Planowanie i zarz dzanie strategiczne
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 153

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE PowerPoint PPT Presentation


  • 133 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. Poradnik dla menedżerów miast w samorządach terytorialnych. Rozdział 4. SPOŁECZNA WERYFIKACJA WIZJI I PROBLEMÓW MIASTA. Cel:.

Download Presentation

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

PLANOWANIE I ZARZDZANIE STRATEGICZNE

Poradnik dla menederw miast w samorzdach terytorialnych


Rozdzia 4

Rozdzia 4

SPOECZNA WERYFIKACJA WIZJI I PROBLEMW MIASTA


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cel:

Zazwyczaj w kadym miecie gromadzone s dane dotyczce liczby mieszkacw, liczby bezrobotnych, zakadw przemysowych, terenw rolnych, budowlanych, wypoczynkowych, gstoci zaludnienia, przestpczoci itp. Te i wiele innych danych s czsto podstaw do tworzenia wizji rozwoju miasta, a take identyfikowania problemw strategicznych. Naley zada sobie pytanie, kto powinien tworzy t wizj i bra udzia w jej konkretyzowaniu?


4 1 czy tylko w adze czy r wnie i mieszka cy

4.1. Czy tylko WADZE czy rwnie i MIESZKACY?


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Na og wadze miasta uwaaj, e doskonale wiedz, co naley zrobi w pierwszej kolejnoci, a co moe jeszcze poczeka na realizacj, gdy bd pienidze. Jak pokazuje dowiadczenie urzdnicy miejscy rzadko kiedy podejmuj decyzj opierajc si na tzw. ocenie potrzeb odzwierciedlajcej autentyczne oczekiwania mieszkacw. W Polsce w wikszoci duych miast nikt we wadzach lokalnych nie zdaje sobie powanego trudu skorzystania z opinii mieszkacw. Ujawniane s one czsto w prasie w postaci krytycznych uwag na temat pracy wadz samorzdowych, czasami w postaci naciskw zorganizowanych grup mieszkacw domagajcych si realizacji takiej lub innej inwestycji albo okrelonego przedsiwzicia jak budowa kanalizacji, gazocigu, wodocigu, drogi, chodnikw, dbanie o czysto, terminowy wywz mieci, sprztanie, itp.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Samorzdy konstruuj plany dziaania zwizane z tym budety opierajc si najczciej na wiedzy urzdnikw, ktrzy maj okrelone rozeznanie dotyczce potrzeb, ale gwnie z punktu widzenia urzdu lub rnych grup nacisku, a w mniejszym stopniu opierajc si na rzeczywistym przegldzie sytuacji i przeprowadzonej ocenie potrzeb. Czsto obowizuje zasada, e urzdnik wie najlepiej.Dlatego niezbdny jest przegld sytuacji potrzeb mieszkacw przeprowadzony przy ich udziale.


4 2 jak wykorzysta mieszka c w i w czy ich do procesu budowy plan w strategicznych

4.2. Jak wykorzysta mieszkacw i wczy ich do procesu budowy planw strategicznych?


Zasada 1 otwarto

ZASADA 1Otwarto

  • Mieszkacy powinni wiedzie o zamierzeniach wadz lokalnych dotyczcych ich spraw.

  • Mieszkacy powinni wiedzie jak wyglda realizacja przyjtych zaoe.

  • Samorzd musi zbudowa system regularnego przekazywania informacji mieszkacom.

  • Mieszkacy powinni mie moliwo udzielania informacji zwrotnej, naley wic opracowa jej system uzyskiwania.


Zasada 2 kontakty z otoczeniem

ZASADA 2Kontakty z otoczeniem

  • Nie da si budowa planw strategicznych bez rzetelnej wiedzy o otoczeniu; na og urzd miasta wie , ile miasto ma mieszkacw, jak duo jest bezrobotnych, jak duo jest takich, lub innych trenerw, ile jest zakadw pracy i ilu zatrudniaj pracownikw, ale otocznie to nie tylko teren , ale i ludzie zorganizowani w rnych organizacjach pozarzdowych, spoecznych, instytucjach zakadach pracy, strukturach samorzdowych i innych.

  • Kontakty z szeroko rozumianym otoczeniem umoliwiaj stay dopyw danych o zmieniajcych si potrzebach i sytuacji grup mieszkacw.


Zasada 3 wsp praca z

ZASADA 3Wsppraca z

  • Aby umoliwi stay i regularny dopyw informacji, kontakty wadzy samorzdowej z otoczeniem powinny zosta zinstytucjonalizowane i zamienione w regularn wspprac w rnych dziedzinach.

  • Wiele organizacji spoecznych, pozarzdowych moe by niezastpionym rdem informacji o potrzebach spoecznoci lokalnych w rnych dziedzinach.

  • Wanym podmiotem wsppracy musz by przedsibiorstwa i przedsibiorcy dziaajcy na waszym terenie- tworz oni miejsca pracy dla mieszkacw oraz wnosz podatki do kasy miejskiej.


Zasada 4 wymiana do wiadcze z innymi samorz dami i adoptowanie ich do wiadcze na w asny grunt

ZASADA 4Wymiana dowiadcze z innymi samorzdami i adoptowanie ich dowiadcze na wasny grunt

  • Warto przyjrze si temu, jak przygotowuj swoje plany inni, jakie stosuj formy jawnoci, kontaktw z otoczeniem, wsppracy ze strukturami dziaajcymi na ich terenie.

  • Warto podzieli si swoimi pozytywnymi i negatywnymi dowiadczeniami w tym zakresie, niech inni wybior to, co ze - podobnie jak wy.


4 3 jak wygl daj w praktyce kontakty z mieszka cami

4.3. Jak wygldaj w praktyce kontakty z mieszkacami?


Co jeszcze mo na zrobi

Co jeszcze mona zrobi?

  • Stworzy system staego badania potrzeb i dokonywania przegldu sytuacji .

  • Zbudowa system staej informacji adresowanej do mieszkacw na temat planowanych w miecie dziaa.


4 4 jak to zrobi od czego zacz

4.4 Jak to zrobi? Od czego zacz?


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Powoanie w urzdzie biura , referatu, czy komrki ds. badania potrzeb i kontaktw z mieszkacami, n p. przy wydziale / referacie strategii i rozwoju

  • naley przewidzie na to wydatki w budecie i czasami trzeba wiele wysiku, by pokona barier mentalnoci radnych i urzdnikw, ktrzy tradycyjnie najlepiej wszystko wiedz o potrzebach innych i niechtnie godz si na wydawanie pienidzy na profesjonalne badanie potrzeb mieszkacw.


Zadania takiej struktury

Zadania takiej struktury


A wykorzystywanie profesjonalnych narz dzi badawczych

a) Wykorzystywanie profesjonalnych narzdzi badawczych:

przygotowanie narzdzi badawczych ankiet, kwestionariuszy, wywiadw, wypenianych przez mieszkacw dla poszczeglnych wydziaw:

- w wielu krajach zachodnich kady interesant, ktry wchodzi do urzdu, jest proszony o wyraenie swojej opinii na temat tego, jak pracuje urzd i zaspokojenia jakich potrzeb oczekiwaby od wadz miasta, moe wyrazi sw opini o wadach i zaletach prowadzonej aktywnoci;


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

- tym sposobem stosunkowo atwo pozna potrzeby mieszkacw, zwaszcza e pochodz od sporej liczby zainteresowanych;- ankiety mona drukowa take w lokalnej prasie lub gazecie samorzdowej wydawanej na danym terenie, jeli oczywicie nawiemy odpowiedni kontakt z pras lokaln i zachcimy mieszkacw do wsppracy. Jeli dziennikarze bd mogli wykorzysta zebrane dane, pewnie zgodz si na wsplne dziaanie, tym bardziej, e opublikowanie danych wzmacnia ich wiarygodno, korzyci s wic wielostronne prasa ma materia do publikacji, mieszkacy wiedz o swoich potrzebach, a samorzd ma dane do budowy planw strategicznych; analiza wynikw uzyskiwanych przy pomocy tych narzdzi badawczych;


B kontakty z mieszka cami

b) Kontakty z mieszkacami

  • organizowanie tematycznych spotka, konferencji, seminariw, n . na temat edukacji, transportu, zdrowia, kultury itp. z udziaem mieszkacw i ekspertw, znajcych dany problem:

    - daj one moliwo porwnania opinii ekspertw z potrzebami danej spoecznoci;

    - efektem takich spotka powinno by przygotowanie raportu zawierajcego prezentowane opinie, jak rwnie wnioski i sugestie dotyczce wykorzystania w planach strategicznych artykuowanych oczekiwa;

  • prowadzenie bada nad korespondencj przychodzc od mieszkacw, zawierajc postulaty i potrzeby;

  • organizowanie regularnych spotka w rnych czciach miasta z mieszkacami i dyskusje z nimi na temat potrzeb i moliwoci ich realizacji:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

-warto tu wykorzysta dziaajce jednostki pomocnicze, czyli rady osiedli, dzielnic, soectwa, ktre mog by pomocne w gromadzeniu danych na temat potrzeb danego obszaru;- nasuwa si tu niestety smutna refleksja, e pomimo moliwoci, jakie stwarza polska ustawa o samorzdzie terytorialnym, w wielu miastach do dzi nie ma powoanych jednostek pomocniczych, czyli dzielnic i osiedli wraz z wybranymi organami uchwaodawczymi i wykonawczymi;- w wielu miastach radny nie uchwaliy statutw, nie umiano zorganizowa spoecznoci lokalnych w samorzdowe struktury. Jedynymi zorganizowanymi spoecznociami w Polsce s tradycyjnie od lat dziaajce soectwa, stanowice istotny element samorzdu mieszkacw wsi; sotys i rada soecka wystpuj czsto jako struktura nacisku na rad w imieniu mieszkacw, ujawniajca wyranie konieczno zaspokojenia okrelonych potrzeb;- jest to zapewne wynik nie tylko braku aktywnoci mieszkacw miast, ale rwnie niechci nar miejskich do tworzenia dodatkowych struktur nacisku dziaajcych na ich terenie;- radni i wadze wykonawcze czsto nie dostrzegaj tu szansy zbierania informacji odnonie do oceny potrzeb mieszkacw i budowania przyszych planw wanie w oparciu o t ocen.


C wsp praca z otoczeniem

c) Wsppraca z otoczeniem

Wsppraca z organizacjami pozarzdowymitzw. trzeciego sektora n p. typu DIALOG, dziaajcymi w rnych miastach, ktre zajmuj si wspprac z mieszkacami, aktywizacj mieszkacw, organizujcymi mieszkacw do wsplnych dziaa w rodowisku; te organizacje czsto same prowadz takie badania i pewnie chtnie udostpni je dla wsplnego dobra; wane jest stworzenie i rozwijanie systemu staych kontaktw z tymi organizacjami, nie naley odkada na pk ich raportw.

Wsppraca ze szkoami, klubami dziecicymi i modzieowymi dzieci i modzie s nieocenionym rdem informacji na temat ich potrzeb, niestety rzadko branym pod uwag, efektem tej postawy jest wychowanie dzieci przez ulic i rosnca przestpczo wrd nieletnich.,


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Wsppraca z przedsibiorstwami, przedsibiorcami, ich przedstawicielami i organizacjami, takimi n p. jak izba przemysowa i Kluby Przedsibiorczoci miasto musi wiedzie, w jakim kierunku zamierza jego rozwj, powinno take wywiera wpyw na kierunek tego rozwoju stymulujc okrelone dziaania, ktre bd temu sprzyja. Wsppraca ze wspomnianymi wyejjednostkami pomocniczymiw gromadzeniu danych postulatw, opinii, sugestii.Przygotowanie regularnych raportw(n p. kwartalnych, a co najmniej procznych) dla rady miasta i zarzdu oraz na wewntrzne potrzeby wydziau/referatu strategii i rozwoju, zawierajcych analizy informacji na temat potrzeb mieszkacw, ich oczekiwa, opinii, dotyczcych skutecznoci dotychczas podjtych dziaa; raporty mog zawiera uzasadnione postulaty koniecznoci realizacji poszczeglnych zada, wedug jasno sprecyzowanych obiektywach ich selekcji.


D sta y przegl d i kontrola procesu diagnozowania sytuacji

d) Stay przegld i kontrola procesu diagnozowania sytuacji;

  • stay przegld problemw o postulatw mieszkacw;

  • przeprowadzenie diagnozy sytuacji widzianej oczami ekspertw i mieszkacw;

  • dokonanie analizy, diagnozy pod ktem praktycznych sposobw wykorzystania zebranych danych i informacji;

  • ledzenie na bieco opinii mieszkacw przez analiz korespondencji skarg i wnioskw kierowanej do urzdu.


2 dlaczego warto powo a w swoim urz dzie kom rk ds badania potrzeb

2. Dlaczego warto powoa w swoim urzdzie komrk ds. badania potrzeb?

  • pozwala to rozpozna potrzeby i okreli zadania, ktre powinny znale si w planie strategicznym w okrelonej kolejnoci ich realizacji, co moe by przedmiotem dyskusji i dalszych uzgodnie;

  • pozwala to stale ledzi opinie mieszkacw na temat realizowanych zada i zmieniajcych si lub rodzcych si potrzeb,

  • pozwala to gromadzi dane czce opinie ekspertw z danej dziedziny i mieszkacw,

  • dziki analizie nadchodzcej korespondencji od mieszkacw oraz ankiet i kwestionariuszy wypenianych przez mieszkacw mona czsto uzyska gotowe informacje na temat sposobw poprawy i zmian nieprawidowo funkcjonujcych struktur, n p. urzdy, czy prowadzenia dziaalnoci nie w peni speniajcej oczekiwania mieszkacw;

  • dane i informacje zbierane przez wspomnian komrk bd niezbdnym i wielce przydatnym rodkiem w przygotowaniu planw strategicznych waszego miasta:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

- jeli zatrudnicie fachowcw, ktrzy przygotuj dobre formularze kwestionariuszy i ankiet i waciwie zorganizuj proces zbierania, selekcji i analizy informacji, uzyskacie nieocenione rdo, ktre pozwoli wam zbudowa realne plany strategiczne, wychodzce naprzeciw potrzebom mieszkacw, a to jak wiadomo jest kluczem do sukcesw wyborczych;-moecie rwnie nawiza wspprac z najblisz wysz uczelni, ktrej studenci studiuj zagadnienia samorzdowe; wy uzyskacie dziki nim potrzebne informacje i opracowania, oni prace dyplomowe czy magisterskie;


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

skala pomysw, ktre napyn do urzdu, jest praktycznie nieograniczona, mog one zosta realizowane na ich wstpnym opracowaniu i przeanalizowaniu we wspomnianej strukturze do badania oceny potrzeb; poczenie diagnozy sytuacji widzianej oczami eksperta i mieszkaca pozwoli stworzy obraz realnych moliwoci dziaania i tworzenia planu strategicznego; pozwoli to stworzy w ramach wadz lokalnych struktur odpowiedzialn za gromadzenie i dostarczenie informacji na temat preferencji i stopnia satysfakcji mieszkacw, wykorzystujc rne podejcia i metody, by dotrze do rnych grup mieszkacw; zbudowania zostanie struktura, ktra podejmie wysiek zgromadzenia i przegldu potrzebnych danych.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

3. Inny sposb informowania mieszkacw o swoich poczynaniach stosowany przez wadze miejskie o potencjalnie szerokim zasigu krgu odbiorcw to;

  • Gazeta Domowa wydawana przez samorzd; tak inicjatyw wprowadzono w Krakowie, pocztkowo wydawanie gazety wspierali sponsorzy, potem bya finansowana z reklam zamieszczonych na jej amach. Gazeta dociera za darmo do kadego krakowskiego mieszkania, warto umieszcza w niej reklam, bo wiadomo, e otrzyma j kada rodzina w miecie;

  • dodatki periodyczne do prasy lokalnej informujce o poczynaniach samorzdu z punktu widzenia wadz lokalnych nie dziennikarzy.


4 sposoby uzyskiwania informacji od mieszka c w to

4. Sposoby uzyskiwania informacji od mieszkacw to;

  • ankieta i kwestionariusz wysyany do domw ludzi z wybranej prby;

  • ankieta i kwestionariusz rozdawany interesantom w urzdzie z prob o wypenienie;

  • drukowanie ankiet i kwestionariuszy w gazetach lokalnych lub w wydawanej przez samorzd gazecie miejskiej; ci, ktrzy maj rzeczywicie potrzeby, na og je wypeniaj;

  • sondae uliczne;

  • wywiady z mieszkacami podczas spotka;

  • organizowanie regularnych spotka z wadzami wykonawczymi jednostek pomocniczych (sotysami, przewodniczcymi rad osiedli, dzielnic).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

5. Wanym rdem informacji moe by wymiana dowiadcze z innymi na temat budowy planw strategicznych;

  • wiadomo, e oni take dziaaj w swoim otoczeniu, mogli wypracowa ciekawe formy wsppracy z otoczeniem, zbierania i opracowywania danych, dysponuj ciekawymi narzdziami badawczymi;

  • moe wy dysponujecie czym, co inni mogliby zastosowa u siebie;

  • nie zapominajcie, n p. forum sekretarzy, wjtw, skarbnikw, sesje sejmiku samorzdowego mog by doskonaym miejscem nawizania kontaktw i rozwijania wymiany wzajemnych dowiadcze;

  • wiele instytucji i organizacji przygotowuje specjalne szkolenia na temat budowy planw strategicznych, ktre take s dobrym miejscem nauki i wymiany dowiadcze.


4 5 podsumowanie

4.5 Podsumowanie


Pami taj

PAMITAJ!

  • 1. Jeli chcesz zbudowa plan strategiczny oparty na twojej wizji oraz na rzeczywistych potrzebach i oczekiwaniach mieszkacw, nie bj si stworzy systemowych rozwiza, ktre pozwol ci zbudowa takie plany.

  • 2. Nie opieraj swoich rozwiza tylko opinii wskiej grupy nacisku, ale na szerokich podstawach i dogbnej ocenie potrzeb mieszkacw poczonej z opiniami ekspertw.

  • 3. Buduj wizj swego miasta zgodnie z oczekiwaniami wyborcw, a nie wbrew ich oczekiwaniom.

  • 4. Aby spoeczno lokalna zaaprobowaa twoje zamierzenia, musi duo o nich wiedzie i by przekonana, e s przeprowadzane w jej interesie.

  • 5. Pamitaj o stworzeniu systemu kontaktw z szeroko rozumianym otoczeniem:

    kontakt musi odbywa si w obie strony z gry na d i z dou do gry,

    nie tylko mieszkacy powinni wiedzie, co planujesz, ale i ty musisz wiedzie, czego oni oczekuj i jak oceniaj to, co robisz.

  • 6. Nie mona mie zej woli, tzn. tylko pyta mieszkacw o ich potrzeby i opinie, a z gry zaoy, e bdziemy robi to, co sami uwaamy za wane i potrzebne.


Rozdzia 5

Rozdzia 5

OCENA MOLIWOCI WASNE RODKI FINANSOWE I PRZYSZE RDA FINANSOWANIA


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cel:

Plany strategiczne w zalenoci od przewidywanego dysponowania rodkami finansowymi zajmuj si projektowaniem ich dugofalowego wykorzystania. Ten rozdzia, uznajc niezwykle wane znaczenie wzajemnej zalenoci pomidzy rodkami finansowymi planami, radzi, jak zdoby i zastosowa wiedz na temat posiadanych zasobw i przyszych rde finansowania. W szczeglnoci dotyczy to rodkw finansowych, ktre mog by uyte do sfinansowania zamierze planu strategicznego, jeeli zostao to zlecone przez zesp planowania strategicznego.


5 1 wyja nienie

5.1. Wyjanienie


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Nawet w najkorzystniejszych warunkach samorzdy napotykaj na powane trudnoci w czasie realizacji rnych programw i projektw. Czsto ich konsekwencj jest poraka. Tak na przykad w podsumowaniach przyczyn niepowodzenia programu rozwoju ekonomicznego w Oakland, w Kalifornii, autorzy Pressman i Wildavsky doszli do nastpujcego wniosku:Tak jak my to widzimy, najwaniejsz rzecz jest, aby w pocztkowym okresie formuowania strategii, wzi pod uwag trudnoci, jakie mog wystpi w pniejszym okresie, kiedy plan bdzie ju realizowany. Wprowadzenie programu w ycie moe by postrzegane jako proces, ktry jest niezaleny od planowanej strategii dziaania. Kolejne etapy realizacji i cele kocowe musz by bardziej od siebie uzalenione.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Jeeli plany strategiczne s niemoliwe do zrealizowania pod wzgldem praktycznym i finansowym, to jak mona oczekiwa od przedstawicieli samorzdw i obywateli, e bd powicali im uwag lub te wkadali wysiek w ich realizacj? Rzeczywiste trudnoci w realizacji programw i projektw zasuguj na szczegln uwag ze strony urzdnikw odpowiedzialnych za planowanie i prowadzenie procesu planowania strategicznego. Realizacja programu powinna by zawsze pierwsz i obowizujc wytyczn dla urzdnikw odpowiedzialnych za przeprowadzenie procesu planowania strategicznego. W konsekwencji, zanim powici si czas i wysiek na formuowanie celw danego projektu oraz na wybieranie i opracowywanie nowych projektw i programw, zesp planowania strategicznego musi skoncentrowa swoj uwag na problemach realizacji, a szczeglnie na wanej sprawie dostpnych rodkw finansowych, ktre mog zosta przeznaczone na realizacj inicjatyw danego planu. Rozdzia II tego moduu, przy omawianiu planowania strategicznego stosowanego przez lokalne samorzdy, zaleca list dziaa w celu zwikszenia moliwoci realizacji planu strategicznego. Ponisza lista przypomina spis proponowany krokw.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Pomimo, e wszystkie z zalecanych powyej dziaa s wane, to jednak najwaniejsze z nich odnosz si do moliwoci finansowychsamorzdu lokalnego. Przez moliwoci finansowe danego samorzdu lokalnegorozumiemy tu: wasne zasoby finansowe i przysze moliwe rda finansowania takie jak ewentualne kredyty, granty i dotacje pochodzce z rnych rde, ktre mog zosta wykorzystane na sfinansowanie realizacji programw i projektw. Jeeli te moliwoci finansowe s poprawnie zidentyfikowane, wtedy skutecznie wyznaczaj zakres i prawdopodobnie rwnie i kierunek planowania. Zespoy planowania strategicznego, ktre powica cenny czas i wysiek n planowanie programw i projektw, czasem nawet niezwykle wanych, wymagajcych funduszy wikszych ni s do dyspozycji, nara si na utrat wiarygodnoci w oczach zarwno przedstawicieli wadz, jak i czonkw spoeczestwa.


5 2 ustalanie mo liwo ci finansowych

5.2. Ustalanie moliwoci finansowych


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Aby zestawienie zawierajce plany moliwoci finansowych mogo by maksymalnie uyteczne, powinno by zoone do zespou planowania strategicznego na pocztku procesu planowania, tj. sze miesicy przed rozpoczciem roku finansowego, poniewa podczas procesu planowania strategicznego zostan niewtpliwie przedstawione propozycje, ktre zmieni pierwotne zaoenia zastosowane do sformuowania pierwszej wersji planw moliwoci finansowych. W rezultacie plany te musz by traktowane jako dokumenty robocze, ktre mog by przedmiotem zmian. To zagadnienie bardziej szczegowo zostanie omwione w podrozdziale 5.3. Wpyw planw strategicznych na posiadane rodki finansowe i rda finansowania.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Logicznie, kady zesp planowania strategicznego powinien cile wsppracowa z wydziaem finansowo-ksigowym przy ustalaniu moliwoci finansowych samorzdu lokalnego. Jednake czonkowie zespou powinni mie wystarczajc wiedz o sposobach i problemach zwizanych z ustalaniem planw moliwoci finansowych, aby mogli zrozumie i zinterpretowa taki plan po otrzymaniu go od wydziau finansowego. W zwizku tym musi by to rwnie odnotowane, e wszyscy pracownicy dziaw finansowo- ksigowych dobrze sobie radz w przygotowaniach planw finansowych, jeeli te wybiegaj w relatywnie dalek i niepewn przyszo. W takich sytuacjach zesp planowania strategicznego musi cile wsppracowa z pracownikami wydziau finansowego, jak rwnie musi posiada odpowiedni wiedz, aby dopomc pracownikom wydziau ksigowoci w opracowaniu planu moliwoci finansowych.


Jak ma wygl da taki wieloletni plan mo liwo ci finansowych

Jak ma wyglda taki wieloletni plan moliwoci finansowych?

Szukajc odpowiedzi na to pytanie, naley zapozna si z form i zawartoci wzoru, pokazanego w tabeli 5.1. i 5.2.

Te wieloczciowe, zalene od siebie tabele podaj przykad formy zawartoci wieloletniego planu moliwoci finansowych. Forma tych zestawie moe by uywana jako wzr, ktry oczywicie bdzie zmieniany w zalenoci od rodzaju budetu i stosowanej klasyfikacji terminw ksigowych. Jak to pokazano w tabeli 5.2, w wyniku procesu planowania uzyskuje si na kocu dwie ostateczne liczby wyniki bilansu finansowego. Te dwie liczby bd najwaniejsze dla planistw strategicznych. Teraz naley zwrci uwag na tabel 5.2.

  • Cz 9.0 Rezerwa wolna od zobowiza ( te przysze rodki finansowe, ktre nie zostay jeszcze przeznaczone na okrelony cel i zwizku z tym mog by uyte na sfinansowanie realizacji projektu lub programu).

  • Cze 10.0 Plan strategiczny moliwoci otrzymania kredytw (przewidywana zdolno kredytowa).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Aby uatwi obliczanie, tabele 5.1 i 5.2 podzielone s na czci. Tabela 5.1 pokazuje zestawienie wszystkich, moliwych dochodw. Ten zakada, e personel wydziau finansowo- ksigowego uywa planowania strategicznego do stworzenia rocznego planu dziaania polityki i zarzdzania dochodami RPMAP. Tabela 5.1 zawiera list zwykle uywanych klasyfikacji dochodw, ktre znajduj si w budetach samorzdw lokalnych. Trzy kolumny umoliwiaj umieszczenie przewidzianych dochodw w okresie trzech przyszych lat finansowych. Jeeli bdzie to potrzebne, wzr ten moe by powikszony, aby uwzgldni jeszcze wiksz liczb lat, ale nie jest to zalecane, poniewa uwaa si, e samorzdy lokalne s w stanie przewidzie, w granicy tolerowanego bdu, przysze dochody i wydatki na okres dwch, trzech lat, ale nie duej. Wzr ten rwnie moe zosta rozszerzony tak, aby zawiera dane dotyczce cigania dochodw z lat ubiegych, jednake dowiadczenia z lat ubiegych celowo zostay pominite w tym wzorze, poniewaich umieszczenie zachca do mechanicznego podejcia do planowania przyszych dochodw.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Ci ktrzy mechanicznie traktuj proces planowania przyszych dochodw, wskazuj tendencj do polegania na metodzie najmniejszych kwadratw, czyli ekstrapolacji przeszych dowiadcze w przysze planowanie. Ta metoda jest szeroko uywana w opracowaniu wieloletnich planw finansowych. Chocia jest ona atwa i szybka, w szczeglnoci w przypadkach gdy s dostpne statystyczne programy komputerowe, uywanie tej metody nie jest polecane z nastpujcych przyczyn:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

1. Wielko zbieranych dochodw rni si znacznie z roku na rok z rnych powodw.W wikszoci przypadkw przyczyna tych zmian jest jedyna swoim rodzaju i raczej nie powtrzy si w przyszoci. W konsekwencji nie ma podstawy, wedug ktrej mona by zaprogramowa kierunek przyszego planowania.2. Nawet jeeli zmiany w wysokoci zbieranych dochodw, z roku na rok byy wzgldnie stae w przeszym okresie, to ekstrapolacja tych dowiadcze na przyszo jest dozwolona jedynie w takich przypadkach, gdy warunki z zeszego roku zostan dokadnie powtrzone w przyszoci. Bardzo niewiele sytuacji rozwinie si w przyszoci wedug takiego scenariusza.3. Mechaniczne traktowanie procesu cigania dochodw neguje cele RPMAP rocznego planu akcji polityki i zarzdzania dochodami. Plan ten zachca do przemylanego przygotowania i wykonania planu dziaania, opartego na przeprowadzonych badaniach. Ta ostania uwaga wymaga szczeglnego podkrelenia: dziaacze samorzdw lokalnych powinni unika opierania si mechanicznych sposobach planowania, poniewa te metody nie daj uytecznych wskazwek co i jak powinno by zrobione, aby uzyska przysze dochody.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Kady dochd jest traktowany jako zmienna zalena, tzn. wysoko zebranej kwoty jest rezultatem zalenym od zachowania si zmiennych warunkw kontrolowanych lub niekontrolowanych, takich jak: zmienne rodowiskowe, organizacyjne i polityczne. W konsekwencji pracownicy wydziau finansowo ksigowego powinni, po pierwsze, zbada warunki kadego dochodu i dopiero pniej zapisa planowane sumy, ktre odzwierciedlayby czynniki niekontrolowane (populacja, inflacja, dziaalno gospodarcza) wpywajce na wysoko dochodw w cigu najbliszych trzech lat, umieszczajc tak uzyskane rezultaty w odpowiednich kolumnach w Czci 1.0 wzoru zamieszczonego w tabeli 5.1.Cz 2.0 zapisuje wzrost dochodw, ktry jest wynikiem zalecanej polityki i zarzdzania (n p. zaadaptowania nowych form dochodw, ich wzmocnionego egzekwowania, zwikszenia zasigu cigania dochodw, zmiany stawek, itd.). Maj one przewidywalny wpyw na czas i wielko zbieranych dochodw.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Podczas przygotowywania zestawienia przewidywanych dochodw wydzia finansowo ksigowy powinien wzi pod uwag czynniki podane w znajdujcym si poniej wzorze. Taka metoda pozwala na dokadne okrelenie przyszych dochodw, poniewa rozpatruje si je pojedynczo, biorc pod uwag kolejno kady rok. W tej metodzie bierze si take pod uwag to, jaki wpyw na wysoko kadego z przyszych dochodw bd miay ewentualne zmiany w przyszej polityce zarzdzania dochodami.


Poni ej znajduje si kr tki opis ka dego z czynnik w

Poniej znajduje si krtki opis kadego z czynnikw:


1 podstawowa przewidywalna suma dochod w

1. Podstawowa przewidywalna suma dochodw.

Suma ta powinna zosta wpisana do linii 1 we wzorze planowanych dochodw dla kadego z nich oddzielnie. W roku budetowym + 1 pracownicy wydziau finansowego powinni wpisa ostatni przewidywaln sum na rok biecy. W kadym z nastpnych dwch lat ta podstawowa suma zostaje okrelona na podstawie przewidywania na rok poprzedzajcy.


2 zasi g ci gania wydatk w

2. Zasig cigania wydatkw.

Ten czynnik cile wie si z planami dziaania w celu zwikszenia zasigu zbierania dowodw, tj. przyblienia obecnego stanu cigania dochodw do jego penego wymiaru. Aby umoliwi pene zastanowienie si na tym krytycznym aspektem zarzdzania dochodami, wzr pod rozwag pracownikw dziau finansowego podaje trzy tematy:


A ci ga dochody od wi kszej liczy os b i podmiot w gospodarczych

a) ciga dochody od wikszej liczy osb i podmiotw gospodarczych.

Aby w peni rozway ten czynnik, naley ustali w przyblieniu liczb osb i podmiotw gospodarczych na danym terenie, ktre powinny paci podatki, opaty i skadki za usugi. Potem naley porwna otrzyman liczb z sytuacj biec. Jeeli istnieje luka, tj. dwie cyfry rni si w znaczny sposb, wtedy naley sformuowa plan dziaania, tak aby obj zasigiem take osoby i podmioty, ktre dotychczas celowo unikay pacenia,


B zmniejszy liczb os b i podmiot w nielegalnie unikaj cych p acenia

b) Zmniejszy liczb osb i podmiotw nielegalnie unikajcych pacenia.

Pracownicy wydziay finansowego podczas studiowania potencjalnych dochodw, musz wzi pod uwag moliwo, e niektrzy podatnicy, n p. waciciel sklepu moe celo przywaszcza sobie pewn cz podatkw od sprzeday skadajc faszywe zeznania. Poniewa kady system cigania dochodw stwarza pewne moliwoci (luki) do unikania pacenia, pracownicy wydziau finansowo ksigowego powinni dokadnie przestudiowa procedur cigania dochodw razem z dowiadczonymi rewidentami w celu ucilenia procedur wszdzie tam, gdzie to jest moliwe.


C zmniejszy liczb os b i podmiot w maj cych zaleg o ci w p aceniu

c) Zmniejszy liczb osb i podmiotw majcych zalegoci w paceniu.

W przypadkach przeduajcych si wykrocze, czyli niepacenia zalegych podatkw, pracownicy finansowi powinni rozway kady taki przypadek osobno i jeeli urzdnicy odpowiedzialni za ciganie podatkw zaniedbali swoje obowizki, to naley zaleci tryb dziaania, ktry nie tylko pozwoliby na cignicie zalegych kwot, ale rwnie uniemoliwiby nowe wykroczenia.


3 zmiany w populacji

3. Zmiany w populacji

Oglnie dochody s zwizane z liczb ludnoci, tzn. jeeli populacja si zwiksza, powinny si take zwikszy dochody i odwrotnie, Jednake zmiany liczby ludnoci wcale nie musz oddziaywa proporcjonalnie na kady z dochodw. Na przykad wzrost liczby bardzo modych ludzi (dzieci) w danym terenie miejskim nie bdzie mia tego samego wpywu na podatki za rozrywk, jak zwikszenie ludzi dorosych. W konsekwencji, pracownicy wydziau finansowego powinni przestudiowa kae ze rde dochodu pod ktem czynnika populacji. Aby otrzyma przewidywania dotyczce przyszej liczby populacji, wskazane s konsultacje z urzdnikami planowania. eby ustali wpyw zmian w populacji na wielko dochodw, pracownicy finansowi musz okreli ilociowo stosunki pomidzy zwikszeniem si populacji i poszczeglnymi dochodami, okrelajc zalene stosunki na osob, takie jak na przykad: liczba biletw kinowych na osob, liczba posikw w restauracjach, itd. Te wzajemne korelacje mog zosta wtedy zastosowane do konkretnego planu zmian w populacji w danym terenie, w celu uzyskania danych do obliczenia jak dokadnie bd si ksztatoway dochody zalenie od zmieniajcej si liczby ludnoci.


4 zmiany w przeci tnym dochodzie na osob

4. Zmiany w przecitnym dochodzie na osob.

Zmiany w tej dziedzinie maj wpyw na wiele rodzajw dochodw. Na przykad, jeeli podnosz si przychody, ludzie maj tendencje do zwikszonego korzystania z restauracji i hoteli, podrowania. Ten trend zwiksza dochody, a wiec podatki z uywania hotelu, restauracji itd., ale pod warunkiem, e odpowiedni podatek jest dodany do kadego rachunku i odprowadzony do urzdu. Kiedy wzrost rzeczywistej zamonoci zaczyna oddziaywa na ekonomi poprzez tzw. mnoniki, pracownicy wydziau finansowego powinni si skonsultowa z ekonomistami i ustali wpyw tego czynnika na dochody. Na przykad 2 procentowy wzrost rzeczywistego dochodu na osob moe spowodowa wzrost o 10% w korzystaniu z restauracji.

- rezultat mnonika 5 do 1.


5 inflacja

5. Inflacja

Inflacja automatycznie zwiksza dochody oparte na procentowej iloci sprzeday, pod warunkiem, e ceny te nie s kontrolowane przez rzd. Uycie czynnika inflacji do dochodw podatnych na inflacj wymaga od personelu finansowego uprzedniego ustalenia wysokoci inflacji w kadym z trzech nastpnych lat. Tak samo jak w przypadku czynnika nr 4, naley si skonsultowa z dobrym ekonomist.


6 zmiana stawek

6. Zmiana stawek

Ten czynnik obejmuje wpyw zmian w kursie stawek na dochody. Najwaniejsze s tutaj zmiany w wysokoci stawek, ktre odzwierciedlaj wpyw inflacji na podatki, stawki i opaty usugowe, ktre s stae i odnosz si raczej do obiektw i podmiotw, a nie do cen. Te dochody nie s podatne na inflacj, chyba e zmienia si je celowo, tak aby byy podatne na inflacj. Niedostawanie stawek do inflacji jest bardzo czstym bdem polityki finansowej wielu samorzdw lokalnych. W konsekwencji wydzia finansowo ksigowy musi powici temu zagadnieniu sporo uwagi i opracowa plan dziaania w celu poprawy sytuacji.


7 nowe okoliczno ci

7. Nowe okolicznoci

Ten czynnik powinien zachci personel finansowy do konsultacji z odpowiednimi urzdnikami wsplnego ustalenia charakteru i czasu wydarze mogcych oddziaywa na dochody przez trzy nastpne lata objte przewidywaniami.


8 nowe r d a dochod w

8. Nowe rda dochodw

Ten czynnik powinien zachci personel finansowy do poszukiwania nowych rde dochodw.


9 zmiany proceduralne

9. Zmiany proceduralne

Ten czynnik powinien zachci personel finansowy do ustalenia, jaki wpyw bd miay zmiany w przepisach, regulaminach i procedurach innych ni te odnoszce si do stawek, na wzrost dochodw lub ich skuteczniejsze ciganie.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 3.0 daje miejsc w wielorocznym zestawieniu moliwoci finansowych na odzwierciedlenie wpywu, jaki bd miay inicjatywy strategicznego planu na dochody. Jak zauwaono na pocztku tego rozdziau, proces planowania strategicznego niewtpliwie przedstawi propozycje, ktre zmieni pierwotne zaoenia uyte do zaplanowania dochodw i wydatkw. Co wicej, mona oczekiwa, e plan pierwszej czci przygotowawczej procesu planowania strategicznego ukae spraw finansw samorzdowych jak problem zasadniczy. Raport planu strategicznego powinien zawiera zestawienie uzupenione na bieco i posiada pozycje opisujce przewidziany wpyw zalece planu na dostpno rodkw finansowych. Tabela 5.3 zawiera wzr do podawania wypywu inicjatyw planu strategicznego na dochody i wydatki.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 4.1 tabeli przesuwa do przodu caa liczb planowanych dochodw z ostatniej linii tabeli 5.1 i daje miejsce na przewidywanie dotacje (granty i dotacje od rzdu i innych dawcw) i oblicza wysoko funduszy otrzymanych ze rde innych ni podanych w tabeli 5.1 Poniewa rda te s zwykle trudne do przewidzenia, personel finansowy powinien by raczej umiarkowany w przewidywaniu dochodw zalenych od dotacji i innych rde.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 5.0 ma by uyta do zapisania wysokoci otrzymanych poyczek, przeznaczonych na sfinansowanie projektw ju zaplanowanych do realizacji w cigu okresu obejmujcego okres planowania. We wzorze kwoty wysokoci poyczek dla roku budetowego + 1 poprzez rok +3 s zarezerwowane na finansowanie spodziewanych nakadw kapitaowych pokazanych w czci 7.0.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 6.0 pokazuje planowanie wydatki biece. Byoby najlepiej, aby te wydatki zostay ustalone przez odpowiedzialnych urzdnikw zajmujcych si programem. (We wzorze zostay pokazane amerykaskie klasyfikacji, lecz maj one tylko znaczenie przykadowe. Uytkownicy tego wzoru uywaj oczywicie odpowiednich klasyfikacji).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 7.0 to miejsce na przewidywane koszty obsugi dugu biecego, tj. zobowizania na koniec roku budetowego. Nakady kapitaowe (7.2) ukazuj przewidywanie koszty projektw, ktre maj by podjte bez wzgldu na wynik procesu planowania strategicznego.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 8.0 suy zestawieniu na wpisanie wpywu propozycji zawartych w planie strategicznym na wydatki, m.in. obsug dugu. ktry bdzie musia by spacony w trzyletnim okresie, objtym przewidywaniami w wyniku wykonywania planu strategicznego. Na pocztku tego rozdziau zauwaono, e proces planowania strategicznego niewtpliwie przedstawi propozycj, ktre zmieni pierwotne zaoenia uyte do planowania przyszych dochodw i wydatkw. Mona si spodziewa, i plan czci przygotowawczej procesu planowania strategicznego odniesie si do kwestii zwizanych z wydajnoci lub skutecznoci ju istniejcych usug oferowanych przez lokalny samorzd. Raport planu strategicznego powinien zawiera zestawienie z wypenionymi pozycjami pokazujcymi przewidywany wpyw zalece planu na pierwotn sum planowanych wydatkw. Tabela 5.3 podaje wzr na zapisanie wpywu inicjatyw planu strategicznego na dochody i wydatki.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 9.0 pokazuje kwot netto, ktra pozostaje po odciciu wszystkich wydatkw od wszystkich dochodw. Te kwoty s przedmiotem najwyszego zainteresowania dla czonkw zespou planowania strategicznego, jako e te wanie fundusze mog by wykorzystane strategicznie albo jako wypaty gotwkowe, albo jako rezerwa do obsugi dugu zacignitego na finansowanie inicjatyw planu strategicznego.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cz 10.0 pozwala na wpisanie rezultatw wyliczenia zwizanego z obliczeniem, zdolnoci do zacigania kredytw. W tym wzorze rezerwy pokazane na kady rok w czci 9.0 s uywane jako wskaniki kwot, ktre mog by udostpnione do zapacenia kwoty poyczki i odsetek nowego dugu. Oczywicie nowa poyczka, ktra moe by spacona tymi sumami, jest zalena od planu amortyzacji, wysokoci odsetek i polityki rzdu do wspczynnika obsugi dugu. Dokadne zalecenia jak stosowa wzr zawierajcy wszystkie te gwne zmienne s zaprezentowane w nastpnej czci tego rozdziau.


5 3 obliczanie zdolno ci kredytowej

5.3 Obliczanie zdolnoci kredytowej


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Wielokrotnie podczas procesu planowania strategicznego zesp bdzie bra pod uwag projekty, ktre mog zosta sfinansowane z poyczek. Poniszy wybr podaje szybki sposb na obliczenie kwoty, ktra moe zosta poyczona, pod warunkiem, e znane s sumy bilansw kwot bez zobowiza, ktre mog by uyte do spacenia kapitau z odsetkami w obowizujcym terminie.


Przyk ad

PRZYKAD

  • Lokalny samorzd chce uzyska poyczk w wysokoci 1790000 $ na 10 lat, przy stopie oprocentowania 10%. Jeeli poyczka dojdzie do skutku, to w pierwszym roku obsuga dugu wyniesie 358000 $ (179000 $ na spat kapitau i 179000 $ na spat odsetek). W drugim roku bdzie to 340000 $, w trzecim 322 00 $, itd., a caa poyczka zostanie spacona. Jeeli w pierwszym roku samorzd ten spodziewa si, e bdzie w posiadaniu kwoty, wolnej od zobowiza i wikszej lub rwnej kwocie potrzebnej do spacenia kapitau i odsetek (w naszym przypadku jest to 358000 $, to mona powiedzie, e w takim przypadku wspczynnik obsugi dugu wyniesie co najmniej jeden (1.0).

  • Obliczenie zakada, e samorzd dysponuje kwot w wysokoci 537000 $, woln od zobowiza, ktr mona przeznaczy na spacenie w terminie kapitau i odsetek poyczki. W rzeczywistoci naley spaci kwot w wysokoci 358000 $, tak e w tym przypadku wspczynnik obsugi dugu wzronie do 1,5 czyli naley zuy jedynie 2/3 kwoty, ktra zostaa przeznaczona na spat dugu.


Mo na to obliczy nast puj co

Mona to obliczy nastpujco:


Wiczenie praktyczne

wiczenie praktyczne:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

TABELA 5.3WIELOLETNIE MOLIWOCI FINANSOWE:Wzr do zapisania wpywu propozycji planu strategicznego na planowany budetPROGRAM/PROJEKTNAZWISKO OSOBY SPORZDZAJCEJ KOSZTORYS.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

TABELA 5.4 WIELOLETNIE MOLIWOCI FINANSOWEOBSUGA DUGW (odniesienie do TABELI 5.2 linia 10.0 Kolumna E)


5 4 zalety i wady tradycyjnych r de rodk w finansowych

5.4 Zalety i wady tradycyjnych rde rodkw finansowych


Przychody w asne

Przychody wasne

Gwnym rdem przychodw pastwa s podatki. Finansowanie rozwoju infrastruktury z podatkw jest najbardziej uzasadnione wwczas, gdy administracyjne koszty cigania podatkw s nisze od administracyjnych kosztw pobierania opat od odbiorcw. Dotyczy to przede wszystkim usug infrastrukturalnych o charakterze publicznym (tj. usug wiadczonych na rzecz caej spoecznoci), a zatem finansowanie tych usug jest najbardziej efektywne, jeli odbywa si za porednictwem istniejcego systemu podatkowego.

Finansowania za porednictwem podatkw nie zaleca si w sytuacjach, w ktrych powstaje problem nieracjonalnego i nieoszczdnego korzystania z okrelonych usug. Dzieje si tak na przykad przy stosowaniu zryczatowanego opodatkowania rolnikw z tytuu korzystania z sieci irygacyjnej, zamiast pobierania opat za rzeczywiste zuycie wody irygacyjnej.


Kredyty i po yczki

Kredyty i poyczki

Dugoterminowe kredyty i poyczki s rdem rodkw, ktrych wykorzystanie przewidziane jest w chwili obecnej, a spata w przyszoci. Zacignicie kredytu lub poyczki stwarza dla przyszych budetw rygorystyczne ograniczenia finansowe, zatem z tego typu rodkw naley korzysta w sposb rozsdny i gruntownie przemylany. Najwaniejsz zasad w zaciganiu kredytw i poyczek jest to, aby termin spaty nie by duszy od okresu uytkowania finansowej inwestycji. Finansowanie inwestycji kapitaowych w zakresie rozbudowy ma nastpujce zalety:

  • pozwala na zagodzenie trudnoci w zakresie przepyww pieninych w przypadku duych inwestycji,

  • pozwala na przesunicie czci obcienia finansowego do czasu, a zrealizowane inwestycje zaczn przynosi dochody.


Finansowanie za pomoc kredyt w i po yczek napotyka si nast puj ce g wnie przeszkody

Finansowanie za pomoc kredytw i poyczek napotyka si nastpujce gwnie przeszkody:

  • brak zdolnoci kredytowej wielu publicznych dostawcw obiektw i urzdze infrastrukturalnych zwaszcza na szczeblu lokalnym,

  • niski stopie rozwoju rynkw dugoterminowych rodkw finansowych, zwaszcza w wielu krajach rozwijajcych si.


Przesuni cia mi dzy bud etowe

Przesunicia midzy budetowe

Przesunicia rodkw budetowych nastpuj czsto z oglnego funduszu wadz centralnych i w przypadku niedoborw rodkw budetowych redukowane s w pierwszej kolejnoci. rodki te nie powikszaj zasobw wadz pastwowych, s jedynie przesuwane od wadz jednego szczebla do wadz innego szczebla.

Finansowanie funkcjonowania i utrzymania obiektw i urzdze infrastrukturalnych poprzez przesunicia midzy budetowe ma nastpujce wady:

  • niepewno przesunicia midzy budetowe nie s pewnym rdem rodkw, bowiem decyzj rzdu mog by w kadej chwili ograniczone lub wstrzymane.

  • brak korzyci politycznych finansowanie utrzymania istniejcych obiektw nie przynosi rzdzcej partii lub koalicji tak wielu korzyci politycznych, jak finansowanie nowych inwestycji kapitaowych.


Pomoc rz dowa innych pa stw

Pomoc rzdowa innych pastw

  • Podstawow zalet rodkw z pomocy rzdowej innych pastw jest to, e odciaj one krajowe rda. Niemniej jednak inwestycje finansowane ze rodkw innych pastw charakteryzuj si duym prawdopodobiestwem podejmowania przez krajowych wykonawcw mniej racjonalnych decyzji. Prawdopodobiestwo to wynika z czstego nacisku strony zapewniajcej fundusze na przyjcie norm lub rodkw technicznych, ktre w innym przypadku uznane byyby za nieodpowiednie lub nieefektywne.

    rodki finansowe z sektora prywatnego

  • Patrz: Koszty i korzyci wykorzystania prywatnych rodkw kapitaowych)


Op aty odbiorc w

Opaty odbiorcw

Gwne korzyci wynikajce z finansowania infrastruktury rodkami z opat odbiorcw s nastpujce:

  • opaty odbiorcw stanowi najpewniejsze rdo rodkw, pod warunkiem e wysoko opat jest wystarczajco wysoka, aby zapewni niezbdne przychody,

  • ustalenie opat na poziomie odpowiadajcym kracowym kosztom wytwarzania i dystrybucji usug pozwala na osignicie wikszej efektywnoci ekonomicznej,

  • opaty stosuje si wycznie wobec uytkownikw usug infrastrukturalnych; nie ponosz ich mieszkacy nie korzystajcy z infrastruktury komunalnej,


Finansowanie inwestycji z op at odbiorc w ma nast puj ce wady

Finansowanie inwestycji z opat odbiorcw ma nastpujce wady:

  • wpywy z opat odbiorcw mog okaza si niewystarczajce. Przypadek taki zachodzi n p. w sytuacji, gdy brak jest odpowiednich mechanizmw egzekwowania opat lub gdy stawki opat nie odzwierciedlaj kosztw,

  • zbyt mae wpywy mog by skutkiem niskiego zapotrzebowania na usugi, nie pozwalajcego na uzyskanie zaoonej skali efektu ekonomicznego oraz braku powizania wysokoci stawek i opat i rzeczywistymi kosztami,

  • okrelenie cen niektrych usug, n p. odprowadzania ciekw lub wywozu mieci, moe by utrudnione ze wzgldu na moliwo zniechcenia odbiorcw do korzystania z tych usug.

  • denie do wzrostu efektywnoci przez naoenie okrelonych stawek opat czsto koliduje z deniem do urzeczywistnienia zasady rwnoci spoecznej. Istnieje kilka sposobw uwzgldnienia kwestii rwnoci w strukturze cen usug bez znacznego pogorszenia efektywnoci. Cel ten mona osign uzaleniajc np. wysoko stawek opat od dochodu odbiorcy.


5 5 formy kapita owego udzia u sektora prywatnego w finansowaniu rozwoju infrastruktury

5.5 Formy kapitaowego udziau sektora prywatnego w finansowaniu rozwoju infrastruktury:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Finansowanie rozwoju infrastruktury komunalnej z prywatnych rodkw kapitaowych jest moliwe, jeli podmioty maj prawo wasnoci lub wspwasnoci inwestycji infrastrukturalnych. Dwie najczciej stosowane formy zaangaowania prywatnego kapitau w rozbudowie infrastruktury obejmuj umowy typu BOT oraz koncesje.


Koncepcja bot

Koncepcja BOT

  • Ukad typu BOT stanowi form finansowania inwestycji polegajc na tym, e firma prywatna, najczciej midzynarodowe konsorcjum finansowo budowlane, zobowizuje si zapewni rodki finansowe, wybudowa oraz prowadzi okrelone obiekty lub urzdzenia infrastrukturalne przez uzgodniony wczeniej okres, podczas ktrego pastwo lub samorzd lokalny sprawuje rol regulacyjno nadzorcz.

  • Inwestycje na bazie umw typu BOT zaprojektowane s tak, aby przynosi dochody wystarczajce na pokrycie kosztw inwestycyjnych i operacyjnych oraz zapewni stosowany poziom zysku z zainwestowanych rodkw, zwykle w wysokoci 15 20%. Po wyganiciu umowy, zazwyczaj po 15 15 latach, dane obiekty lub urzdzenia przekazywane pastwu lub samorzdowi lokalnemu. Inwestycje na zasadzie BOT musz zwykle posiada wymagane przez kredytodawcw i wykonawcw gwarancje rzdowe.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Struktura rozwiza i umw typu BOT zaley od konkretnej inwestycji, a ryzyko inwestycyjne jest rozkadane midzy wierzycieli, gwarantw i wykonawcw robt. Sposb rozoenia ryzyka inwestycyjnego decyduje o atrakcyjnoci przedsiwzicia dla jego uczestnikw. Rozwizania typu BOT nie s zbyt czsto stosowane w krajach rozwijajcych si ze wzgldu na nastpujce czynniki: brak stosowanych norm regulacyjnych, trudny przebieg i dugotrwao procesu negocjacji warunkw. Niemniej jednak inwestycje na zasadzie BOT stanowi najistotniejszy mechanizm inicjacji procesu zmian w krajach lub sektorach nie posiadajcych duego dowiadczenia w zakresie realizacji inwestycji infrastrukturalnych przy udziale podmiotw i rodkw prywatnych.


Koncesje

Koncesje

Koncesje stanowi starsz form koncepcji BOT. W ramach koncesji midzy prywatn firm a pastwem lub samorzdem lokalnym zawiera si umow o budow lub rozbudow i prowadzenie obiektw lub urzdze infrastrukturalnych. Umow podpisuje si na okrelony czas, w ktrym firma prywatna ponosi ryzyko handlowe zwizane z realizowan inwestycj. Firma wnosi na rzecz pastwa opat koncesyjn i ponosi wszelkie nakady inwestycyjne i koszty utrzymania podczas obowizywania koncesji. Wynagrodzeniem firmy s wpywy z opat odbiorcw za wiadczone usugi. Umowy koncesyjne podpisuje si na okres wystarczajco dugi, aby otrzymujcy koncesj mg uzyska zwrot poniesionych nakadw.

Strona umowna koncesji i koncepcji BOT jest do podobna. Rozwizanie typu BOT skupia si bardziej na rozwoju infrastruktury, natomiast umowa koncesyjna kadzie wikszy nacisk na zarzdzanie obiektami i urzdzeniami infrastrukturalnymi.


5 6 koszty i korzy ci wykorzystania prywatnych rodk w kapita owych

5.6 Koszty i korzyci wykorzystania prywatnych rodkw kapitaowych


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

W sytuacji udziau kapitau prywatnego w finansowaniu budowy i utrzymaniu infrastruktury komunalnej nie da si unikn dyskusji na temat ochrony interesu publicznego:

  • wykonawcy i wierzyciele przedsiwzi inwestycyjnych wykazuj naturaln skonno do poszukiwania metod kompensacji nieuniknionego ryzyka inwestycyjnego i wysokich kosztw zwizanych z koniecznoci przygotowania i negocjowania transakcji i prywatnych rodkw finansowych. Tendencja ta znajduje przeoenie w postaci wyszych cen usug infrastrukturalnych;

  • jeli wyboru inwestycji w zakresie infrastruktury dokonuje sektor prywatny a nie publiczny, wadze pastwowe lub samorzdowe maj ograniczon moliwo kontroli procesu inwestycyjnego i naraone s na udzia w kosztach przedsiwzicia, ktrego wybr nie nalea do nich samych. W sytuacjach ekstremalnych moe to prowadzi do zmniejszenia przydziau rodkw na inne, bardziej priorytetowe zadania;


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

inwestorzy prywatni wol angaowa rodki w sprawdzone przedsiwzicia, na ktre istnieje zapotrzebowanie (co oznacza pewniejszy zysk), ni nowe, bardziej ryzykowne inwestycje niezbdne do zaspokojenia pilniejszych potrzeb; trudno jest jednoznacznie stwierdzi, czy koszty realizacji inwestycji finansowanych ze rodkw prywatnych s nisze od kosztw podobnych przedsiwzi prowadzonych przez jednostki pastwowe i publiczne. Dotyczy to zwaszcza inwestycji, ktrych realizacja nie odbywa si na zasadzie otwartego przetargu.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Za podstawow korzy wynikajc z wikszego udziau sektora prywatnego w finansowaniu i zarzdzaniu przedsiwziciami infrastrukturalnymi uwaa si prawdopodobny wzrost efektywnoci. Inne korzyci polegaj na moliwoci odcienia budetw publicznych i wikszym zakresie wariantw finansowania. Wiksza efektywno inwestycji realizowanych przez jednostki prywatne wynika z kilku podstawowych czynnikw, takich jak:


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

jako celw; autonomia w zakresie zarzdzania; staa ocena wynikw. Rynek kapitaowy, ktremu w duej czci podlegaj firmy prywatne, poddaje wyniki ich dziaalnoci staej, rygorystycznej ocenie i wyznacza cele, do ktrych osignicia musi dy zarzd; wysoka motywacja zarzdu. Wielko wynagrodzenia zarzdw firm sektora prywatnego jest cile uzaleniona od osiganych wynikw; udzia kapitaowy. Kapitaowe zaangaowanie w finansowanie realizowanych inwestycji stanowi element motywacji i rdo dyscypliny dziaa, ktrych brak jest przedsibiorstwom sektora publicznego; obecno konkurencji. Firmy prywatne zazwyczaj prowadz dziaalno przy duej konkurencji rynkowej, co stanowi dodatkowy bodziec do osigania wikszej efektywnoci i rentownoci.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

5.7. Nowatorskie sposoby finansowania, moliwe do wykorzystania w sytuacji braku tradycyjnych rde rodkw finansowych


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Ze wzgldu na obecne tendencje do ograniczania wysokoci budetw pastwowych w wielu krajach oraz niedobory rodkw na globalnych rynkach kapitaowych dostp do tradycyjnych rde rodkw finansowych staje si coraz trudniejszy. Powstaje zatem konieczno poszukiwania innych rde finansowania inwestycji infrastrukturalnych. Kilka z potencjalnych moliwoci omwiono poniej.


Wp ywy z inwestycji towarzysz cych

Wpywy z inwestycji towarzyszcych

Jest to technika finansowania powszechnie stosowana w krajach OECD. Polega ona na tym, e prywatny inwestor realizujcy przedsiwzicie infrastrukturalne jest uprawniony do realizacji mniejszych inwestycji towarzyszcych o charakterze czysto komercyjnym, z ktrych moe czerpa znacznie wysze zyski ni z inwestycji gwnej.


Przyk ad1

Przykad:

Smith Holdings, jedna z najwikszych firm specjalizujcych si w kontraktach typu BOT, skada ofert na budow 60 km naziemnej trakcji kolejowej. W Bangkoku. Oferta ma form umowy typu BOT, na mocy ktrej rzd Tajlandii nie wnosi adnych rodkw kapitaowych, ani nie udziela gwarancji. Sposb finansowania przedsiwzicia polega na tym, i Smith Holdings pokrywa 100% kosztw inwestycji i czerpie zyski z budowy i najmu powierzchni sklepowej na terenie stacji kolejowych.

  • Przykad: Budowa osiedla mieszkaniowego, jako inwestycja komercyjna, i budowa szkoy z przedszkolem, jako inwestycja towarzyszca.


Samopomoc

Samopomoc

Koncepcja ta polega na mobilizacji siy roboczej i rodkw mieszkacw dla celw realizacji niewielkich, lokalnych przedsiwzi infrastrukturalnych. Samopomoc stanowi jedn z najbardziej powszechnych metod uzupenienia rodkw publicznych w krajach rozwijajcych si.

Elementy samopomocy mona wykorzysta w inwestycjach lokalnych o niewielkiej skali na wstpnym etapie robt. Wykorzystanie siy roboczej okolicznych mieszkacw i pienidzy zebranych darw pozwala na obnienie kosztw finansowych tych inwestycji.


Przyk ad2

Przykad:

Wadzom lokalnym prowincji Banglung w Nepalu udao si zbudowa 62 niewielkie wiszce mosty dziki poczeniu funduszy pastwowych i wysiku miejscowej spoecznoci. Okoliczni mieszkacy zapewnili dla przedsiwzicia dostpne na miejscu materiay budowlane i si robocz. Mieszkacw, ktrzy nie mogli bezporednio uczestniczy w pracach budowlanych, poproszono o dostarczenie ywnoci i niewielki wkad pieniny.

  • Przykad: Budowa obiektw sakralnych w Polsce.


Przymusowe obligacje komunalne

Przymusowe obligacje komunalne

Niewielki popyt na instrumenty inwestycyjne stanowi w wielu krajach przyczyn niewielkiej skutecznoci prb finansowania inwestycji infrastrukturalnych poprzez emisj obligacji komunalnych. Wadze gminne rozwiza kwesti niskiego popytu na komunalne papiery wartociowe wprowadzajc do obiegu przymusowe obligacje komunalne. W ramach tej koncepcji mieszkacy danej spoecznoci lokalnej zobowizani s do wykupienia obligacji w zamian za pewne wiadczenia gwarantowane przez wadze samorzdowe, dostarczajc w ten prosty sposb nowych rodkw finansowych na rozwj lokalnej infrastruktury.


Przyk ad3

Przykad:

Aby zachci obywateli do przywozu do kraju oszczdnoci przechowywanych na zagranicznych rachunkach bankowych, rzd Pakistanu podj decyzj o emisji korzystnie oprocentowanych papierw wartociowych zdenominowanych w dewizach.


Przyk ad4

Przykad:

Samorzd lokalny jednej z prowincji Korei finansuje budow drg publicznych ze rodkw uzyskanych w drodze emisji obligacji komunalnych. Wszyscy mieszkacy pragncy zarejestrowa samochd zobowizani s do wykupienia obligacji. W ten sposb budowa infrastruktury drogowej finansowania jest przez przyszych uytkownikw.


Banki infrastrukturalne

Banki infrastrukturalne

Banki infrastrukturalne s publicznymi instytucjami kredytujcymi okrelone inwestycje infrastrukturalne. Banki te finansowane s poprzez emisje obligacji, fundusze pastwowe oraz fundusze z innych instytucji finansowych. Ze rodkw, ktrymi dysponuj banki, udziela si poyczek na pokrycie wstpnych kosztw inwestycji infrastrukturalnych.

Poyczkobiorca spaca zacignite poyczki rodkami pochodzcymi zazwyczaj z opat odbiorcw. Amortyzacja i wpywy z oprocentowania poyczek udzielanych jednym poyczkobiorcom stanowi odnawialne rdo rodkw na poyczki dla innych poyczkobiorcw.

Banki infrastrukturalne mog udziela poyczek i kredytw nie tylko samorzdom lokalnym, ale take innym jednostkom, n p. lokalnym przedsibiorstwom uytecznoci publicznej.


Przyk ad5

Przykad:

Meksykaski bank Banco Nacional de Obras y Servicios Publicos jest finansowany przez poczenie takich form jak: obligacje komunalne, rda pastwowe, wpywy do poyczkobiorcw oraz rodki z agencji multilateralnych, w tym z Midzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju. Bank zapewnia meksykaskim agencjom federalnym i stanowym, samorzdom terytorialnym oraz innym jednostkom wsparcie za porednictwem kilku linii kredytowych. Realna wysoko stp procentowych stosowanych przez bank przewysza koszty kapitau, przy czym oprocentowanie poyczek dla mniejszych spoecznoci lokalnych jest nisze ni w przypadku duych jednostek terytorialnych. Bank jest w bardzo dobrej sytuacji finansowej; wynika to po czci z rygorystycznej oceny wnioskw kredytowych i nadzoru dziaalnoci poyczkobiorcw. Bank jest rwnie uprawniony do emisji obligacji w celu finansowania poszczeglnych sektorw.

Podatki na cele specjalne

Podatki tego rodzaju nakada si z przeznaczeniem na finansowanie wycznie okrelonych przedsiwzi.


Przyk ad6

Przykad:

Francuskie podatki Taxe Locale dEquipement, Versement Transport i Taxes sur les Expaces Vertes stanowi przykad opodatkowania, z ktrego wpywy przeznaczone s na finansowanie wybranych aspektw rozwoju infrastruktury miejskiej i planowania


Przyk ad7

Przykad:

Wadze stanowe Australii podjy niedawno decyzj o podwyszeniu stawki stanowego podatku od produktw naftowych i przeznaczeniu tych dodatkowych wpyww na modernizacj sieci drg szybkiego ruchu.


Mechanizmy leasingowe i pokrewne

Mechanizmy leasingowe i pokrewne

  • Leasing wybranych skadowych infrastruktury komunalnej daje leasingodawcy moliwo uzyskania ulgi podatkowej w wyniku pomniejszenia dochodu podlegajcego opodatkowaniu o warto majtku stanowicego przedmiot leasingu. Jednoczenie jest to korzystne rwnie dla leasingobiorcy, ktre moe pomniejszy swj przychd o koszt opat ponoszonych z tytuu leasingu.

  • Korzystanie z takiego mechanizmu jest jednak w wielu krajach zakazane, poniewa w wyniku leasingu majtku komunalnego dochodzi do przeniesienia ciaru kosztw finansowania na og podatnikw. Praktyka ta, pomimo czstego stosowania w sektorze prywatnym, w odniesieniu do infrastruktury publicznej uwaana jest za nie do przyjcia.


Wk ady kapita owe

Wkady kapitaowe

Praktyka wnoszenia zaliczkowych wpat kapitaowych na rozbudow infrastruktury miejskiej jest stosowana w wikszoci krajw. Wkady te mog mie form wpat pieninych lub infrastrukturalnych aportw rzeczowych. Te ostatnie preferuj czsto inwestorzy prowadzcy dziaalno w zakresie uzbrojenia terenu pod dalsze inwestycje.


Przyk ad8

Przykad:

W wielu czciach Stanw Zjednoczonych powszechnie stosuje si przysze opaty odbiorcw za przyczenie do planowanej sieci wodocigowej jako zabezpieczenie w prbach pozyskania krtkoterminowych rodkw kapitaowych koniecznych do rozpoczcia robt.


Rozdzia 6

Rozdzia 6

Wybr celw strategicznych


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cel:

Formuowanie i wybr celw strategicznych stanowi w koncepcji planowania strategicznego niezwykle istotny problem. le sformuowany, nieprecyzyjnie okrelony cel powoduje trudnoci zarwno w jego rozumieniu, jak i realizacji. Utrudnia take kontrol stopnia jego osignicia. Nieprecyzyjnie okrelone cele, brak kryteriw jak najlepszego wyboru, niejasno stosowanych priorytetw to problemy spotykane ju w pocztkowej fazie zrzdzania strategicznego. Rozdzia ten wskazuje na konieczno stosowania pewnych regu, zasad przydatnych zarwno dla formuowania celw, jak i ich wyboru na podstawie przyjtych kryteriw i stosowanych priorytetw. Naley te pamita, e wybr celw powinien w naturalny sposb wypywa z problemw i moliwoci zidentyfikowanych w fazie przegldu w procesie planowania strategicznego.


6 1 wyja nienie

6.1. Wyjanienie

Ustalenie celw jest punktem wyjcia w planowaniu. Maj one podstawowe znaczenie dla przyszej oceny skutecznoci dziaa samorzdu. S deklaracj intencji i zamierze. Z reguy mamy do czynienia z rnymi celami (wizka celw), ktre naley osign rwnoczenie. Cele peni wiele funkcji w dziaalnoci organizacji. Po pierwsze stanowi wskazwk i ujednolicaj dziaania. Wpywaj na planowanie, formuowanie zada. Jeli s poprawnie sformuowane, dziaaj motywujco, a ponadto pozwalaj na wprowadzenie skutecznego mechanizmu kontroli.

W przypadku planowania strategicznego cele mog przyjmowa rny stopie szczegowoci. Mwimy wwczas o tzw. misji i celach strategicznych i operacyjnych. Szczegowo i precyzja okrelenia celw jest tym wiksza, im niszy jest stopie hierarchii celu (ryc. 5.).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Misja jest celem sformuowanym najoglniej. Jest ona tym, co prowadzi nas do osignicia wizji, czyli nie do koca precyzyjnie okrelanego podanego wyobraenia przyszoci. Misj doprecyzowujemy za pomoc celw strategicznych, ktrych nie powinno by zbyt wiele, jeeli chcemy, by wyznaczay one kierunki realizacji misji. Do osignicia celw strategicznych prowadz konkretne drogi dojcia, na nich za znajduj si konkretne cele operacyjne. Inny podzia pozwala mwi o celach strategicznych, dotyczcych n p. caej spoecznoci lokalnej lub o tzw. celach lokalnych, ktre odnosz si do dziedzin funkcjonowania gminy, n p. owiata, komunikacja miejska, opieka zdrowotna, itp.


Cele strategiczne

Cele strategiczne:

  • pomagaj skoncentrowa wysiki organizacji na sprawach, ktre przesdzaj o jej sukcesie,

  • jest ich najczciej niewiele,

  • narzucaj dyscyplin,

  • mog ulega zmianom,

  • pozwalaj koncentrowa si na konkretnych kwestiach,

  • nie mog by deklaracjami dobrych chci.


6 2 stawianie cel w

6.2. Stawianie celw


Stawianie cel w wymaga okre lonych umiej tno ci cele a zw aszcza cele operacyjne powinny by

Stawianie celw wymaga okrelonych umiejtnoci. Cele, a zwaszcza cele operacyjne, powinny by:

  • zrozumiae,

  • mierzalne,

  • okrelone w czasie,

  • realistyczne,

  • ambitne,

  • konkretne,

  • osigalne

  • atwe do modyfikowania.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Cele powinny by formuowane konkretnie, im blisze s one poziomowi realizacji (dotyczy to zwaszcza celw taktycznych i operacyjnych). Najczciej prbuje si formuowa cele za pomoc cyfr. Unika si natomiast stawiania celw opartych Masowach. Formuowanie celw za pomoc zapisw bazujcych na cyfrach ( w postaci liczbowej) precyzuje cele, zapewnia ich praktyczno i wymierno.


Na przyk ad

Na przykad:

W roku 19 / . Dzia X zwikszy .. z poziomu..% do ..%

W roku finansowym .. Dzia . zmniejszy . o ..%


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Trzeba pamita, aby cel by praktyczny, tzn. wykonalny w konkretnym czasie, tylko wwczas, bowiem jego realizacja moe zakoczy si sukcesem. Nadanie celom cechy mierzalnoci pozwala natomiast na wyznaczenie odpowiednich punktw kontrolnych (kamieni milowych) w planie realizacyjnym, co umoliwia sprawdzenie postpw w realizacji prac.


W formu owaniu cel w strategicznych dobrze jest wykorzystywa nast puj c struktur zadaniow

POJCIE

Czas

Odpowiedzialno

Postanowienie

Dziaanie

Cel

STRUKTURA

GRAMATYCZNA

Okolicznik

Podmiot

Czasownik

Orzecznik

Dopenienie

W formuowaniu celw strategicznych dobrze jest wykorzystywa nastpujc struktur zadaniow:


Na przyk ad1

Na przykad:

  • - CzasPo ., Do ., W czasie .. itp.,

  • - OdpowiedzialnoZesp ., Wydzia ., itp.,

  • - Postanowieniezamierza ., planuje ., wykona ., dy do ,itp., (czas przyszy)

  • - Dziaaniezwikszy ., zmniejszy ., poprawi ., opracowa .,itp.,

  • - Cel(sownictwo wyraajce cel w sposb wymierny), n p.: od szacowanych w roku biecym % do % w rokuprzyszym


Cele nale y formu owa w czterech etapach

Cele naley formuowa w czterech etapach:

  • okrelenie i przyjcie stanu JEST

  • ustalenie stanu POWINNO BY,

  • ustalenie czasu potrzebnego ma osignicie stanu POWINNO BY,

  • zwymiarowanie stanu POWINNO BY oraz ocena jego realnoci i osigalnoci.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Istotne jest uwiadomienie tego procesu jak najszerszemu gremium i zaangaowanie go w pracy. Ustalone i zaakceptowane na najwyszym szczeblu decyzyjnym cele musz si sta podstaw do opracowania szczegowych (operacyjnych, lokalnych) celw, ktre bd sprzyja osiganiu celw strategicznych przez organizacj. Wymaga to zakrelenia ram samodzielnoci dla poszczeglnych komrek organizacyjnych w realizacji celw, zapewnienia im odpowiednich rodkw i przyjcia stosownych sposobw dziaania. Niezbdna jest odpowiednia kontrola i system oceny efektywnoci realizacji celw, a wic stworzenie systemu monitoringu przedstawiajcego aktualny stan za pomoc opracowanych miernikw. Cao wymaga przyjcia odpowiedniego systemu pozwalajcego koordynowa wszystkie dziaania, a w razie potrzeby wspomaga je bd modyfikowa.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Przy zaoeniu, e etap przegldu by otwarty dla rnorodnych opinii, przeprowadzony w umiejtny sposb, jego wyniki zostay udokumentowane i przekazane dalej, zesp planowania strategicznego rozpoczyna proces formuowania celw majc przed sob plik zidentyfikowanych problemw oraz moliwoci. Na tym etapie zesp powinien mie ju jasno co do rodkw jakie moe przeznaczy na wsparcie swoich propozycji programowych. Innymi sowy zesp powinien wczeniej skonsultowa si z wydziaem (dziaem, referatem) i zapozna si z ostatni wieloletni analiz zdolnoci finansowej miasta (gminy).


6 3 zasady podejmowania decyzji o hierarchizowaniu i wyborze

6.3. Zasady podejmowania decyzji o hierarchizowaniu i wyborze


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Jak ju wczeniej wspomniano, przyjte cele strategiczne wymagaj opracowania planw dziaania. Umiejtne formuowanie celw sprzyja wdraaniu tzw. Zarzdzania przez cele, ktre jest skuteczn technik ustalania celw oraz planowania. Cele strategiczne miast, gmin mog by rozwaane z punktu widzenia: roli, jak miasto / gmina / spenia bd chciaaby spenia. jakoci usug realizowanych dla spoecznoci lokalnej, zobowiza wobec mieszkacw, politycznych priorytetw.


Czy nasz cel jest

CZY NASZ CEL JEST:


Pami taj1

PAMITAJ:

  • KONKRETNY, WYMIERNY, ZORIENTOWANY NA REZULTAT CEL NIE MUSI BY REALISTYCZNY


6 3 1 zasady pracy zespo u planowania

6.3.1 Zasady pracy zespou planowania


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Poniewa ustalenia zespou powinny by ostatecznie uzalenione od moliwoci ich efektywnego i wydajnego wdroenia, zesp planowania strategicznego powinien formalnie zatwierdzi procedury wasnej pracy. Nie ulega wtpliwoci, e w ramach procesu planowania czonkowie zespou i inne zaangaowane osoby zaproponuj wicej programw i projektw ni miasto/gmina jest w stanie przeprowadzi i finansowa. Wiele z nich moe take nie spotka si z przychylnoci wadz miasta/gminy. Wymaga to od zespou planowania strategicznego skoncentrowania si na tych problemach i moliwociach, ktre daj si zdefiniowa i zaprezentowa radzie i zarzdowi jako problemy, ktre dadz si rozwiza poprzez odpowiednie zastosowanie publicznego lub prywatnego czasu i rodkw. Zesp musi oprze si czstej pokusie inwestowania czasu i zasobw kadrowych w rozwaania nad programami i projektami, ktre niekoniecznie przynios istotne dla spoecznoci wyniki. Aby planowanie strategiczne byo efektywne, zesp powinien skupi si jedynie na projektach wykonanych i przynoszcych istotne wymierne wyniki


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Aby zapewni odpowiednie narzdzia do formuowania celw, wszystkie zaangaowane w to dziaanie osoby musz otrzyma ujednolicone i wzajemnie powizane formularze lub- jeeli proces jest skomputeryzowany- formaty elektroniczne. Formularze lub formaty elektroniczne powinny by tak sformuowaniem, aby zmusza uczestnikw procesu do gbokiego zastanowienia si nad problemami, do kontaktu z kierownikami zada czy innymi wsppracownikami w celu rozwaenia podstawowych zagadnie strategicznych. Format taki prowokuje bowiem do gbokiego zastanowienia si i wymaga od autorw propozycji przemylenia i udokumentowania proponowanych przez nich programw.


6 3 2 zasady definiowania hierarchizacji i wyboru

6.3.2 zasady definiowania, hierarchizacji i wyboru


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

W ramach procesu wyboru (odsiewu) programw i projektw naley spodziewa si ich wzajemnej konkurencji i konfliktw. Tym bardziej zatem proces definiowania celw powinien rzdzi si formalnie ustanowionymi zasadami. Przyjcie zasad podejmowania decyzji jest najlepszym sposobem obiektywnego procesu wyboru i przez to wyboru najistotniejszych celw i najbardziej obiecujcych propozycji programowych. Niestosowanie jasnych i czytelnych zasad podejmowania decyzji moe jedynie doprowadzi do zmniejszenia wiarygodnoci i wartoci propozycji programowych wynikajcych z planowania. Brak czy te niestosowanie obiektywnych kryteriw wyboru celw moe by take przyczyn rnorodnych konfliktw spoecznych. Dla uatwienia rozwaenia wszystkich propozycji politykom i obywatelom kady cel strategiczny powinien by odpowiednio udokumentowany. Zasady podejmowania decyzji musz zawiera wytyczne dotyczce przypadkw konfliktowych, a take raport o propozycjach mniejszoci.


Zarz dzanie strategiczne wymaga

Zarzdzanie strategiczne wymaga:

  • ustalenia celw,

  • ustalenia priorytetw i kryteriw,

  • weryfikacji oceny z uwzgldnieniem biecej sytuacji, tj. identyfikacji zewntrznych oraz wewntrznych czynnikw determinujcych przysz sytuacj,

  • wyboru opcji strategicznej, realnej pod ktem widzenia czasu i posiadanych rodkw finansowych,

  • rekomendacji proponowanych ustale czynnikom decyzyjnym celem akceptacji,

  • realizacji,

  • kontroli i ewentualnej korekty (modyfikacji).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Priorytety, podobnie jak i cele mog by ustalone w dowolny sposb, tj. caociowo bd oddzielnie dla kadego obszaru dziaalnoci, usugi itp. Mog by one wyraone w rny sposb, n p. ilociowo, jakociowo itp. Trzeba przy tym pamita o moliwoci alternatywnego realizowania tych samych celw, co jest szczeglnie istotne w przypadku zmieniajcej si ograniczonej wielkoci rodkw.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Ustalenie kryteriw wyboru celw to problem bardzo wany i zarazem delikatny. Musi on by dobrze opracowany, kryteria przedyskutowane a zarazem obiektywne, do przyjcia przez rne grupy politykw, decydentw, itp. Wypracowanie kryteriw wyboru celw i nadawanie im priorytetw moe mie rny charakter. Moe mie rny charakter. Moe by dokonywane, n p. przez gosowanie lub za pomoc innych technik organizatorskich (drzewo celw, macierz sfery wiata, technika wag i punktw, Weighting and Scoring, itp.).


Przyk adowymi kryteriami wyboru mog by

Przykadowymi kryteriami wyboru mog by:

  • wykonalno- szanse realizacji,

  • czas - ile czasu potrzeba na realizacj,

  • zgodno z innymi celami strategicznymi,

  • akceptowalno przez mieszkacw, wadze samorzdowe, inne organizacje, itp.

  • wpyw- jakie bd skutki przyjtych do realizacji celw.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Dobrane odpowiednio kryteria, nadane im priorytety oraz wybrana technika wyboru celw do realizacji pozwalaj na szczegowe ustalenie celw, ktrych osignicie powinno przynie spoecznoci lokalnej najwiksze korzyci, zaspokoi potrzeby zidentyfikowane w pocztkowej fazie dziaa. Procedury staj si konieczne, jeeli projekty analizowane s pod ktem wicej ni jednego zestawu kryteriw. Poniej przedstawiono przykadow siatk do techniki wag i punktw (Weighting and Scoring).


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Przy wykorzystaniu takiej siatki projekt Rozszerzenie programu opieki zdrowotnej uzyskuje 2 punkty w skali priorytetw spoecznych i 4 punkty z listy kryteriw przydziau rodkw stosowanych przez rad, co daje mu cznie 8 punktw w skali priorytetw. Naley zwrci uwag, e w tym przykadzie, 0 punktw jest przypisane projektom wymaganym prawnie, co stawia je na szczycie listy priorytetw, bez wzgldu na inne czynniki (wynik mnoenia przez zero zawsze wynosi zero). Naley rwnie zwrci uwag , e pozycje na kadej z list s nawzajem mnoone, aby uzyska ranking czony. Dziki dobremu zastosowaniu w wyjanieniu i obiektywizowaniu rzeczywistoci technika wag i punktw pomaga uczestnikom procesu w zorganizowaniu, cho nie eliminacji, sdw subiektywnych.


Planowanie i zarz dzanie strategiczne

Skoncentrowanie uwagi na ustaleniu zasad wyboru celw, projektw i zada a nie na samym ich wyborze pozwala przesun pole ewentualnych sporw czy konfliktw z fazy wyboru celw, projektw i zada do fazy ustalania zasad tego wyboru. atwiej jest zgodzi si co do zasad i w pniejszej fazie nie dyskutowa ju wyboru, skoro jest on zgodny ze wsplnie ustalonymi zasadami.


  • Login