Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 54

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları PowerPoint PPT Presentation


  • 206 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları. Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı. Genler enzimleri yaparlar, enzimler ise biyokimyasal reaksiyonları hızlandırırlar. GEN. Enzim.

Download Presentation

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları

Prof. Dr. Ahmet AYDIN

İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Genler enzimleri yaparlar, enzimler ise biyokimyasal reaksiyonları hızlandırırlar

GEN

Enzim

Ön madde

Ürün

Koenzim


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının fizyopatolojisi

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Yenido anda akut olarak ba layan kal tsal metabolizma hastal klar n n s n flamas

Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarının sınıflaması

  • Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı

    Akut ve/veya kronik

    2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı

    Akut ve/veya kronik

    3) Büyük (kompleks) molekül hastalığı

    Kronik


1 entoksikasyon tipi k k molek l hastal

1) Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı

  • Amino asidopatiler(MSUD, tirozinemi, nonketotik hiperglisinemi)

  • Organik asidemiler (piruvik, izovalerik, metilmalonik asidemiler, biotinidaz yetersizliği)

  • Üre siklusu defektleri (OTC yetersizliği, sitrullinemi vb)

  • Şeker entoleransı (galaktozemi, früktozemi vb)


Entoksikasyon tipi k k molek l hastal

Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı

Klinik bulgular

  • kusma

  • dispne

  • letarji

  • koma

  • karaciğer yetersizliği

    Humoral bozukluklar

    asidoz, ketoz, hiperammonemi vb.


2 enerji yetersizli i tipi k k molek l hastal

2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı

  • Glükoneogenez defektleri (G-6-Paz, PC, F-1, 6-diP, PEP karboksikinaz yetersizlikleri)

  • Glikojenoliz defektleri (GSD III, GSD V, ve GSD VI)

  • Glikojenez defektleri (GSD 0, GSD IV)

  • Laktik asidemiler (PDH yetersizliği, elektron-transfer zinciri hastalıkları)

  • Yağ asidi oksiasyonu defektleri (MCAD, SCAD yetersizlikleri vb)


Enerji yetersizli i tipi k k molek l hastal

Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı

Klinik bulgular

  • Hipotoni

  • Miyopati (kardiyomiyopati)

  • Tartı alamama

  • Malformasyonlar,

  • Ani çocuk ölümü,

    Laboratuvar bulguları

    hipoglisemi, laktik asidemi, karnitin yetersizliği


Kal tsal metabolizma hastal klar nda akut neonatal semptomlar

Kalıtsal metabolizma hastalıklarında akut neonatal semptomlar


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Her hastayenidoğanda aksi kanıtlanıncaya kadar kalıtsal bir metabolizma hastalığının var olabileceği düşünülmelidir.


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının teşhisi

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit idrar testleri

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri

  • Renk: siyah(alkaptonüri), kırmızı (porfiri, hemoglobinüri, miyoglobinüri)

  • Koku: Akçaağaç şurubu idrar hastalığı (çemen), izovalerik asidemi (terli ayak)

  • Demir (3) klorür testi (fenilalanin, tirozin, homogentisik asit, histidin aspirin ve diğer bazı ilaçlar)

  • Keton

    -İndirgeyici madde (glükoz, galaktoz, früktoz)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit idrar testleri ii

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri II

  • Ketoasitler(dinitrofenilhidrazin –DNPH- testi)

  • Kükürtlü amino asitler(siyanid-nitroprussid testi)

  • Tirozin ve fenolik asitler (Millon testi)

  • Metilmalonik, etilmalonik ve malonik asitler (p-nitroanilin testi)

  • Heparan ve dermatan sulfat (setiltrimetilamonyum veya toludin mavisi testi)

    - pH, sediment (kristaller)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda basit kan testleri

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit kan testleri

  • Glükoz

  • Kan gazları (anyon açığı)

  • Beta-hidroksi bütirik asit/Asetoasetik asit

  • Laktik asit/piruvik asit

  • Amonyak

  • Elektrolitler

  • Ürik asit


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda kompleks testler i

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler I

  • Aminoasit kromotografisi (idrar, kan)

  • Şeker kromotografisi (idrar, kan)

  • Mukopolisakkarid elektroforezi (idrar)

  • Kantitatif amino asit tayini

  • Organik asitler (GC-MS)

  • Amino asitler/ organik asitler (Tandem-MS)


Kal tsal metabolizma hastal klar n n tan s nda kompleks testler ii

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler II

  • Karnitin (plazma, idrar, total ve serbest)

  • Çok uzun zincirli yağ asitleri, serbest yağ asitleri

  • Orotik asit (idrar)

  • Galaktoz-1-fosfat üridil transferaz (Beutler testi)

  • Enzim çalışmaları

  • DNA çalışmaları


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Biyokimyasal ve enzimatik çalışmalar için acil toplanan örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tedavisi

GEN DEFEKTİ

Enzim defekti

Ön madde

Ürün

Koenzim

Toksik madde-

lerin birikimi

Ürün

yetersizliği


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Sıvı ve elektrolit tedavisi

%10 Dekstroz içinde %0.2 NaCl, 150 mL/kg/gün

(beyin ödemini önlemek için Na>140 mEq/L olarak tutulmalı)

Metabolik asidozun düzeltilmesi

(Bikarbonat 15 mEq/L üzerinde tutulmalı)

Glükoz: 5-10 mg/kg/dakika

(laktat yükselirse (PDH yetersizliği) glükoz azaltılır)


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Toksik metabolitlerin azaltılması

- Mekanik uzaklaştırma: Hemodiyaliz, hemoperfüzyon, periton diyalizi, kan değişimi

- Karnitin: 100-300 mg/kg/gün İV

- Sodyum benzoat, sodyum fenilasetat: 250 mg/kg/gün (Amonyak > 200µmol/L)

Proteinli gıdaların kesilmesi ya da kısılması

- Protein: 0.5-1.0 g/kg/gün

- Özel metabolik mamalar


Vitamin tedavisi rezid el enzim aktivitesinin artt r lmas

Vitamin tedavisi (rezidüel enzim aktivitesinin arttırılması)

- B12 vitamini: 2 mg/gün (metilmalonik asidüri)

- Biyotin: 10 mg/gün, (izovalerik asidemi, propionik asidemi,biotinidaz yetersizliği)

- Tiamin(B1 vit): 10 mg/gün (MSUD)

- Riboflavin (B2 vit): 10 mg/kg: Glütarik asidüriTip II+ pirüvik asidopatiler

  • C vitamini: Yenidoğanın geçici tirozinemisi 100-500 mg/gün

  • B6 vitamini: 50-1000 mg/gün (homosistinüri, B6 bağımlılığı)


Yenido anda akut olarak ba layan kal tsal metabolizma hastal klar nda ba l ca klinik tablolar

Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarında başlıca klinik tablolar

Asidozla birlikte akut ansefalopati (organik asidemiler)

Asidoz dışı akut ansefalopatiler

  • akçaağaç şurubu kokulu idrar hastalığı,

  • üre döngüsü defektleri

  • hipoglisemiler

  • piridoksin bağımlılığı

  • nonketotik hiperglisinemi

  • molibden kofaktör (sülfit oksidaz)yetersizliği

    Akut karaciğer hastalıkları

  • Galaktozemi

  • Tirozinemi

  • Neonatal hemosiderozis

  • Alfa-1-antitripsin yetersizliği

  • Früktozemi


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Organik

asidemiler


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Normal elektrolit dağılımı

(Katyonlar= Anyonlar)

Sodyum (140 mmol/L)+ Potasyum (5 mmol/L) = Bikarbonat (25 mmol/L)+ klor (100 mmol/L) + Organik asitler (12-20 mmol/L)

Anyon açığı = Ölçülmeyen organik asitler

(Sodyum + Potasyum)–(Bikarbonat + Klor)=

<12-20 mmol/L


Anyon a n n artt normokloremik bir metabolik asidoz rne i

Anyon açığının arttığı(normokloremik) bir metabolik asidoz örneği

Sodyum (140 mmol/L)

Potasyum (5 mmol/L)

Bikarbonat (10 mmol/L)

Klor (100 mmol/L)

(140+5)- (10+100)= 35


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Anyon açığının artması mevcut metabolik asidozun, organik asitbirikimine bağlı olduğunu gösterir


Anyon a n n normal oldu u hiperkloremik bir metabolik asidoz rne i

Anyon açığının normal olduğu (hiperkloremik) bir metabolik asidoz örneği

Sodyum (140 mmol/L)

Potasyum (5 mmol/L)

Bikarbonat (10 mmol/L)

Klor (115 mmol/L)

(140+5)- (10+115)= 20


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Anyon açığının normal oluşu mevcut metabolik asidozun bikarbonat kaybına bağlı olduğunu gösterir


Organik asidemiler patogenez

Organik asidemiler: Patogenez

  • İlgili CoA metabolitlerinin mitokondriyal birikiminin toksik etkileri + enerji eksikliği


Organik asidemiler klinik bulgular

Organik asidemiler: Klinik bulgular


Organik asidemiler laboratuvar bulgular ve tan

Organik asidemiler: Laboratuvar bulguları ve tanı

  • Asidoz(anyon açığının artması)

  • Hiperammmonemi

  • Hiperlaktatemi

  • Tandem-MS

  • İdrarda organik asitler (GC-MS)

  • Enzim ve DNA incelemeleri


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

2

METABOLİK ASİDOZ

Renal tübüler asidoz

Anyon açığı artışı

Yok (hiperkloremi)

Gastroenteritler

Var (

)

normokloremi

Metilma

lonik asidemi

*

Organik asidemi

* Propionik asidemi

* Ketotiolaz yetersizliği

* İzovalerik asidemi (özel koku)

Ketozis

Var

* Çoğul karboksilaz yetersizliği

(deri döküntüleri)

* Biotinidaz yetersizliği

(deri döküntüleri, kellik)

Yok

* Akçaağaç şurubu kokulu idrar

has

talığı (çemen kokusu)

3

-

hidroksi

-

3

-

metilglütarik asidemi

·

Çoğul açil CoA de

hidrogenaz yetersizliği (Özel koku)

·

Pirüvat karboksilaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)

·

Pirüvat dehidrogenaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)

·

MCAD ve LCAD yetersizlikleri (hiperammonemi, hipoglisemi)

·


Ak aa a urubu kokulu drar hastal maple syrup urine disease msud

Akçaağaç Şurubu Kokulu İdrar Hastalığı (Maple Syrup Urine Disease=MSUD)

  • Klinik bulgular

    - ilerleyici ansefalopati,

    - beyin ödemi, letarji

  • Tanı

    • İdrar ve terde çemen kokusu,

    • İdrarda DNPH testi pozitifliği (nonspesifik),

    • Aminoasit analizi: valin, lösin, izolösin ve alloizolösin (diagnostik)artışı.

  • Prognoz:ilk iki haftada tedavi edilmezse ölüm !


Biotinidaz yetersizli i

Biotinidaz yetersizliği

Biotin (kompleks)

Biotinidaz

Biotin (serbest)

pirüvat karboksilaz

asetil CoA karboksilaz

propionil CoA karboksilaz

beta-metilkrotonil CoA karboksilaz


Biotinidaz yetersizli i1

Biotinidaz yetersizliği

Sıklık

Dünyada 1:60,000

Türkiyede (1:10,000).

Klinik ve laboratuvar bulguları

  • Ağır metabolik asidoz

  • Alopesi

  • Seboreik deri döküntüleri

  • İnatçı konvülsiyonlar

    Tedavi

    5-10 mg aktif biyotin ömür boyu verilir.


Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

Yağ asiti (plazma)

- Karnitin

- Karnitin enzimleri

Yağ asiti (mitokondri)

  • Beta-oksidasyon

  • (açil CoA dehidrogenazlar)

  • 3-ketotiolaz (tioforaz)

    • Asetil CoA

    Keton cisimleri

    Krebs döngüsü

    HMG CoA- liaz

    HMG CoA- sentaz

    131 ATP


    Ya asidi oksidasyonu defektleri

    Yağ asidi oksidasyonu defektleri


    Ya asidi oksidasyonu defektleri klinik bulgular reye benzeri sendrom

    Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Klinik bulgular (Reye-benzeri sendrom)

    • Ölümcül hipoketotik hipoglisemik koma (özellikle uzayan açlık, enfeksiyon, ve ameliyat gibi katabolik durumlarda)

    • Karaciğer yetersizliği

    • İskelet kası miyopatisi, kardiyomiyopati


    Ya asidi oksidasyonu defektleri laboratuvar bulgular

    Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Laboratuvar bulguları

    • Ketonlar: Düşük

    • Amonyak: yüksek

    • Metabolik asidoz: Belirgin değil

    • Glükoz: düşük-normal

    • Transaminazlar: yüksek

    • Protrombin zamanı: uzun

    • İdrarda dikarboksilik asitlerin varlığı (GC-MS)

    • Açilkarnitin profili (Tandem-MS, Tanısal)

    • Enzim incelemeleri (Fibroblastlar, lenfositler)


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Üre döngüsü defektleri


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Protein

    Amonyak

    Üre döngüsü

    Üre


    Re d ng s defektleri etyoloji ve genetik k m latif insidans 1 10 000

    Üre döngüsü defektleri:Etyoloji ve Genetik(Kümülatif insidans:1:10,000)

    • Ornitin transkarbamilaz yetersizliği(en sık görülen defekt, X-e bağlı)

    • Arjininosüksinat sentaz yetersizliği =sitrullinemi (OR)

    • Karbamilfosfat sentaz yetersizliği (OR)

    • Arjininosuksinat liaz yetersizliği =Arjininosuksinikasidüri (OR)

    • Arjinase yetersizliği= arjininemi (OR)


    Re d ng s defektleri ay r c tan

    Üre döngüsü defektleri: Ayırıcı tanı

    • Organik asidüriler: Çok karışır, metabolik asidozun olmaması ile ayırdedilir.

    • Karaciğer hastalıkları: neonatal hepatit, galaktozemi, tirozinemi, solunum zinciri hastalıkları

    • Yenidoğanın geçici hiperammonemisi: patent ductus venosus’a bağlı.


    Re d ng s defektleri klinik belirtiler

    Üre döngüsü defektleri: Klinik belirtiler


    Re d ng s defektleri akut tedavi

    Üre döngüsü defektleri:Akut tedavi

    • Protein alımının durdulması

    • Katabolizmanın azaltılması: yüksek kalorili enfüzyon (karbohidrat + lipid)

    • Amonyağın mekanik yoldan uzaklaştırılması (>400 µmol/L) : hemodiyafiltrasyon, hemofiltrasyon, ya da hemodiyaliz (periton dializi çok etkili değil)

    • Arjinin: 350 mg/kg/gün (üre siklusunu destekler)

    • Sodyum benzoat: 350mg/kg/gün

    • Sodyum fenilbütirat: 250mg/kg/gün


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Hipoglisemi ile seyreden metabolik hastalıklar


    Hipogliseminin e lik etti i metabolik hastal klar

    Hipogliseminin eşlik ettiği metabolik hastalıklar


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Yenidoğan döneminde konvülsiyon ile seyreden hastalıklar


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    • Piridoksin bağımlılığı(B6 vitaminine cevap)

    • Non-ketotik hiperglisinemi(BOS/kan glisin oranı)

    • Sülfit oksidaz yetersizliği (ürik asit düşüklüğü)

    • Peroksisomal hastalıklar(dismorfizm, çok uzun zincirli yağ asidi artışı)


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Metabolik karaciğer hastalıkları


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    • Tirozinemi (alfa-feto protein ve süksinil aseton yüksekliği)

    • Galaktozemi (İdrarda redüktan madde, Beutler testi)

    • Früktozemi (idrarda redüktan madde, früktoz içeren gıdaların alınması ile semptomlar)

    • Alfa-1-antitripsin yetersizliği (protein elektroforezi)

    • Neonatal hemokromatozis (serum demiri ve ferritin artışı)


    Yenido an d neminde g r len akut kal tsal metabolizma hastal klar

    Yenidoğan döneminde görülen metabolik hastalıkların ayırıcı tanısı


  • Login