je woning als pensioen mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in nederland n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland PowerPoint Presentation
Download Presentation
Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 18

Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland - PowerPoint PPT Presentation


  • 144 Views
  • Uploaded on

Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland. Caroline Dewilde (Tilburg University) Neda Delfani (Universiteit van Amsterdam). Onze bijdrage.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland' - avonaco


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
je woning als pensioen mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in nederland

Je woning als pensioen? Mogelijkheden en beperkingen voor verschillende inkomensgroepen in Nederland

Caroline Dewilde (Tilburg University)

Neda Delfani (Universiteit van Amsterdam)

onze bijdrage
Onze bijdrage
  • Vanuit internationaal-vergelijkend sociaal-wetenschappelijk onderzoek kijken naar relatie tussen wonen en pensioenen in verzorgingsstaten
    • NWO AIO-onderzoek: economisch welzijn van ouderen (armoede, ongelijkheid)
  • Achterliggende debat: asset-based welfare state restructuring / eigenwoningbezit als hoeksteen van verzorgingsstaat
  • Opzet:
    • Overzicht
    • What if? Focus op verdelingsvragen
ouder academisch onderzoek afruil tussen eigenwoningbezit en sociale uitgaven
Ouder academisch onderzoek: afruil tussen eigenwoningbezit en sociale uitgaven
  • In landen waar eigenwoningbezit hoog is, zijn sociale uitgaven (vooral voor ouderen) laag
  • Verklaringen:
    • Dure hypotheek op jonge leeftijd: weerstand tegen hoge belastingen (Kemeny)
    • Hypotheekvrije eigendom op latere leeftijd: rondkomen met minder genereus pensioen
    • In landen waar vroeg werd ingezet op eigenwoningbezit / Zuid-Europa: non-beleid, extended familie vangt risico’s op
omgekeerde afruil
Omgekeerde afruil?
  • Sterke stijging van eigenwoningbezit in veel landen
  • Pensionering van babyboomcohorten

H1. toename housing assets => lagere pensioenen?

H2. Lagere pensioenen in de toekomst => meer zelf investeren eigenwoningbezit

  • Weinig empirisch bewijs voor zo’n trend – tot nu toe
    • Op landniveau: stijging van eigenwoningbezit heeft niet geleid tot korting van pensioenvoorzieningen (rekening houdend met privatisering van pensioenen)
waarom niet
Waarom niet?
  • Zowel H1 als H2 moeilijk in kaart te brengen
  • H1.: Beleidsprocessen zijn complex en ‘padafhankelijk’
    • Wat opgaat in periode van groei, gaat niet noodzakelijk op in periode van krimp
    • Voor landen met andere historische achtergrond
    • Belangengroepen beschermen hun verworvenheden, ook al proberen regeringen ‘stiekem’ te besparen
waarom niet1
Waarom niet?
  • H2.:
    • Toename onzekerheid leidt niet tot meer sparen of hogere investeringen in eigenwoningbezit
    • Mensen hebben bijgedragen voor hun latere pensioen
    • Keuzevrijheid en inkomen is beperkt, behalve in landen waar verplichte bijdragen voor pensioenen lager zijn
wat aan onderkant
Wat aan onderkant?
  • Relatie tussen woonstelsel, pensioenen en armoede bij ouderen
  • Eigenwoningbezit beschermt tegen armoede bij ouderen
  • Hoge pensioenen beschermen tegen armoede bij ouderen
  • Altijd een groep aan de onderkant zonder eigen huis en met een laag pensioen
  • Vergeleken met eigenwoningbezit en generositeit van pensioenregelingen, heeft de aanwezigheid van een grote sociale huursector het grootste negatieve effect op het armoederisico (gemeten op verschillende manieren)
wat kunnen we leren van andere landen
Wat kunnen we leren van andere landen?
  • Hoog eigenwoningbezit in Zuid-Europa: deel van intergenerationeel contract (zorg)
  • Hoog eigenwoningbezit in Oost-Europe: privatisering en restitutie, risico eerder dan asset
  • Hoge mate van eigenwoningbezit op zich betekent niet per definitie dat dit ‘bruikbaar’ is
  • Ingebed in specifieke context of welvaartsregime
  • Geen veralgemeenbare ‘afruil’ of subsitutie van het één door het ander
slide10
De woonsituatie van ouderen (65+) in Nederland uitgesplitst naar inkomenscategorie (EU-SILC 2009, gewogen %)
slide11
Fictieve huurwaarde voor eigenwoningbezitters (65+, EU-SILC, gestandaardiseerd jaarbedrag in EURO, gewogen).
slide12
Dus...
  • Eigenwoningbezitters hebben vaker hoog pensioen
  • Mensen met lager pensioen huren of hebben lagere woonwaarde
  • Woningwaarde inzetten als pensioen vereist:
    • Uitbreiding van eigenwoningbezit
    • Voor lagere inkomens
uitbreiding eigenwoningbezit
Uitbreiding eigenwoningbezit?
  • Uitbreiding gefinancierd door hypotheekschuld, deels gefinancierd door overheid
  • Overheidsfinanciering wordt echter ‘opgeslorpt’ door hogere woningprijzen en volatiliteit, grotere toegang was vooral gevolg van deregulering en lage intrestvoeten
  • Te hoge woningprijzen + economische crisis:
    • Negatieve overwaarde
    • Toegang voor starters is erg beperkt geworden
  • Geen garantie op continue en gestage stijging woningprijzen
uitbreiding naar lage inkomensgroepen
Uitbreiding naar lage inkomensgroepen?
  • Gezinsverdunning, gezinsdynamieken, geografische en arbeidsmobiliteit
  • Lage inkomens hebben hoge schuld & meer risicovolle hypotheekvormen
  • Slechtere huizen in slechtere wijken => onzekere opbrengsten en hogere onverwachte kosten
  • Hoger risico op negatieve overwaarde (beperkte mobiliteit, grote restschuld)

=> Risico eerder dan asset?

wie heeft baat bij sterk stijgende woningprijzen
Wie heeft baat bij (sterk) stijgende woningprijzen?
  • Positieve overwaarde is fictief zolang ze niet ‘gerealiseerd’ is
  • Winst gemaakt door de één, wordt betaald door de ander, met name huishoudens die toegang zoeken tot woningmarkt
  • En deels ook door de overheid

Kemeny (1980): perceptie van voor- en nadelen van verschillende woonvormen is vooral ideologisch bepaald – grote mature sociale huursector is maatschappelijk goedkoopste woonvorm

leidt financialisering van eigenwoningbezit tot strategisch gedrag
Leidt ‘financialisering’ van eigenwoningbezit tot strategisch gedrag?
  • In termen van beschermen of verhogen van woonwaarde?
  • Eigenaars willen lage belastingen, hoge inflatie, lage interestvoeten
  • Niet-eigenaars willen lage inflatie en hoge interest
  • Meer begoede eigenaars accumuleren en incasseren meer woningwaarde dan minder begoede eigenaars (‘not in my backyard’)
discussiepunten
Discussiepunten
  • Is een verdere uitbreiding van eigenwoningbezit wenselijk en/of realistisch?
  • Evolutie van woningprijzen is onzeker – bevolking wenst behoud van goede pensioenregeling?
  • Gevolgen van asset-based welfare voor sociale ongelijkheid en solidariteit/samenleving in het algemeen? Terug naar verleden?
  • ‘Winsten’ zijn sterker geconcentreerd bij bepaalde groepen – met intreders (jongeren) als grote verliezers – versterkt ongelijkheden ontstaan op arbeidsmarkt?
  • Dure optie, mogelijk duurder dan combinatie goede pensioenen en sociale huur?