materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl PowerPoint Presentation
Download Presentation
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 18

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl - PowerPoint PPT Presentation


  • 356 Views
  • Uploaded on

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl' - avital


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.

czynniki kszta tuj ce powierzchni polski
Czynniki kształtujące powierzchnię Polski
  • Główne rysy ukształtowania Polski są efektem jej położenia na pograniczu głównych geologicznych jednostek strukturalnych Europy do których należą:
  • prekambryjska platforma wschodnioeuropejska
  • paleozoiczna platforma Europy Środkowej i Zachodniej
  • łuk Karpat (obszar fałdowań  alpejskich) 
  • Oraz przez:
  • Czynniki wewnętrzne:
  • Ruchy górotwórcze
  • Ruchy tektoniczne
  • Procesy wulkaniczne
  • Czynniki zewnętrzne:
  • Denudacji
  • Akumulacji
  • Erozji

A także

  • Zmianami klimatu
  • Działalnością człowieka
cechy rze by powierzchni ziemi w polsce
Cechy rzeźby powierzchni ziemi w Polsce
  • Nachylenie obszaru z południa na północ i ze wschodu ku zachodowi ( świadczą o tym główne kierunki biegu rzek),
  • Zdecydowana przewaga nizin (91% powierzchni kraju),
  • Równoleżnikowa pasowość rzeźby, czyli występowanie na przemian pasów wypukłych i wklęsłych,
  • Rzeźba wysokogórska na południu kraju (3,1% powierzchni),
  • Rozległy krajobraz staroglacjalny w środkowej Polsce i krajobraz młodoglacjalny na obszarze ostatniego zlodowacenia.
pasowo rze by i r wnole nikowy uk ad krain
Pasowość rzeźby i równoleżnikowy układ krain

Charakterystyczną cechą rzeźby Polski jest jej pasowość – równoleżnikowe pasy obniżeń i wyniesień występują na przemian.

Biorąc pod uwagę ogólne rysy ukształtowania powierzchni Polski oraz równoleżnikowy przebieg głównych krain geograficznych, wyróżniamy sześć pasów rzeźby terenu:

Od północy:a) pas obniżeń – pobrzeża Bałtyku: Nizina Szczecińska, Pobrzeże Szczecińskie, Pobrzeże Słowińskie, Pobrzeże Koszalińskie, Pobrzeże Gdańskie, Żuławy Wiślane i Nizina Warmińska.

  • b) pas wyniesień – pojezierza: Pojezierze Pomorskie, Pojezierze Wielkopolskie i Pojezierze Mazurskie.
  • c) pas obniżeń – niziny środkowopolskie: Nizina Wielkopolska, Nizina Śląska, Nizina Mazowiecka, Nizina Podlaska, Polesie Lubelskie.
  • d) pas wyniesień – wyżyny: Wyżyna Śląska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Niecka Nidziańska, Wyżyna Małopolska , Wyżyna Lubelska z Roztoczem.
  • e) pas obniżeń – kotliny i zapadliska podkarpackie: Kotlina Sandomierska i Kotlina Oświęcimska.
  • f) pas wyniesień – góry: Sudety i przedgórze sudeckie, Karpaty i pogórze karpackie.
pobrze a
Pobrzeża
  • Region Pobrzeży Południowobałtyckich to szeroki na kilka, kilkanaście kilometrów pas wzdłuż południowych wybrzeży Bałtyku. Rozciąga się on od Zatoki Kilońskiej aż po Zalew Wiślany.
  • W północnej części kraju rozciągają się Pobrzeża Południowobałtyckie.
  • Należą do nich cztery makroregiony:
  • Pobrzeże Szczecińskie,
  • Pobrzeże Koszalińskie,
  • Pobrzeże Gdańskie i Żuławy Wiślane.
  • Pobrzeża Wschodniobałtyckie
  • Południowa część Niziny Staropruskiej
  • Rzeźba Pobrzeży Południowobałtyckich została ukształtowana przez działanie lądolodu skandynawskiego, rzek, morza i wiatrów. Są to niziny położone przeważnie poniżej 100 m n.p.m z nielicznymi wzgórzami. W rzeźbie terenu przeważają równiny moreny dennej, równiny bagienne, torfowiska czy wzgórza wydmowe
pojezierza
Pojezierza
  • Pojezierza Południowobałtyckie zajmują 77 tys.km2, tj.25 % powierzchni Polski. Jest to region wyróżniający się występowaniem krajobrazów, będących efektem zlodowacenia północnopolskiego. Dominuje tu pagórkowata rzeźba wysoczyzn morenowych, porozcinanych dolinami licznych rzek. Na południowych krańcach regionu wyraźnie rysują się w rzeźbie urozmaicone powierzchnie żwirowo-piaszczystych sandrów.
  • Cechą specyficzną regionu jest występowanie bogactwa jezior polodowcowych o różnej genezie począwszy od długich jezior rynnowych poprzez jeziora wytopiskowe, do małych oczek wodnych. Największe jeziora to: Jeziorak, Gopło, Koronowskie, Wdzydze, Charzykowskie.
  • Do Pojezierzy Południowobałtyckich zaliczamy:
  • Pojezierza Zachodniopomorskie, Pojezierza Wschodniopomorskie, Pojezierza Południowopomorskie , Dolina Dolnej Wisły, Pojezierze Iławskie, Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka, Pojezierze Wielkopolsko-Kujawskie, Pradolina Warciańsko-Odrzańska, Pojezierze Leszczyńskie, Wzniesienia Zielonogórskie
  • Pojezierza Wschodniobałtyckie sa przedłużeniem Pobrzeży Wschodniobałtyckich.
  • Na terenie Polski leży niemal całe Pojezierze Mazurskie i fragment Pojezierza Litewskiego.
  • Rysem charakterystycznym regionu jest rzeźba młodoglacjalna ukształtowana w wyniku północnopolskiego najmłodszego zlodowacenia w Polsce. Rzeźba terenu jest pagórkowata, liczne są pagóry morenowe rozdzielone szerokimi obniżeniami często wypełnionymi jeziorami. Typowe formy rzeźby to ciągi moren, którym towarzyszą rozległe równiny sandrowe. Kulminacje przekraczają 150-200 m n.p.m., a w kilku miejscach ponad 300 metrów (Szeska Góra – 309 m, Tatarska Góra – 301 m).
pojezierza8
Pojezierza

mazurskie

pomorskie

pomorskie

wielkopolskie

niziny rodkowopolskie
Niziny Środkowopolskie
  • Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km2 co stanowi  28% powierzchni kraju. Jednostka ta położona jest w środkowej Polsce.
  • Niziny Środkowopolskie dzielą się na 8 makroregionów:
  • Nizina Południowowielkopolska ,
  • Obniżenie Milicko-Głogowskie,
  • Wał Trzebnicki, Nizina Śląska,
  • Nizina Północnomazowiecka,
  • Nizina Środkowomazowiecka,
  • Wzniesienia Południowomazowieckie,
  • Nizina Południowopodlaska
  • Charakteryzują się rozległymi równinami i obszarami falistymi o małych różnicach wysokości względnej. Jedynie na obszarach, gdzie występują wzgórza morenowe (np. Wał Trzebnicki) różnice wysokości dochodzą do kilkudziesięciu metrów, a rzeźba terenu jest bardziej urozmaicona.
  • W krajobrazie dominują bezjeziorne równiny erozyjno-denudacyjne zbudowane z glin morenowych i piasków ze żwirowymi ostańcami moren i kemów porozdzielane dolinami rzek i kotlinowymi obniżeniami.
wy yny polskie
Wyżyny Polskie

Pas wyżynny rozciąga się na południe od pojezierzy w południowej i południowo-wschodniej Polsce. Obejmuje wyżyny:

  • Wyżyna Śląsko-Krakowska, do której zaliczają się: Wyżyna Śląska, Wyżyna Krakowsko – Częstochowska, Wyżyna Woźnicko-Wieluńska

Rzeźba wyżyny została ukształtowana długotrwałą erozją wodną, co spowodowało powstanie bogatych skalnych form krasowych.

  • Wyżyna Małopolska, do której zaliczają się: Wyżyna Przedborska, Niecka Nidziańska, Wyżyna Kielecka

Jest to region bardzo zróżnicowany pod względem budowy geologicznej i rzeźby terenu. Składa się z wyniesień i obniżeń zbudowanych ze skał kredowych, jurajskich i trzeciorzędowych. W części południowej znajdują się wapienie, na których zalega znacznej miąższości warstwa lessowa. Tutaj też zachodzą zjawiska krasowe.

  • Wyżyna Lubelsko –Lwowska, do której zaliczają się: Wyżyna Lubelska, Roztocze

Wyżyna jest pochylona ku północy i rozczłonkowana erozyjnie na łagodne garby. Ponadto cechą charakterystyczną wyżyny jest występowanie płatów lessu.

Wyżyna Śląsko - Krakowska

Wyżyna Małopolska

Wyżyna Lubelsko -Lwowska

kotliny podkarpackie
Kotliny podkarpackie

Północne Podkarpacie (Kotliny podkarpackie) - pas rzeźby w Polsce, występujący pomiędzy Karpatami, a pasem wyżyn. Dzieli się na cztery części:

Kotlinę Oświęcimską,

Bramę Krakowską,

Kotlinę Sandomierską,

Kotlinę Ostrawską

Są to tereny równinne, lecz czasem występują niezbyt wysokie wzniesienia.

Region ten powstał w zapadlisku tektonicznym podczas orogenezy alpejskiej. Występują najcenniejsze bogactwa mineralne tej krainy: ropa naftowa, sól kamienna, siarka, gaz ziemny i gipsy. W czwartorzędzie zapadlisko wypełnił lądolód zlodowacenia południowopolskiego i pozostawił tu piaski, gliny i iły. Na obszarach pokrytych piaskami uformowały się wydmy śródlądowe. Dominują tutaj lekko pofalowane równiny znajdujące się na wysokości od 150 do 200 m n.p.m. Najniżej położone dno kotlin leży na wysokości 138 m n.p.m., a najwyższe wzniesienia dochodzą do 280 m n.p.m.

sudety i przedg rze sudeckie
Sudety i Przedgórze Sudeckie
  • Ukształtowanie powierzchni regionu jest powiązane z trzeciorzędowymi ruchami tektonicznymi, w wyniku, których powstały góry zrębowe o wysokościach od 700 do 1600 m. Ten łańcuch górski występuje na obszarze południowo-zachodniej Polski i północnych Czech, stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech;
  • Wyróżnia się tu 5 makroregionów:
  • Przedgórze Sudeckie (Masyw Ślęży, Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie, Wzgórza Strzegomskie, Równinę Świdnicką , Kotlinę Dzierżoniowską, Obniżenie Otmuchowskie, Przedgórze Paczkowskie )
  • Pogórze Zachodniosudeckie,
  • Sudety Zachodnie,( G. Izerskie, G. Kaczawskie, Karkonosze, Rudawy Janowickie, Kotlina Jeleniogórska),
  • Sudety Środkowe ( G. Wałbrzyskie, G. Kamienne, G.Sowie, G. Bardzkie, G. Stołowe, G. Orlickie, G. Bystrzyckie, Kotlina Kłodzka, Obniżenie Nowej Rudy, Obniżenie Ścinawki),
  • Sudety Wschodnie ( G. Złote, Masyw Śnieżnika, G. Opatowskie)
  • najwyższe Sudety Zachodnie - najwyższy szczyt Śnieżka* 1602 m n.p.m. w Karkonoszach,
  • Sudety Środkowe - najwyższy szczyt Orlica* 1084 m n.p.m. również w Górach Orlickich,
  • Sudety Wschodnie - najwyższy szczyt Śnieżnik* 1425 m n.p.m. w Masywie Śnieżnika.
  • Sudety mają bardzo urozmaiconą rzeźbę. W Karkonoszach spotykamy plejstoceńskie formy polodowcowe oraz strome stoki i zrównane wierzchowiny, urozmaicone granitowymi skałkami. W Górach Kamiennych i G. Wałbrzyskich występują formy powulkaniczne, a G. Stołowe zbudowane są z piaskowców i margli i są jedynymi w Europie górami płytowymi,
  • Najstarsze z Sudetów są Góry Sowie, które powstały już w prekambrze; nastepnie w orogenezie kaledońskiej powstały m.in. G. Bystrzyckie, G. Orlickie, Masyw Śnieżnika, G. Kaczawskie, a w orogenezie hercyńskiej m.in: G. Wałbrzyskie i Karkonosze

* Najwyższe szczyty po polskiej stronie

krajobrazy sudet w
Krajobrazy Sudetów

Śnieżka

G. Stołowe

G. Sowie

karpaty
Karpaty
  • Karpaty łańcuch górski w środkowej Europie ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m., natomiast w Polsce najwyższym szczytem są Rysy 2 499 m n.p.m
  • Polskie Karpaty dzielą się na
  • Karpaty Zachodnie (Pogórze Zachodniobeskidzkie, Beskidy Środkowe, Beskidy Zachodnie, Pogórze Środkowobeskidzkie)

Region zbudowany jest z naprzemianległych łupków, piaskowców i zlepieńców zwanych fliszem karpackim. Składa się z pasma Pogórzy mających postać licznych, zaokrąglonych, często spłaszczonych garbów oddzielonych głębokimi dolinami rzek

  • Karpaty Wschodnie ( Beskidy Wschodnie) ( Bieszczady)
  • Centralne Karpaty Zachodnie ( Tatry, Obniżenie Orawsko-Podhalańskie)

Region składa się z łańcuchów górskich zbudowanych ze skał magmowych i metamorficznych oraz zalegających na nich pokrywach ze skał osadowych z przewagą wapieni, a także oddzielających je kotlin pokrytych fliszem podhalańskim (łupki ilaste wraz z piaskowcami i mułowcami) i w niektórych miejscach osadami jeziornymi oraz akumulacji rzecznej. Rzeźba Karpat została ukształtowana przez lodowce. Najlepiej to widać w najwyższych pasmach górskich, takich jak Tatry, gdzie można zaobserwować doliny U-kształtne, spadające do nich doliny zawieszone a także moreny boczne i jeziora polodowcowe. W wyniku erozji i wietrzenia stoki najwyższych partii gór przyjęły formę ostrych i poszarpanych grani, stromych żlebów, a u ich podnóża stożków piargowych.

krajobrazy karpat
Krajobrazy Karpat

Kasprowy Wierch-Tatry Zachodnie

Tarnica Bieszczady

Rysy

Beskid Żywiecki

Babia Góra

mapa hipsometryczna polski
Mapa hipsometryczna Polski

m n.p.m

2000

1500

1000

700

500

400

300

200

100

0

krzywa hipsograficzna polski
Krzywa hipsograficzna Polski

Powierzchnia lądowa ( z wodami śródlądowymi) Polski wynosi

311,9 tyś km 2

Polska jest krajem nizinnym.

Niziny ( do 300m n.p.m., najczęściej jednak są to wysokości między 50 a 150 metrów nad poziomem morza) zajmują 91,3% powierzchni Polski,

Wyżyny (oficjalnie powyżej 300m n.p.m., w Polsce poziomice wyżyn zaczynają się już od 200 m n.p.m. do 400 m n.p.m. ); zajmują 5,6% powierzchni Polski,

Góry powyżej 500 m n.p.m. zajmują zaledwie 3,1 % powierzchni Polski,

Depresje zajmują 0,2%

Średnia wysokość lądu wynosi 173 m n.p.m., dla porównania średnia wysokość Europy to 272 m n. p. m. największa jest średnia wysokość Antarktydy 2040 m n.p.m.

Najwyżej położony punkt Rysy2499 m n.p.m.,

Najniżej położony punkt: Raczki Elbląskie

-1,8 m p.p.m

m n.p.m

Rysy 2499

góry

2000

wyżyny

niziny

1500

1000

500

0

20

40

60

80

100 %

200 m p.p.m