MIKOTOKSINLER - PowerPoint PPT Presentation

Sophia
slide1 n.
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
MIKOTOKSINLER PowerPoint Presentation
Download Presentation
MIKOTOKSINLER

play fullscreen
1 / 40
Download Presentation
MIKOTOKSINLER
727 Views
Download Presentation

MIKOTOKSINLER

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

    1. MIKOTOKSINLER Yrd.Do.Dr. Nural KARAGZL Celal Bayar niversitesi Mhendislik Fakltesi Gida Mhendisligi Blm

    2. Mikotoksinler Toksin Olusumunu Etkileyen Faktrler Saglik zerine Etkileri Mikotoksinlerin Trk Ticaret ve Tarim zerine Etkileri Trk Gida Kodeksinde Mikotoksin Limitleri

    3. Gvenli gida; Sagliga zarar vermeyecek nitelikte olan gidadir. GIDA PERSONEL ORTAM EKIPMAN RETIM UYGULAMALARI ile saglanir.

    5. Gvenli gida; Biyolojik Kimyasal Fiziksel tehlikeleri iermeyen gidadir.

    6. Mikotoksinler.. Kfler tarafindan sentezlenen insan ve hayvanlarda esitli hastaliklara neden olan ikincil metabolitlerdir. Mikotoksijenik kflerle kontaminasyon; bitkisel rnlerde hasat ncesi veya hasat sonrasi st ve st rnleri, et yumurta gibi hayvansal rnlerde ise ogunlukla kontamine hayvan yemlerinin tketilmesinden kaynaklanmaktadir.

    7. Gnmzde 300 civarinda mikotoksin bilinmektedir. Bu mikotoksinlerin ogu Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Alternaria ve Rhizopus gibi kf trlerince sentezlenmektedir.

    8. nemli toksijenik kf trleri ve sentezledikleri mikotoksinler: Aspergillus flavus, A.parasiticus Aflavus A.ochraceus, Penicillium viridicatum, P.cyclopium, P.expansum Fusarium culmorum, F.graminearum, F.sporotrichioides, F.sporotrichioides, F.poae F.sporotrichioides, F.poae, F.graminearum, F.culmorum, F.graminearum, F.sporotrichioides F.moniliforme Acremonium coenophialum A.lolii Phomopsis leptostromiformis Pithomyces chartarum Aflatoksinler Cyclopiazonic acid Ochratoxin A Patulin Deoxynivanenol T-2 toxin Diacetoxyscirpenol Zearalenon Fumonisins Ergopeptine alkaloids Lolitrem alkaloids Phomopsins Sporidesmin

    9. Mikotoksinlerin siklikla bulundugu gidalar: Arpa, misir, bugday, pirin gibi hububatlar Yer fistigi, Pamuk ekirdegi Kuru meyveler (kuru incir, kuru zm) erezler (findik, badem) Baharatlar St ve st rnleri Yesil kahve taneleri Yemler

    10. Kflerin remesi ve mikotoksin sentezi iin gerekli faktrler: Fiziksel faktrler Nem* Sicaklik* Kurutma hizi rnn tekrar islatilmasi Mekanik hasar Sre Tahillarin gtlmesi Kimyasal faktrler Ortamdaki havanin ierigi Gidanin esidi Gidanin zellikleri Kimyasal bir islem uygulanip uygulanmamasi Biyolojik faktrler Bitkisel hasar Bcekler Bitki tr Ortamdaki kfler

    12. Mikotoksinler toksinli gidanin direkt tketilmesi ile insanlara geebilir. Toksinli yemlerin tketimine bagli olarak hayvanlarda karaciger, bbrek gibi organlarda birikir ve ayrica ste de geer. Dolayisiyla bu gidalarin tketilmesi ile insanlara da indirekt olarak bulasabilir.

    13. Mikotoksinlerin bir kismi kflerin hasattan nceki kontaminasyonu ile ilgili oldugu iin kainilmaz olarak degerlendirilmekte ve gidalardaki miktari; yildan yila ve evresel faktrlere bagli olarak degismektedir. Dnya genelinde tarimsal rnlerin yaklasik %25i mikotoksinlerle kontaminasyona ugramis durumdadir. Bir kismi ise hasat, depolama, kurutma gibi islemler sirasindaki uygulamalar ile nlenebilmekte veya azaltilabilmekte yada bu asamalardaki uygun olmayan kosullar nedeniyle olusumu tesvik edilmektedir.

    14. Mikotoksinlerin etkileri: insan sagligi lke (firma) ekonomisi rnde kalite kaybi

    15. Mikotoksinlerin saglik zerine etkileri: Bazi mikotoksinler yksek miktarda ve temel gida maddelerinde bulunmalari, toksisitelerinin yksek olmasi, insan ve hayvanlarda hastaliklara neden olmasi gibi sebeplerle daha tehlikeli olarak kabul edilmektedirler.

    16. Mikotoksinlerin toksikolojik etkileri

    18. Aflatoksinler Hepatoselller karsinoma, Mide, Bbrek, Akciger, Tkrk bezi, Kolon Deri kanserleri Aflatoksinler zellikle karacigeri etkiler. Akut ve kronik toksisiteye sahiptir. Aflatoksin B1 mikotoksinler iinde kansere yol ama potansiyeli en yksek mikotoksindir. Aflatoksinler dogrudan hastalik etkeni olmalarinin yaninda bazi hastaliklarin ortaya ikmasinda tetikleyici rol oynamaktadir. rnegin, Hepatit B enfeksiyonu ile sinerjist etki gstererek hepatoselular karsinoma olusumuna yol amaktadir. Insanlarda karaciger kanseri hepatit B ve C virs varliginda byk lde artmaktadir.

    19. Okratoksinler Nefrotoksik ? Karsinojenik ? Genotoksik ? Teratojenik ? Lipit peroksidasyonu ? Enzimler zerine etkiler ? Immunospresif etkiler ? Protein sentezi zerine etkiler P. viridicatum en fazla okratoksin reten trdr. Etkisi: Bulgaristan, Romanya ve Yugoslavyanin kirsal blgelerinde rastlandi. BEN kronik bbrek bozuklugu, riner sistem tmrleri ve bbrek kanserleri ile karakterizedir. A. ochraceusun remesi iin 17-37oC ve %79-85 nisbi nem orani olmasi gerekir. Bazi Penicillium trleri 5oC de de ochratoksin retebilir.

    21. Ekonomik kayiplar rnn piyasadan toplanarak / imha edilerek retimden kaldirilmasi Ihra rnlerinin iadesi ekonomik kayiplara neden olmaktadir.

    22. Tarimsal rnlerin yaklasik %25i mikotoksinlerle kontamine durumdadir. 1994 yilinda Almanyaya ihra edilen kirmizi pul biber limitlerin zerinde aflatoksin ierdigi iin iade edilmistir. 1994 yilindaki 2522 tonluk kirmizi biber ihracatinin 1996 yilinda 527 tona dsmesine neden olmustur. Bu dssn parasal karsiligi ise 2.126.000 dolardir. Dnya genelinde ise ihracati yapilan gida maddelerinin mikotoksin nedeniyle etkilenen kisminin parasal karsiliginin 2002 verilerine gre 100 milyar dolar civarinda oldugu bildirilmektedir.

    23. Ayrica hayvanlarda verim kaybina, kmes hayvanlarinda yumurta veriminde azalmaya yol amaktadir.

    24. Mikotoksinlerin saglik ve ekonomik aidan zararli, istenmeyen etkileri nedeniyle, mikotoksinlerin yok edilmesi, uzaklastirilmasi, detoksifiye edilmesi ve kontrol amaciyla alismalar srdrlmektedir.

    25. Mikotoksinlerin nlenmesi/kontrol Mikotoksinlerin nlenme veya kontrolnde uygulanacak yntem seiminde bazi konular dikkate alinmalidir: Teknik ve ekonomik aidan uygun ve uygulanabilir olmali Gida maddelerinin besin degerinde nemli degisiklige yol amamali rnde daha toksik maddelerin olusumuna neden olmamali rnde toksik veya saglik aisindan zararli kalinti birakmamalidir

    26. Mikotoksinlerin kontrol kapsaminda etkili olan bazi islemler: Isisal islem uygulama Mikroorganizma kullanimi (laktik asit bakterileri, Flavobacterium aurantiacum) Ultraviyole isinlama Bazi kimyasallarin kullanimi (amonyak, sodyum bislfit, kalsiyum hidroksit) Baharat kullanimi (tarin, karanfil, kekik)

    27. Mikotoksin kontrol konusunda yerlesik, kullanilabilir bir yntem henz mevcut degildir. nemli olan olusumunun engellenmesidir. Hasat sirasinda ve sonrasinda kontaminasyonlarin nlenmesi amaciyla Iyi Tarim Uygulamalari (GAP), Iyi Hijyen Uygulamalari (GHP) ve Tehlike Analizi Kritik Kontrol noktalari (HACCP) gibi sistemlerin uygulanmasi rnn toprak zerine serilerek gneste kurutma gibi geleneksel kurutma yntemlerinden vazgeilmesi Disiplinlerarasi isbirligi saglanmasi

    28. Depolarda sicaklik ve nem kontrollerinin yapilmasi Depoda hasere, bcek ve hayvan bulunmamasi rnde hasar, kabuklu rnlerde kabugun zedelenmesinin kesinlikle nlenmesi zellikle siyah zeytinin, beton tanklarda uzun sre bekletilmesine bagli olarak yzeyde kf tabakasi olusumunun mikotoksin olusumuna yol amasindan tr bu gibi uygulamalardan vazgeilmesi, modern retim yntemlerinin uygulanmasi..

    29. Spheli bir rnde kf kontaminasyonu grlmemesi her zaman gvenli oldugunu gstermediginden mikotoksin kontrolleri de birlikte yapilmalidir. Toksin varligi rnn daha nceki asamalarda kfle kontamine oldugunu gsterir.

    30. DETOKSIFIKASYON ISLEMLERININ AFLATOKSINLERE ETKISI Aflatoksinler isiya ve isinlamaya dayaniklidir. Paralanma isisi 2500 C ye yakindir ve 1200 C de 20 dak. isitildiginda sadece %20 oraninda inaktive olur. Amonyak, hidrojen peroksit, sodyum bislfit, amonyum bikarbonat, kalsiyum hidroksit, benzoil peroksit, osmium tetroksit, potasyum permanganat, sodyum borat, serik amonyum slfat ve sodyum hipoklorit Organik asitler ? Sorbik asit ? Benzoik asit ve benzoatlar ? Propionik asit ve propiyonatlar ? Asetik asit ? Sitrik asit ? Laktik asit

    31. Sodyum klorr, potasyum klorr ve sodyum nitrit Antibiyotikler (Nistatin ve natamisin) Fenolik antioksidanlar (BHA=Butillenmis hidroksi anisol ve TBHQ=Tersiyer butil-hidrokinon) Insektisit ve herbisitler (Karbaril, fonofos ve diklorvos) Metil ksantinler (kafein) Baharatlar ve uucu yaglar (Karanfil, anason, karabiber, kimyon, zencefil, tarin) Biyolojik detoksifikasyon: Maya, kf ve bakteriler

    35. Yasal zorunluluklar Gida maddesi yasalarda belirtilen esaslara uygun olmalidir. Ihracat sz konusu ise uluslararasi limitler ierisinde yer almalidir. Avrupa Birligi findikta maksimum aflatoksin degerlerini AFB1 iin 2ppb, toplam aflatoksin iin ise 4ppb ye dsrmstr. Bu degerin zerinde aflatoksin ieren rnn iadesi sz konusu olmakta idi. Dnya Saglik rgt (WHO) ve Birlesmis Gida ve Tarim rgt (FAO) bnyesinde kurulan Kodeks Alimentarius Komisyonu (CAC) Gida Maddelerinde Bulasanlar Kodeks Komitesinin Nisan basindaki alismalari sonucu (Lahey Hollanda) Islenmemis findik, badem ve antepfistiginda aflatoksin limiti 15ppb Islenmis rnlerde 10 ppb olarak belirlendi

    38. TRK GIDA KODEKSI GIDA MADDELERINDEKI BULASANLARIN MAKSIMUM LIMITLERI HAKKINDA TEBLIG Yayimlandigi R.Gazete: 17.05.2008- 26879 Teblig No: 2008/26

    45. (1) Maksimum limit yerfistigi, findik ve kuru meyvelerin yenilebilir kisimlarina uygulanir. Findik, kabuklariyla analiz edilecek ise aflatoksin ierigi hesaplanirken bulasanin tmnn yenilebilir kisim zerinden oldugu kabul edilir. (2) TGK ig St ve Isil Islem Grms Ime Stleri Tebliginde tanimlanan rn kapsar. (3) TGK Bebek ve Kk ocuk Ek Gidalari Tebliginde tanimlanan gidalari kapsar. Maksimum miktar kuru madde zerinden geerlidir. (4) TGK Bebek Mamalari ve Bebek Formlleri Tebligi ve TGK Devam Mamalari ve Devam Formlleri Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. Bu rnler iin maksimum limit retici tarafindan verilen kullanim talimatina gre hazirlanan veya dogrudan kullanima hazir olarak satisa sunulan rnlere uygulanir. (5) TGK zel Tibbi Amali Diyet Gidalar Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. Maksimum limit, st ve st rnleri iin retici tarafindan verilen kullanim talimatina gre hazirlanan veya dogrudan kullanima hazir olarak satisa sunulan rnleri ve st ve st rnleri disindaki rnler iin ise kuru madde zerinden geerlidir. (6) TGK Aromatize Sarap, Aromatize Sarap Bazli Iki ve Aromatize Sarap Kokteyli Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. Bu rnlerdeki Okratoksin A iin maksimum limit, son rndeki sarap ve/veya sira oraninin fonksiyonudur. (7) Maksimum limit, 2005 yilindan sonra hasat edilen rnlerden retilen rnlere uygulanir. (8) TGK Meyve Suyu ve Benzeri rnler Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. (9) TGK Distile Alkoll Ikiler Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. (10) Maksimum limit, retici tarafindan verilen kullanim talimatina gre hazirlanan veya dogrudan kullanima hazir olarak satisa sunulan rnler iin geerlidir. (11) TGK Bebek ve Kk ocuk Ek Gidalari Tebliginde tanimlanan gidalari kapsar. Maksimum limit, retici tarafindan verilen kullanim talimatina gre hazirlanan veya dogrudan kullanima hazir olarak satisa sunulan rnler iin geerlidir. (12) Pirin ve pirin rnleri tahil ve tahil rnleri kapsaminda degerlendirilmemelidir. (13) Istisnalar sadece kullanim amaci belirtilen misirlar iin kullanilir. rnegin; etiketinde veya herhangi bir belgesinde, nisasta retimi iin gibi kullanim amaci belirtilenler vb. (14) TGK Makarna Tebliginde tanimlanan rnleri kapsar. (15) Maksimum limit, Fumonisin B1 (FB1) ve Fumonisin B2 (FB2)nin toplamina uygulanir.

    46. Tesekkr ederim..