nr 7 david hume n.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Nr.7: David Hume PowerPoint Presentation
Download Presentation
Nr.7: David Hume

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 9

Nr.7: David Hume - PowerPoint PPT Presentation


  • 116 Views
  • Uploaded on

De Filosoos : Filosofen Top Twaalf. Nr.7: David Hume. Kort iets over leven Hume. 1711 – 1776 (geboren en gestorven in Edinburgh , Schotland, maar in de jaren ertussen heeft hij veel jaren doorgebracht in Europa: o.a. Frankrijk en Italië)

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Nr.7: David Hume' - acacia


Download Now An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
nr 7 david hume

De Filosoos: Filosofen Top Twaalf

Nr.7:David Hume

FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel

kort iets over leven hume
Kort iets over leven Hume
  • 1711 – 1776 (geboren en gestorven in Edinburgh, Schotland, maar in de jaren ertussen heeft hij veel jaren doorgebracht in Europa: o.a. Frankrijk en Italië)
  • Hume had van kinds af aan enorme interesse in filosofie en wetenschap, tot teleurstelling van zijn familie die wilde dat hij, naar familietraditie, jurist werd.
  • Hume groeide samen met tijdgenoten Voltaire en Rousseau op in de tijd van de Verlichting
  • Hume schreef zijn grootste werk op 28 jarige leeftijd: “A Treatise of Human Nature”, maar dat was toen niet zo’n succes. Zijn grootste succes als schrijver behaalde hij met het uitbrengen van zijn boek over de Britse geschiedenis (1754-1762). Vanwege zijn voor die tijd controversiële geschriften over godsdienstfilosofische problemen, werd zijn naam als vooraanstaand filosoof vooral na zijn dood gemaakt.
  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
betekenis hume voor de filosofie
Betekenis Hume voor de filosofie
  • Hume is vooral bekend als een van de meest invloedrijke empirische filosofen uit
  • de geschiedenis. Door in zijn zoektocht naar de waarheid vooral uit te gaan van
  • de ervaring stond hij ook bekend als een scepticus en agnosticus (in tegenstelling
  • tot de meeste van zijn voorgangers die christelijk waren).
  • Hume heeft veel invloed gehad op de filosoof Immanuel kant.
  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
belangrijkste werken van hume
Belangrijkste werken van Hume
  • 1739-1740: “A Treatise of Human Nature”
  • 1748: “AnEnquiryConcerningHumanUnderstanding”
  • 1751: “AnEnquiryConcerning the Principles of Morals”
  • 1779: “DialoguesConcerningNaturalReligion”
  • 1754-62: “History of England”

zes delen: zou honderd jaar lang het standaardwerk over de Britse geschiedenis blijven. Van de werken van Hume werd dit boek tijdens zijn leven verreweg het meest succesvol.

  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
continentaal rationalisme vs brits empirisme
Continentaal rationalisme vs. Brits empirisme

Meteen na de rationalistische filosofen als René Descartes (1596-1650), BaruchSpinoza (1632-1677) en Gottfried

WilhelmLeibniz (1646-1716) brak de tijd aan van het Britse empirisme met de empirische filosofen John Locke

(1632-1704), George Berkeley (1685-1753) en, misschien wel de beroemdste van de drie, David Hume (1711-1776).

Het continentale rationalisme tegenover het Britse empirisme kortom.

Daar waar de rationalist niet vertrouwt op de menselijke zintuigen en vooral het vermogen tot denken, de ratio, als

uitgangspunt neemt (er zijn in het bewustzijn van de mens al aangeboren ideeën – Plato! – voordat er ervaring is),

gaan de empiristen juist geheel uit van de ervaring door middel van de menselijke zintuigen. Aristoteles kwam voor

het eerst met een empirisch uitgangspunt: “Er zit niets in het bewustzijn dat niet eerst in de zintuigen is geweest.”

Locke herhaalt deze woorden bijvoorbeeld in zijn kritiek op Descartes. Voor de mens iets gewaarwordt, is zijn

bewustzijn zo leeg als een “tabularasa” (ongeschreven blad) ; dat is de overtuiging van een empirist. Locke had

overigens ook rationalistische trekjes, want zo geloofde hij dus wel in het bestaan van een natuurrecht.

  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
centraal in filosofie van hume
Centraal in filosofie van Hume

Centraal in de filosofie van Hume staat het op ervaring en waarneming gebaseerde

empirische onderzoek. Onze ervaringen komen voort uit percepties die Hume indeelt in

twee klassen:

  • Indrukken (impressions)
  • Ideeën (ideas)

Indrukken zijn al onze zintuiglijke waarnemingen en innerlijke zelfwaarnemingen

(affecties, emoties, wilsuitingen) zoals ze direct tot ons komen.

Ideeën zijn afbeeldingen van indrukken die we waarnemen. Zij doen zich voor in de

vorm van nadenken, herinneren en verbeelden. Heel simpel gezegd: indrukken zijn

originelen en ideeën zijn vage kopieën.

Indrukken en ideeën onderscheiden zich van elkaar door de mate van intensiteit, zoals

bij het voelen van pijn (indruk) en een herinnering aan die pijn (idee).

Dingen die niet tot opgedane indrukken kunnen worden herleid (zoals bijvoorbeeld God) zijn

volgens Hume onvoorstelbaar.

  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
centraal in filosofie van hume vervolg
Centraal in filosofie van Hume(vervolg)

Zowel indrukken als ideeën kunnen enkelvoudig als samengesteld/complex zijn.

  • Enkelvoudig: als je een appel waarneemt, bestaat de waarneming hiervan uit allerlei enkelvoudige indrukken: de kleur, de geur, de smaak van de appel etc.
  • Samengesteld/complex: de appel is dus een samengestelde, complexe waarneming die bestaat uit genoemde enkelvoudige indrukken.

In het voorbeeld van de appel klopt de samengestelde waarneming. Al kan die per persoon verschillen omdat

iedereen kleuren, geuren en smaken anders kan omschrijven/ervaren. Maar je kunt op basis van enkelvoudige

indrukken ook samengestelde, valse ideeën vormen (associatie). Je hebt bijvoorbeeld wel eens a. een man en

b. vleugels gezien (beschouw deze voor het gemak in dit voorbeeld even als enkelvoudige indrukken) en je gaat deze

met elkaar onbewust combineren waardoor je op een gegeven moment gaat denken dat je een engel hebt gezien.

Om de waarheid te achterhalen wil de empirische Hume af van alle valse, samengestelde ideeën. Volgens Hume

heeft een begrip pas dan betekenis als het terug te voeren is op een oorspronkelijke indruk. Omdat dit bij

metafysische begrippen niet mogelijk is, dienen deze uit de filosofie verbannen te worden.

Vooral op het gebied van religie stikt het van dit soort samengestelde, valse ideeën. Reden waarom Hume geen

christen was. Hij geloofde niet in God, al sloot hij het bestaan van God ook niet uit. Hij was dus geen atheïst zoals

wel eens gezegd wordt, maar een agnosticus. Volgens Hume was het begrip God samengesteld uit onder andere

indrukken zoals “streng”, “rechtvaardig” en “vader”.

  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
centraal in filosofie van hume vervolg1
Centraal in filosofie van Hume(vervolg)

Volgens Hume bestaat er geen echte “Ik” of, anders gezegd, een onveranderlijke persoonlijkheidskern. Onze voorstelling

van “Ik” is eigenlijk een opeenvolging van enkelvoudige indrukken die helemaal niet op één moment zijn binnengekomen

maar op heel veel momenten. Humes ontkent dus het bestaan van een "metafysisch ego" omdat de voorstelling die je van

“Ik” hebt niets minder is dan een verzameling van verschillende gewaarwordingen die elkaar in hoog tempo opvolgen.

Achter al onze opvattingen en gemoedsstemmingen die komen en gaan, hebben wij geen achterliggende persoonlijkheid.

We zijn net als een film: een film is samengesteld uit afzonderlijke beelden, wat we echter niet beseffen omdat het zo snel

achter elkaar wordt afgespeeld. Maar in wezen bestaat er tussen de losse beelden geen verband. Een film is een som van

momenten en datzelfde geldt voor de zogenaamde “Ik”.

In zijn zoektocht naar de waarheid maakt Hume onderscheid tussen twee soorten Waarheden (“matters of fact”):

  • Waarheden van de rede (directe ervaringsoordelen): deze behoren tot de wiskunde en logica en het gaat hier om uitspraken die honderd procent zeker zijn, aangezien de ervaring leert dat het tegendeel van deze uitspraken logisch onmogelijk is. Hier hoef je dus geen onderzoek naar te doen, want de waarheid/het feit staat hier vast.
  • Feitelijke waarheden (indirecte ervaringsoordelen): waarheden gebaseerd op oorzaak/gevolg ervaringen. Hierbij kan het tegendeel weliswaar onwaar zijn, toch is het logisch mogelijk. Als we iets vele maken waarnemen dan concluderen we op een gegeven moment iets eigenlijk op basis van verwachting, van gewoonte. Als A in onze ervaring altijd leidt tot B kunnen we daar een uitspraak over doen. Toch zegt die uitspraak alleen maar iets over de gebruikelijke opeenvolging van dingen en niets over het wezen van de dingen. Voorbeeld: het bekende geval van de zwarte zwaan. Je kunt honderdduizend zwanen tegenkomen en alle zijn wit, toch bestaat er altijd een kans dat er ergens een zwarte zwaan rondloopt.
  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel
citaten van hume
Citaten van Hume
  • “De rede is niet de gids van het leven, maar de gewoonte.”
  • “De schoonheid van de dingen ligt in de geest die ze aanschouwt.”
  • “Het hart van de mens is gemaakt om tegenstrijdigheden met elkaar te verzoenen.”
  • “Niets is verrassender dan de gemakkelijkheid waarmee de velen worden geregeerd door de weinigen.”
  • “Wees filosoof, maar, te midden van al je filosofie, blijf mens.”
  • “De wet begrenst altijd elke macht die het geeft.”
  • FTT - 7 - Hume - 13 oktober 2012 - Michiel