s lstj rnur l.
Download
Skip this Video
Loading SlideShow in 5 Seconds..
Sólstjörnur PowerPoint Presentation
Download Presentation
Sólstjörnur

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 39

Sólstjörnur - PowerPoint PPT Presentation


  • 294 Views
  • Uploaded on

Sólstjörnur. Mælingar og flokkun. Fastastjörnurnar. Upphaflega héldu menn að himinhvelfingin væri föst og óumbreytanleg. Síðar tóku menn eftir breytingum, nýstirni birtust og stjörnur hreyfðust til. Menn áttuðu sig á því að sólin hreyfðist og fasta stjörnurnar.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Sólstjörnur' - Ava


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
s lstj rnur

Sólstjörnur

Mælingar og flokkun

fastastj rnurnar
Fastastjörnurnar
  • Upphaflega héldu menn að himinhvelfingin væri föst og óumbreytanleg.
  • Síðar tóku menn eftir breytingum, nýstirni birtust og stjörnur hreyfðust til.
  • Menn áttuðu sig á því að sólin hreyfðist og fasta stjörnurnar.
  • Þá áttuðu menn sig á því að þær eru misfjarri og vildu meta hversu fjarri þær voru.
hli run
Hliðrun
  • Hliðrun má nota til að finna hversu fjarri stjarna er ef hún er nógu nærri til að afstaðan breytist þegar athugandi færist til.

Fjarlægðina að trénu má finna ef fjarlægðin milli athuganda og hliðrunar-hornið er þekkt.

slide5
Nákvæm mæling á hliðrunarhorni gefur möguleika á að reikna fjarlægð til stjörnunnar, með jöfnunni:
  • Þar sem d er fjarlægð til stjörnu í parsec og p er hliðrunarhornið í bogasekúndum.
  • Nákvæmustu og öruggustu mælingar á hliðrunahorni eru mældar frá gervitunglum ofarlega í lofthjúpi jarðar.
  • Aðeins er hægt að mæla hliðrunarhorn stjarna sem eru í nokkur hundruð parseca fjarlægð.
lj safl og s ndarbirta
Ljósafl og sýndarbirta
  • Ef fjarlægð til stjörnu er þekkt þá má finna ljósafl hennar út frá sýndarbirtu, skv:

þar sem L = ljósafl (W)

b = sýndarbirta (W/m2)

d = fjarlægð til stjörnu (m)

s ndarbirtustig
Sýndarbirtustig
  • Sýndarbirtustig (apparent magnitude) gefur til kynna sýndarbirtu hennar.
raunbirtustig
Raunbirtustig
  • Raunbirtustig (real magnitude) stjörnu er það birtustig sem hún hefði í 10 pc fjarlægð.
  • Raunbirtustig má finna með samanburði við ljósafl sólar með:
  • L = ljósafl stjörnu
  • L0 = ljósafl sólar
raunbirtustig og s ndarbirtustig
Raunbirtustig og sýndarbirtustig
  • Sambandið á milli raunbirtustigs og sýndarbirtustigs er gefið með:
  • m = sýndarbirtustig
  • M = raunbirtustig
  • d = fjarlægð til stjörnunnar frá Jörðu.
lj safl
Ljósafl
  • Stjörnur hafa mismikið ljósafl.
  • Stjörnur með minna ljósafl eru algengari en þær aflmeiri.
  • Okkar sól er í meðallagi aflmikil.
lj sm lingar og lithlutf ll
Ljósmælingar og lithlutföll
  • Ljósmælingar mæla sýndarbirtu stjörnu.
  • Lithlutföll (Colour ratios) eru hlutföll birtu í gegnum U, B og V síur.
  • Hlutfallið gefur yfirborðshitastig stjörnunnar.
litr f stjarna
Litróf stjarna
  • Litróf gefa til kynna efnasamsetningu stjörnu og yfirborðshitastig hennar.
  • Stjörnur eru flokkaðar eftir megineinkennum litrófsins í sex flokka, O, B, A, F, G, K og M.
  • Tveir aukaflokkar L og T.

Konur við greiningu litrófs stjarna seint á 19. öld við Harvard háskóla.

slide21
Litrófsflokkur stjörnu og gerð hennar tengist yfirborðshitastigi.
  • O stjörnur eru heitastar og M kaldastar
lj safl og hitastig
Ljósafl og hitastig
  • Samband er á milli ljósafls, yfirborðs (radíus) og yfirborðshitastig stjörnu.
  • L = ljósafl (W)
  • R = radíus stjörnu (m)
  • σ = Stefan-Boltzmann fasti = 5,67  10-8 Wm-2K-4
  • T = yfirborðshitastig stjörnu (K)
hertzsprung russell graf
Hertzsprung-Russell graf
  • Á H-R grafi er stjörnunum raðað eftir raunbirtustigi (ljósafli) og hitastigi (litrófsflokk).
  • Flestar stjörnur lenda á meginröð grafsins sem liggur niður frá efra horni vinstra megin skáhallt niður til hægri.
slide26
Risar og ofurrisar liggja ofan við meginröðina en hvítir dvergar liggja neðan við hana.
  • Stjörnur með sama massa liggja á skálínu niður til hægri.
  • Bjartar störnur eru ofarlega en daufar neðarlega.
  • Heitar stjörnur eru vinstra megin en kaldar hægra megin.
slide27
Af litrófi stjarna má ráða hvort stjarna er meginraðastjarna, risi, ofurrisi eða hvítur dvergur.
lj safl og massi meginra astjarna
Ljósafl og massi meginraðastjarna
  • Ákveðið samband er á milli massa og ljósafls meginraðastjarna.
  • Meginraðastjarna er eins og sólin nema með meiri eða minni massa.
  • Því meiri sem massi meginraðastjörnu er því meira er ljósaflið.
  • Stjarna sem hefur 10 sinnum meiri massa en Sólin hefur um það bil 3000 sinnum meira ljósafl.
  • Stjarna sem hefur 0,1 Msólar hefur 0,001 Lsólar.
tv stirni
Tvístirni
  • Tvístirni eða fjölstirni, þar sem stjörnur snúast um sameiginlega massamiðju, eru mjög algeng.
  • Í sumum tilfellunum er hægt að sjá báðar stjörnurnar í tvístirninu.
  • Í öðrum tilvikum er hægt að sjá um tvístirni er að ræða með litrófsrannsóknum.
  • Myrkvatvístirni kallast það ef stjörnurnar eru misbjartar og önnur fer fram fyrir hina svo ljósstyrkurinn breytist.
massi tv stirna
Massi tvístirna
  • Ef umferðartíminn og fjarlægð á milli stjarna í tvístirni er þekkt þá má finna massa (massahlutföll) stjarnanna.
  • M1 og M2 = massar stjarnanna í tvístirninum í sólarmössum.
  • a = hálfur langás í snúningi annarrar stjörnunnar um hina (sporbaugur).
  • p = Umferðartími í árum.
litr f og tv stirni
Litróf og tvístirni
  • Litróf má nota til að skoða tvístirni þó svo að ekki sé unnt að greina stjörnurnar í sundur.
  • Notast er við sveiflur í ljósstyrk og klofning litrófslína vegna Dopplerhrifa.
slide37
Ef horft er á rönd snúningsplansins myrkvar önnur hina með reglubundnu millibili.
  • Þá má fylgjast með sveiflum í ljósstyrk til að ákvarða umferðartíma og innbyrðis stærðir.