Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar
Download
1 / 54

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları - PowerPoint PPT Presentation


  • 400 Views
  • Uploaded on

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları. Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı. Genler enzimleri yaparlar, enzimler ise biyokimyasal reaksiyonları hızlandırırlar. GEN. Enzim.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları' - zareh


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları

Prof. Dr. Ahmet AYDIN

İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı


Genler enzimleri yaparlar, enzimler ise biyokimyasal reaksiyonları hızlandırırlar

GEN

Enzim

Ön madde

Ürün

Koenzim


Kalıtsal metabolizma hastalıklarının fizyopatolojisi reaksiyonları hızlandırırlar

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Yenido anda akut olarak ba layan kal tsal metabolizma hastal klar n n s n flamas
Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarının sınıflaması

  • Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı

    Akut ve/veya kronik

    2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı

    Akut ve/veya kronik

    3) Büyük (kompleks) molekül hastalığı

    Kronik


1 entoksikasyon tipi k k molek l hastal
1) Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı hastalıklarının sınıflaması

  • Amino asidopatiler(MSUD, tirozinemi, nonketotik hiperglisinemi)

  • Organik asidemiler (piruvik, izovalerik, metilmalonik asidemiler, biotinidaz yetersizliği)

  • Üre siklusu defektleri (OTC yetersizliği, sitrullinemi vb)

  • Şeker entoleransı (galaktozemi, früktozemi vb)


Entoksikasyon tipi k k molek l hastal
Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı hastalıklarının sınıflaması

Klinik bulgular

  • kusma

  • dispne

  • letarji

  • koma

  • karaciğer yetersizliği

    Humoral bozukluklar

    asidoz, ketoz, hiperammonemi vb.


2 enerji yetersizli i tipi k k molek l hastal
2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı hastalıklarının sınıflaması

  • Glükoneogenez defektleri (G-6-Paz, PC, F-1, 6-diP, PEP karboksikinaz yetersizlikleri)

  • Glikojenoliz defektleri (GSD III, GSD V, ve GSD VI)

  • Glikojenez defektleri (GSD 0, GSD IV)

  • Laktik asidemiler (PDH yetersizliği, elektron-transfer zinciri hastalıkları)

  • Yağ asidi oksiasyonu defektleri (MCAD, SCAD yetersizlikleri vb)


Enerji yetersizli i tipi k k molek l hastal
Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı hastalıklarının sınıflaması

Klinik bulgular

  • Hipotoni

  • Miyopati (kardiyomiyopati)

  • Tartı alamama

  • Malformasyonlar,

  • Ani çocuk ölümü,

    Laboratuvar bulguları

    hipoglisemi, laktik asidemi, karnitin yetersizliği


Kal tsal metabolizma hastal klar nda akut neonatal semptomlar
Kalıtsal metabolizma hastalıklarında hastalıklarının sınıflamasıakut neonatal semptomlar


Her hastalıklarının sınıflamasıhastayenidoğanda aksi kanıtlanıncaya kadar kalıtsal bir metabolizma hastalığının var olabileceği düşünülmelidir.


Kalıtsal metabolizma hastalıklarının teşhisi hastalıklarının sınıflaması

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit idrar testleri
Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri

  • Renk: siyah(alkaptonüri), kırmızı (porfiri, hemoglobinüri, miyoglobinüri)

  • Koku: Akçaağaç şurubu idrar hastalığı (çemen), izovalerik asidemi (terli ayak)

  • Demir (3) klorür testi (fenilalanin, tirozin, homogentisik asit, histidin aspirin ve diğer bazı ilaçlar)

  • Keton

    -İndirgeyici madde (glükoz, galaktoz, früktoz)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit idrar testleri ii
Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri II

  • Ketoasitler(dinitrofenilhidrazin –DNPH- testi)

  • Kükürtlü amino asitler(siyanid-nitroprussid testi)

  • Tirozin ve fenolik asitler (Millon testi)

  • Metilmalonik, etilmalonik ve malonik asitler (p-nitroanilin testi)

  • Heparan ve dermatan sulfat (setiltrimetilamonyum veya toludin mavisi testi)

    - pH, sediment (kristaller)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit kan testleri
Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit kan testleri

  • Glükoz

  • Kan gazları (anyon açığı)

  • Beta-hidroksi bütirik asit/Asetoasetik asit

  • Laktik asit/piruvik asit

  • Amonyak

  • Elektrolitler

  • Ürik asit


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda kompleks testler i
Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler I

  • Aminoasit kromotografisi (idrar, kan)

  • Şeker kromotografisi (idrar, kan)

  • Mukopolisakkarid elektroforezi (idrar)

  • Kantitatif amino asit tayini

  • Organik asitler (GC-MS)

  • Amino asitler/ organik asitler (Tandem-MS)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda kompleks testler ii
Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler II

  • Karnitin (plazma, idrar, total ve serbest)

  • Çok uzun zincirli yağ asitleri, serbest yağ asitleri

  • Orotik asit (idrar)

  • Galaktoz-1-fosfat üridil transferaz (Beutler testi)

  • Enzim çalışmaları

  • DNA çalışmaları


Biyokimyasal ve enzimatik çalışmalar için acil toplanan örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları


Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tedavisi örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Sıvı ve elektrolit tedavisi örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları

%10 Dekstroz içinde %0.2 NaCl, 150 mL/kg/gün

(beyin ödemini önlemek için Na>140 mEq/L olarak tutulmalı)

Metabolik asidozun düzeltilmesi

(Bikarbonat 15 mEq/L üzerinde tutulmalı)

Glükoz: 5-10 mg/kg/dakika

(laktat yükselirse (PDH yetersizliği) glükoz azaltılır)


Toksik metabolitlerin azaltılması örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları

- Mekanik uzaklaştırma: Hemodiyaliz, hemoperfüzyon, periton diyalizi, kan değişimi

- Karnitin: 100-300 mg/kg/gün İV

- Sodyum benzoat, sodyum fenilasetat: 250 mg/kg/gün (Amonyak > 200µmol/L)

Proteinli gıdaların kesilmesi ya da kısılması

- Protein: 0.5-1.0 g/kg/gün

- Özel metabolik mamalar


Vitamin tedavisi rezid el enzim aktivitesinin artt r lmas
Vitamin tedavisi örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları(rezidüel enzim aktivitesinin arttırılması)

- B12 vitamini: 2 mg/gün (metilmalonik asidüri)

- Biyotin: 10 mg/gün, (izovalerik asidemi, propionik asidemi,biotinidaz yetersizliği)

- Tiamin(B1 vit): 10 mg/gün (MSUD)

- Riboflavin (B2 vit): 10 mg/kg: Glütarik asidüriTip II+ pirüvik asidopatiler

  • C vitamini: Yenidoğanın geçici tirozinemisi 100-500 mg/gün

  • B6 vitamini: 50-1000 mg/gün (homosistinüri, B6 bağımlılığı)


Yenido anda akut olarak ba layan kal tsal metabolizma hastal klar nda ba l ca klinik tablolar
Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarında başlıca klinik tablolar

Asidozla birlikte akut ansefalopati (organik asidemiler)

Asidoz dışı akut ansefalopatiler

  • akçaağaç şurubu kokulu idrar hastalığı,

  • üre döngüsü defektleri

  • hipoglisemiler

  • piridoksin bağımlılığı

  • nonketotik hiperglisinemi

  • molibden kofaktör (sülfit oksidaz)yetersizliği

    Akut karaciğer hastalıkları

  • Galaktozemi

  • Tirozinemi

  • Neonatal hemosiderozis

  • Alfa-1-antitripsin yetersizliği

  • Früktozemi


Organik hastalıklarında başlıca klinik tablolar

asidemiler


Normal elektrolit dağılımı hastalıklarında başlıca klinik tablolar

(Katyonlar= Anyonlar)

Sodyum (140 mmol/L)+ Potasyum (5 mmol/L) = Bikarbonat (25 mmol/L)+ klor (100 mmol/L) + Organik asitler (12-20 mmol/L)

Anyon açığı = Ölçülmeyen organik asitler

(Sodyum + Potasyum)–(Bikarbonat + Klor)=

<12-20 mmol/L


Anyon a n n artt normokloremik bir metabolik asidoz rne i
Anyon açığının arttığı(normokloremik) bir metabolik asidoz örneği

Sodyum (140 mmol/L)

Potasyum (5 mmol/L)

Bikarbonat (10 mmol/L)

Klor (100 mmol/L)

(140+5)- (10+100)= 35


Anyon açığının artması asidoz örneği mevcut metabolik asidozun, organik asitbirikimine bağlı olduğunu gösterir


Anyon a n n normal oldu u hiperkloremik bir metabolik asidoz rne i
Anyon açığının normal olduğu (hiperkloremik) bir metabolik asidoz örneği

Sodyum (140 mmol/L)

Potasyum (5 mmol/L)

Bikarbonat (10 mmol/L)

Klor (115 mmol/L)

(140+5)- (10+115)= 20


Anyon açığı metabolik asidoz örneğinın normal oluşu mevcut metabolik asidozun bikarbonat kaybına bağlı olduğunu gösterir


Organik asidemiler patogenez
Organik asidemiler: Patogenez metabolik asidoz örneği

  • İlgili CoA metabolitlerinin mitokondriyal birikiminin toksik etkileri + enerji eksikliği


Organik asidemiler klinik bulgular
Organik asidemiler: Klinik bulgular metabolik asidoz örneği


Organik asidemiler laboratuvar bulgular ve tan
Organik asidemiler: Laboratuvar bulguları ve tanı metabolik asidoz örneği

  • Asidoz(anyon açığının artması)

  • Hiperammmonemi

  • Hiperlaktatemi

  • Tandem-MS

  • İdrarda organik asitler (GC-MS)

  • Enzim ve DNA incelemeleri


2 metabolik asidoz örneği

METABOLİK ASİDOZ

Renal tübüler asidoz

Anyon açığı artışı

Yok (hiperkloremi)

Gastroenteritler

Var (

)

normokloremi

Metilma

lonik asidemi

*

Organik asidemi

* Propionik asidemi

* Ketotiolaz yetersizliği

* İzovalerik asidemi (özel koku)

Ketozis

Var

* Çoğul karboksilaz yetersizliği

(deri döküntüleri)

* Biotinidaz yetersizliği

(deri döküntüleri, kellik)

Yok

* Akçaağaç şurubu kokulu idrar

has

talığı (çemen kokusu)

3

-

hidroksi

-

3

-

metilglütarik asidemi

·

Çoğul açil CoA de

hidrogenaz yetersizliği (Özel koku)

·

Pirüvat karboksilaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)

·

Pirüvat dehidrogenaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)

·

MCAD ve LCAD yetersizlikleri (hiperammonemi, hipoglisemi)

·


Ak aa a urubu kokulu drar hastal maple syrup urine disease msud
Akçaağaç Şurubu Kokulu İdrar Hastalığı (Maple Syrup Urine Disease=MSUD)

  • Klinik bulgular

    - ilerleyici ansefalopati,

    - beyin ödemi, letarji

  • Tanı

    • İdrar ve terde çemen kokusu,

    • İdrarda DNPH testi pozitifliği (nonspesifik),

    • Aminoasit analizi: valin, lösin, izolösin ve alloizolösin (diagnostik)artışı.

  • Prognoz:ilk iki haftada tedavi edilmezse ölüm !


Biotinidaz yetersizli i
Biotinidaz yetersizliği Urine Disease=MSUD)

Biotin (kompleks)

Biotinidaz

Biotin (serbest)

pirüvat karboksilaz

asetil CoA karboksilaz

propionil CoA karboksilaz

beta-metilkrotonil CoA karboksilaz


Biotinidaz yetersizli i1
Biotinidaz yetersizliği Urine Disease=MSUD)

Sıklık

Dünyada 1:60,000

Türkiyede (1:10,000).

Klinik ve laboratuvar bulguları

  • Ağır metabolik asidoz

  • Alopesi

  • Seboreik deri döküntüleri

  • İnatçı konvülsiyonlar

    Tedavi

    5-10 mg aktif biyotin ömür boyu verilir.


Yağ asiti (plazma) Urine Disease=MSUD)

- Karnitin

- Karnitin enzimleri

Yağ asiti (mitokondri)

  • Beta-oksidasyon

  • (açil CoA dehidrogenazlar)

  • 3-ketotiolaz (tioforaz)

    • Asetil CoA

    Keton cisimleri

    Krebs döngüsü

    HMG CoA- liaz

    HMG CoA- sentaz

    131 ATP



    Ya asidi oksidasyonu defektleri klinik bulgular reye benzeri sendrom
    Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Klinik bulgular Urine Disease=MSUD)(Reye-benzeri sendrom)

    • Ölümcül hipoketotik hipoglisemik koma (özellikle uzayan açlık, enfeksiyon, ve ameliyat gibi katabolik durumlarda)

    • Karaciğer yetersizliği

    • İskelet kası miyopatisi, kardiyomiyopati


    Ya asidi oksidasyonu defektleri laboratuvar bulgular
    Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Urine Disease=MSUD)Laboratuvar bulguları

    • Ketonlar: Düşük

    • Amonyak: yüksek

    • Metabolik asidoz: Belirgin değil

    • Glükoz: düşük-normal

    • Transaminazlar: yüksek

    • Protrombin zamanı: uzun

    • İdrarda dikarboksilik asitlerin varlığı (GC-MS)

    • Açilkarnitin profili (Tandem-MS, Tanısal)

    • Enzim incelemeleri (Fibroblastlar, lenfositler)


    Üre döngüsü defektleri Urine Disease=MSUD)


    Protein Urine Disease=MSUD)

    Amonyak

    Üre döngüsü

    Üre


    Re d ng s defektleri etyoloji ve genetik k m latif insidans 1 10 000
    Üre döngüsü defektleri: Urine Disease=MSUD)Etyoloji ve Genetik(Kümülatif insidans:1:10,000)

    • Ornitin transkarbamilaz yetersizliği(en sık görülen defekt, X-e bağlı)

    • Arjininosüksinat sentaz yetersizliği =sitrullinemi (OR)

    • Karbamilfosfat sentaz yetersizliği (OR)

    • Arjininosuksinat liaz yetersizliği =Arjininosuksinikasidüri (OR)

    • Arjinase yetersizliği= arjininemi (OR)


    Re d ng s defektleri ay r c tan
    Üre döngüsü defektleri: Urine Disease=MSUD) Ayırıcı tanı

    • Organik asidüriler: Çok karışır, metabolik asidozun olmaması ile ayırdedilir.

    • Karaciğer hastalıkları: neonatal hepatit, galaktozemi, tirozinemi, solunum zinciri hastalıkları

    • Yenidoğanın geçici hiperammonemisi: patent ductus venosus’a bağlı.



    Re d ng s defektleri akut tedavi
    Üre döngüsü defektleri: Urine Disease=MSUD)Akut tedavi

    • Protein alımının durdulması

    • Katabolizmanın azaltılması: yüksek kalorili enfüzyon (karbohidrat + lipid)

    • Amonyağın mekanik yoldan uzaklaştırılması (>400 µmol/L) : hemodiyafiltrasyon, hemofiltrasyon, ya da hemodiyaliz (periton dializi çok etkili değil)

    • Arjinin: 350 mg/kg/gün (üre siklusunu destekler)

    • Sodyum benzoat: 350mg/kg/gün

    • Sodyum fenilbütirat: 250mg/kg/gün





    • Piridoksin bağımlılığı Urine Disease=MSUD)(B6 vitaminine cevap)

    • Non-ketotik hiperglisinemi(BOS/kan glisin oranı)

    • Sülfit oksidaz yetersizliği (ürik asit düşüklüğü)

    • Peroksisomal hastalıklar(dismorfizm, çok uzun zincirli yağ asidi artışı)



    • Tirozinemi Urine Disease=MSUD)(alfa-feto protein ve süksinil aseton yüksekliği)

    • Galaktozemi (İdrarda redüktan madde, Beutler testi)

    • Früktozemi (idrarda redüktan madde, früktoz içeren gıdaların alınması ile semptomlar)

    • Alfa-1-antitripsin yetersizliği (protein elektroforezi)

    • Neonatal hemokromatozis (serum demiri ve ferritin artışı)



    ad