Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 74

Heilbrigðishegðun kvenna og vímuefnanotkun og einkenni PowerPoint PPT Presentation


  • 89 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Heilbrigðishegðun kvenna og vímuefnanotkun og einkenni. Herdís Sveinsdóttir. Hvað felur það í sér að vera kona í vestrænu samfélagi í dag?. Konur eru mæður.

Download Presentation

Heilbrigðishegðun kvenna og vímuefnanotkun og einkenni

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

Heilbrigðishegðun kvenna og vímuefnanotkun og einkenni

Herdís Sveinsdóttir


Hva felur a s r a vera kona vestr nu samf lagi dag

Hvað felur það í sér að vera kona í vestrænu samfélagi í dag?


Konur eru m ur

Konur eru mæður.

Samkvæmt upplýsingum frá Ástralíu (Australian Bureau of Statistics, 1995 úr Lee, 1998) eignast 90% kvenna í vestrænum samfélögum barn einhverntíma á æviskeiði sínu.

Fjöldi barna sem hver kona eignast hefur minnkað undanfarin ár og barneignum reyndar fækkað meira en svo að nægi til að viðhalda mannfjölda í flestum löndum.

Á Íslandi hefur meðalfjöldi barna sem hver kona fæðir lækkað úr 2,848 á árunum 1971-1975 í 1,932 árið 2002 (Hagstofa Íslands, 2004). Svipaðrar tilhneigingar gætir í Evrópusambandslöndunum (Eurostat Yearbook, 2004)


Konur eru einst ar m ur

Konur eru einstæðar mæður.

  • Á Íslandi samanstóðu, árið 2003, um 16% kjarnafjölskyldna af einstæðum foreldrum með börn, 15% fjölskyldna voru mæður með börn en feður með börn voru 1% (Hagstofa Íslands, 2004).


Heimilum inna konur af hendi launu st rf

Á heimilum inna konur af hendi ólaunuð störf.

  • Ólaunuð störf fela í sér matseld, innkaup, heimilisstörf og umönnun barna og eldri ættingja. Í þriðju Evrópu könnunninni á vinnuaðstæðum kemur fram að 63% vinnandi kvenna og 12% vinnandi karla segjast vinna heimilisstörf eina stund eða lengur á dag. Í heild sögðust 41% kvenna og 24% karla annast börn og menntun barna heima fyrir í eina stund eða meira á dag. Hins vegar greindu 65% kvenna en aðeins 2% karla frá því að þær tækju þátt í umönnun aldraðra og lasburða ættingja í klukkustund eða meira daglega (Gender issues in safety and health at work, 2003).


Heimilum inna konur af hendi launu st rf1

Á heimilum inna konur af hendi ólaunuð störf.

Á Íslandi segjast 68% kvenna bera aðeins meiri eða mun meiri ábyrgð á heimilisstörfum en maki þeirra á meðan einungis 2,5% karla töldu sig bera meiri ábyrgð og 57,9% jafnmikla ábyrgð á heimilisstörfum og makinn. Niðurstöður sýndu almennt að það er mat karla og kvenna að konur beri frekar ábyrgð á þáttum eins og eldamennsku, uppvaski, þvottum, þrifum, innkaupum og samskiptum við starfsmenn dagvistunar/skóla. Þegar spurt var um ábyrgð á umönnun barna sögðust 6% karla oftast vera ábyrgir en 48% kvenna. Karlar (81%) töldu sig hins vegar mun oftar en konur (14%) vera ábyrga fyrir viðhaldi ökutækja og annarri viðhalds- og smíðavinnu (Forsætisráðuneytið, 2004). Niðurstöður rannsóknar sem bar saman hjón í Frakklandi og Bretlandi þar sem bæði hjónin voru útivinnandi voru svipaðar (Windebank, 2001).


Konur skortir formleg og efnahagsleg v ld

Konur skortir formleg og efnahagsleg völd.

  • Um alla Evrópu sitja karlmenn í efri stjórnunarstöðum. Í gögnum Evrópusambandsins kemur fram að hjá 63% vinnuaflsins er næsti yfirmaður karlmaður og hjá 21% kona. Karlmenn eru yfir 60% embættismanna (legislative occupation) og forstöðumanna og yfir 70% framkvæmdastjóra stórfyrirtækja eru karlmenn (European Agency for Safety and Health at Work, 2003).


Konur skortir formleg og efnahagsleg v ld1

Konur skortir formleg og efnahagsleg völd.

  • Ástandið á Íslandi er svipað. Í skýrslu forsætisráðuneytisins frá árinu 2004 um efnahagsleg völd kvenna kemur fram að hlutur kvenna í stjórnunarstörfum er mun minni en hlutur karla. Árið 2001 voru konur framkvæmdastjórar í 18% íslenskra fyrirtækja og stjórnarformenn í 36% þeirra. Forstöðumenn ríkistofnana og ráðuneyta voru í langflestum tilvikum karlar, eða um 80%. Það sama ár, 2001, voru konur framkvæmdastjórar 4% íslenskra fyrirtækja þar sem skattskyld laun starfsmanna fóru yfir 100 miljónir króna (Forsætisráðuneytið, 2004).


Konur skortir formleg og efnahagsleg v ld2

Konur skortir formleg og efnahagsleg völd.

Um alla Evrópu, að Íslandi meðtöldu, eru laun kvenna umtalsvert lægri en laun karla (European Agency for Safety and Health at Work, 2003; Forsætisráðuneytið, 2004; Þorgerður Einarsdóttir og Kristjana Stella Blöndal, 2004).


Vinna kvenna utan heimila og heimilum er einh f

Vinna kvenna utan heimila og á heimilum er einhæf.

  • Atvinnuþátttaka kvenna í Evrópu jókst mjög á síðari hluta tuttugustu aldar og nú er svo komið að konur eru um 42% vinnumarkaðarins í Evrópusambandslöndunum og um 47% af starfsmönnum á íslenskum vinnumarkaði. Hins vegar þá er konur frekar að finna í ákveðnum geirum atvinnulífsins, þ.e. í umönnunar- og þjónustustörfum og ákveðnum framleiðslustörfum (Doyle, 1995, Hagstofa Íslands, 2003; European Agency for Safety and Health at Work, 2003).


Vinna kvenna utan heimila og heimilum er einh f1

Vinna kvenna utan heimila og á heimilum er einhæf.

  • Það sem er vert að draga fram hér er að vinna kvenna, jafnt heima og heiman, hefur frekar ákveðin einkenni en vinna karla, en þau eru endurtekning, einhæfni, sístaða og að gegna mörgum ábyrgðarhlutverkum samtímis. Þetta getur með tímanum haft áhrif á líkamlega og andlega heilsu (European Agency for Safety and Health at Work, 2003). Þetta á til dæmis við um konur í fiskvinnslu sem starfa frekar á framleiðslulínunni, sem er fremur einhæft starf, á meðan karlar eru á lyftara eða í annarri vinnu sem felur í sér meiri hreyfanleika. Sömuleiðis felur vinna kvenna á heimilum frekar í sér margþætt hlutverk og stöðugt álag (vinnuna þarf að framkvæmda daglega) á meðan karlarnir geta betur skipulagt sína vinnu.


Konur ver a fyrir ofbeldi

Konur verða fyrir ofbeldi.

  • Samkvæmt upplýsingum frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni þá greina 10-69% kvenna frá því að þær hafi orðið fyrir líkamlegu ofbeldi af hálfu maka eða sambýlismanns einhverntíma á ævinni (World Health Organization; 2002).


Konur ver a fyrir ofbeldi1

Konur verða fyrir ofbeldi.

Konur eru líklegri til að verða fyrir ofbeldi af hálfu maka/sambýlismanns í samfélögum þar sem jafnrétti kynjanna er lítið, kynhlutverkin hefðbundin og þar sem menningin styður rétt karlsins til kynlífs án tillits til vilja og tilfinninga konunnar. Íslenskar tölur sýna að um 14% kvenna hafa greint frá líkamlegu ofbeldi af hálfu maka (Dóms- og kirkjumálaráðuneytið, 1997). Þolendur ofbeldis geta svo þróað með sér langavarandi líkamleg og sálræn heilbrigðisvandamál.


Konur veikjast karlar deyja

Konur veikjast karlar deyja


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

Meðalævilengd

Heimild: Hagstofa Íslands


Hlutfall f ddra drengja m ti f ddum st lkum

Hlutfall fæddra drengja á mótifæddum stúlkum


Hlutfall kvenna og karla fr rs aldri til 100 ra

Hlutfall kvenna og karla frá árs aldri til 100 ára


Heilbrig isheg an kvenna

Heilbrigðishegðan kvenna

Að hvaða leyti eru athafnir þínar takmarkaðar vegna veikinda?

Hversu oft ertu rúmliggjandi vegna veikinda?

  • konur virðast tilkynna fleiri akút veikindi og meðfylgjandi óþægindi, heldur en karlar.

  • Konur tilkynna einnig að þær fái oftar kvef, inflúensu, magaveiki etc.

  • Konur takmarka athafnir sínar frekar en menn vegna veikinda heldur en karlar samkvæmt Bandarískum


Heilbrig isheg an kvenna1

Heilbrigðishegðan kvenna

Íslenskar konur greina frá frekari fjarvistum en karlar.

Þær takmarka ekki frekar þátttöku í heimilisstörfum, né önnur dagleg störf.

Þær eru hinsvegar frekar fjarverandi frá vinnu. Þetta tengdist frekar ungum mæðrum svo ályktaði var að þessar fjarvistir tengdust veikindum barna (Rúnar Vilhjálmsson, gögn frá 1995).


Heilbrig isheg an kvenna2

Heilbrigðishegðan kvenna

Heimsóknir til læknis á síðasta ári (úrtak á landsvísu n= 1924):

77,3% kvenna og 70,7%karla heimsótti lækni. (marktækt)

Meðalfjöldi heimsókna kvennanna var 3,52 heimsóknir og karlanna 2,52. (marktækt)


Heilbrig isheg an kvenna3

Heilbrigðishegðan kvenna

Heimsóknir til læknis á síðasta ári (úrtak á landsvísu n= 1924):

37.5% kvenna og 31.3% karla fóru til læknis í fyrirbyggjandi skyni (marktækt).

83,9% kenna og 75,7% karla notuðu heilbrigðisþjónustu miðað við þjónustuþörf þ.e. var ráðlagt að fylgst væri með blóðþrýsingi (marktækt).


Heilbrig isheg an kvenna4

Heilbrigðishegðan kvenna

8,3% karla og 13,2% kvenna höfðu lagst á sjúkrahús s.l. 12 mánuði (marktækt).

Þegar kyntengdar innlagnir eru mínusaðar þá virðast karlar leggjast oftar inn. Vísbendingar í ársskýrslum LSH einnig.


Heilbrig isheg an kvenna5

Heilbrigðishegðan kvenna

Konur nota meira af lyfjum samkvæmt lyfseðli sem og lyfjum sem ekki þarf að ávísa heldur en karlar samkvæmt erlendum og íslenskum vísbendingum.


Heilbrig isheg an kvenna6

Heilbrigðishegðan kvenna

Objectivar mælingar sýna að karlar lenda í fleiri slysum (50 - 60% meira) en konur á aldrinum 17 - 44, eftir 45 ára aldur fer að draga saman og hægt og sígandi er algengi slysa og beinbrota meira hjá konum


Dau sf ll vegna happa runum 1999 og 2000 landshagir 2003

Dauðsföll vegna óhappa á árunum 1999 og 2000 Landshagir 2003

2000 –

Óhöpp 54 karlar 17 konur

Sjálfsvíg/sjálfsskaði 42 karlar 8 konur

1999

Óhöpp 31 karlar 12 konur

Sjálfsvíg/sjálfsskaði 24 karlar 7 konur


Heilbrig isheg an kvenna7

Heilbrigðishegðan kvenna

Ef litið er á geðheilbrigði, þá eru geðsjúkdómar algengari meðal kvenna. Fjöldi rannsókna um allan hinn vestræna heima sýna að hinar ýmsu geðveilur eru algengari á meðal kvenna en karla.


Heilbrig isheg an kvenna8

Heilbrigðishegðan kvenna

Áhrif hjónabands á heilbrigði kvenna


Heilbrig isheg an kvenna9

Heilbrigðishegðan kvenna

Hvernig vegnar íslenskum konum heilsufarslega í því félagslega umhverfi sem þær búa við.


Reynsla heilbrig ra kvenna vest num samf l gum

Reynsla heilbrigðra kvenna í vestænum samfélögum

  • Þegar litið er til líkamlegrar heilsu og einkenna kvenna þá er ljóst að ýmis einkenni sem hafa mjög óljósa eða óþekkta orsök koma frekar fram hjá konum en körlum.

  • Í ákveðnum tilvikum, þegar einkenni eru áberandi, eru þau flokkuð saman sem heilkenni og heilkenninu gefið nafn, það skilgreint og greiningarskilmálar ákvarðaðir.

  • Fleiri slík heilkenni er að finna sem greinast tíðar eða eingöngu hjá konum en körlum. Það sem er sammerkt þeim er að orsök er ekki þekkt, en talin vera samspil félagslegra, líffræðilegra, samfélagslegra og sálrænna þátta.


Reynsla heilbrig ra kvenna vest num samf l gum1

Reynsla heilbrigðra kvenna í vestænum samfélögum

  • þunglyndi,

  • vefjagigt,

  • síþreyta (chronic fatique syndrome)

  • ristilerting (ristilkrampi/iðraólga (irritable bowel syndrome).

  • Fæðingarþunglyndi

  • Tíðahvarfaeinkenni

  • Fyrirtíðaspenna


Unglyndi

Þunglyndi

  • Langflestar kannanir á algengi þunglyndis og kvíðaraskana sýna að tvöfalt fleiri konur segjast finna fyrir þessum einkennum en menn. Þó svo að það hafi verið gagnrýnt að þessar kannanir byggi að mestu á hvítum miðstéttakonum, þá er almennt litið svo á að samanborið við karlmenn sé þunglyndi algengara meðal kvenna af öllum kynþáttum og óháð stétt (Falicov, 2003).


Vefjagigt

Vefjagigt

  • Einkenni vefjagigtar eru langvarandi verkir frá stoðkerfi líkamans. Almenn þreyta, vöðvastirðleiki og eymsl eru algeng einkenni, en óalgengari eru svefntruflanir, meltingartruflanir og höfuðverkur (Schaefer, 2004; Schochat og Raspe, 2003). Algengast er að einkenni komi fyrst fram á aldrinum 20 til 40 ára og eru um 80% til 90% þeirra sem veikjast konur (Phipps, Monahan, Sands, Marek og Neighbors, 2003). Í Bandaríkjum Norður-Ameríku er algengi vefjagigtar tæp 2% og er talið að um fimm til sex miljónir manna séu óvinnufærar vegna gigtarinnar, en það er hærra en hlutfall þeirra sem þjást af iktsýki og osteoarthritis (slitgigt) til samans (Phipps o.fl., 2003). Upplýsingar úr örorkuskrá Tryggingastofnunar ríksisins frá árinu 2001 sýna að vefjagigt var á meðal sjúkdómsgreininga hjá 766 öryrkjum, 716 konum (91%) og 50 körlum (Sigurður Thorlacius, Sigurjón B. Stefánsson, Mohammed I. Ranavaya og Robert Walker, 2001).


S reyta

Síþreyta

Einkenni síþreytu er þreyta sem byrjar frekar skyndilega og getur staðið yfir vikum eða mánuðum saman. Önnur algeng einkenni eru hægari hugsun, lélegt minni, einbeitingarleysi (impairment of neurocognitive functions ) og líkamleg einkenni eins og vöðva- og liðverkir, hálsbólga, höfuðverkur og almenn vanlíðan. Þessi einkenni þurfa þó ekki að vera öll til staðar hjá sama sjúklingnum. Síþreyta er greind hjá báðum kynjum, meðal allra kynþátta, í mismunandi aldurshópum og meðal mismunandi þjóðfélagsstétta, en er almennt talin tvöfalt algengari hjá konum en körlum (Straus, 1988; Phipps o.fl., 2003). Um 70% þeirra sem leita aðstoðar vegna síþreytu eru konur (Evengård, Schacterle og Komaroff, 1999). Bent hefur verið á að einkenni síþreytu og vefjagigtar séu svo áþekk að í raun sé um mismunandi birtingarform sama sjúkdóms að ræða (Thim, 2004).


Ristilerting

Ristilerting

Einkenni ristilertingar eru sársaukafullir samdrættir í meltingarvegi og breyting á útskilnaði. Þessi einkenni skýrast hvorki af tilvist strúktúral né lífefnafræðilegra afbrigðileika og byggir greining á lýsingu sjúklings á einkennum sínum samfara útilokun á öðrum sjúkdómum (Tierney, McPhee og Papadakis, 2004). Heilkennið er algengara í vestrænum löndum en á meðal Kínverja (Kwan o. fl., 2002) og um tveir þriðju þeirra sem leita aðstoðar eru konur (Tierney o. fl., 2004; Phipps o. fl., 2003)


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

  • Ég þekki ekkert heilkenni, í þeirri merkingu að orsök sé óþekkt en talin vera samspil félagslegra, líffræðilega, samfélagslegra og sálrænna þátta, sem er sértækt fyrir karlmenn. Ég veit ekki heldur um heilkenni sem finnast meðal karla og kvenna og eru mun algengari hjá körlum.

  • Hvað er það sem útsetur konur má spyrja?


Fengisvenjur kvenna l heilsust 2004

Áfengisvenjur kvenna – Lýðheilsustöð 2004

  • Könnunin var gerð á vegum Lýðheilsustöðvar í nóvember 2004, og voru þátttakendur 1177, á aldrinum 18-75 ára.

  • Borið saman við hliðstæða könnun sem var gerð árið 2001, hefur fjöldi þeirra sem neytir áfengis haldist nokkuð óbreyttur en 86% landsmanna á þessum aldri höfðu bragðað áfengi að minnsta kosti einu sinni á árinu.


Fengisvenjur kvenna l heilsust 20041

Áfengisvenjur kvenna – Lýðheilsustöð 2004

  • um þriðjungur karla og fimmta hver kona drekka áfengi vikulega eða oftar.

  • magn áfengis í hreinum vínanda á mann á ári aukist frá árinu 2001

  • í samræmi við sölutölur á áfengi, sem sýna mikla aukningu í bjór og léttvínum, sem meira en vegur upp á móti samdrætti í sölu á sterkum vínum, reiknað í hreinum vínanda á íbúa á ári.


Fengisvenjur kvenna l heilsust 20042

Áfengisvenjur kvenna – Lýðheilsustöð 2004

  • Samkvæmt könnuninni hefur mesta aukningin í hreinum vínanda frá árinu 2001 orðið meðal ungs fólks á aldrinum 18-34 ára,

  • sérstaklega ungra kvenna, sem hafa aukið áfengisneyslu um 28% á þessu tímabili.

  • Sambærileg aukning hjá ungum körlum er 22% í hreinum vínanda.


Fengisvenjur kvenna l heilsust 20043

Áfengisvenjur kvenna – Lýðheilsustöð 2004

  • Karlar drekka nánast þrefalt meira en konur, eða 72% alls áfengis, á meðan konur drekka 28% áfengis reiknað í hreinum vínanda.

  • Fólk á aldrinum 18-34 ára hefur aukið áfengisneysluna umfram aðra hópa, reiknað í hreinum vínanda


Fengisvenjur kvenna

Áfengisvenjur kvenna

  • Konur á aldrinum 18-34 ára hafa aukið áfengisneysluna um 28% frá árinu 2001, reiknað í hreinum vínanda, og karlar á sama aldri um 22%.

  • Karlar á aldrinum 55-75 ára hafa minnkað áfengisneysluna um 19% frá árinu 2001.

  • Fólk á aldrinum 18-34 ára drekkur nú rúmlega þrefalt meira en fólk á aldrinum 55-75 ára.


Fengisvenjur kvenna1

Áfengisvenjur kvenna

  • Íslendingar eru bjórdrykkjuþjóð, meira er drukkið af bjór en öðrum áfengum drykkjum, reiknað í hreinum vínanda.

  • Það vekur athygli hversu mikið ungt fólk drekkur af bjór í hvert sinn sem það neytir áfengis. Ungir menn drekka að meðaltali 1,8 lítra af bjór í hvert sinn, og ungar konur 1,3 lítra.


Fengisvenjur kvenna2

Áfengisvenjur kvenna

  • Aukin bjórdrykkja á fremur rót sína að rekja til meira magns bjórs í hvert sinn, en tíðari bjórdrykkju.

  • Aukin léttvínsdrykkja á meðal annars rót sína að rekja til þess að fleiri drekka nú léttvín vikulega eða oftar heldur en áður.

  • Með aukinni menntun minnkar áfengisneysla karla en eykst meðal kvenna.


Konur og fengi

Konur og áfengi

Meðferðastofnanir fyrir konur:

  • Með körlum

  • Sérstakar stofnanir


Konur og fengi og v muefni

Konur og áfengi og vímuefni

Meðferðastofnanir:

  • LSH

  • SÁA (SÁÁ – Vík eingöngu fyrir konur)

  • Krýsuvík

  • Hlaðgerðarkot

  • Götusmiðjan

  • Byrgið

    Samtals eru þetta 331 vistrými


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

SÁÁ

Býður upp á 3 meðferðamöguleika fyrir konur:

Vogur: Afeitrun 10 – 15 daga

Meðferðarheimilið Vík: 28 daga endurhæfing

Göngudeild – framhaldsstuðningur: Reykjavík og Akureyri, 1 ár.

Ársskýrsla SÁÁ, 2004


Vogur

Vogur

  • 23% af þeim sem þarnast einungis áfengismeðferðar eru konur.

  • 39% af þeim sem þarnast áfengis- og róandi lyfjameðferðar eru konur.

  • 34% af þeim sem þarnast einungis róandi lyfjameðferðar eru konur.


Konur og fengi og v muefni1

Konur og áfengi og vímuefni

Áfangaheimili:

Samtals 10, eitt sértækt fyrir konur. Í allt eru þetta 179 vistrými.


Konur og fengi1

Konur og áfengi

Kynjahlutfall þeirra sem leita á LSH (33A, 16 og 16D) öðruvísi en á öðrum stofnunum. Almennt um 30% konur en var komið í 47% konur árið 2001. Skýringar ekki ljósar, en þó má ætla að þangað leiti konur sem eiga við fjölbreyttari vanda að stríða en áfengis eða vímuefnafíkn t.d. þunglyndi og kvíða.


Konur fengi v muefni

Konur – áfengi - vímuefni

Hlutfall neyslutengdra sjálfsmorða er u.þ.b. 50%. Örlítið sjaldnar hjá konum en körlum. Hefur verið þannig með smásveiflum frá 1986.

Á árunum 1986 – 1995 létust 25 konur og 69 karlar úr sjúkdómum sem rekja mátti til áfengis- og vímuefnaneyslu. Flestir á aldrinum 50 – 69 ára.


Ney arm ttaka vegna nau gana

Neyðarmóttaka vegna nauðgana


Konur fengi v muefni1

Konur áfengi vímuefni

Konur sem verða fyrir nauðgunum eru flestar á aldrinum 16 til 25 ára.

Konur hafa aukið áfengisneyslu (sbr. hér að framan). Getur verið samband við nauðganir?


Reykingar kvenna

Reykingar kvenna


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

http://www.lydheilsustod.is/media/tobaksvarnir/utgefid//Konur_og_reykingar.pdf


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

Rósa Jónsdóttir Reynsla kvenna með langvinnan lungnateppusjúkdóm af mörgum misheppnuðum reykbindindistilraunum.Meistararitgerð 2005


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

Það að eiga erfitt með að hætta að reykja og hafa reykingatengdan sjúkdóm, líkt og langvinnan lungnateppusjúkdóm (LLT), er flókið vandamál og reynist flestum erfitt að takast á við. Til skamms tíma var LLT sjúkdómur eldri karla, en nú er sjúkdómurinn að verða algengari hjá konum. Þar er fyrst og fremst um að kenna vaxandi reykingum á meðal kvenna síðustu áratugina.


Heilbrig isheg un kvenna og v muefnanotkun og einkenni

  • Aðferðafræði: Notuð var túlkandi fyrirbærafræði og frásagnargreining. Þátttakendur voru sjö konur á aldrinum 47-65 ára sem lagst höfðu inn á bráðadeild vegna elnunar sjúkdómseinkenna. Gögnum var safnað með tveimur viðtölum við hvern þátttakanda.Gagnagreining var gerð á þrjá vegu:1) Þemagreining var notuð til að greina sameiginlega þætti og frávik á reynslu.2) Samin var stutt frásögn/dæmi til að lýsa frekar afmörkuðu atriði innan hvers þema.3) Samin var frásögn þar sem helstu þræðir í reynslu þátttakenda voru ofnir saman í eina sögu.


Ni urst ur ema 1

Niðurstöður – þema 1

„Kringumstæður falls í reykbindindi“

sýnir flóknar ástæður þess að konunum tókst ekki að vera reyklausar. Þessar ástæður voru m.a. pirringur, erfiðleikar, áfengismisnotkun, tilfinningalegt ójafnvægi, þrýstingur frá vinum og sjálfsblekking.


Ni urst ur ema 2

Niðurstöður – þema 2

„Föst í köngulóarvef“

birtist í því hvernig tóbaksfíkn og erfiðar aðstæður undu upp á sig og gerðukonunum sífellt erfiðara að losa sig.


Ni urst ur ema 3

Niðurstöður – þema 3

„Skömmin“

var bein afleiðing af misheppnuðum tilraunum til reykleysis samhliða því að hafa reykingatengdan sjúkdóm.


Ni urst ur ema 4

Niðurstöður – þema 4

„Afsökunin“

vísar til þarfa kvennanna til að draga úr neikvæðum áhrifum reykinganna. Það skýrðu þær með því að líklegar ástæður veikindanna væru að þær hafi verið veikar í lungum strax í barnæsku, auk fíknarinnar sem flestu réði.


Ni urst ur ema 5

Niðurstöður – þema 5

„Tvíbendni“

inniheldur tilfinningar sem komu upp þegar konurnar vildu halda áfram að reykja, en þurftu að hætta vegna sjúkdómsins. Stundum reyndist sígarettan „besti vinurinn“, jafnvel sá eini, samhliða því að vera versti óvinurinn.


Ni urst ur ema 6

Niðurstöður – þema 6

„Ófullburða tilraunir til reykleysis“

lýsti sér með mörgum tilraunum til að hætta, einskonar skyndilausnum þegar konunum var sagt að þær yrðu að hætta vegna sjúkdómsins eða þegarsjúkdómurinn sjálfur var það slæmur að hann neyddi þær til að reyna að hætta.


Umr a

Umræða

Niðurstöður rannsóknarinnar gefa til kynna skerta getu kvennanna til að hætta að reykja. Þær voru sér meðvitaðar um áhættuna sem fylgdi því að reykja, en sú vitneskja gerði ekkert annað en auka á erfiðleikana. Þessi þekking sýnir fram á nauðsyn þess að konur í svipaðri aðstöðu njóti sérhæfðrar og yfirgripsmikillar hjúkrunarmeðferðar sem beinist að stuðningi og ráðgjöf til reykleysis þannig að þær getiöðlast reyklaust líf


H pur a

Hópur A

Golder, S.a d , Gillmore, M.R.b , Spieker, S.c , Morrison, D.b (2005). Substance use, related problem behaviors and adult attachment in a sample of high risk older adolescent women. Journal of Child and Family Studies,. 14,2, 181-193

Hvað er athyglisvert í greininni?


H pur b

Hópur B

Kyskan, C.E., Moore, T.E. (2005) Global perspectives on fetal alcohol syndrome: Assessing practices, policies, and campaigns in four english-speaking countries Canadian Psychology 46 (3), pp. 153-165

Hvað segja þau um algengi og forvarnir?


H pur c

Hópur c

  • Coleman, P.K., Reardon, D.C. og Cougle, J.R. (2005). Substance use among pregnant women in the context of previous reproductive loss and desire for current pregnancy. British journal of health psychology. 10,255-268.

    Hvað er athyglisvert í greininni?


H pur d

Hópur D

Sun, A. (2004). Principles for practice with substance-abusing pregnant women: A framework based on the five social work intervention roles. Social Work, 49,3, 383-394.

Hvað er athyglisvert í greininni?


Heilbrig isheg an kvenna10

Heilbrigðishegðan kvenna

Munurinnn virðist liggja í því að alls kyns hugsýki og tilfinningasveiflur (andleg truflun sem lýsir sér í þunglyndi, kvíða, fælni, og áráttuhegðun; taugaveiklun) eru algengari hjá konum, þannig er þunglyndi almennt tvöfalt algengara hjá konum en körlum og kvíðatruflanir enn algegnara. Algengi taugaveiklunar miklu algengara hjá íslenskum konum en körlum Á meðan psychosurnar eða alvarlegu geðsjúkdómarnir sem hafa í för með sér að fólk tapar tengslum við raunveruleikann eru álíka algengar hjá báðum kynjum. Þetta eru sjúkdómar eins og schizophrenia. Sama á við um öldrunargeðveiki eða senile dementia, þar er algengið svipað hjá körlum og konum. Hlutföllin snúast hins vegar við þegar komið er að misnotkun áfengis og lyfja, það er mun algengara hjá körlum. Misnotkun er þó í miklum minnihluta allra geðsjúkdóma, og heildaralgengi er konum í (ó)vil.

Hér á Íslandi er það nú samt svo að innlagnir eru algengari hjá körlum en konum. Það má trúlega rekja til þess að geðsjúkdómar sem konur greinast með eru ekki endilega þess eðlis að að konur leggist inn á sjúkrahús.


  • Login