SÖZCÜĞÜN
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 33

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER PowerPoint PPT Presentation


  • 232 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER. KÖK. BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR. EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR. GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR. EK.

Download Presentation

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


SÖZCÜĞÜN

YAPISI VE EKLER


KÖK

  • BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR.


EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR.GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR.


EK

EK İSE,SÖZCÜK KÖKÜNDEN SONRA GELİP SÖZCÜĞE EKLENEN VE SÖZCÜĞÜN ANLAMINI ZENGİNLEŞTİREN, YENİ ANLAMLAR KAZANDIRAN KÜÇÜK BİRİMLERDİR.


ÖRNEK

  • GEL-MİŞ

    SEV-Gİ

  • EV-CİL

  • AĞAÇ-LIK

  • TAŞ-LAR


EKLER YAPIM EKLERİ VE ÇEKİM EKLERİ OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILIR.


A)ÇEKİM EKLERİ

ÇEKİM EKLERİ

ÇEKİM EKLERİ SÖZCÜKLERİN ANLAMINI DEĞİŞTİRMEZ,ONLARA ZENGİNLİK KATAR.


1)EYLEM ÇEKİM EKLERİ

  • EYLEMLERE GELEREK KÖKLERİN ANLAMINI ZENGİNLEŞ-TİRİR.


a)Zaman Ekleri

ŞİMDİKİ ZAMAN:GELİ-YOR.

Dİ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-Dİ

MİŞ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-MİŞ

GELECEK ZAMAN:GELE-CEK

GENİŞ ZAMAN:GELİ-R


b)Dilek İstek Ekleri

  • DİLEK-ŞART:GELSE

  • GEREKLİLİK:GELMELİ

  • İSTEK:GELE

  • EMİR:GEL


c)Kişi Ekleri


d)Olumsuzluk Eki

  • -ME,-MA EKİ EYLEME OLUMSUZLUK ANLAMI KATAR.

  • YAZ+DI__YAZ+MA+DI

  • GÜL+(Ü)+YOR__GÜL+MÜ+YOR

    UYARI:

    BU EK GENİŞ ZAMANLI ÇEKİMDE –MEZ, -MAZ HALİNİ ALIR.


ÖRNEK SORU

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

    CEVAP:B

CEVAP:B


2.İSİM ÇEKİM EKLERİ

İSİMLERE GELEREK İSME ZENGİNLİK KATAR


a)Hal Ekleri

  • YALIN HAL:EV ÇOK SERİN.

  • BELİRTME HALİ(-İ):EVİ GÖRDÜM.

  • YÖNETME HALİ(-E):EVE GELDİK.

  • BULUNMA HALİ(-DE):EVDE SOBA VAR.

  • AYRILMA HALİ(-DEN)EVDEN GELDİM.


b)Çoğul Ekleri

ÇORAP ÇORAP+LAR =ÇORAPLAR

UÇAK+LAR,ÇİÇEK+LER ,BÖCEK+LER.

ÖRNEK:

‘UKALA KİŞİLERDEN HİÇ HOŞLANMAM.’


c)Eşitlik Eki

SEN+CE =SENCE

ONLAR+CA=ONLARCA

İNSAN+CA=İNSANCA


d)İyelik Ekleri

d)İyelik Ekleri

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)


e)Tamlayan Eki

İNSAN-IN VÜCUD-U

TAMLAYAN EKİ

İYELİK EKİ


  • AŞAĞIDAKİ CÜMLELERDE KOYU YAZILMIŞ KELİMELERDEN HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

    A)EVLERİ ANA CADDEDEDİR.

    B)TOPU KAYBOLUNCA AĞLADI.

    C)ANNELERİN YÜREĞİ SEVGİ DOLUDUR.

    D)AHMET,KUŞU KAFESTEN SALIVERDİ.

CEVAP:D


B)YAPIM EKLERİ

YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ SÖZCÜĞE BİR ANLAM KATAR,DAHA DOĞRUSU YENİ BİR SÖZCÜK OLUŞTURUR.BU EKLER HEM İSME HEM FİİLE GELEBİLİR


ÖRNEKLER

BİT - Kİ BİTKİ(ANLAM DEĞİŞTİ)

SU - LAK SULAK(ANLAM DEĞİŞTİ.)

EYLEM

Y.EKİ

İSİM

Y.EKİ


YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR

  • YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ İSMİ YENİ BİR İSİM VEYA BİR EYLEM YAPABİLİR.AYNI ŞEKİLDE GELDİĞİ EYLEMLERİ EYLEM VEYA İSİM YAPABİLİR.BU NEDENLE YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR.


a)İsimden İsim Türeten Ekler

MASA – CI = MASACI

KALEM – LİK = KALEMLİK

SÖZ – LÜK = SÖZLÜK

SIR – DAŞ = SIRDAŞ

BU EKLER İSİM KÖKLERİ YİNE İSİM GÖVDEYE ÇEVİRİR.


b)İsimden Eylem Türeten Ekler

SU-SA =SUSA(SUSAMAK) GİZ-LE=GİZLE(GİZLEMEK) SÖZ-LE=SÖZLE(SÖZLEMEK) YÜK-LEN=YÜKLEN(YÜKLENMEK) SÖZ-LEŞ=SÖZLEŞ(SÖZLEŞMEK) BU EKLER İSİM KÖKÜ,EYLEMDEN GÖVDEYE ÇEVİRİR.


c)Eylemden Eylem Türeten Ekler

  • GER – (İ)N = GERİN(MEK)

  • GÜL-DÜR = GÜLDÜR(MEK)

  • KOŞ – (U)Ş = KOŞUŞTUR(MAK)

  • YOR – UL = YORUL(MAK)

    BU EKLER EYLEM KÖKÜ EYLEM GÖVDE YAPAR.


d)Eylemden İsim Türeten Ekler

  • GÜL – (Ü)CÜK = GÜLÜCÜK

  • SEV – Gİ = SEVGİ

  • ÖL – ÜM = ÖLÜM

  • TART – I = TARTI

    BU EKLER EYLEME GELEREK İSİM OLUŞTURUR


SÖZCÜKLER

SÖZCÜKLER YAPI OLARAK ÜÇE AYRILIR;

1.BASİT SÖZCÜK

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

3.BİRLEŞİK SÖZCÜKLER


1.BASİT SÖZCÜK

1.BASİT SÖZCÜK

1.BASİT SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALMAMIŞ SÖZCÜK LERDİR.

GİTTİ,GEL,KALEM,DÜNYA,EVLER


BİR SÖZCÜK BASİT SÖZCÜK OLABİLMEK İÇİN,YAPIM EKİ ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.


b)Türemiş Sözcük

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALARAK ANLAMINI DEĞİŞTİREN SÖZCÜKLERDİR.

BİTKİ,KALEMLİK,O-YUNCAK,GÖZLÜK,ARKADAŞ,ÇAYDANLIK...


3.BİRLEŞİK SÖZCÜK

  • İKİ KÖKÜN VEYA SÖZCÜĞÜN BİRLEŞMESİ SONUCU OLUŞAN SÖZCÜLKERDİR.

  • ÇANAKKALE,FENERBAHÇE,ALPASLAN,BEŞİKTAŞ,NİŞANTAŞI,KIRIKKALE....


HAZIRLAYAN

REYYAN

KAVAKLIOĞLU


  • Login