K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 64

KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ PowerPoint PPT Presentation


  • 225 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ. Dr. Fahri ŞAHİN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD 3. Geleneksel EBİLTET Kök Hücre Sempozyumu 30 NİSAN 2011, İZMİR. PROMETHEUS. JESUS.

Download Presentation

KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ, BUGÜNÜ VE GELECEĞİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

KÖK HÜCRELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ,BUGÜNÜ VE GELECEĞİ

Dr. Fahri ŞAHİN

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi

İç Hastalıkları AD, Hematoloji BD

3. Geleneksel EBİLTET Kök Hücre Sempozyumu

30 NİSAN 2011, İZMİR


Prometheus

PROMETHEUS


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

JESUS


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Hasara uğramış bir organın fonksiyonlarını restore etmenin, yerine yenisini koymaktan daha iyi bir yol var mıdır?


Frankenstein o r the modern prometheus

Frankenstein, or The Modern Prometheus


K k h cre i in milat

Kök hücre için milat

“Omnis cellula e cellula”

Tüm hücreler başka hücrelerden gelir


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün

Veterinerlik, mikrobiyoloji ve tıp alanlarında önemli çalışmalar yapmış

ve dünyada “kök hücre” kavramını ilk kez ortaya atan bilim insanlarının

arasında yer almıştır


K k h creler

Kök Hücreler ;

  • Kendilerini yenileme potansiyelinde

    (self-renewal)

  • Farklı hücrelere yönlenebilen

    (Differentiation)

  • Klonal

  • “Engraftment” yapabilen (Repopulation)

CatherineVerfaille

ASH 2000


K k h cre tipleri

Kök Hücre Tipleri

Kaynağına göre

Farklılaşma potansiyeline göre

Embriyonik KH

Totipotent

Pluripotent

Erişkin KH

Multipotent

iPS

Unipotent


Zaman izgisinde embriyon ik k k h cre 1981 200 5

Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre(1981-2005)

1981

Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyonik Kök Hücre tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman)

  • 3.5 günlük blastosistin iç hücre kitlesinden sürekli çoğalan fare embriyonik kök hücreleri elde edildi

Establishment in culture of pluripotential cells from mouse embryosEvans MJ, Kaufman MH.Nature. 1981 Jul 9;292(5819):154-6


Embr i yoni k k k h crenin eldesi ve kullan m

Embriyonik Kök hücrenin eldesi ve kullanımı

Dış hücreler

(Plasenta)

İç hücreler

(fetus)

5-6.gün

Blastosist

Kalp onarımı

İç hücre kitlesinin izolasyonu

Hücrelerin kültürü

“Özel soslar”

KC

Kalp kası

Böbrek


Zaman izgisinde embriyon ik k k h cre 1981 200 51

Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre(1981-2005)

1981

Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyonik Kök Hücre tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman)


Zaman izgisinde embriyon ik k k h cre 1981 200 52

Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre(1981-2005)

1981

Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyon Kök Hücresi tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman)

1998

İnsan blastosistinden ilk kez EKH dizisinin elde edilmesi

(J. Thomson ve ark) (University of Wisconsin-Madison)


Zaman izgisinde embriyon ik k k h cre 1981 200 53

Zaman Çizgisinde Embriyonik Kök Hücre(1981-2005)

1981

Fare blastosistinden EKH izole edilmesi - Embriyon Kök Hücresi tanımının yapılması (M. Evans & M.Kaufman)

1998

İnsan blastosistinden ilk kez EKH dizisinin elde edilmesi

(J. Thomson ve ark) (University of Wisconsin-Madison)

Çekirdek nakliyle farede EKH elde edilmesi(Wakayama ve ark)

2001

2001

Embriyonikkök hücre çalışmalarına Başkan Bush sınırlaması

2002

Farede EKH’den elde edilen pankreas hücreleriylediyabet tedavisi

2004*

Claim of first human cloned blastocyst created and a cell line established (Korea) – later proved to be fraudulent

*Hwang, W.S., et al. 2004. Evidence of a Pluripotent Human Embryonic Stem Cell Line Derived from a Cloned Blastocyst. Science 303: 1669-1674.


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

2004-2008

İnsan EKH’den Parkinson hastalığında kayba uğrayan

nöronların elde edilmesi

2004

İnsan EKH’nin fare beynine yerleştirildiğinde işlevsel nöronlara dönüşümü (F. Gage ve ark)

2005

İnsan EKH’nin hayvan ürünleri kullanılmadan kültüre edilebilmesi (R. Lanza ve ark)

2006

Farede somatik hücreden EKH elde edilmesi (uPKH=iPSC).

(S. Yamanaka ve ark.)

2006

İnsanda somatik hücreden EKH elde edilmesi (uPKH)

(S. Yamanaka ve ark./J. Thomson ve ark)

2007

2008

Yaşlı iki ALS hastasının epitel hücresinden uKH elde edilip bundan motor nöron elde edilmesi. İlk kez hastadan elde edilen kök hücreler(Eggan & Henderson)


Er k n k k h cre

ERİŞKİN KÖK HÜCRE


Hematopoietik k k h cre

Hematopoietik Kök Hücre

  • İnsanda, modern kök hücre tabanlı nakil, kan ve kemik iliği ile ilgili araştırmalardan ortaya çıkmıştır

  • EMBRİYONİK KÖK HÜCRE

  • ERİŞKİN KÖK HÜCRE

    • HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE

    • MEZENKİMAL KÖK HÜCRE


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

  • Kemik iliğinin terapötik olarak kullanılması ilk olarak 1896 yılında tanımlanmıştır

  • 1937 yılında ise Schretzenmayer parazitik enfeksiyonun tedavisi için taze aspire edilmiş kemik iliğini intra-artiküler olarak uygulamıştır

  • Osgood, Primer Kİ bozukluklarını düzeltmek için kemik iliğini IV olarak ilk enjekte eden kişi olmuştur

  • 1960’larda insanlarda ilk başarılı Kİ nakilleri bildirilmiştir


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Nobel Ödülü, 1990

E. Donnall Thomas

Akut lösemilerde ilk başarılı Hematopoietik kök hücre tedavisini uygulamıştır

Thomas ED, Lochte HL, Lu WC, Ferrebee JW. Intravenous infusion of bone marrow in patients receiving radiation and chemotherapy. N. Engl. J. Med. 1957; 257: 491.


Aferez

AFEREZ


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Hematopoietikkök hücre infüzyonu


Hematopoietik kh myokard

Hematopoietik KH  myokard

Orlic D. ve ark. Mobilized bone marrow cells repair the infarcted heart, improving function and survival. Proc Natl Acad Sci U S A. 2001 Aug 28;98(18):10344-9.


Hematopoietik kh iskelet kas h cresi

Hematopoietik KH  iskelet kas hücresi

Kİ kökenli hücre

hasarlı kas bölgesine

enjeksiyon

iskelet kasına dönüşüm

Ferrari G ve ark.Science 1998

Fare muskuler distrofi modeli  Kİ transplantasyonu

 donör kökenli kas hücreleri (Distrofin eksprese eden)

Gussoni E ve ark.Nature 1999


Hematopoietik kh beyin h creleri

Hematopoietik KH  Beyin hücreleri

  • Farelere Kİ tx sonrası beyinde donör kökenli astrosit, mikroglia, nöronlar

  • Kİ tx sonrası (EK) korteks ve hipokampusta Y kromozom içeren donör kökenli nöronlar

Eglitis MA ve ark. Proc Natl Acad Sci USA 1997, Mezey ve ark.Science 2003


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Hematopoietik hücrenin hepatosite diferansiyasyonu

Lagasse E et al.Nature Medicine 2000

glutamine

synthetase

fumarylacetoacetate hydrolase

X-gal

Kİ naklinden 7 ay sonra FAH -/- farenin KC biyopsisi


Mezenkimal k k h creler

Mezenkimal Kök Hücreler

  • MKH ilk kez 1966 yılında Friedenstein ve Petrakova tarafından sıçan kemik iliğinden izole edilerek tanımlanmıştır


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

  • Friedenstein ve ark.

    Kemik iliğinden elde ettikleri klonal ve plastik yapışma özelliği gösteren stromal hücreleri tanımlamışlardır

    Erken dönemde bu hücrelerin fibroblast colony forming units (F-CFU) olarak şekillendiğini ancak daha sonra uygun in vitro koşullarda osteoblast, kondroblast ve adiposite farklılaşabilme kapasitelerine sahip olduklarını göstermişlerdir


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC et al.Multilineage Potential of Adult Human Mesenchymal Stem Cells

1999 yılında Pittenger ve ark. MKH’leri, ” Kemik iliğinden köken alan ve uygun uyarılarla üç temel seri; osteoblastik, adipositik ve kondrositik seriye farklılaşabilen fibroblastoid hücrelerdir” şeklinde tanımlamış ve bu tanım “altın standart” olarak kabul edilmiştir


Z ele tiri

Öz eleştiri

Robey PG 2000 yılında kök hücreler için şu yorumda bulunmuştur:

“Biz, kök hücrelerin bulundukları organizmada ne işe yaradıklarından ziyade bizim laboratuvarda onlarla neler yapabileceğimizle ilgilendik”


Kl n k uygulamalar

KLİNİK UYGULAMALAR

Kardiyovasküler hastalıklar

Nörodejeneratif hastalıklar

Ortopedik uygulamalar

Genetik ve otoimmün hastalıklar

Oftalmik uygulamalar

İskemik hastalıklarda uygulamalar

…….


Acute mi bone marrow transfer to enhance st elevation infarct regenera tion boost

Acute MI Bone Marrow Transfer to Enhance ST-Elevation Infarct Regeneration -BOOST

2004 yılında Wollert ve ark

AMI geçirmiş 60 hasta

30 hastanın sol ventrikülüne kemik iliği kök hücresi enjeksiyonu yapmışlar

6 ay boyunca kalp MRI’ı ile takip

Kontrol EF: % 0.7 artış

Kİ Kök hücreleri verilen grupta EF: %6.7 artış


K k h cre nakli

Kök hücre nakli

Miyokard İnfarktüsü ile

Kök Hücre İmplantasyonu arasındaki süre

ne kadar kısa ise sonuçlar o kadar iyi

Koroner oklüzyon

ve İnfarkt alanı


Kard yovask ler hastaliklar

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

Avrupa Kardiyoloji Derneği 2006

Akut Miyokard İnfarktüsü (AMI)

İskemik kardiyomiyopati

Kronik Miyokard İskemisi


Sinir h creleri rejenere olamaz

Sinir hücreleri rejenere olamaz

1913 de İspanyol nörolog

Santiago Ramón y Cajal

“that in adult centres the nerve paths are something fixed, ended, immutable. Everything may die, nothing may be regenerated”

For many years neuroscientists believed not just that brain damage was irreparable, but also that no process to replace lost neurons existed in our brain


N rodejeneratif hastal klar

Nörodejeneratif Hastalıklar

1. Parkinson Hastalığı

2. Alzheimer Hastalığı

3. ALS

4. Multipl skleroz

5. Omurilik zedelenmeleri


Ortoped uygulamalari

ORTOPEDİ UYGULAMALARI

Kıkırdak Yenilenmesi

Kemik yamaları

Tendon ve kas uygulamaları


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Hastaya Özgü Kök Hücre Tedavisi

Biyopsi

Çekirdek transferi

Nükleer yeniden

Programlanma

Blastosist

aşamasının

Kültürü

Nakil

Kan

Sinir

Kalp

Kas

Puliripotent kök hücrelerin

İzolasyonu ve çoğaltılması


K k h cre ara tirmalarinin sorunlari

KÖK HÜCRE ARAŞTIRMALARININ SORUNLARI


Ekh al malar nda abd deki yasal durum

EKH Çalışmalarında ABD’deki Yasal Durum

  • ABDFederal hükümeti: 9 Ağustos 2001

    Yeni EKH hücre dizisi için devlet desteği yok

    • Öncesinde 60 hücre dizisi

    • NIH: 21 dizi ileri çalışmaları için altyapı desteği sağladı (presidential stem-cell lines)

    • Kromozomal yaşlanma

    • Genetik çeşitlilik içermiyor

    • Eski teniklerle büyütüldüler

  • Devlet fonları dışında paraya sahip olan üniversiteler de yeni EKH dizileri çalışmalarını sürdürdüler


Ekh al malar nda abd deki yasal durum1

EKH Çalışmalarında ABD’deki Yasal Durum

  • 2006 yılında Japonya’dan Yamanaka embriyon kullanmaksızın EKH oluşturmayı başardığını duyurunca EKH çalışmalarının bir bölümü bu yöne kaydı (Harvard grubu)

  • (23 Ocak 2009 kararı) FDA paraliziyle sonuçlanan akut (7-14 günlük) omurilik yaralanmalarında EKH denenmesini onayladı

  • Geron firması insan embriyonlarından elde edilecek hücrelerin kullanacağını açıkladı (Faz 1)


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Obama to lift restrictions on embryonic stem cell research

Mar 6, 2009 07:50 PM


Ekh al malar nda lkemizdeki yasal durum

EKH Çalışmalarında Ülkemizdeki Yasal Durum


Embriyoner olmayan k k h cre al malar hakk nda

Embriyoner olmayan Kök Hücre çalışmaları hakkında

T.C.

SAĞLIK BAKANLIĞI

GENELGE 2006 / 51

Kök hücre nakli özellikle hematolojik, onkolojik hastalıklarda bir tedavi yöntemi olarak uzun yıllardır kullanılmaktadır. Son yıllarda farklı hastalıklarda da tedavi amaçlı kök hücre kullanımı gündeme gelmiştir. Dünyada ve ülkemizde kök hücre nakli ile tedavi konusunda halen yoğun araştırmalar yapılmakta olup, konu ile ilgili haberler basın ve yayın organlarında sıklıkla yer almaktadır. Bazı hastalıkların tedavisinde ümit verici bir yöntem olarak değerlendirilmesine karşın, henüz kök hücre nakli yapılan hasta sayısı çok azdır ve uygulamanın başarısı veya uzun vadede tedavinin hastada meydana getirebileceği yan etkiler konusunda yeterli bilgi mevcut değildir.

Bakanlığımızca; kök hücre nakli çalışmalarıyla ilgili olarak, çalışmanın yapılacağı kurum bünyesinde gerekli altyapının oluşturulması ve çağdaş bilimin gereklerine uygun olarak uygulama yapılabilmesi amacıyla Kök Hücre Nakilleri Bilimsel Danışma Kurulu oluşturulmuş ve “Klinik Amaçlı Embriyonik Olmayan Kök Hücre Çalışmaları Kılavuzu” hazırlanmıştır. Ekte gönderilmekte olan Kılavuzun gereğinin ifası için, konu ile ilgili tüm kamu ve özel kurum-kuruluşlar ile üniversiteler bünyesindeki ilgili personele tebliğini önemle rica ederim.

Çalışmayı yapan kurum, hastanın takibinde oluşabilecek beklenmeyen ciddi yan etkilerin veya ölüm durumunun ortaya çıkması halinde, yedi gün içinde sebeplerine yönelik bilgilerle, komplikasyonların ayrıntılı dökümünü Sağlık Bakanlığı’na bildirir.

Klinik kök hücre çalışması tamamlanıp, sonuçları bilimsel bir ortamda veya hakemli bilimsel bir dergide yayınlanmadıkça söz konusu çalışma ile ilgili verilerin kamuoyunu yönlendirecek/yanıltacak biçimde açıklanması yasaktır


Do you favor or oppose medical research using embryonic stem cells

Do you favor or oppose medical research using embryonic stem cells?

58%

29%

Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Scientists can extract embryonic stem cells from fertilized eggs that are voluntarily donated by fertility clinic patients. These fertilized eggs would otherwise be discarded. Knowing this, do you favor or oppose embryonic research?

Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Scientists can now make embryonic stem cells for medical research by merging an unfertilized egg with a skin cell, for example. Knowing this, do you favor or oppose embryonic stem cell research?

Taking Our Pulse: The PARADE/Research!America Health Poll Charlton Research Company, 2005


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Kök hücre araştırıcıları geleceğin Simyacılarıdır


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

“Biz sizleri başka bedenlere koyacağız ve orada azap çekmeye devam edeceksiniz”

Tekvin

  • Mutluluk bile haddini aşarsa azap olur

  • SENECA


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

Panacea

Bilimsel, kanıta dayalı, ispatlanabilir ve tekrarlanabilir veriler olmadan hasta, hasta yakınları ve medya ile bilgi paylaşımı

ETİK DEĞİLDİR


K k h creler n tar hsel gel m bug n ve gelece

TEŞEKKÜR EDERİM

Umut

Abartı

[email protected]


  • Login