Stralingsveiligheid niveau 5b
Download
1 / 25

Stralingsveiligheid niveau 5B - PowerPoint PPT Presentation


  • 172 Views
  • Uploaded on

Stralingsveiligheid niveau 5B. René Heerlien, MSc. Dosimetrie. Uitwendige besmetting - kwadratenwet Dosistempo rechtevenredig met de activiteit Dosistempo omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand Voor α - en β -straling binnen de dracht van de straling

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Stralingsveiligheid niveau 5B' - yorick


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Stralingsveiligheid niveau 5b

Stralingsveiligheid niveau 5B

René Heerlien, MSc


Dosimetrie
Dosimetrie

Uitwendige besmetting - kwadratenwet

  • Dosistempo rechtevenredig met de activiteit

  • Dosistempo omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand

  • Voor α- en β-straling binnen de dracht van de straling

    • 3H – 0,007 mm in weefsel

    • 35S / 14C - < 30 cm


Dosimetrie1
Dosimetrie

Uitwendige besmetting – γ-straling en bronconstante

  • D =   A  t / r2

  •   E / 7 (E in MeV,  in Gy m2 MBq-1 h-1)

    nuclide  (Gy m2 MBq-1 h-1)

    22Na 0,33

    60Co 0,36

    99mTc 0,023

    125I 0,034

    131I 0,066

    137Cs 0,093

    192Ir 0,14

    201Tl 0,017

    241Am 0,017


Dosimetrie2
Dosimetrie

  • Vuistregels

op 1 m van een -bron van 1 MBq is het dosistempo  10 Gy/h

op 1 m van een -bron van 1 MBq is het dosistempo  E / 7 Gy/h

op 1 m van de anode van een röntgenbuis is het dosistempo  10 mGy/min

bij een -besmetting van 1 kBq/cm2 is het huiddosistempo  2 mGy/h


Dosimetrie3
Dosimetrie

Inwendige besmetting - routes

  • Via de mond

  • Via de huid (3H)

  • Via de ademhalingswegen (aërosolen)


Dosimetrie4
Dosimetrie

Inwendige besmetting – effectieve volgdosis

E(50) = e(50)  A

  • e(50) = eff. volgdosiscoëfficiënt (Sv·Bq-1)

  • de effectieve dosiscoëfficiënt hangt af van

    • radiotoxiciteit van het nuclide

    • chemische samenstelling van de stof

    • besmettingsroute (ingestie, inhalatie, wondbesmetting, huid)


Dosimetrie5
Dosimetrie

Inwendige besmetting – effectieve volgdosiscoëfficiënt e(50)

nuclide e(50)inh T½

(Sv/Bq)

3H (H2O) 1,8  10-11 12,3 j

14C (CO2) 6,5  10-12 5730 j

22Na 2,0  10-9 2,6 j

32P 2,9  10-9 14,3 d

35S 1,2  10-10 87,5 d

45Ca 2,3  10-9 163 d

99mTc 2,9  10-11 6,0 h

125I 7,3  10-9 60 d

131I 1,1  10-8 8,0 d

226Ra 1,2  10-5 1600 j

nat. Th 6,2  10-5 1,4  1010 j

nat. U 5,7  10-5 4,5  109 j


Ontdekking radioactiviteit
Ontdekking radioactiviteit

Henri Becquerel

In 1896 deed Henri Becquerel een opzienbarende

ontdekking. Hij verrichte in die tijd experimenten

met

een uraniumzout en borg na de experimenten het

uraniumzout op in een bureaula waarin ook een in

bruin papier gewikkelde fotogevoelige plaat lag.

Op zekere dag stelde hij vast dat de fotografische

plaat een zwarting vertoonde op de plaats waar het

uraniumzout gelegen had.


  • Toepassingen van open bronnen

    (bio)chemische analyse

    labeling 3H, 14C, 32P, 125I 1 MBq - 10 GBq

    medische diagnostiek

    bot, hart 99mTc 500 MBq

    longen 83Kr 600 MBq

    schildklier 123I 20 MBq

    tumoren 111In 100 - 200 MBq

    PET 11C, 13N, 15O 500 MBq

    medische therapie

    hyperactieve schildklier 131I 100 MBq - 1 GBq

    schildkliertumor 131I 2 - 6 GBq


Veiligheidsmaatregelen
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – klassieke maatregelen

  • bescherming tegen inwendige besmetting

  • verminder hoeveelheid activiteit (ALARA)

  • voorkom verspreiding (containment, morsbak)

  • verwijder luchtactiviteit (ventilatie, zuurkast)

  • verhinder opname in lichaam (werkdiscipline, protocol)


Veiligheidsmaatregelen1
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – organisatorische maatregelen

  • periodieke besmettingscontrole

    • gebruik van een dosistempometer is zinloos

    • waarschuw verantwoordelijk deskundige

    • ontruim laboratorium

    • controleer medewerkers bij verlaten laboratorium

    • stel omvang van besmetting vast

    • decontamineer besmetting

      • (grenswaarde is 4 Bq/cm2)


Veiligheidsmaatregelen2
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – maatregelen op de werkplek

    • opname via mond

      • niet eten en drinken

      • niet roken

      • geen make-up aanbrengen

    • opname via longen

      • risico van jodiumdamp (zuurgraad pH > 4)

      • risico van aërosolvorming bij

        schudden

        vortexen

        centrifugeren

        openen van flesjes

        schuren

    • opname via huid

      • opname via open wonden

      • opname van 3H via huid


Radionuclidenlaboratoria
Radionuclidenlaboratoria

  • open radioactieve stoffen mogen uitsluitend in een radionuclidenlaboratorium worden toegepast

  • men kent B-, C- en D-laboratoria

  • de inrichtingseisen zijn het strengst voor een B-laboratorium en het minst streng voor een D-laboratorium

  • de toegelaten activiteit is het grootst in een B-laboratorium en het kleinst in een D-laboratorium


Radionuclidenlaboratoria1
Radionuclidenlaboratoria

Richtlijn Radionuclidenlaboratoria

Er zijn 2 verschillende opvattingen:

  • het risico wordt bepaald door de herhaalde opname van kleine hoeveelheden radioactieve stof (Gezondheidsraad, 1985)

  • het risico wordt bepaald door incidenten (HARAS-rapport, 1997)

    De Richtlijn Radionuclidenlaboratoria is gebaseerd op opvatting 1.

    Maximaal te hanteren activiteit:

    Amax = 0,02  10 p+q+r / e(50)inh (A in Bq, e(50) in Sv/Bq)

    p = verspreidingsparameter

    q = laboratoriumparameter

    r = lokale ventilatieparameter (let op: r  q)





Veiligheidsmaatregelen3
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – Specifieke onderwerpen - Jood

  • Vorming van vluchtig jood

  • Hoge equivalente dosis op de schildklier

    • Voorraadpotjes / afvalvaten zo kort mogelijk openen

    • Nooit in zuur milieu gebruiken

    • Parafilm laat jood ddor!

    • Vloeibaar afval pH>4 en afbinden (NA2S2O3 of Na2S)


Veiligheidsmaatregelen4
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – Specifieke onderwerpen – Tritium

  • Uitwisseling met waterstof

  • Diffusie door parafilm / handschoenen

  • Condensatie waterdamp (koelkast / vriezer)

  • Risico op inwendige besmetting (lage E(50))


Veiligheidsmaatregelen5
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – Specifieke onderwerpen – Gelabelde eiwitten

  • Moleculen kunnen zich in cellen nestelen

  • Aparte e(50) waarden toegekend


Veiligheidsmaatregelen6
Veiligheidsmaatregelen

  • Open bronnen – Specifieke onderwerpen – Patiënten die met radionucliden zijn behandeld

  • Tijdelijk verblijf ziekenhuis

    • Waarschuwingsborden op verblijfsruimte

    • Geen bezoek

    • Gescheiden rioolafvoer via tanks

      • (Halveringstijd 131I = 8 dagen)


Radioactief afval
Radioactief afval

  • afval waarbij zowel de vrijstellingsgrens voor activiteitsconcentratie als de vrijstellingsgrens voor activiteit wordt overschreden

  • ook afval dat lijkt op radioactief afval !!!

  • geen radioactiviteitstickers bij gewoon bedrijfsafval

  • afvoer is duur: in 2005 ongeveer € 1300 per 100 liter

  • mag uitsluitend via de COVRA worden afgevoerd


Radioactief afval1
Radioactief afval

radioactieve stoffen mogen worden overgedragen aan derden

indien hetzij de activiteitsconcentratie, hetzij de activiteit

onder de vrijstellingsgrens blijft

nuclide concentratie activiteit

(Bq/g) (Bq)

3H 106 109

14C 104 107

32P 103 106

35S 105 108

99mTc 102 107

125I 103 106

131I 102 106

226Ra 1 104

238U 10 104


Radioactief afval2
Radioactief afval

  • Maatregelen op de werkvloer

  • voorkom afval

    • gebruik zo weinig mogelijk activiteit

    • gebruik kortlevende nucliden

    • gooi niet-actief afval bij gewoon bedrijfsafval

  • scheid afval

    • vast en vloeibaar afval

    • organisch en anorganisch afval

    • lang- en kortlevend afval

    • telpotjes

    • kadavers

    • bronnen

  • lever afval aan in standaard COVRA-vaten


Radioactief afval3
Radioactief afval

  • Lozingen

  • lozing is aan strenge regels gebonden

  • lozing naar de lucht

  • lozing naar het riool

  • dosistempo op terreingrens

  • deze regels vallen buiten het bestek van de cursus niveau 5


ad