SÖZCÜĞÜN
Download
1 / 33

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER - PowerPoint PPT Presentation


  • 268 Views
  • Uploaded on

SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER. KÖK. BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR. EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR. GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR. EK.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' SÖZCÜĞÜN YAPISI VE EKLER' - zody


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

SÖZCÜĞÜN

YAPISI VE EKLER


KÖK

  • BİR SÖZCÜĞÜN ANLAMLI OLAN EN TEMEL BİRİMİNE KÖK DENİR.KÖKLER HEM İSİM HEMDE FİİL OLABİLİR.


Ev ta u sira a a k k ler s mden k kt r gel d b l g r ek tut k kler f lden k kt r
EV,İŞ,TAŞ,UÇ,SIRA,AĞAÇ,KÖK-LERİ İSİMDEN KÖKTÜR.GEL,DÜŞ,BİL,GÖR,ÇEK,TUT KÖKLERİ FİİLDEN KÖKTÜR.


EK

EK İSE,SÖZCÜK KÖKÜNDEN SONRA GELİP SÖZCÜĞE EKLENEN VE SÖZCÜĞÜN ANLAMINI ZENGİNLEŞTİREN, YENİ ANLAMLAR KAZANDIRAN KÜÇÜK BİRİMLERDİR.


ÖRNEK

  • GEL-MİŞ

    SEV-Gİ

  • EV-CİL

  • AĞAÇ-LIK

  • TAŞ-LAR



A)ÇEKİM EKLERİ AYRILIR.

ÇEKİM EKLERİ

ÇEKİM EKLERİ SÖZCÜKLERİN ANLAMINI DEĞİŞTİRMEZ,ONLARA ZENGİNLİK KATAR.


1)EYLEM ÇEKİM EKLERİ AYRILIR.

  • EYLEMLERE GELEREK KÖKLERİN ANLAMINI ZENGİNLEŞ-TİRİR.


a)Zaman Ekleri AYRILIR.

ŞİMDİKİ ZAMAN:GELİ-YOR.

Dİ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-Dİ

MİŞ’Lİ GEÇMİŞ ZAMAN:GEL-MİŞ

GELECEK ZAMAN:GELE-CEK

GENİŞ ZAMAN:GELİ-R


b)Dilek İstek Ekleri AYRILIR.

  • DİLEK-ŞART:GELSE

  • GEREKLİLİK:GELMELİ

  • İSTEK:GELE

  • EMİR:GEL


c)Kişi Ekleri AYRILIR.


d)Olumsuzluk Eki AYRILIR.

  • -ME,-MA EKİ EYLEME OLUMSUZLUK ANLAMI KATAR.

  • YAZ+DI__YAZ+MA+DI

  • GÜL+(Ü)+YOR__GÜL+MÜ+YOR

    UYARI:

    BU EK GENİŞ ZAMANLI ÇEKİMDE –MEZ, -MAZ HALİNİ ALIR.


Rnek soru
ÖRNEK SORU AYRILIR.

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

  • ‘DAĞ DAĞA KAVUŞMAZ,İNSAN İNSANA KAVUŞUR.’CÜMLESİNDEKİ FİİLERİN ZAMANI,HANGİ SEÇENEKTE DOĞRU VERİLMİŞTİR?

    A) ŞİMDİKİ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    B)GENİŞ ZAMAN__GENİŞ ZAMAN

    C)GELECEK ZAMAN__GELECEK ZAMAN

    D)GEÇMİŞ ZAMAN__GEÇMİŞ ZAMAN

    CEVAP:B

CEVAP:B


2.İSİM ÇEKİM EKLERİ AYRILIR.

İSİMLERE GELEREK İSME ZENGİNLİK KATAR


a)Hal Ekleri AYRILIR.

  • YALIN HAL:EV ÇOK SERİN.

  • BELİRTME HALİ(-İ):EVİ GÖRDÜM.

  • YÖNETME HALİ(-E):EVE GELDİK.

  • BULUNMA HALİ(-DE):EVDE SOBA VAR.

  • AYRILMA HALİ(-DEN)EVDEN GELDİM.


b)Çoğul Ekleri AYRILIR.

ÇORAP ÇORAP+LAR =ÇORAPLAR

UÇAK+LAR,ÇİÇEK+LER ,BÖCEK+LER.

ÖRNEK:

‘UKALA KİŞİLERDEN HİÇ HOŞLANMAM.’


c)Eşitlik Eki AYRILIR.

SEN+CE =SENCE

ONLAR+CA=ONLARCA

İNSAN+CA=İNSANCA


D yelik ekleri

d)İyelik Ekleri AYRILIR.

d)İyelik Ekleri

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)

SAHİPLİK,AİTLİK BİLDİRİR.

HAYAT-I-M (BANA AİT)

HAYAT-I-N (SENİN)

HAYAT-I (ONUN)

HAYAT-I-MIZ (BİZİM)

HAYAT-I-NIZ (SİZİN)

HAYAT-LARI (ONLARIN)


e)Tamlayan Eki AYRILIR.

İNSAN-IN VÜCUD-U

TAMLAYAN EKİ

İYELİK EKİ


CEVAP:D


B)YAPIM EKLERİ HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ SÖZCÜĞE BİR ANLAM KATAR,DAHA DOĞRUSU YENİ BİR SÖZCÜK OLUŞTURUR.BU EKLER HEM İSME HEM FİİLE GELEBİLİR


Rnekler
ÖRNEKLER HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

BİT - Kİ BİTKİ(ANLAM DEĞİŞTİ)

SU - LAK SULAK(ANLAM DEĞİŞTİ.)

EYLEM

Y.EKİ

İSİM

Y.EKİ


YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

  • YAPIM EKLERİ,GELDİĞİ İSMİ YENİ BİR İSİM VEYA BİR EYLEM YAPABİLİR.AYNI ŞEKİLDE GELDİĞİ EYLEMLERİ EYLEM VEYA İSİM YAPABİLİR.BU NEDENLE YAPIM EKLERİ DÖRDE AYRILIR.


a)İsimden İsim Türeten Ekler HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

MASA – CI = MASACI

KALEM – LİK = KALEMLİK

SÖZ – LÜK = SÖZLÜK

SIR – DAŞ = SIRDAŞ

BU EKLER İSİM KÖKLERİ YİNE İSİM GÖVDEYE ÇEVİRİR.


b)İsimden Eylem Türeten Ekler HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

SU-SA =SUSA(SUSAMAK) GİZ-LE=GİZLE(GİZLEMEK) SÖZ-LE=SÖZLE(SÖZLEMEK) YÜK-LEN=YÜKLEN(YÜKLENMEK) SÖZ-LEŞ=SÖZLEŞ(SÖZLEŞMEK) BU EKLER İSİM KÖKÜ,EYLEMDEN GÖVDEYE ÇEVİRİR.


c)Eylemden Eylem Türeten Ekler HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

  • GER – (İ)N = GERİN(MEK)

  • GÜL-DÜR = GÜLDÜR(MEK)

  • KOŞ – (U)Ş = KOŞUŞTUR(MAK)

  • YOR – UL = YORUL(MAK)

    BU EKLER EYLEM KÖKÜ EYLEM GÖVDE YAPAR.


d)Eylemden İsim Türeten Ekler HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

  • GÜL – (Ü)CÜK = GÜLÜCÜK

  • SEV – Gİ = SEVGİ

  • ÖL – ÜM = ÖLÜM

  • TART – I = TARTI

    BU EKLER EYLEME GELEREK İSİM OLUŞTURUR


SÖZCÜKLER HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

SÖZCÜKLER YAPI OLARAK ÜÇE AYRILIR;

1.BASİT SÖZCÜK

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

3.BİRLEŞİK SÖZCÜKLER


1.BASİT SÖZCÜK HANGİSİ HAL EKİ ALMIŞTIR?

1.BASİT SÖZCÜK

1.BASİT SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALMAMIŞ SÖZCÜK LERDİR.

GİTTİ,GEL,KALEM,DÜNYA,EVLER


BİR SÖZCÜK BASİT SÖZCÜK OLABİLMEK İÇİN,YAPIM EKİ ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.


B t remi s zc k
b)Türemiş Sözcük ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.

2.TÜREMİŞ SÖZCÜK

YAPIM EKİ ALARAK ANLAMINI DEĞİŞTİREN SÖZCÜKLERDİR.

BİTKİ,KALEMLİK,O-YUNCAK,GÖZLÜK,ARKADAŞ,ÇAYDANLIK...


3.BİRLEŞİK SÖZCÜK ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.

  • İKİ KÖKÜN VEYA SÖZCÜĞÜN BİRLEŞMESİ SONUCU OLUŞAN SÖZCÜLKERDİR.

  • ÇANAKKALE,FENERBAHÇE,ALPASLAN,BEŞİKTAŞ,NİŞANTAŞI,KIRIKKALE....


HAZIRLAYAN ALMALIDIR.AMA ÇEKİM EKİ ALABİLİRLER.YANİ ‘BASİT KELİMELERİN HEPSİ KÖKTÜR’ DİYEMEYİZ.

REYYAN

KAVAKLIOĞLU


ad