Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori - PowerPoint PPT Presentation

inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u crnoj gori n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori PowerPoint Presentation
Download Presentation
Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

play fullscreen
1 / 88
Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
222 Views
Download Presentation
amable
Download Presentation

Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

  1. Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

  2. METODOLOGIJA • Ad hoc f2fanketa u kući ispitanika • Prikupljanje podataka na uzorku reprezentativnom za populaciju građana Crne Gore starih 18+ godina • Veličina ciljne populacije: 498,385 • Veličina uzorka: 1039(sa 131uzoračkom tačkom) • Tip uzorka: stratifikovani troetapni uzorak verovatnoće sa sledećim etapama: • Jedinica prve etape - teritorija biračkog mesta – približna veličina oko of 200 HH (PPS sa verovatnoćom proporcionalnom veličini) • Jedinica druge etape - domaćinstva odabrana metodom slučajnog koraka počev od datih adresa (SRSWoR) • Jedinica treće etape – članovi domaćinstva izabrani sa istom verovatnoćo (SRSWoR) – Kish tablice • Stratifikacija se vrši po: • Tipu naselja – urban/rural • 4 geo-ekonomska regiona • Post stratifikacija se vrši po: polu, starosti, tipu naselja i geo-ekonomskim regionima • Kontrola terenskog rada obuhvata 12% od ukupnog broja anketiranih u svim stratumima proporcionalno veličini uzorka, alogička kontrola i kontrola konzistencije se vrši u 100% slučajeva • Period prikupljanja podataka: od 30. novembra do 05. decembra 2010. • 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 05% je (03.5%, 06.5%) • 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 20% je (17.3%, 22.7%) • 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 40% je (36.7%, 43.3%)

  3. UZORAK

  4. UVODNA SEKCIJA

  5. Možete li mi reći koji izraz Vi lično najčešće koristite kada su u pitanju djeca čije su tjelesne, umne ili čulne sposobnosti ispod prosječnih mogućnosti djece u njihovom uzrastu? Baza: Ukupna ciljna populacija • U ovom talasu istraživanja je primjećen značajan rast upotrebe termina “djeca sa posebnim potrebama” i “djeca ometena u razvoju”. • Osim ovih termina, u populciji se i dalje u velikoj mjeri koriste nekorektni termini kao što su, “hendikepirana djeca” i “djeca sa invaliditetom”. • Važno je napomenuti da je značajno opao i procenat onih koji koriste termine kao što su: “djeca sa invaliditetom”, “jadni, nesrećni”, “defektna deca”… Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  6. SVIJEST O DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU

  7. Da li poznajete neko dijete sa smetnjama u razvoju ili nekoga (rođak, prijatelj, poznanik i sl.) čije dijete ima ovakve ili slične smetnje? Baza: Ukupna ciljna populacija Kao i u avgustu, velika većina građana (68%) poznaje neko dijete sa smetnjama u razvoju ili roditelja čije dijete ima ovakve ili slične smetnje - nisu nađene razlike između 1. i 2. talasa Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  8. Koliko često dolazite u kontakt sa djecom sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija • 8% građana ima svakodnevni kontakt sa djecom sa smetnjama u razvoju, 11% nekoliko puta nedjeljno. • Svaki peti građanin kaže da nema nikakav kontakt sa djecom sa smetnjama u razvoju a 8% jednom godišnje. Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  9. Sveukupno gledano, koliko ste informisani o djeci sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija • Može se reći da su građani i dalje generalno nedovoljno informisani o djeci sa smetnjama u razvoju – nisu nađene značajne razlike između 1. i 2. talasa. Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  10. Po Vašem mišljenju, među djecom starosti do18 godina, koliki procenat čine djeca sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija • U odnosuna period prijesprovođenjakampanje “Govorimo o mogućnostima” značajno je porastaoprocenatgrađana koji smatrajuda populacijidjece do 18 godinaimaizmeđu 5 i 10%djecesasmetnjama u razvoju. • Takođe, značajno je smanjenprocenatgrađana koji nemaju jasnu predstavu o tome koliko ima djece sa smetnjama u razvoju. Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  11. STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU

  12. STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU • Socijalna distanca prema različitim grupama djece sa smetnjama u razvoju se razlikuje: • Kao i u prethodnom krugu najveću socijalnu distancu građani imaju prema djeci sa težim emocionalnim poremećajima (neuroze, psihoze i sl) i prema djeci sa težim poremećajima socijalizacije (socijalno neprihvatljivo ponašanje). • Sa druge strane, najmanju socijalnu distancu građani imaju prema djeci sa težim oštećenjima vida i sluha, kao i djeci sa poremećajima govora. • Kada posmatramo pojedinačne odnose, u odnosu na period prijerealizovanjakampanje “Govorimo o mogućnostima” stepen prihvatljivosti prema određenim kategorijama djece sa teškoćama se statističkiznačajnopovećao: • Kadsu u pitanjudjecasatežim emocionalnim poremećajimadošlo je do statističkiznačajnogpovećanjaprihvatljivostisvihodnosa • Prihvatljivostsvihodnosa, osimspremnostinasuživot u istomnaselju, značajno je porasla i zasledećegrupedjecesateškoćama u razvoju: djecu sa težim oštećenjem vida, slijepu djecu, djecu sa težim oštećenjem sluha, gluvu djecu, djecu sa tjelesnim oštećenjima, kao što su trajna deformacija ili nedostatak nekog dijela tijela, djecu koje se otežano kreću ili su sasvim nepokretna i djecu sa poremećajima govora. • Takođe, koddjece kojaboluju od hroničnih oboljenja koja se ne prenosedošlo je do povećanjaprihvatljivostisvihodnosaosimprihvatljivostisuživota u istomnaselju i spremnostigrađana da njihovadjecaidusadjecom koja boluju od hroničnih oboljenja koja se ne prenose u istoodjeljenje • Povećanjeprihvatljivostiodnosasadjecomsaintelektualnimnedostacimai oštećenjimaprimjećeno je kodsvihodnosaosimpovećanjaprihvatljivostisuživota u istomnaselju i spremnosti da u odraslom dobu prihvate da djecaispitanikastupe u brak sa djecom kojaimajuintelektualnenedostatke i oštećenja. • Čak i koddjecesa težim poremećajima socijalizacijeuočeno je povećanjespremnosti da djecaispitanikaidusa tom djecomu istirazred. Na žalostkadagovorimo o tojkategoriji to je jedinopoboljšanjeodnosakoje je uočeno. Which of the following relations are more acceptable for you

  13. Dijete sa težim oštećenjem vida - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  14. Slijepo dijete - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  15. Dijete sa težim oštećenjem sluha - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  16. Gluvo dijete - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  17. Dijete sa tjelesnim oštećenjem, kao što su trajna deformacija ili nedostatak nekog dijela tijela - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  18. Dijete koje se otežano kreću ili su sasvim nepokretna - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  19. Dijete koje boluje od hroničnih oboljenja koja se ne prenose, kao što su astma,srčane mane,hemofilija,leukemija i druga - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  20. Intelektualni nedostatci i oštećenja,kao što su niska inteligencija,autizam,teži poremećaj pažnje,trajen poteškoće u učenju i sl. - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  21. Dijete sa težim emocionalnim poremećajima,kao što su diječije neuroze,psihoze,emocionalne promene nastale neurološkim oštećenjima - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  22. Dijete sa težim poremećajima socijalizacije,kao što su hiperaktivno,agresivno ili neko drugo socijalno neprihvatljivo ponašanje - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  23. Dijete sa poremećajima govora - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  24. PRIHVATLJIVOST ODNOSA Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  25. Odnos društva prema djeci sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija • U odnosu na prethodni krug istraživanja procenat građana koji smatraju da su djeca sa smetnjama u razvoju jednako vrijedni članovi društva kao i svi ostali građani je porastao za 10%, što je statistički značajno na nivou 0.05. • Ogromna većina građana (95%) smatra da država i društvo treba da učine sve što je u njihovoj moći da obezbijede jednake mogućnosti za djecu sa smetnjama u razvoju (rast od 3% u odnosu na prethodni krug). • Da takva pomoć društva i države ne može značajno da pomogne djeci sa teškoćama smatra 22% građana Crne Gore što je čak za 14% manje nego u prethodnom krugu. U istom smislu govori i podatak da u odnosu na prethodni krug čak 12% manje građana smatra da se, uprkos svem trudu, ova djeca ne mogu u potpunosti uklopiti u sredinu kao ostala djeca.

  26. Stepenslaganja – Ne slažem se (ocjene 1 + 2 ) Stepen slaganja – Slažem se (ocjene 4 + 5 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  27. Koja od sledeće dvije tvrdnje je bliža Vašim stavovima? Baza: Ukupna ciljna populacija • Da bi dijetesasmetnjama u razvojuprevashodnotrebalo da se prilagođavaživotu u društvu, uzpomoćporodice i okolinesmatra 40% građana Crne Gore (12% više nego u prethodnom krugu). • Uvjerenje da dijete treba da se prilagođava sredini nešto je izraženije kod osoba sa nižim obrazovanjem ali i kod onih koji imaju veće prihode. Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  28. Which of the following two statements is closer to your views? Baza: Ukupna ciljna populacija • Svaki peti stanovnik Crne Gore smatra da je U POTPUNOSTI moguće dijete sa smetnjama u razvoju osposobiti za život u društvu pružanjem stručne pomoći i posebnim odnosom društva i institucija (što je za 6% više nego u periodu koji je prethodio kampanji “Govorimo o mogućnostima”.) Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  29. OBRAZOVANJE DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU

  30. Stav prema inkluzivnom obrazovanju Baza: Ukupna ciljna populacija

  31. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Slažem se ( 4 + 5 ) Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Baza: Ukupna ciljna populacija

  32. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Ne slažem se ( 1 + 2 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  33. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Na skali od 1 do 5, pri čemu 1 znači Uopšte se ne slažem a 5 U potpunosti se slažem, ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji. Prosječne ocjene; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  34. Stav prema inkluzivnom obrazovanju • Građani imaju pozitivnije stavove prema inkluzijinegošto je to bio slučaj u perioduprijekampanje “Govorimo o mogućnostima” • 80% građana Crne Gore smatra da bi arhitektonsko prilagođavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države, što je za 6% više nego što je to bio slučaj u prethodnom krugu istraživanja. • 64% građana smatra da pohađanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj. U odnosuna period koji je prethodiosprovođenjukampanje “Govorimo o mogućnostima” ovajrast od 7% predstavljaznačajnopovećanje. • Ako overezultateposmatramokrozprosječneocjenemožemozaključiti da je u odnosunaprethodnikrugistraživanjaznačajnoporastaostepenslaganjasasledećimtvrdnjama: • Da bi arhitektonsko prilagođavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države i društva (prosječnaocjena u avgustu 3.9 a u decembru 4.2). • Da pohađanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj (prosječnaocjena u avgustu 3.5 a u decembru 3.9). • Da i kad prođu kroz svoje obrazovanje, djeca sa posebnim potrebama imaju manje šanse da se zaposle nego ostali građani istog nivoa obrazovanja. (prosječnaocjena u avgustu 3.7 a u decembru 3.8).

  35. PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU

  36. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Baza: Ukupna ciljna populacija

  37. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Na skali od 1 do 5, pri čemu 1 znači Uopšte se ne slažem a 5 U potpunosti se slažem, ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji. Prosječne ocjene; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  38. PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU • Mišljenja o tome da li je za djecu sa smetnjama u razvoju bolje da borave u specijalizovanim ustanovama ili da žive u sopstvenim porodicama su i dalje podijeljena –značajno je da institucionalizaciju podržava 6% građana manje nego u periodu koji je prethodiokampanji “Govorimo o mogućnostima”(40%). Takođe, za 9% je porastaoprocenatgrađana koji se ne slažusatrvdnjom da sudruga djeca obično zapostavljena u porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju. • Procenatgrađana koji porodice djece sa smetnjama u razvoju vide kao žrtve nesrećnog slučajamanji je za 8%. • Da je djete koje ostane bez roditeljskog staranja bolje smjestiti u hraniteljsku porodicu nego u dom smatra 52% - što je gotovo identičan procenat građana kao i u prošlom krugu. • Većina (85%) smatra da je porodicama u kojima živi dijete sa smetnjama u razvoju neophodna podrška šireg društva. Ako detaljnije ispitamo percepciju ovih porodica, vidjećemo da građani takođe smatraju (73%) da roditelji ove djece obično u potpunosti moraju da im podrede život. 59% smatra da roditelji ove djece često zauzimaju previše zaštitnički stav, što vodi većoj izolaciji djeteta. • Što se tiče percepcije položaja druge djece u ovim porodicama, 40% građana smatra da u njima druga djeca obično bivaju zapostavljena ipak, 84% smatra da djeca iz ovih porodica nauče da budu pažljivija i tolerantnija. • Ako overezultateposmatramokrozprosječneocjenemožemozaključiti da je u odnosunaprethodnikrugistraživanjaznačajnoopaostepenslaganjasasledećimtvrdnjama: • Roditelji koji podižu djecu sa smetnjama u razvoju obično u potpunosti moraju da mu podrede život. (prosječnaocjena u avgustu 3.9 a u decembru 3.8). • Žao mi je porodica u kojima živi dijete sa smetnjama u razvoju, jer su žrtve nesrećnog slučaja.(avgust 4.0 ,decembar 3.7). • Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju previše zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije djeteta od druge djece. (prosječnaocjena u avgustu 3.7 a u decembru 3.5). • U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju, druga djeca obično bivaju zapostavljena. (prosječnaocjena u avgustu 3.3 a u decembru 3.1). • Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u specijalizovanim ustanovama nego da žive u svojim porodicama, jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno obučeni za rad sa njima. (avgust 3.3 ,decembar 3.0).

  39. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Slažem se ( 4 + 5 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  40. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Ne slažem se ( 1 + 2 ) Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Baza: Ukupna ciljna populacija

  41. Po vašem mišljenju da li bi država trebala da pruži finansijsku pomoć porodicama sa djecom zaostalom u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  42. INKLUZIJA DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU U DRUŠTVO

  43. Kako biste, prema sopstvenim mjerilima, ocijenili uslove za normalan život i razvoj djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori? Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 • U odnosu na prethodni krug istraživanja, građani Crne Gore imaju značajnopozitivnije mišljenje o uslovima za život djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori. • U avgustu je uslove za život djece sa smetnjama ocjenjivalo loše 45% građana u decembru je iste ocjene dalo svega 32%. • Procenat onih koji su dali osrednje ocjene gotovo da se nije promijenio između dva talasa istraživanja. • Dok je u avgustu svega 10% građana smatralo da su uslovi za život djece sa smetnjama u Crnoj Gori dobri u decembru je taj procenat značajno veći (21%). Prosječna ocjena u avgustu: 2.6 Prosječna ocjena u decembru: 2.9

  44. Prava djece u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 • Procenat građana koji smatraju da se prava djece u Crnoj Gori poštuju značajno je porastao. • U avgustu je svega 27% građana smatralo da se prava djece u Crnoj Gori poštuju a u decembru je taj procenat značajno veći i iznosi 39%. • Mišljenja o poštovanju prava djece sa smetnjama u razvoju u odnosu na ostalu djecu su i dalje podijeljena – 44% građana smatra da se njihova prava poštuju podjednako kao prava druge djece što je za 7% manje nego u prethodnom talasu,a 43% da se njihova prava poštuju u manjoj mjeri. • Preostalih 13% smatra da se prava djece sa smetnjama u razvoju poštuju više nego prava ostale djece.

  45. Prema onome što znate o toj konvenciji i posmatrajući položaj djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori, u kojoj mjeri se, po Vašem mišljenju, u Crnoj Gori poštuju prava djece sa smetnjama u razvoju zagarantovana Konvencijom UN o pravima djeteta? Baza:oni koji su čuli za UN Konvenciju o pravima deteta (78% ukupna ciljna populacija) Baza: Ukupna ciljna populacija Da li ste čuli za Konvenciju Ujedinjenih Nacija (UN) o pravima djeteta? • 42% građana, 18% više nego što je to bio slučaj prije kampanje, smatra da se u Crnoj Gori poštuju prava djece sa smetnjama u razvoju zagarantovana Konvencijom UN o pravima djeteta • Za Konvenciju Ujedinjenih nacija čulo je 78% građana, 11% više nego što je to bio slučaj prije kampanje. Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  46. Šta je, po Vašem mišljenju, najbolji način da se pomogone djeci sa smetnjama u razvoju, da im se olakša život u našem društvu? Baza: Ukupna ciljna populacija • Pozitivan stav prema institucionalnoj zaštiti djece sa smetnjama u razvoju je značajno smanjen nakon kampanje. Tako, kao najbolji način da se pomogne djeci sa smetnjama u razvoju kroz njihovo zbrinjavanje u posebnim institucijama u avustu je navelo 40% građana a u decembru je taj procenat značajno opao i sada iznosi 21%. • Dok je u prethodnom krugu 30% građana smatralo da bi institucionalno zbrinjavanje trebalo da bude rezervisano samo za manji broj težih slučajeva, dok većina treba da bude uključena u sve društvene aktivnosti nakon kampanje je taj procenat značajno porastao i sada iznosi 43%. • 17% građana smatra da sva djeca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo i da mu se prilagode, u okviru svojih mogućnosti (4% više nego u avgustu). • 18% građana smatra da šire društvo treba da krene u susret ovoj djeci i da se prilagođava njihovim specifičnostima(6% više nego u avgustu). Statistički značajna razlika na nivou 0.05

  47. EFEKTI KAMPANJE

  48. Da li ste u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra, primijetili neke kampanje vezane za djecu sa smetnjama u razvoju, bilo na televiziji, radiju, novinama, bilbordima, kroz promociju javnih ličnosti ili intervjue? Baza: Ukupna ciljna populacija • Na pitanje da li su u prethodna 3 mjeseca primijetili neku kampanju vezanu za rani razvoj djece, 70% ispitivane populacije je odgovarilo potvrdno.

  49. Da li se sećate ko je pokretač/ ko su pokretači inicijatori ove kampanje? Višestruki odgovori; Baza: Oni koji su primetili u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra, primijetili neke kampanje vezane za djecu sa smetnjama u razvoju, bilo na televiziji, radiju, novinama, bilbordima, kroz promociju javnih ličnosti ili intervjue: (70% ukupna ciljna populacija)

  50. Unicef, Vlada Crne Gore, Delegacija Evropske unije i Udruženja roditelja djece sa smetnjama u razvoju su u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra imali kampanju vezanu za djecu sa smatnjama u razvoju „Govorimo o mogućnostima“. Da li ste primijetili ovu Unicefovu kampanju? Baza: Ukupna ciljna populacija • I na promptno pitanje da li su vidjeli kampanju Unicefa, Vlade Crne Gore, Delegacije Evropske unije i Udruženja roditelja djece sa smetnjama u razvoju gotovo identičan procenat ispitanika je odgovorio potvrdno, tačnije njih 71%.