  • Çalışanın beslenme durumu (yapılan işe uygun veya uygun değil gibi).
slide175

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Termal Konfor Bölgesi:

  • Değişik işyerlerinde çalışanların %80’ine yakın büyük

çoğunluğunun, ısı hissi bakımından kendilerini en rahat

durumda hissettikleri bölgenin tespitine çalışılmış ve

termal bölge kavramı ortaya çıkmıştır.

  • Termal konfor bölgesi, iş yapma ve faaliyeti sürdürme

açısından en rahat durumda olabilmek için gerekli termal konfor koşullarının üst ve alt sınırları arasındaki bölgedir.

slide176

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Termal konfor bölgesine etki eden çok sayıda faktör vardır:

  • Ortam sıcaklığı
  • Ortamın nem durumu
  • Ortamdaki hava akımı
  • Yapılan işin niteliği (hafif iş, orta iş, ağır iş)
  • İşçinin giyim durumu
  • İşçinin yaşı ve cinsiyeti
  • İşçinin beslenmesi
  • İşçinin fiziki durumu
  • İşçinin genel sağlık durumu vb.

Bu faktörlerin değişmesine bağlı olarak termal konfor

bölgesi de az ya da çok değişiklik gösterir.

slide177

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Hafif işlerde rahat çalışma için sıcaklık, hava akım hızı ve

bağıl nem değerleri:

slide178

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Yapılan işe göre çalışma ortamı sıcaklıkları:

slide179

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Aşırı sıcaklığın üretim üzerinde de olumsuz etkisi vardır.

Efektif sıcaklık; 29 °C olursa, performans % 5 düşer.

30 °C " " % 10 "

31 °C " " % 17 "

32 °C " " % 30"

slide180

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne ekli meslek hastalıkları listesinde termal konfor şartlar ile ilgi her hangi bir meslek hastalığı verilmemiştir.

slide181

ISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ülkemizde, işyerlerinde termal konfor şartların ölçülmesi büyük ölçüde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitü Müdürlüğü (İSGÜM) tarafından yapılmaktadır.

slide183

AYDINLATMA

İşyerlerinde iş kazalarının ve

meslek hastalıklarının önlenmesi

için asgari şartlardan birisi de,

işyerinin yapılan işe uygun olarak

aydınlatılmasıdır.

slide184

AYDINLATMA

  • Aydınlatmanın uygun ve yeterli olması çalışanları psikolojik olarak da etkiler.
  • Dolayısıyla iş veriminin ve iş kalitesinin de artmasına sebep olur.
slide185

AYDINLATMA

  • İyi bir aydınlatma, doğru ve hızlı görmeyi dolayısıyla
  • zaman kazancı sağlar ve böylece iş verimin ve kalitenin armasına sebep olur.
  • Yetersiz aydınlatma ise, verim ve kalitenin düşmesinin yanında psikolojik olarak işçinin moral ve fiziksel sağlığı üzerinde de kötü sonuçlar doğurur.
slide186

AYDINLATMA

  • İyi bir aydınlatma için birçok faktör dikkate alınmalıdır:
  • Işık şiddeti
  • Işığın rengi
  • Işığın yayılması
  • Işığın yönü
  • Aydınlatılmak istenen yüzey
  • Aydınlatılmak istenen araç gereç
slide187

AYDINLATMA

  • Aydınlatılan yüzeyin yapısı da önemlidir.
  • Kirli ve koyu renkli,
  • Mat veya parlak yüzeyler gibi.
slide188

AYDINLATMA

Kirli ve koyu renkli bir yüzey üzerine

düşen ışığın ancak % 10-12’sini yansıtırken, temiz ve açık renkli bir yüzey % 90’ından fazlasını yansıtabilir.

slide189

AYDINLATMA

Aydınlatma kolay görmeyi ve

ayırt etmeyi sağlayacak derecede

parlak ve yüksek, yayılma yönü de

gözleri kamaştırmayacak ve

yormayacak şekilde

olmalıdır.

slide190

AYDINLATMA

  • Görüş alanı içinde görmeyi
    • engelleyen ya da rahatsızlık
    • yaratan ışığın parlaklığıdır.
    • Parlaklık doğrudan ya da
  • yansıma ile olabilir.
  • Göz kamaşmasının önlenmesi için
  • ışık kaynağı görüş alanının yeterince
  • dışında olmalı veya donuk (opak)
  • ya da yarı şeffaf bir malzeme ile
  • kaplanmalıdır.
slide191

AYDINLATMA

  • Işığın göz kamaştırması,
  • parlak bir yüzeyin ışık kaynağının
  • görüntüsünü direkt olarak görüş
  • alanı içerisine yansıtmasından da
  • kaynaklanabilir.
  • Parlatılmış veya düzgün yüzeyler
  • yerine biraz daha mat yüzeyler tercih
  • edilerek bu yansımalar önlenebilir.
slide192

AYDINLATMA

  • Yansımaları önlemek için makinaların, araç ve gereçlerin yüzeyleri çok parlak yerine biraz daha açık mat veya koyu bir renkte seçilebilir.
slide193

AYDINLATMA

Sanayide ışık kaynaklarının

tozlanması; aydınlatmanın

altı ayda % 50 azalmasına,

tozlu ortamda ise daha çok

azalmasına neden olabilir.

slide194

AYDINLATMA

  • İyi bir aydınlatmanın çalışanlar üzerindeki olumlu etkisi şöyle özetlenebilir:
  • Görme keskinliğini (gözün ayırt edebilirliğini) artırır.
  • Bakılan eşya daha iyi görülür.
  • İş kazası önlenebilir veya azalır.
  • İşçilerin başarısını ve performansını artırır.
  • İş görmede çabukluk ve kalite sağlar.
slide195

AYDINLATMA

Temel Tanımlar;

Candela: Işık kaynağından yayılan ışınların şiddetidir.

Işık Akısı: Işık kaynağından her yönde yayılan enerji toplamıdır.

Lümen: Işık Akısı birimidir

Lüx: Işınların düştüğü alandaki aydınlatma şiddeti birimidir

(Sınav için bu tanımları ezberleyelim)

slide196

AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Aydınlatma şiddetinin birimi lüx’tür ve lüxmetredenilen
  • cihazla ölçülür.
  • Işınların gidiş yönüne dik olarak konulan 1 m2’lik levha üzerine düşen ışık akısı (lümen miktarı) Lüx’e eşittir.
  • (Sınav için yukarıdaki tabirleri ezberleyelim)
  • Aydınlatma şiddeti ölçülmek
  • istenen yüzeye doğru lüxmetrenin
  • detektörü çevrilerek göstergeden
  • lüx değeri okunur.
slide197

AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

İşçinin iyi performans gösterebilmesi için işyeri aydınlatma şiddetinin optimumda olması gereklidir.

Gerekli aydınlatmanın şiddeti yapılan işin çeşidine bağlıdır.

slide198

AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

İş çeşidine göre önerilen aydınlatma şiddeti minimum değerleri

slide199

AYDINLATMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

İş çeşidine göre önerilen aydınlatma şiddeti minimum değerleri

slide200

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Gün ışığının odaya doğrudan girmesini önlemek için pencereler uygun yerde olmalı, mat camlar, açık renk ve ışık geçirme katsayısı % 30’dan fazla olan perdeler veya panjur kullanılmalıdır.
  • Pencerelerin, kolonların, tavanların, duvarların ve bölmelerin yüzeyleri açık renge boyanmalıdır.
slide201

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Döşemeler de açık renkte olmalıdır, ancak dışarıdan gelebilecek veya işlem anında ortaya çıkabilecek tozların renginden açık olmamalıdır.
  • Genel olarak güvenlik işaretlerinin dışında kalan möble ve makine parçaları, açık ve mat renklere boyanmalıdır.
slide202

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Yapay ışık kaynakları işçilerin görüş açısının dışına yerleştirilmeli veya gerekli gölgelikler kullanılmalıdır.
  • Aydınlatma tekdüze olmalıdır.
  • Aydınlatma sabit olmalıdır.
  • Çalışılan yüzeye düşen gölgelerden sakınılmalıdır.
slide203

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Lambalar:
  • Mekanik ve elektrik bakımından amaca uygun bir şekilde yapılmış olmalıdır.
  • Işık verme olanağı aydınlatma prensiplerine uygun olmalıdır.
  • İş kazalarına meydan vermeyecek şekilde yapılmış olmalıdır.
  • Sağlam olmalı, takılması, bakımı ve temizliği kolay ve basit olmalıdır.
  • Seyyar aydınlatma lambalarının (el ve tezgah lambaları) el ile temas eden kısımları elektrik kaçaklarına karşı korunmuş olmalı ve kullanılacak elektrik gerilimi 50 Volt’u geçmemelidir.
slide204

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Özellikle kazan ve madeni kaplar içerisinde kullanılan
  • el lambalarında da elektrik gerilimi 50 Volt’u geçmemeli (piyasada 24 veya 48 volt adaptörler kullanılıyor) ve voltajı düşürmek için kullanılan transformatörün bağlantısı sağlam ve izole edilerek topraklanmış olmalıdır.
  • Çalışma (işyeri) ortam atmosferinde patlayıcı ve yanıcı maddelerin (gaz ve tozlar) bulunması olasılığı olan yerlerde patlama ve yangına neden olmayacak koruyucu lambalar kullanılmalıdır.
  • Tesisatın kuruluşunda daima bakımı kolay, kullanılışı basit ve sağlam olan aydınlatma elemanları seçilmelidir.
slide205

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • İyi bir aydınlatmanın temel ilkeleri:
  • Aydınlatma düzeyi yeterli olmalıdır.
  • (Tüzükler, yönetmelikler ve standardlarda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.)
  • Kullanılan ışığın niteliği uygun olmalıdır.
  • (En iyi ışık beyaz ışık veya gün ışığıdır.)
slide206

AYDINLATMA İLE İLGİLİ ÖNERİLER

  • Aydınlatma tek düze olmalıdır.
  • (Tüm çalışma alanında aynı seviyede aydınlatma olmalıdır.)
  • Aydınlatma sabit olmalıdır.
  • (Akkor telli lamba, ya da en az ikili floresan lambalar kullanılmalıdır.)
  • Aydınlatma göz kamaşmasına neden olmamalıdır.
  • Çalışılan düzeylere düşen gölgelerden sakınılmalıdır.
slide207

AYDINLATMA İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER

  • Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’nin 23, 35 ve
  • 36. maddelerinde;
  • YG hücreleri ve AG pano odalarında en az 250 Iüx,
  • Transformatör odalarında en az 150 Iüx,
  • Tesislerde 250 lüx ve 60 lüx olması ile ilgili değerler verilmektedir.
slide209

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Atomlardan, Güneş’ten ve diğer yıldızlardan yayılan

enerjiye radyasyon enerji denir.

  • Radyasyon enerji dalga modeli veya parçacık modeli ile yayılır.
slide210

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

X-ışınları, ışık ışınları, ısı, radyoaktif maddelerin saldığı ışınlar ve evrenden gelen kozmik ışınlar ile mikro dalgalar ve radyo dalgalarının hepsi birer radyasyon biçimidir.

slide211

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Görünür ışığı gözümüz ile ve uzun dalga

boylu kızılötesi radyasyon enerjilerini de

ısı olarak algılayabilmekteyiz.

  • Ancak, bunların dışındaki radyasyonları

beş duyumuzla algılamamız mümkün değildir.

  • Radyo dalgalarının varlığı radyo alıcılarıyla,

diğer radyasyonların varlığı da çeşitli

yöntemlerle belirlenir.

slide212

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Radyasyonu meydana getiren parçacıklar veya elektromanyetik dalgalar ses dalgalarından farklı olarak boşlukta yol alabilir ve saniyede 300.000 km gibi olağanüstü bir hızla yayılır.

slide213

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Radyasyon vücuda yüksek dozda

girdiğinde insan sağlığı için zararlıdır.

  • Bütün dokulardan kolayca geçerek

derine işleyen ışınlar ise en tehlikeli

olanlarıdır.

slide214

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Elektromagnetik dalgaların dışındaki radyasyonlar 
  • yüksek hızda hareket eden parçacıklardan oluşur.
  • Bunlar kararsız atomlardan yayılan elektronlar, protonlar, nötronlar ve alfa parçacıklarıdır.
  • Özetle, radyasyon elektromagnetik dalgalar veya hızlı parçacıklar şeklinde yayılan enerjidir.
slide215

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Kozmik ışınlar, alfa ışınları, beta ışınları, nötron ve proton ışınları, x-ışınları ile gamma ışınları bir ortamdan geçerken ortamla etkileşerek doğrudan veya dolaylı olarak iyon çiftleri oluştururlar.
  • Bu nedenle, bu ışınlara iyonlayıcı ışınlar da denir.
slide216

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

İyonizan Işınlar:

  • Kozmik Işınlar
  • Alfa Işınları
  • Beta Işınları
  • Nötron Işınları
  • Proton Işınları
  • Gamma Işınları
  • X-Işınları
slide217

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Alfa Işınları (Alfa Partikülleri):

  • Helyum atomunun pozitif yüklü çekirdeğidir.
  • Alfa ışınları yapay olarak meydana

getirilebildiği gibi teknolojinin gereği

olarak istenmediği halde yan ürün

olarak da ortaya çıkabilmektedir

(elektron tüplerinde olduğu gibi).

slide218

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Alfa ışınları, 5 cm’lik mesafedeki bir kağıt tabakasını veya alüminyum levhayı geçemezler.
  • Çevreden gelebilecek alfa ışınları önemli bir tehlike yaratmazlar.
  • Kaynağından çıktıklarında hücreler üzerinde çok zararlı etkiye sahiptirler.
  • Solundukları veya yutuldukları takdirde zararlıdırlar.
  • (Sınav için Alfa ışınının kağıt tabakası tarafından tutulduğunu bilelim)
slide219

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Beta Işınları:

  • Pozitif ve negatif yüklü hızlı

elektronlardır (β -,β+).

  • Yapay olarak izotop elde etmekte

hızlandırılmış elektronlar kullanılır.

  • Bunlardan korunmak için ince

alüminyum levhadan yapılmış bir

zırh malzemesi yeterlidir.

(Sınav için Beta ışınının Aliminyum levha tarafından tutulduğunu bilelim)

slide220

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Beta ışınları madde içine fazla nüfuz etmezler.
  • Bu ışınlar, cilt üzerinde yanık etkisi meydana getirirler ve adale içine birkaç milimetre mesafeye kadar etki ederler.
  • Beta ışınlarının yutulması ve solunması ise tehlikelidir.
slide221

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Nötron Işınları:

  • Atom çekirdeğinde bulunan yüksüz

parçacıklar olup önemli ve özellikleri

olan bir radyasyon tipidir.

  • Nükleer çekirdek bölünmesi ve

reaksiyonları sırasında meydana

gelirler.

slide222

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Nötron ışınları, oldukça tehlikelidir.
  • Vücudun derinliklerine girebilirler.
  • Doku hücrelerinin, atom çekirdekleri

içersine nüfuz edebilirler.

  • Bu nedenle dokulara zarar verirler.
slide223

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Proton Işınları:

  • Atom çekirdeğinde bulunan

ve pozitif elektron yüklü

partiküllerdir.

  • Bu ışınlarda nükleer çekirdek

bölünmesi reaksiyonları sırasında

meydana gelirler.

slide224

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Proton ışınları, vücudun derinliklerine girebilir ve dokulara nüfuz edebilir.
  • Bu nedenle, vücuda zararlıdır.
slide225

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Gamma Işınları:

Hem uranyum ve radyum gibi doğal radyoaktif maddelerin

parçalanmaları sırasında, hem de bir nükleer reaktörde ya

da bir atom bombası patlatıldığında atom çekirdeklerinin

parçalanmasıyla meydana gelir.

slide226

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Gamma ışınları, nitelik

bakımından x-ışınlarına benzerler.

  • Bu ışınlar canlılar için zararlıdır.
  • Dokulara derinliğine girerler

ve tahrip ederler.

  • Tıpta urları yok etmekte,

araç ve gereçlerin mikroplardan

arındırılması gibi yararlı işlerde

de kullanılır.

(Sınav için Gama ışınının beton bloklar tarafından tutulduğunu bilelim)

slide227

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

X-Işınları:

Röntgen cihazlarında meydana gelen ışınlardır.

slide228

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • X-ışınları, vücuda derinlemesine kolayca girebilir ve dokulara nüfuz ederek tahrip edici etki gösterir.
  • X-ışını tıpta iç organların incelenmesinde ya da bir kemikte kırık olup olmadığının izlenmesinde çok sık kullanılır.
  • (Sınav için X ışınının Kurşun levha tarafından tutulduğunu bilelim)
slide229

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • İyonizan ışınların biyolojik tesirleri çok çeşitlidir.
  • Dışarıdan gelebilecek ışınların zararları; ışının cinsine, enerji miktarına ve etkiye maruz kalan yere bağlı olarak değişir.
  • Radyoaktif maddelerin vücuda girmesi ve bazı organlara yerleşmesi neticesinde ise organizma iç radyasyona maruz kalabilir.
slide230

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Bu tür ışınlar deri, troid ve kan yapıcı organlar başta olmak üzere diğer bütün organlar üzerinde olumsuz etkilere sahiptirler.
  • Canlılığın azalmasına, halsizliğe, baş ağrısına, anemi ve lösemiye yol açarlar.
  • Ayrıca, genetik etkileri de vardır.
  • Bu ışınlar tohum hücreleri üzerinde kromozom sayısında değişme, parçalanma, ikiye bölünme ve inversiyon halleri gibi değişmeler sonucunda hayati tehlikeye sahiptirler.
slide231

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

İyonizan Olmayan Işınlar:

  • Mor Ötesi (Ultraviyole) Işınlar
  • Görünür Işık
  • Kızılötesi (İnfrared) Işınlar
  • Kısa Dalga Işınları
          • Mikro Dalgalar
          • Televizyon Dalgaları
          • Radyo Dalgaları
slide232

İYONİZAN OLMAYAN IŞINLAR

Morötesi Işınlar (Ultraviyole Işınlar):

  • Güneş ışını içerisinde bulunduğu

gibi yapay olarak da elde edilebilen

ışınlardır.

  • X-ışınlarına göre dalga boyları

daha uzun ışınlardır.

slide233

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Morötesi ışınlar; derinin yüzey hücreleri ve gözün kornea tabakası üzerine etki yapar.
  • Deri üzerindeki etkileri; güneş yanığına benzer yanıklar, pigment hücrelerinde değişmeler ve deri kanserleridir.
  • Bu tür ışınlara hassas olan kişilerde ayrıca, ekzema, sivilce gibi deri hastalıkları da görülebilir.
  • Bazı deri hastalıklarını ise ağırlaştırılabilirler (uçuk gibi).
  • Gözlerde ise, göz sulanması, ağrı, konjuktivit, iritis, kornea ülseri gibi hastalıklara yol açabilir.
  • (Sınav için yukarıdaki bilgileri bilelim)
slide234

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Görünür Işık:

  • Dalga boyu 400 nm’nin altında olan mor ışıktan yaklaşık 740 nm dalga boyundaki kırmızı ışığa kadar uzanır.
  • Görünür ışık, güneş ışığı içerisinde bulunduğu gibi yapay olarak da meydana getirilebilir.
slide235

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Kızılötesi Işınlar (İnfrared Işınlar):

  • Yapay olarak elde edilebildiği

gibi güneş ışınlarının içinde de

bulunur.

  • Güneş ışınlarındaki ısı, kızıl ötesi ışınlardan kaynaklanır.
slide236

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Kızılötesi ışınlar; vücuda kolayca girer ve aşırı ısı verirler.
  • Vücudun açık kısımları ısınır ve fiziki gerginlik meydana getirir.
  • Bu ışınların şiddetine, maruziyet süresine ve ışına maruz kalan vücut bölgesine bağlı olarak deri yanıkları, katarakt gibi bazı göz hastalıkları da meydana gelebilir.
slide237

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

Kısa Dalga (Radyo Dalgaları) Işınları:

  • Dalga boyları kızılötesi ışınlardan daha büyük olan ışınlardır.
  • Yüksek frekanslı akımın kullanıldığı elektronik cihazlarda ve radar sistemlerinde meydana gelir.
  • Bu ışınlara radyo dalgaları da denir.
  • Mikro dalga fırınlarda kullanılan ışınların dalga boyları genellikle 12 cm dolayındadır.
  • Televizyon yayınlarında ise, 1 km ya da daha uzun olan radyo dalgaları kullanılır.
slide238

RADYASYONUN TANIMI, TÜRLERİ VE KAYNAKLARI

  • Uzun süre bu ışınlara maruziyet sonucunda

bazı organlarda (kırmızı kemik iliği) ısı

yükselmesi meydana gelir.

  • Bu ışınlara uzun süre maruziyet halinde

katarakt da görülebilir.

slide239

RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Endüstride, radyasyonun işçilerde meydana getirdiği akut ve kronik olumsuz etkiler meslek hastalığı olarak değerlendirilir.
  • Bu hastalıklar Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğiekindeki meslek hastalıkları listesinde; hastalık ve belirtileri, yükümlülük süresi ve hastalık tehlikesi olan başlıca işler olarak geniş bir biçimde belirtilmiştir.
slide240

RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Radyasyonun kesin tanısı:

  • Dıştan etki yapan ışınlar, parsiyel global dozimetresi yapılarak ölçülür.
  • İç kontaminasyon ise, total veya parsiyel beden spektrometresi yapılarak ölçülür.
  • Işına maruz kalınan işlerde çalışanların özel kuruluşlar tarafından sürekli denetlenmesi ve hastalıkları halinde bu denetimin sonuçlarından yararlanılması gerekir.
slide241

RADYASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Radyasyonun denetimi:

  • Radyasyonun, işyerlerinde kullanılması ve denetlenmesiyle ilgili tüm hususlar Atom Enerji Kurumu Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.
slide243
Birim alana yapılan

kuvvete basınç denir.

Birimi: Bar, Newton/cm2 , Kg/cm2

Atmosfer, mm (cm) civa şeklindedir.

BASINÇ

slide244
Kuvvetin tatbik edildiği her

noktada bir basınç vardır.

İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda

basınç ise; normal hava basıncının

(atmosfer basıncı) daha fazla veya

daha az olması gereken veya olan

işyerlerindeki basınçtır.

Normal şartlarda hava basıncı76 cm cıva basıncına eşittir.

BASINÇ

slide245
Atmosfer basıncından daha yüksek ya da daha düşük

basınçlı yerlerde çalışan işçilerde;

Kalp, dolaşım, solunum rahatsızlıkları görülebilir.

Normalde 4 atmosfere kadar basınç değişimi organizmada rahatsızlık hissi dışında sağlık sorunu yaratmaz.

BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide246
Balon ve uçak gibi araçlarla süratle yükseklere çıkılması halinde, doğal olarak atmosfer basıncının düşmesi nedeniyle, normal atmosfer basıncı altında dokularda erimiş olan gazların serbest hale gelmesi ile karıncalanma, kol ve bacaklarda ağrılar ile bulanık görme, kulaklarının iç ve dış tarafındaki basınç farkından dolayı kulak ağrıları gibi belirtiler meydana gelir.

Vücuttaki oksijenin parsiyel basıncının düşmesi sonucu anoksemi, taşikardi görülebilir.

BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide247
Denizaltı personeli, dalgıçlar, gemi kurtarıcılarında ise, deniz dibine inildikçe vücut üzerindeki basınç artması görülür.

Bu basıncın 4 atmosferi aşması halinde, kişi solunum ile fazla azot alacağından azot narkozu içine düşebilir.

Karar verme, düşünme ve istemli hareketler kötüleşebilir ve su üstüne çıkılmazsa, şuur çekilmesi baş gösterebilir.

Kişi normal basınca döndüğü

takdirde bu belirtiler hemen kaybolur.

BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide248
Soluma apareyi içine verilen basınçlı havanın bileşimindeki azot yerine helyum ikame edilirse azot narkozunun ortaya çıkması önlenmiş olur.

Yüksek basınç altında, vücuttaki oksijen parsiyel basıncının artması başlangıçta hafif bir rahatsızlık hissi verir. Daha sonra ciddi semptomlar izler. İleri safhada koma hali görülebilir.

BASINCIN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

slide249

Düşük ve yüksek basıncın işçiler üzerinde meydana getirdiği olumsuz etkiler bir meslek hastalığıdır. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’neekli meslek hastalığı listesinde “E-4 Hava basıncındaki ani değişmelerden olan hastalıklar” başlığı ile verilmiştir. Basınç değişikliği nedeni ile görülen akut hadiselerde yükümlülük süresi 3 gün, diğer hadiselerde ise, yükümlülük süresi 10 yıldır.(Sınav içinyükümlülük sürelerini ezberleyelim)

BASINCIN DEĞERLENDİRİLMESİ

slide250
Düşük ve yüksek basıncın gerektirdiği işlerde, çalışanlar mümkünse genç ve tecrübeli işçilerden seçilmelidir.

Ayrıca, bu işlerde çalışacaklar şişman, alkolik ve solunum sistemine ilişkin kronik hastalıklara sahip olmamalıdır.

Bu işlerde çalışmanın devamı süresince periyodik muayeneler oldukça hassas yapılmalı ve kulak, burun, boğaz ve solunum sistemine ilişkin akut yakınması olanlar iyileşinceye kadar işten uzaklaştırılmalıdırlar.

BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

slide251
İşe giriş muayenelerinde tam sistemik muayene yapılmalı, akciğer ve sinüs grafisi çekilmelidir. Büyük eklemler, işe girişte ve her yıl ki periyodik muayenede radyolojik olarak incelenmelidir.

Bu inceleme işçi işten ayrıldıktan sonra da iki yıl tekrarlanmalıdır. Basınç altında kazaya uğrayanlar ile hastalananlar yeniden işe döndürülmemelidirler.

Basınç altında çalışırken uyulması gereken kurallar ve alınması gereken önlemler, basıncın insan vücudundaki etkileri konusunda eğitilmelidirler.

BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

slide252
Basıncın etkisine bağlı bulguların iki yıl sonra bile ortaya çıkabileceği düşünülerek, ilk yardımın ve acil müdahalenin yapılabilmesine olanak sağlayan bilgiler işçinin sürekli taşıyabileceği biçimde üzerinde bulundurulmalıdır.

Yüksek basınç altında çalışmaların yapıldığı işyerinden dekompresyon odası bulunmalıdır. Basınç altında yürütülen işlerde çalışma sırasında sigara ve içki içilmesi, gazlı içeceklerin içilmesi yasaklanmalıdır.

BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

slide253
Basıncın denetim yöntemleri ve yasal düzenlemeler:

Normal atmosfer basıncından düşük veya daha yüksek basınç altında çalışan isçiler, düşük ve yüksek basıncın sebep olduğu olumsuzlukları çok iyi bilmeleri gerekir.

İşverenler düşük ve yüksek basınçlı yerlerde çalıştırdıkları işçilere tüm riskleri öğretmeli ve

önceden gerekli önlemleri almalıdırlar.

Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkındaki Yönetmelik’in 2. maddesinin XXI. şıkkında, basınç altındaki çalışmalara sınırlama getirilmiştir.

BASINCIN ETKİLERİNDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ

slide254

Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerde iniş, çıkış,geçiş dahil çalışılabilecek azami süreler:

  • 20-25 metre derinlik veya 2-2,5 kg/cm2 basınçta 7 saat
  • 25-30 “ “ 2,5-3 “ “ 6 “
  • 30-35 “ “ 3-3,5 “ “ 5 “
  • 35-40 “ “ 3,5-4 “ “ 4 “
  • (Dalgıçlar için bu süre 18 metreye kadar 3 saat, 40 metreye kadar olan derinliklerde yarım saattir.