slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
به نام او كه در همين نزديكي‌ست

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 96

به نام او كه در همين نزديكي‌ست - PowerPoint PPT Presentation


  • 122 Views
  • Uploaded on

به نام او كه در همين نزديكي‌ست. مرجع‌شناسي علوم و فنون درآمدي بر نمايه‌سازي و چكيده‌نويسي. مارك تواين:. نوشتن در واقع مرتب كردن واژه‌ها در رديف‌هايي بر روي كاغذ است و چون واژه‌ها در فرهنگ لغت موجود هستند پس هر كس مي‌تواند بنويسد. مفهوم نمايه.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'به نام او كه در همين نزديكي‌ست' - adelie


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide3
مارك تواين:

نوشتن در واقع مرتب كردن واژه‌ها در رديف‌هايي بر روي كاغذ است و چون واژه‌ها در فرهنگ لغت موجود هستند پس هر كس مي‌تواند بنويسد

slide4
مفهوم نمايه

نمايه‌ها با ارائه نشانه‌ها و علائم، و همچنين نشان دادن راه‌هاي ميان‌بر، نظام‌مند و مؤثر به مسافران جاده‌هاي اطلاعاتي در رسيدن به مقصد ياري مي‌رسانند

slide5
مفهوم نمايه

ليست شماره‌هاي ذخيره‌شده در گوشي تلفن همراه شما يك نمايه است

slide6
مفهوم نمايه

فركانس‌هاي ذخيره‌شده روي راديو پخش‌ خودروها يك نمايه است

slide7
مفهوم نمايه

كارت ملّي شما براي سازمان ثبت احوال يك نمايه است

slide8
مفهوم نمايه

در بازي فوتبال و در هنگام سانتر توپ به قصد گشودن دروازه حريف ممكن است چند حالت اتفاق بيفتد:

1- دريافت‌كننده توپ ارسالي را از دست بدهد

2- مدافع يا دروازه‌بان حريف توپ را دفع كند

3- توپ ارسالي بدون برخورد با كسي از زمين خارج شود

4- توپ ارسالي به گل تبديل شود

slide9
مفهوم نمايه

در هنگام پختن غذا نيز به همين ترتيب:

1- غذا به هردليلي بسوزد

2- غذا به هر دليلي شور شود

3- غذا به هر دليلي بي نمك شود

4- غذا عالي و بي‌نقص از كار در بيايد

slide10
مفهوم نمايه

و نهايتاً در هنگام استفاده از نمايه نيز به همين ترتيب:

1- اطلاعات وجود دارد، اما ما چيزي پيدا نمي‌كنيم

2- اطلاعات پيدا مي‌شود، اما آن چيزي نيست كه مورد نظر ما بوده

3- تنها بخشي از اطلاعات يافت مي‌شود

4- دقيقاً همان اطلاعاتي را كه نياز داريم پيدا مي‌كنيم

slide11
كاركردهاي اصلي نمايه

1- به حداقل رساندن زمان براي جستجوي اطلاعات

2- به حداكثر رساندن ضريب موفقيت جستجوي كاربر

slide12
ماهيت نمايه

فضاي نمايه به نسبت خود سند داراي واژگان بسيار كمتري است اما جوهره و روح سند اصلي را در خود كاملاً حفظ نموده است

فضاي كلّي سند يا مدرك

فضاي نمايه يا چكيده

slide13
نمايه‌ساز كيست؟

شخصي است كه نخست سند يا مدرك را تحليل نموده، آنگاه خود را در جايگاه كاربر قرار داده، و در نهايت بر اساس واژه‌هايي كه تصور مي‌كند كاربر با آن واژه‌ها به جستجوي موضوعات مي‌پردازد به سند مورد نظر واژه‌هاي موضوعي اختصاص مي‌دهد

slide14
نمايه‌ساز كيست؟

يادمان باشد كه نمايه‌ساز فقط در كتابخانه‌ها حضور ندارد بلكه هر سازمان يا مؤسسه‌اي بنا بر نيازهاي اطلاعاتي خاص خود و منابعي كه در مجموعه خود دارد از متخصصان نمايه‌سازي در اين راستا بهره‌مند مي‌گردد

و همچنين يادمان باشد كه نمايه‌ساز فقط به نمايه‌سازي مقالات و مجلات نمي‌پردازد بلكه يك نمايه‌ساز مسلط به طراحي نمايه براي كتاب، نقشه، پايگاه‌هاي اطلاعاتي، تابلوهاي نقاشي، صنايع هنري، و... نيز مي‌پردازد.

slide16
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide17
توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

نياز استفاده كننده

توليد و گردآوري اطلاعات براي يك نظام اطلاع‌رساني مستلزم توجه به دو مطلب است

موانع اقتصادي

نظام‌هاي بازيابي اطلاعات ارزش پولي دارند و هميشه بايد بين آنچه كه دوست داريم داشته باشيم و آنچه كه مي‌توانيم خريداري نماييم موازنه‌اي ايجاد نماييم

slide18
توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

بازيابي داده‌ها

نظام چه نوع بازيابي را پشتيباني مي‌كند

بازيابي مرجع

بازيابي متن

در هنگام تهيه اطلاعات براي يك نظام اطلاع‌رساني دو عامل مدّ نظر قرار مي‌گيرد

نياز به داده‌هاي حقيقي

نيازهاي حل مشكل براي كاربر كدام‌اند

نياز به يك يا چند سند

نياز به جستجوي كامل

slide21
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide22
تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب‌زدن توسط اصطلاحات نمايه‌اي

هر اثري به محض ورود به يك نظام اطلاعاتي نيازمند پردازش است

اين پردازش براي آنكه به بهترين شيوه امكان‌پذير گردد نيازمند وجود يك نماينده (proxy)در ساختار جستجوي آن نظام اطلاعاتي است

به نظر شما نماينده‌ها در يك نظام اطلاعاتي چه چيزهايي مي‌تواند باشد؟

slide23
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide24
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide25
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide26
نقش و جايگاه سازماندهي اطلاعات در نمايه‌سازي

الگوي بازيابي اطلاعات در نظام‌هاي اطلاع‌رساني چيست؟

توليد و گردآوري اطلاعات براي نظام اطلاع‌رساني

تجزيه و تحليل پيشينه‌ها و برچسب زدن به آنها به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

ذخيره‌سازي پيشينه‌ها به صورت دستي يا رايانه‌اي

ساز و كارهاي لازم براي بازيابي اطلاعات عبارتند از

برچسب خوردن پرسش كاربر به وسيله اصطلاحات نمايه‌اي

بازيابي مدارك منطبق با پرسش كاربر

بازخورد كاربر و احتمال تكرار چندباره جستجو

slide27
فرآيند جستجو

بيان نياز اطلاعاتي

تجزيه و تحليل درخواست

ترجمه درخواست به زبان نظام

تدوين راهكار جستجو

اصلاح درخواست اطلاعاتي

انجام جستجو

خير

لحاظ شدن همه گزينه‌ها

خير

رضايت

بله

بله

كامل شدن جستجو

پايان

slide28
رابطه نمايه‌سازي، چكيده‌نويسي و جستجو

سند يا منبع اطلاعاتي

ابزارهاي نمايه‌سازي

نمايه

چكيده

كاربر

slide31
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide32
نمايه الفبايي يا واژه‌اي

شكل كلي و غالب نمايه‌هاي امروزي است

نام‌ها يا مدخل‌ها در محل الفبايي خود درج شده‌اند

اساسي‌ترين مانع در استفاده از آن‌ها مشكل مربوط به مترادف‌ها و پراكندگي مدخل‌هاست

slide33
نمایه الفبايي يا واژه ای

ساده ترین شکل نمایه است

بورکو و برنیر(1978):

نمایه ای که در ایجاد آن از واژه هایی که خود نویسنده در اثر خویش به کار برده استفاده می شود به این مفهوم که این نمایه، کاربر را به واژه هایی که نویسنده مدرک استفاده می کند- و نه الزاما به مفاهیم مطرح شده در آن- هدایت می کند.

کلیولند و کلیولند(2001):

این نمایه ها، اسامی خاص و واژه های مورد استفاده نویسنده را فهرست می کنند؛ و فهرستی از اصطلاحاتی می باشند که دقیقاً در متن مدرک وجود دارند.

نمایه های واژه ای معمولاً کشف اللغات(Concordance) نامیده می شوند

slide34
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide35
نمايه مؤلف

نقاط مدخل آنها شامل اسامي افراد، سازمان‌ها، پديدآورندگان تنالگاني، و... مي‌باشند

براي ايجاد آن‌ها مي‌توان از رويكرد موضوعي غيرمستقيم بهره برد يعني با نويسندگان پيشتاز يا مشهور كار خوشه‌بندي اسناد و منابع را انجام داد

slide36
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide37
نمايه كتاب

در انتهاي اغلب كتاب‌ها به چشم مي‌خورد

هدف از طراحي آن تسريع در بازيابي اطلاعات موجود در كتاب است و به هيچ عنوان جايگزين اطلاعات موجود در كتاب نيست

slide38
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide39
نمايه استنادي

شامل فهرستي از مقالات و همچنين فهرستي فرعي از مقالات منتشرشده‌اي است كه به آن مقالات استناد كرده‌اند

براي خوشه‌بندي اسناد و منابع به منظور قراردادن آن‌ها در گروه‌هاي موضوعي مشابه بسيار مؤثر است

مزيت اصلي آن اين است كه برخلاف نمايه‌هاي سنتي حركت رو به جلو نيز دارد يعني مشخص مي‌كند كه چه مقدار از ايده‌هاي پيشين در ايجاد ايده‌هاي جديد نقش داشته‌اند

در اين نمايه فرض مشخص اين است كه ما بيشتر به مؤلف اثر تكيه مي‌كنيم تا دانش نمايه‌ساز زيرا مؤلف را قابل‌ترين فرد براي تشخيص مواد مرتبط با موضوع خود مي‌پنداريم

slide40
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide41
نمايه رده‌اي

مدخل‌هاي آن بر اساس رده‌ها يا سرعنوان‌هاي موضوعي مرتب مي‌شود

هر چند استفاده از آن‌ها براي متخصصان ساده و كاربردي‌تر است اما كاربران عادي در استفاده از اين نمايه‌ها دچار مشكل مي‌شوند زيرا اغلب با نمايه‌هاي الفبايي راحت‌تر هستند

slide42
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide43
نمايه همارا

نوعي نمايه كه به زمان و نحوه تركيب اصطلاحات نمايه‌اي اشاره دارد

دو نوع عمده آن عبارتند از ”پيش همارا“ و ”پس همارا“

پايه و اساس بسياري از نظام‌هاي بازيابي اطلاعات در حال حاضر همين نمايه و نوع ”پس‌همارا“ مي‌باشد

slide44
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide45
نمايه درهمكرد

تركيبي از چند نمايه كه در طول زمان خاصي منتشر مي‌شوند مثل CBI

بيشتر براي مجلات علمي و كارهاي بزرگ و مهم بكار مي‌روند

slide46
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide47
نمايه چهريزه‌اي

در اين نمايه‌ها هر موضوع داراي جنبه‌هاي متعدد است در نتيجه اين نمايه كوشش دارد تا جنبه‌هاي گوناگون يك سند را كشف كرده و آنها را به بهترين نحو با يكديگر تركيب نمايد

نظام‌هاي چهريزه‌اي در هنگام نمايه‌سازي، پيش‌همارايي شده و به ترتيب رده‌اي منظم مي‌شوند و نه الفبايي

در ايجاد اين نمايه به آثار گوناگون در يك حوزه موضوعي مشابه نيز به عنوان يك خلاقيت يا ايده متفاوت نگاه مي‌شود

slide48
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide49
نمايه سطر اول

عموماً مربوط به اشعار مي‌باشند

واژه‌هاي اولين بيت از يك شعر در موقعيت الفبايي خود در نمايه فهرست مي‌گردند

slide50
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide51
نمايه فرارسانه‌اي

اين نمايه به كاربر اجازه مي‌دهد تا از طريق برچسب‌هاي الكترونيكي مسير خود را به سمت اطلاعات مورد نياز بيابد

غالباً در مورد پايگاه‌هاي اطلاعاتي و منابع الكترونيكي غيرآنلاين كاربرد دارد

slide52
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide53
نمايه اينترنتي

اين نمايه اساساً قابل تعريف نيست اما وجود دارد

”فولكسونومي“ يا رده‌بندي مردمي نمونه‌اي روشن از اين نوع نمايه محسوب مي‌شود

slide54
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide55
نمايه چندرسانه‌اي

اين نمايه مواد متني، صوتي و تصويري را با هم تركيب مي‌كند

slide56
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide57
نمايه نشريات ادواري

دو نوع مي‌باشد: نمايه انفرادي براي مجلات انفرادي و نمايه‌هاي كلّي براي گروهي از مجلات

اساس و مبناي كار در آن‌ها مانند نمايه كتاب است با اين تفاوت كه در تدوين آن چندصد مؤلف نقش دارند و اساساً كار پردردسرتري است

slide58
انواع نمايه‌ها
  • نمايه‌هاي الفبايي يا واژه‌اي
  • نمايه‌هاي مؤلف
  • نمايه‌هاي كتاب
  • نمايه‌هاي استنادي
  • نمايه‌هاي رده‌اي
  • نمايه‌هاي همارا
  • نمايه‌هاي درهمكرد
  • نمايه‌هاي چهريزه‌اي
  • نمايه‌هاي سطر اول
  • نمايه‌هاي فرارسانه‌اي
  • نمايه‌هاي اينترنتي
  • نمايه‌هاي چندرسانه‌اي
  • نمايه‌هاي نشريات ادواري
  • نمايه‌هاي گردشي عنوان
slide59
نمايه گردشي عنوان

در اين نمايه فرض بر اين است كه عنوان به قدر كافي گوياي محتواي سند مي‌باشد

ساخت و ايجاد چنين نمايه‌اي بسيار سريع و فاقد دردسر مي‌باشد

ايرادهايي اساسي دارند مانند: پراكندگي مترادف‌ها و اصطلاحات، عدم شفافيت لازم عنوان براي تبيين محتوا، محدوديت اصطلاحات موجود در عنوان براي بيان صحيح موضوع، و ...

slide60
نمایه گردشي عنوان

با ورود رایانه به عرصه نمایه سازی دو نوع متداول نمایه گردشي عنوان شکل گرفت:

1- کوئیک(Keyword In Context)

2- کواک (Keyword Out of Context)

slide61
نمایه کوئیک

پراشر(1989):

این نظام نمایه سازی بر این اصل استوار است که عنوان یک مدرک، محتوای آن را نشان می دهد. در این نظام نمایه سازی عنوان بخشی از چکیده مدرک است و واژه های مهم آن- یعنی عنوان- نشاندهنده موضوع مدرک می باشد.

نایت (1970):

این نوع نمایه، عنوان های مدارک را براساس کلیدواژه های موجود در آن ها مرتب کرده و هر کلیدواژه در نظمی الفبایی، نقش مهمی به عنوان مدخل دارد.

slide62
نمایه کوئیک

به صورت الفبایی در مرکز صفحه

در اطراف کلیدواژه

لنکستر(1991):

نمایه کوئیک نمایه ای گردشی است که اغلب از عنوان های انتشارات به وجود می آید

بدین مفهوم که هر کلیدواژه موجود در عنوان به منزله نقطه بازیابی (Access Point) در نظر گرفته می شود؛

کلیدواژه های موجود در عنوان (نقاط بازیابی)

واژه های غیر کلیدی موجود در عنوان

slide63
نمایه کوئیک

سیاهه بازدارنده (Stop List):

شامل واژه هایی است که عملکردی نحوی دارند (مثل حروف تعریف، حروف اضافه، حروف ربط و...) و فاقد هرگونه محتوای موضوعی می باشند.

slide64
نمونه ای از یک نمایه کوئیک

”واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی“

slide65
نمایه کواک

لنکستر(1991):

همان نمایه کوئیک است با این تفاوت که کلیدواژه های آن در خارج از متن و در زبان انگلیسی معمولا در سمت چپ حاشیه صفحه می آید.

نیزو(1997):

نمایه ای که در آن هر واژه مهم در زنجیره ای از متن، به عنوان اصطلاح هدایت کننده یا نقطه دسترسی و به دنبال زنجیره کامل آمده است.

slide66
نمایه کواک

راولی (نقل در نیزو،1982):

1- در نمایه کواک همه واژه ها که به صورت مدخل ظاهر می شوند، از عناوین مدرک استخراج می گردند

2- در این نمایه بعضی مدخل ها معمولاً اصطلاحات تک واژه ای هستند

slide67
نمونه ای از یک نمایه کواک

”واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی“

اطلاع رسانی

واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی

دائره المعارف ها

واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی

علوم

واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی

کتابداری

واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی

واژه نامه ها

واژه نامه ها و دائره المعارف های علوم کتابداری و اطلاع رسانی

slide70
زبان‌هاي نمايه‌سازي

متخصصان حوزه نمايه‌سازي تقسيمات مختلفي را براي اين بخش در نظر گرفته‌اند

1- زبان طبيعي

2- زبان آزاد

3- زبان كنترل‌شده

1- نظام

واژه‌گذاري (انتساب واژه)

2- نظام واژه‌گرفتي (استخراج واژه)

slide71
زبان‌هاي نمايه‌سازي

assigned-term system

1- نظام واژه‌گذاري (انتساب واژه)

derived-term system

2- نظام واژه‌گرفتي (استخراج واژه)

slide72
زبان‌هاي نمايه‌سازي – واژه‌گذاري

نمايه‌ساز تمامي اصطلاحات و توصيفگرها را برمبناي تفسير موضوعي مفاهيم موجود در يك مدرك مشخص مي‌نمايد يعني ابتدا موضوع مدرك توسط نمايه‌ساز مشخص شده، سپس از ميان واژگان كنترل‌شده توصيفگرهاي مناسب را كه با مفاهيم نوشته‌شده توسط نويسنده همخواني بيشتري دارد انتخاب مي‌نمايد

در نتيجه غالبا در چنين نمايه‌سازي با اصطلاحات و واژگاني مواجه مي‌شويم كه در خود مدرك وجود ندارد!

اين عمل مستلزم بكارگيري نوعي تلاش فكري است در نتيجه هزينه بيشتري نيز در پي دارد

slide73
زبان‌هاي نمايه‌سازي – واژه‌گرفتي

نمايه‌ساز تمامي اصطلاحات و توصيفگرها را از خود مدرك مي‌گيرد در نتيجه نمايه‌هاي گردشي عنوان، نمايه‌هاي استنادي، نمايه‌هاي مؤلف و ... در اين دسته جاي‌ مي‌گيرند

در نتيجه در چنين نمايه‌سازي با اصطلاحات و واژگاني مواجه نمي‌شويم كه در خود مدرك وجود نداشته باشد!

اين عمل هزينه و وقت بسيار كمتري را از نمايه‌ساز مي‌گيرد

slide74
زبان‌هاي نمايه‌سازي

1- زبان طبيعي

مي‌توان گفت هر دو به مفهوم واحدي اشاره دارند

2- زبان آزاد

3- زبان كنترل‌شده

slide75
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان طبيعي

نوعي زبان نمايه‌سازي است كه به مدرك اصلي، همانگونه كه نويسنده آن را تدارك ديده اشاره مي‌نمايد؛ در واقع نوعي نظام واژه‌گرفتي (استخراج واژه) هستند

در زبان نمايه‌سازي طبيعي هيچ واژگان يا اصطلاحي خارج از متن مدرك در نقش اصطلاح نمايه‌اي ظاهر نمي‌شود

يكي از مهم‌ترين شيوه‌هاي تعيين اصطلاحات نمايه‌اي در حيطه زبان طبيعي، تحليل آماري بسامد نسبي حضور واژه‌ها در متن است

slide76
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان طبيعي

به باور برخي متخصصان زبان طبيعي امكان برقراري ارتباط با مخاطب را در سطحي بالا فراهم مي‌نمايد زيرا فرض بر اين است كه مؤلف اثر از واژگان و كلمات مأنوس‌تري با مخاطب خود بهره جسته است

نمايه‌سازي بر اساس زبان طبيعي به خصوص در مورد موضوعات جديد تازگي و روزآمدي بيشتري به همراه دارد

slide78
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان طبيعي (مثال)

عنوان مقاله: اهميت و نقش كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در آموزش

چكيده

اهميت مطالعه در دوران كودكي و نوجواني و قابليت گسترش آن در سنين بالا بر كسي پوشيده نيست. جامعه دانش‌آموزي براي به دست آوردن روحيه پژوهش و مطالعه فردي از نخستين سال دبستان تا آخرين سال دبستان به كتابخانه مجهز نياز دارد. در اين مقاله ابتدا كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در مقاطع تحصيلي تعريف و سپس اهداف، وظايف، و تشكيلات آن بيان مي‌شود. در پايان براي بهبود وضعيت موجود كتابخانه‌هاي آموزشگاهي پيشنهادهايي ارائه شده است.

كليدواژه‌ها: كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، مطالعه، پژوهش، آموزش

slide79
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان آزاد

نوعي زبان نمايه‌سازي است كه در آن نمايه‌ساز از توصيفگرهايي كه خود مناسب مي‌داند براي توصيف مفاهيم موجود در مدرك استفاده مي‌كند؛ خواه اين اصطلاحات در مدرك موجود باشد و خواه موجود نباشد

در اينجا دو اصل مورد توجه است: يكي اصل انتخاب توصيفگر اخص و ديگري اصل وحدت در نمايه‌سازي

اصل وحدت يعني آنكه تدبيري انديشيده شود تا از پراكندگي يك مفهوم ذيل توصيفگرهاي مختلف اجتناب شود كه البته اين كار هرچند نوعي كنترل واژگاني است اما نمايه‌ساز بر اساس تجارب خود عمل مي‌كند و نه مراجعه به اصطلاحنامه

slide80
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان آزاد (مثال)

عنوان مقاله: اهميت و نقش كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در آموزش

چكيده

اهميت مطالعه در دوران كودكي و نوجواني و قابليت گسترش آن در سنين بالا بر كسي پوشيده نيست. جامعه دانش‌آموزي براي به دست آوردن روحيه پژوهش و مطالعه فردي از نخستين سال دبستان تا آخرين سال دبستان به كتابخانه مجهز نياز دارد. در اين مقاله ابتدا كتابخانه‌هاي آموزشگاهي در مقاطع تحصيلي تعريف و سپس اهداف، وظايف، و تشكيلات آن بيان مي‌شود. در پايان براي بهبود وضعيت موجود كتابخانه‌هاي آموزشگاهي پيشنهادهايي ارائه شده است.

كليدواژه‌ها: كتابخانه‌هاي آموزشگاهي، مطالعه، پژوهش، آموزش، ارتقاء كيفيت آموزش، پژوهش محوري

slide81
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان كنترل‌شده

نوعي زبان نمايه‌سازي است كه در آن براي نمايه‌سازي مدارك از نوعي زبان كنترل‌شده و فهرست‌هاي مستند مانند طرح‌هاي رده‌بندي، سرعنوان‌هاي موضوعي و اصطلاحنامه‌ها استفاده مي‌شود

با استفاده از چنين فهرستي امكان ايجاد يكدستي بيشتري ميان اصطلاحات بوجود آمده و كارايي نمايه‌سازي بالاتر مي‌رود يا به عبارتي مانعيت افزايش مي‌يابد

slide82
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان كنترل‌شده

يك فهرست مستند يا ابزار كنترل – طرح رده‌بندي، سرعنوان موضوعي، و يا اصطلاحنامه- چگونه ساخته مي‌شود؟

واژگان شمارشي

واژگان تكاملي

از قبل براي ساخت و ايجاد آن فكر نشده و بر اثر گذشت زمان، و توسعه و تكامل واژگان بسط و گسترش يافته است

از قبل براي ساخت و ايجاد آن فكر شده و از ابتدا متخصصان بنا را بر طراحي آن و گذاشته و واژه‌ها را تك‌تك بدان افزوده‌اند

slide83
زبان‌هاي نمايه‌سازي – زبان كنترل‌شده

به ياد داشته باشيم كه تا چند سال قبل فهرست سرعنوان‌هاي موضوعي و طرح‌هاي رده‌بندي را از نوع پيش‌همارا مي‌دانستند در حاليكه اصطلاحنامه‌ها را غالباً از نوع پس‌همارا

اين مرزبندي در حال حاضر تا حدّ ي دچار دگرگوني شده!

slide86
چكيده‌نويسي

چكيده يك مدرك عبارت است از انتخاب اطلاعات تازه و مفيد در آن و بيان اين اطلاعات به نحوي كه از هر جهت تا حد امكان از حشو خالي باشد

به طور كلي يك چكيده بايد به گونه‌اي نكات عمده، مشاهدات، و نتايج يك پژوهش را نشان دهد كه خواننده تصميم بگيرد آيا نيازي به مراجعه به اصل مدرك دارد يا نه

slide87
چكيده‌نويسي در جهان (تاريخچه)

چكيده در آغاز نوعي وسيله ارتباطي خصوصي بود كه به تدريج و در قرن 17 ميلادي با شكل‌گيري آكادمي علوم فرانسه عموميت يافت

نخستين نشريه ادواري چكيده (1665) : Le Journal des scaven

slide88
چكيده‌نويسي در ايران (تاريخچه)

نخستين مجله چكيده (1348): چكيده‌نامه علوم اجتماعي

بنيانگذار چكيده‌نويسي نوين در ايران: پژوهشگاه علوم و فناوري

slide89
كاركردهاي اساسي چكيده

1- آگاهي رساني جاري

2- ممانعت از انجام پژوهش‌هاي تكراري

3- از بين رفتن موانع زباني

4- بهبود بازيابي اطلاعات

5- تسهيل در انتخاب منبع مورد نظر

slide90
انواع چكيده‌ها (از نظر لحن)

چكيده تمام‌نما

Informative Abstract

چكيده راهنما

Indicative Abstract

چكيده تلفيقي

Compound Abstract

slide91
انواع چكيده‌ها (از نظر حجم)

چكيده تلگرافي

Telegraphic Abstract

چكيده عنواني

Titular Abstract

چكيده معمولي

Normal Abstract

slide92
انواع چكيده‌ها (از نظر گرايش)

چكيده عام

General Abstract

چكيده سوگرفته

Slanted Abstract

slide93
انواع چكيده‌ها (از نظر تهيه‌كننده)

چكيده مؤلف

Author Abstract

چكيده حرفه‌اي

Professional Abstract

slide94
انواع چكيده‌ها (از نظر شيوه تهيه)

چكيده دستي

Manual Abstract

چكيده ماشيني

Auto Abstract

slide95
ويژگي چكيده خوب

بايد بيان كند كه اثر در مورد چيست

بايد اطلاعات غير ضروري و غيرمفيد نداشته باشد

عاري از اشتباه نگارشي و محتوايي باشد

بايد خلاصه و قابل خواندن باشد

slide96
استانداردهاي موجود در زمينه چكيده‌نويسي

استاندارد ايزو 214 (1976)

استاندارد ايزو 5122 (1979)

استاندارد انسي/ نيزو زد 39/14 (1997)

ad