SÖZCÜĞÜN
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 33

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER PowerPoint PPT Presentation


  • 168 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER. KÖK. BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR. EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR. GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR. EK.

Download Presentation

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


S zc n yapisi ve ekler

SÖZCÜĞÜN

YAPISI VE EKLER


S zc n yapisi ve ekler

KÖK

  • BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR.


Ev ta u sira a a k k ler s mden k kt r gel d b l g r ek tut k kler f lden k kt r

EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR.GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR.


S zc n yapisi ve ekler

EK

EK İSE,SÖZCÜK KÖKÜNDEN SONRA GELİP SÖZCÜĞE EKLENEN VE SÖZCÜĞÜN ANLAMINI ZENGİNLEŞTİREN, YENİ ANLAMLAR KAZANDIRAN KÜÇÜK BİRİMLERDİR.


S zc n yapisi ve ekler

ÖRNEK

  • GEL-MİŞ

    SEV-Gİ

  • EV-CİL

  • AĞAÇ-LIK

  • TAŞ-LAR


S zc n yapisi ve ekler

EKLER YAPIM EKLERİ VE ÇEKİM EKLERİ OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILIR.


S zc n yapisi ve ekler

A)ÇEKİM EKLERİ

ÇEKİM EKLERİ

ÇEKİM EKLERİ SÖZCÜKLERİN ANLAMINI DEĞİŞTİRMEZ,ONLARA ZENGİNLİK KATAR.


S zc n yapisi ve ekler

1)EYLEM ÇEKİM EKLERİ

  • EYLEMLERE GELEREK KÖKLERİN ANLAMINI ZENGİNLEŞ-TİRİR.


S zc n yapisi ve ekler

a)Zaman Ekleri

ŞİMDİKİ ZAMAN:GELİ-YOR.

Dİ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-Dİ

MİŞ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-MİŞ

GELECEK ZAMAN:GELE-CEK

GENİŞ ZAMAN:GELİ-R


S zc n yapisi ve ekler

b)Dilek İstek Ekleri

  • DİLEK-ŞART:GELSE

  • GEREKLİLİK:GELMELİ

  • İSTEK:GELE

  • EMİR:GEL


S zc n yapisi ve ekler

c)Kişi Ekleri


S zc n yapisi ve ekler

d)Olumsuzluk Eki

  • -ME,-MA EKİ EYLEME OLUMSUZLUK ANLAMI KATAR.

  • YAZ+DI__YAZ+MA+DI

  • GÜL+(Ü)+YOR__GÜL+MÜ+YOR

    UYARI:

    BU EK GENİŞ ZAMANLI ÇEKİMDE –MEZ, -MAZ HALİNİ ALIR.


Rnek soru

ÖRNEK SORU

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

    CEVAP:B

CEVAP:B


S zc n yapisi ve ekler

2.İSİM ÇEKİM EKLERİ

İSİMLERE GELEREK İSME ZENGİNLİK KATAR


S zc n yapisi ve ekler

a)Hal Ekleri

  • YALIN HAL:EV ÇOK SERİN.

  • BELİRTME HALİ(-İ):EVİ GÖRDÜM.

  • YÖNETME HALİ(-E):EVE GELDİK.

  • BULUNMA HALİ(-DE):EVDE SOBA VAR.

  • AYRILMA HALİ(-DEN)EVDEN GELDİM.


S zc n yapisi ve ekler

b)Çoğul Ekleri

ÇORAP ÇORAP+LAR =ÇORAPLAR

UÇAK+LAR,ÇİÇEK+LER ,BÖCEK+LER.

ÖRNEK:

‘UKALA KİŞİLERDEN HİÇ HOŞLANMAM.’


S zc n yapisi ve ekler

c)Eşitlik Eki

SEN+CE =SENCE

ONLAR+CA=ONLARCA

İNSAN+CA=İNSANCA


D yelik ekleri

d)İyelik Ekleri

d)İyelik Ekleri

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)


S zc n yapisi ve ekler

e)Tamlayan Eki

İNSAN-IN VÜCUD-U

TAMLAYAN EKİ

İYELİK EKİ


S zc n yapisi ve ekler

  • AŞAĞIDAKİ CÜMLELERDE KOYU YAZILMIŞ KELİMELERDEN HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

    A)EVLERİ ANA CADDEDEDİR.

    B)TOPU KAYBOLUNCA AĞLADI.

    C)ANNELERİN YÜREĞİ SEVGİ DOLUDUR.

    D)AHMET,KUŞU KAFESTEN SALIVERDİ.

CEVAP:D


S zc n yapisi ve ekler

B)YAPIM EKLERİ

YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ SÖZCÜĞE BİR ANLAM KATAR,DAHA DOĞRUSU YENİ BİR SÖZCÜK OLUŞTURUR.BU EKLER HEM İSME HEM FİİLE GELEBİLİR


Rnekler

ÖRNEKLER

BİT - Kİ BİTKİ(ANLAM DEĞİŞTİ)

SU - LAK SULAK(ANLAM DEĞİŞTİ.)

EYLEM

Y.EKİ

İSİM

Y.EKİ


S zc n yapisi ve ekler

YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR

  • YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ İSMİ YENİ BİR İSİM VEYA BİR EYLEM YAPABİLİR.AYNI ŞEKİLDE GELDİĞİ EYLEMLERİ EYLEM VEYA İSİM YAPABİLİR.BU NEDENLE YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR.


S zc n yapisi ve ekler

a)İsimden İsim Türeten Ekler

MASA – CI = MASACI

KALEM – LİK = KALEMLİK

SÖZ – LÜK = SÖZLÜK

SIR – DAŞ = SIRDAŞ

BU EKLER İSİM KÖKLERİ YİNE İSİM GÖVDEYE ÇEVİRİR.


S zc n yapisi ve ekler

b)İsimden Eylem Türeten Ekler

SU-SA =SUSA(SUSAMAK) GİZ-LE=GİZLE(GİZLEMEK) SÖZ-LE=SÖZLE(SÖZLEMEK) YÜK-LEN=YÜKLEN(YÜKLENMEK) SÖZ-LEŞ=SÖZLEŞ(SÖZLEŞMEK) BU EKLER İSİM KÖKÜ,EYLEMDEN GÖVDEYE ÇEVİRİR.


S zc n yapisi ve ekler

c)Eylemden Eylem Türeten Ekler

  • GER – (İ)N = GERİN(MEK)

  • GÜL-DÜR = GÜLDÜR(MEK)

  • KOŞ – (U)Ş = KOŞUŞTUR(MAK)

  • YOR – UL = YORUL(MAK)

    BU EKLER EYLEM KÖKÜ EYLEM GÖVDE YAPAR.


S zc n yapisi ve ekler

d)Eylemden İsim Türeten Ekler

  • GÜL – (Ü)CÜK = GÜLÜCÜK

  • SEV – Gİ = SEVGİ

  • ÖL – ÜM = ÖLÜM

  • TART – I = TARTI

    BU EKLER EYLEME GELEREK İSİM OLUŞTURUR


S zc n yapisi ve ekler

SÖZCÜKLER

SÖZCÜKLER YAPI OLARAK ÜÇE AYRILIR;

1.BASİT SÖZCÜK

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

3.BİRLEŞİK SÖZCÜKLER


S zc n yapisi ve ekler

1.BASİT SÖZCÜK

1.BASİT SÖZCÜK

1.BASİT SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALMAMIŞ SÖZCÜK LERDİR.

GİTTİ,GEL,KALEM,DÜNYA,EVLER


S zc n yapisi ve ekler

BİR SÖZCÜK BASİT SÖZCÜK OLABİLMEK İÇİN,YAPIM EKİ ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.


B t remi s zc k

b)Türemiş Sözcük

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALARAK ANLAMINI DEĞİŞTİREN SÖZCÜKLERDİR.

BİTKİ,KALEMLİK,O-YUNCAK,GÖZLÜK,ARKADAŞ,ÇAYDANLIK...


S zc n yapisi ve ekler

3.BİRLEŞİK SÖZCÜK

  • İKİ KÖKÜN VEYA SÖZCÜĞÜN BİRLEŞMESİ SONUCU OLUŞAN SÖZCÜLKERDİR.

  • ÇANAKKALE,FENERBAHÇE,ALPASLAN,BEŞİKTAŞ,NİŞANTAŞI,KIRIKKALE....


S zc n yapisi ve ekler

HAZIRLAYAN

REYYAN

KAVAKLIOĞLU


  • Login