slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
Literaire ontwikkeling Theo Witte UCLO [email protected]

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 36

Literaire ontwikkeling Theo Witte UCLO t.c.h.witteuclo.rug.nl - PowerPoint PPT Presentation


  • 371 Views
  • Uploaded on

Literaire ontwikkeling Theo Witte UCLO [email protected] Inhoud. onderzoek naar literaire ontwikkeling complicerende factoren van boeken en (verwerkings)opdrachten literaire ontwikkelingsstadia in het studiehuis en de derde graad ontwikkelingsprincipes.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Literaire ontwikkeling Theo Witte UCLO t.c.h.witteuclo.rug.nl' - wyndham


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1
Literaire ontwikkeling

Theo Witte

UCLO

[email protected]

Het Schoolvak Nederlands

inhoud
Inhoud
  • onderzoek naar literaire ontwikkeling
  • complicerende factoren van boeken en (verwerkings)opdrachten
  • literaire ontwikkelingsstadia in het studiehuis en de derde graad
  • ontwikkelingsprincipes

Het Schoolvak Nederlands

recht doen aan verschillen
Recht doen aan verschillen

Differentiatie ….

  • leerlingen
  • competentieniveaus
  • boeken
  • verwerkingspdrachten
  • lessen
  • docenten
  • programma’s

Het Schoolvak Nederlands

slide4

Onderzoeksvragen

?.

Wat zijn significante verschillen tussen de niveaus?

Welke

gedrags-

verschillen?

Hoeveel fasen kunnen er worden onderscheiden?

h4 – en v6+

Hoe de ontwikkeling stimuleren?

Welke

boeken?

Welke opdrachten?

Het Schoolvak Nederlands

literatuuronderwijs ontrafelen
literatuuronderwijs ontrafelen

Afhankelijk van de legenda

kan kortom alles een kaart zijn:

handpalmen, oogirissen, moedervlekken

en de vertakkingen in de plooien

van een opengewoeld bed.

K. Michel (Waterstudies)

Het Schoolvak Nederlands

medeonderzoekers
medeonderzoekers:
  • Ilse Bolscher – Nijmegen
  • Joop Dirksen - Eindhoven
  • Josje Hamel - Groningen
  • Godfried Hüttenberger - Utrecht
  • Monique Metzemaekers - Warffum
  • Tom Oud - Veendam

Het Schoolvak Nederlands

literaire ontwikkeling van leerlingen evalueren en stimuleren
literaire ontwikkeling van leerlingen evalueren en stimuleren
  • selectie van vijf h4- of v4-leerlingen (oplopend van zwakke naar sterke startcompetentie)
  • dertig leerlingen (3 x 5 havo, 3 x 5 vwo)
  • havo 2000-2002, vwo 2000-2003

Het Schoolvak Nederlands

erwin
Erwin
  • Af en toe koop ik een tijdschrift want gewoon boeken lezen in mijn vrije tijd vindt ik niet veel aan en dat zal nog wel een tijdje zo blijven.
  • Ik heb niet echt een voorkeur voor bepaalde soorten boeken, als het maar een beetje snel leest, dan vind ik het wel best omdat ik toch geen lezer ben.

STARTCOMPETENTIE

slide9
Derk
  • ‘Oorlogswinter’ van Jan Terlouw vind ik een van de mooiste en beste boeken die ik heb gelezen, omdat Jan Terlouw de spanning zo goed beschrijft, je staat geen moment stil. Dit boek heeft daardoor vele verrassende wendingen en een verrassend eind.
  • Het meest houd ik van oorlogsboeken, waarbij je meestal in de hoofdpersoon kruipt en achter hun gedachten komt. Voorwaarde is dan ook dat het meestal vaart inzit en heel spannend is.

Het Schoolvak Nederlands

slide10
Alex
  • De boeken die het meeste indruk op mij maakten zijn: ‘It’ van Stephen King, ‘De Celestijnse Belofte’ van James Redfield, ‘Duin’ van Frank Herbert en ‘Insomnia’ van Stephen King.
  • Ik vind het absoluut niet leuk dat we boeken moeten lezen voor Nederlands, want dat betekent dat het van een Nederlandse schrijver moet zijn, en geen een schrijft goede boeken (vind ik).

Het Schoolvak Nederlands

c cile
Cécile
  • Vorig jaar heb ik alle boeken van Grunberg gelezen. Zijn schrijfstijl vind ik erg goed. Op sommige punten doet hij mij denken aan de manier waarop ik zelf schrijf en denk. Giphart las ik op aanraden van mijn vriendinnen, maar dat vind ik stom gekwul.
  • In de afgelopen zomer wilde ik meer en andere boeken lezen. Ik kreeg een stapel ‘aanraders voor beginners’ van mijn ouders en broer, en ik heb boeken gelezen van o.a. Françoise Sagan en Willem Frederik Hermans. Ik ben toen ook nog begonnen in ‘Wat is literatuur?’ van J.P Satre. Grunberg, Hermans en Mulisch zijn op dit moment favoriet.

Het Schoolvak Nederlands

de legenda voor literaire ontwikkeling

De legenda voor literaire ontwikkeling

(voorlopig) zes ijkpunten, niveaus zie p.1

van zeer beperkte tot zeer uitgebreide literare competentie

Het Schoolvak Nederlands

c cile1
Cécile
  • Vorig jaar heb ik alle boeken van Grunberg gelezen. Zijn schrijfstijl vind ik erg goed. Op sommige punten doet hij mij denken aan de manier waarop ik zelf schrijf en denk. Giphart las ik op aanraden van mijn vriendinnen, maar dat vind ik stom gekwul.
  • In de afgelopen zomer wilde ik meer en andere boeken lezen. Ik kreeg een stapel ‘aanraders voor beginners’ van mijn ouders en broer, en ik heb boeken gelezen van o.a. Françoise Sagan en Willem Frederik Hermans. Ik ben toen ook nog begonnen in ‘Wat is literatuur?’ van J.P Satre. Grunberg, Hermans en Mulisch zijn op dit moment favoriet.

Het Schoolvak Nederlands

slide14
Alex
  • De boeken die het meeste indruk op mij maakten zijn: ‘It’ van Stephen King, ‘De Celestijnse Belofte’ van James Redfield, ‘Duin’ van Frank Herbert en ‘Insomnia’ van Stephen King.
  • Ik vind het absoluut niet leuk dat we boeken moeten lezen voor Nederlands, want dat betekent dat het van een Nederlandse schrijver moet zijn, en geen een schrijft goede boeken (vind ik).

Het Schoolvak Nederlands

slide15
Derk
  • ‘Oorlogswinter’ van Jan Terlouw vind ik een van de mooiste en beste boeken die ik heb gelezen, omdat Jan Terlouw de spanning zo goed beschrijft, je staat geen moment stil. Dit boek heeft daardoor vele verrassende wendingen en een verrassend eind.
  • Het meest houd ik van oorlogsboeken, waarbij je meestal in de hoofdpersoon kruipt en achter hun gedachten komt. Voorwaarde is dan ook dat het meestal vaart inzit en heel spannend is.

Het Schoolvak Nederlands

erwin1
Erwin
  • Af en toe koop ik een tijdschrift want gewoon boeken lezen in mijn vrije tijd vindt ik niet veel aan en dat zal nog wel een tijdje zo blijven.
  • Ik heb niet echt een voorkeur voor bepaalde soorten boeken, als het maar een beetje snel leest, dan vind ik het wel best omdat ik toch geen lezer ben.

STARTCOMPETENTIE

literaire leesschaal complicerende factoren voor de lezer
Literaire leesschaal: complicerende factoren voor de lezer

Wat heeft de lezer nodig om een literaire tekst met begrip te kunnen lezen?

  • tijd
  • vertrouwdheid met literatuur
    • literair taalgebruik,
    • literaire procédés
    • literaire personages
  • algemene kennis en levenservaring
  • culturele en literaire kennis

Het Schoolvak Nederlands

slide19

Waar zijn we gebleven?

?.

Wat zijn significante verschillen tussen de niveaus?

Welke

gedrags-

verschillen?

Hoeveel fasen kunnen er worden onderscheiden?

h4 – en v6+

Hoe de ontwikkeling stimuleren?

Welke boeken?

Welke opdrachten?

Het Schoolvak Nederlands

ontwikkeling
VAN

beperkt repertoire

eenvoudige verwerking

onzelfstandig leren

NAAR

uitgebreid repertoire

complexe verwerking

zelfstandig leren

ontwikkeling

Het Schoolvak Nederlands

ontwikkelingsstadia
Ontwikkelingsstadia

voor de literair-esthetische verwerking

zie p.5

  • criteria = dominante waardeoordelen van leerlingen
  • opvatting = literatuuropvatting
  • duidt op = kenmerken van verwerking

Het Schoolvak Nederlands

ontwikkelingsstadia in ontwikkeling
ontwikkelingsstadia (in ontwikkeling)

0 – schools nihil / pragmatisch schools (omdat het moet)

1 – belevend

2 – toetsend

3 – identificerend

4 – analyserend

5 – letterkundig verdiepend

6 – academisch beschouwend

Het Schoolvak Nederlands

slide23
‘In der Beschränkung

zeigt sich der Meister’

Het Schoolvak Nederlands

slide24

Waar zijn we gebleven?

?.

Wat zijn significante verschillen tussen de niveaus?

Welke

gedrags-

verschillen?

?.

Hoeveel fasen kunnen worden onderscheiden?

h4 – en v6+

Hoe de ontwikkeling stimuleren?

Welke boeken?w

Hoe begeleiden?

Welke boeken?

Welke opdrachten?

Het Schoolvak Nederlands

verwerkingsopdrachten
Verwerkingsopdrachten
  • zie werkblad p.2
  • literaire competentie: met en over literaire boeken kunnen communiceren
  • 17 zeer beknopt geformuleerde activiteiten (verwerkingsopdrachten)
  • gewijzigde opdracht:

welke activiteiten zijn stimulerend voor de ontwikkeling bij het aan u toegewezen niveau (boeken)?

Het Schoolvak Nederlands

literaire activiteitenschaal p 6
literaire activiteitenschaal (p.6)

onvolledig !

‘labels’ van de rijen (zie ook p.2):

  • taal
  • inhoud
  • personages
  • persoonlijke leeservaring
  • met anderen
  • toegevoegd: presentatievormen

Het Schoolvak Nederlands

hoe verloopt de literaire ontwikkeling
Hoe verloopt de literaire ontwikkeling?

Ontwikkelingsprincipes (p.7)

  • elke stadium heeft een belangrijke functie in de ontwikkeling
  • eerder verworven competenties (stadia) blijven meedoen (repertoire!)
  • ongeveer één stadium per (school)jaar
  • goed gedoseerde activiteiten in de ‘zone van nabije ontwikkeling’ stimuleren de literaire ontwikkeling

Het Schoolvak Nederlands

slide28

samenvattend …

?.

Wat zijn significante verschillen tussen de niveaus?

Welke

gedrags-

verschillen?

?.

Hoeveel fasen kunnen worden onderscheiden?

h4 – en v6+

Welke opdrachten ?.

Hoe de ontwikkeling stimuleren?

Welke boeken?w

Hoe begeleiden?

Welke boeken?

Welke opdrachten?

Het Schoolvak Nederlands

het differentiatiemodel is een kaart
Het differentiatiemodel is een kaart …

maar niet het gebied!

wordt vervolgd (HSN 2004)

Het Schoolvak Nederlands

slide30
contact

[email protected]

Het Schoolvak Nederlands

ontwikkeling literair
VAN

egocentrisch (gesloten)

subjectief beleven

ongereflecteerde ervaringen (‘kreten’)

concreet

eenduidig

docentgestuurd

NAAR

empathisch (open)

objectief beschouwen

‘sophisticated’ ervaringen

abstract

ambigu

leerlinggestuurd

ontwikkeling - literair

Het Schoolvak Nederlands

leesinspanning leesplezier
leesinspanning & leesplezier
  • Hoe minder mentale inspanning men nodig heeft om tot een basisbegrip van de tekst te komen, des te meer verwerkingscapaciteit er over blijft om de tekst te verrijken.
  • Er bestaat een wisselwerking tussen tekstbegrip en tekstverrijking, tussen leesinspanning en leesplezier.
  • (activeringstheorie Daniel Berlyne, 1974; trance-theorie, Nell 1988)

Het Schoolvak Nederlands

slide33

geringe complexiteit

(of een arme leeservaring)

gevoelens van welbehagen

tekstbegrip

verveling

stress

mentale inspanning

Het Schoolvak Nederlands

slide34

enigszins moeizame leeservaring

gevoelens van welbehagen

zone van nabije ontwikkeling

tekstverrijking

tekstbegrip

verveling

stress

mentale inspanning

Het Schoolvak Nederlands

slide35

grote complexiteit (of een ‘gespannen’ leeservaring)

gevoelens van welbehagen

tekstbegrip

verveling

stress

mentale inspanning

Het Schoolvak Nederlands

slide36

rijke leeservaring

(trance, flow)

zone van nabije ontwikkeling

gevoelens van welbehagen

tekstverrijking

tekstbegrip

verveling

stress

mentale inspanning

Het Schoolvak Nederlands

ad