d kkat eks kl h perakt v te bozuklu u dehb l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
D?KKAT EKS?KL??? H?PERAKT?V?TE BOZUKLU?U (DEHB) PowerPoint Presentation
Download Presentation
D?KKAT EKS?KL??? H?PERAKT?V?TE BOZUKLU?U (DEHB)

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 38

D?KKAT EKS?KL??? H?PERAKT?V?TE BOZUKLU?U (DEHB) - PowerPoint PPT Presentation


  • 463 Views
  • Uploaded on

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB). Dr. Zeynep Şenkal Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Ergen ve Genç Erişkin Kliniği . AİLE EĞİTİM EKİBİ TEDAVİ EKİBİ. 1902’de George Still (İngiliz pediatrist):. “ahlak kontrolünde bozukluk”

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'D?KKAT EKS?KL??? H?PERAKT?V?TE BOZUKLU?U (DEHB)' - Leo


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
d kkat eks kl h perakt v te bozuklu u dehb

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

Dr. Zeynep Şenkal

Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi

Ergen ve Genç Erişkin Kliniği

slide2
AİLE
  • EĞİTİM EKİBİ
  • TEDAVİ EKİBİ
1902 de george still ngiliz pediatrist
1902’de George Still (İngiliz pediatrist):
  • “ahlak kontrolünde bozukluk”
  • Huzursuz, dürtüsel, dikkat problemleri olan; yalan söyleyen, zarar veren, kurallara uymayan çocuklar
  • Beyin hasarı ya da zeka geriliğine bağlı olmaksızın, dürtüsellik ve dikkat problemleri birlikte ilk kez sendrom olarak tanımlanmış
still 1902
Still, 1902
  • Dürtüsellik/dikkat bozukluğuhangisi önce geliyor? (halen tartışılıyor)
  • “tembellik, terbiyesizlik” “dikkat boz., dürtüsellik”
  • ahlakimedikal
  • “çocukluk” “hastalık”
  • Disiplinilaçlar
slide5
1920’lerde: organik kökenli kabul edilmeye başlandı.
    • 1. Dünya Savaşı sırasında görülen grip pandemisi sonrasında ensefalit epidemisi ve sağ kalan çocuklarda ciddi davranış bozuklukları (Hohman, 1922)
  • “Minimal Beyin Hasarı Sendromu (Strauss, 1947)
  • “Minimal Beyin Disfonksiyonu” (Clements ve Peters, 1962
slide6
DSM-II (1968) “Çocukluk Çağının Hiperkinetik Sendromu”
  • DSM-III (1980) “Dikkat Eksikliği Bozukluğu (+/- hiperaktivite)
      • dikkat eksikliği+dürtüsellik +hiperaktivite
  • DSM-III-R (1987)DEHB
      • Hiperaktivite +dikkat eksikliği+dürtüsellik)
slide7
DSM-IV(1994) 
      • dikkat eks.+disinhibisyon
      • Subtipler
      • DEHB-DE
      • DEHB-HI
      • DEHB-C
dsm iv kriterleri
DSM-IV kriterleri
  • Aşağıdakilerden (1) ya da (2) vardır
    • Dikkatsizlik semptomlarından 6 ya da daha fazlası en az 6 ay süreyle, uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine göre aykırı derecede sürmüştür

Dikkatsizlik:

      • Ayrıntılara dikkatsizlik, ödevlerinde, işlerde ve diğer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar
      • Üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır
      • Doğrudan kendisine konuşulduğunda dinlemiyormuş gibi görünür
      • Yönergeleri izlemez, okul ödevlerini ufak tefek işleri ya da işyerindeki görevlerini tamamlayamaz
slide9
e. Üzerine aldığı görevleri düzenlemekte güçlük çeker

f. Mental çabayı gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya isteksizdir

g. Üzerine aldığı görevler için gerekli olan şeyleri kaybeder (oyuncaklar, ev ödevleri, kalemler, vs)

h. Dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır.

  • Aşağıdaki hiperaktivite-dürtüsellik semptomlarından 6 ya da daha fazlasının en az 6 ay süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine göre aykırı bir şekilde sürmüştür
slide10
Hiperaktivite
  • Elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur
  • Sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar
  • Uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır (ergenlerde ya da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir)
  • Sakin bir biçimde, boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır
  • Hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır
  • Çok konuşur
slide11
Dürtüsellik

g. Sorulan soru tamamlanmadan önce cevabını yapıştırır

h. Sırasını bekleme güçlüğü vardır

      • Başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer
  • Bu semptomlardan bazıları 7 yaşından önce de vardır
  • İki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir bozulma vardır(okulda/ işte ve evde)
slide12
Toplumsal, okuldaki ya da mesleki işlevsellikte klinik açıdan belirgin bir bozulma olduğunun açık kanıtları bulunmalıdır
  • Bu semptomlar sadece Yaygın Gelişimsel Bozukluk, Şizofreni ya da diğer bir Psikotik Bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamaz ( örn. DD Bozukluğu, Anksiyete Bozukluğu, Dissosiatif Bozukluk ya da Kişilik Bozukluğu)
dikkat g l kleri
Dikkat Güçlükleri
  • DEHB-DE tipinde
    • Beklenenin altında okul başarısı ön planda
    • Öğretmenler tarafından: geç kalan, unutkan, eşyalarını kaybeden, gündüz hayallerine dalan, ödevlerini bitiremeyen, dağınık, dinlemeyen çocuklar
    • Verilen görevi başlatamaz, sürdüremez, bitiremezler
slide14
Ardışık emirleri anlamada, takip etmede güçlükler
  • Özellikle işitsel dikkat
    • Bilgisayar oyununun başında saatler geçirebilirler
h peraktivite
hİpeRaKtiviTe
  • Aşırı aktivite ve “yaramazlık” tan fazlası (+), gündüz ve uykuda dikkati çeken HUZURSUZLUK
  • Normal çocuktan ayırdeden aktivite artışı ile birlikte yıkıcı davranışlar
  • Niceliksel değil niteliksel
slide16
Yeni ortamlarda, erişkinin kontrolünün altında iken evde ve okulda olduklarından sakin olabilirler
  • Duruma bağlı ve günden güne değişkenlik:
    • Aktivitenin tipi, çocuğun ona olan ilgisi, erişkinin kontrol düzeyi , çocuk-erişkin ilişkisi
  • Yaşla birlikte giderek azalır, ergenlikte kaybolur
d rt sellik
Dürtüsellik
  • Davranışın doğuracağı kötü sonuçların bilinmesine rağmen verilen tepkinin geciktirilememesi
  • Deneyimle öğrenme güçlüğü kazalar, yaralanma, düşme
  • Sınıfta sık söz kesme, soruyu dinlemeden cevap verme, sıra beklemede zorluk, oyunlarda kaybetmeye tahammülsüzlük, kavgacılık
slide18
Reaksiyon süresinde kısalma sonucu yazım hataları, ayrıntıları atlama, kötü el yazısı, soruyu okumadan cevap verme
  • Ev ödevleri günlük savaş haline gelip aile işleyişini etkileyebilir
slide19
Ergenlikte de devam edebilir
    • erken yaşta madde kullanımı
    • alkol/sigara bağımlılığı
    • istenmeyen gebelikler
    • araba kazaları
slide20
Erişkinliğe doğru içgörü kazanımı artar
    • sıkıcı/zorlayıcı işlerden kaçınma davranışları
    • ani kararlar ve tepkilerle bitebilen evlilikler
    • kaybedilen işler
    • para harcama borçlar
    • trafik kazaları
    • kendi çocuklarına fiziksel istismar
slide21
Dürtüsellik
    • DEHB’nun tüm yaşam boyunca fonksiyonel bozulma yaratan ve tedavisi zor olan en önemli yönlerinden biri !!
davrani sal sorunlar
DAVRANIŞSAL SORUNLAR
  • Grup aktivitelerinde teke tek çalışmalara oranla daha başarısızlarakranlarla sorunlar (sınıf içi, oyunlarda, spor)
  • Evde ve okulda ilaç kullanırken dahi uygun gözetim önemli
  • Yaşam boyunca SEBATSIZLIK problemi
    • Başladığı bir işi “hevesi kaçtığını” söyleyerek bırakıp, yeni birine geçme
    • Çabuk doyum arayışı
slide23
Erişkinlikte dahi performansta sürekli değişkenlik (+)
    • Benlik saygısında azalma ve öfke
  • Çevresindeki kişilere duyarsızlık; öte yandan gerilimli durumlarda artan kaygı düzeyi ile yarattıkları krizler sonucu
    • Kişiler arası ilişkilerde çatışmalar
b l sel sorunlar
BİLİŞSEL SORUNLAR
  • Zaman algısında azalma (Barkley, 1994)
    • zaman sınırlaması olan görevleri bitirememe
    • Geçmiş-bugün-gelecek: para hesabı
  • Kısa süreli, “işleyen bellek” kusurları
    • Unutkanlıklar
duygusal sorunlar
DUYGUSAL SORUNLAR
  • Duygusal düzenlemede bozukluk sonucu
    • Ani patlayıcı tarzda yoğun öfke nöbetleri, duygusal oynaklık-dengesizlik, tepkisellik
sosyal sorunlar
SOSYAL SORUNLAR
  • Çevresinde popüler olamayan çocuklar
  • Uzun süreli arkadaşlıklar seyrek ileride sosyal izolasyon
  • Koopere olamama, sosyal hiyerarşiye ve kurallara uyum sağlayamama dışlanma, alay edilmeöfke ve agresyon
  • Yalnız geçen doğumgünleri, oyunlara kabul edilmeme  yalnızlık
slide27
Sakin ve sabırlı, çevreden gelen fazla uyaranı minimale indirebilen, tepkilerini çocuğun ihtiyaçlarına ve düzeyine göre ayarlayabilen bir erişkinle teke tek ilişkide daha iyi işlev görebilirler (ebeveyn, büyükanne/büyükbaba, öğretmen olabilir)
  • Kendilerinden yaşça büyük/küçük çocuklarla daha iyi oyun arkadaşlığı kurabilirler
  • DEHB olan ergenlerinternet arkadaşlığına eğilimli
  • Pozitif sosyal ortamlara teşvik önemli
de erlend rme
DEĞERLENDİRME
  • Aile
    • Ailenin işleyişi?  stress, travma, ceza yöntemleri, istismar, anne-baba ilişkisi, çocuğun evliliğe etkisi, anne-baba tutarlılığı, aile içi psikiyatrik öykü (annede depresyon?, babada alkolizm? Ya da ebeveynlerden birinde DEHB, bipolar bozukluk?, vs. ) sorgulanmalı
slide29
Okul ve öğretmenin gözlemleri
    • Akademik performansı, akranlarıyla ilişkileri, sınıf içi/ grup çalışmaları, otoriteye karşı tutumu, teneffüslerdeki davranışları, defterleri (düzensizlik, harf atlamaları), ödevleri
    • Doktor-okul direkt iletişimi önemli
    • DSM-IV ‘ün okullar için ölçeği
slide30
Tıbbi öykü, fizik muayene , psikiyatrik muayene
  • annenin gebelik öyküsü (sigara?, alkol tüketimi?)
  • uyku bozuklukları
  • görme-işitme bozuklukları
  • Nöbet şüphesi EEG ve nörolojik muayene
  • Psikolojik testler
tedav
TEDAVİ
  • Psikososyal tedavi
  • Tıbbi tedavi
psikososyal tedavi
Psikososyal tedavi
  • Psikolojik eğitim
  • Davranış kontrolüne yönelik aile eğitimi
  • Sınıf içi girişimler
  • Bilişsel davranışçı terapi
  • Sosyal beceri eğitimi
  • Bireysel psikoterapi
psikolojik e itim
Psikolojik eğitim
  • Tanı ailenin üzerine etkisi? Negatif/pozitif? Damgalama? İlaç kullanımı ile ilgili endişeler?
  • İlaç  değişim için potansiyeli sağlar, ancak aile ve çocuğun gayreti önemli (Johnston ve ark. 2000)
okul i i giri imler
Okul içi girişimler
  • Doktor-öğretmen  direkt ilişki
  • Öğretmen bozukluğu anlamalı, davranışlara rağmen çocuğa pozitif tutum içinde olmalı, ilacın etkilerini bilmeli ve tedavi protokolünün aktif katılımcısı olmalı
  • Çocuk sınıf içinde yakın olarak gözlenebileceği şekilde oturtulmalı(genellikle ön sıralarda)
  • Teke tek bireysel öğrenme yardımı sağlanmalı
  • Aile ve öğretmen karşılıklı anlayışla işbirliği halinde olmalı
slide35
Günlük takiplerle olumlu davranışlar (tamamlanmış ödevler,vs) ödüllendirilmeli
    • Motivasyon ve olumlu öğretmen/çocuk ilişkisi için
tibb tedav
TIBBİ TEDAVİ
  • Metilfenidat (kısa ve uzun etkili formu)
    • Dürtü kontrolü, dikkat, akademik, sosyal ve aile içi işleyiş üzerine olumlu etki (Spencer ve ark. 1996)
  • 30-45 dakika içinde etkileri başlar. 1.5-2.5 saat içinde maksimuma ulaşır ve 3-4. saatlerde sonlanır
slide37
Yan etkiler (Spencer ve ark 2000)
    • İştah azalması, baş ağrısı, karın ağrısı, uykusuzluk
    • Gelişim gecikmesi (ilaç tatilleri önemli)
gelecekte
GELECEKTE
  • Tanı kriterleri genişletilerek DEHB’nun okul öncesi, ergenlik ve erişkinlik dönemlerinde yarattığı sorunların daha geniş aydınlatılması
  • Alt tiplerin bu gruplarda görünümlerinin aydınlatılması
  • Tüm sağlık çalışanları ve eğitim ekiplerinin bilgilendirilmesi