Dada d yari erzurum
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 39

DADAŞ DİYARI ERZURUM PowerPoint PPT Presentation


  • 138 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

DADAŞ DİYARI ERZURUM. ERZURUM VE İLÇELERİ. ERZURUM’UN TARİHÇESİ.

Download Presentation

DADAŞ DİYARI ERZURUM

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Dada d yari erzurum

DADA DYARIERZURUM


Dada d yari erzurum

ERZURUM VE LELER


Dada d yari erzurum

ERZURUMUN TARHES


Dada d yari erzurum

Tarihin lk Dnemlerinde ErzurumErzurum hakknda bilinen en eski yazl tarih kaynaklar olarak kabul edilebilecek Hitit (Boazky) ve Msr yazl kaynaklarna gre, M.. 2000 1200 yllar arasnda Erzurum ve evresi Orta Asya kkenli Hurrilerin hkimiyeti altnda bulunuyordu. Hitit Boazky yazl arivlerinde, Erzurumun Azzi Hayaa hkimiyeti altnda bulunduu srada, biri M.. 1375 de Hitit mparatoru uppiluliuma, dieri II. Muril (M.. 1334 1306) tarafndan igal edilmek istendiine dair belgelere rastlanmtr. M.. 1200 yllarnda, Avrupadan n Asya ilerine doru oluan ve Kavimler G ad verilen g hareketinden sonra, Mukilerin Erzurum ve evresine yerletikleri bilinmektedir.

Urartular Dneminde ErzurumM.. IX. yzylda Van ve evresinde yerlemi olan Hurri kkenli Urartular, M.. VII. yzylda Erzurum u da egemenlikleri altna aldlar. M..660 yllarnda ise gneyden Aras Havzasna doru ilerleyen Asurlar Daieni lkesi snrlar ierisinde olan Erzurum ve evresini ele geirdiler. Yine VII. yzyln sonlarnda Urartu egemenlii altndaki topraklar, kuzeyden gelen skitlerin saldrsna urad. Asur saldrlarna zorda olsa kar koyabilen Urartular, skit saldrsndan sonra tamamen tarihten silindiler. Urartu Krallnn III. Rusann lm (M.. 585 ) ile ortadan kalkmasyla da Ermeniler in blgede etkinlik kurmas kolaylat. Baz tarihiler, Ermenilerin blgede etkinlik kurmas kolaylat. Baz tarihiler Ermeniler in Kavimler G srasnda Avrupadan n Asya ya g eden Friglerle Birlikte blgeye gelmi olduklarn ileri srmektedirler.


Dada d yari erzurum

Medler Dneminde ErzurumM.. V. yzylda Asur egemenliine son veren Medler, Keyaksar ynetiminde kuzeye doru ilerleyerek Urartu topraklarn ele geirmilerdir. Medler, Muki Frigler ve skit blgelerini de ele geirdikten sonra, Kapadokya ya doru ynelmilerdir. Erzurum ve evresinde bu yzylda Khalibler, Mukiler ve Tibarenlerin yaadklar blgenin yerel derebeylerinin egemenlii altnda olduu, ancak bunlarn Med Krallarnn yetkilerini tandklar bilinmektedir. Medlerin zayflama dneminde ise, bu beyler Kral Astiyaga direnerek, zerkliklerini ilan etmilerdir. Persler Dneminde ErzurumPers Kral II. Kiros un M.. 555 de Med Krallna son vermesi ile Erzurumun dousu Pers egemenlii altna girmitir. Kirosdan sonra gelen Pers Krallklarndan Byk Darios zamannda, Erzurum evresinde bir Ermeni satrapl kurulmutur. Pers mparatorlarndan Kserkses in M.. 480 de kt Yunan seferinde, bu satraplktan da asker toplanmt. nl tarihi Heredot da bu seferden sz ederken, Ermenileri Frigyal olarak tanmlanmtr. Ermeni satraplnda o dnemde Muki, Taberin ve Maerin topluluklarnn yaadklar Heredot tarafndan tespit edilmitir.M.. III. yzylda blgeye Selkidler ve II. yzylda Persler egemen olmulardr. II. yzyl ortalarndan itibaren blge Romallarla Persler arsndaki youn mcadelelere sahne olmutur. Romallar, blgeye yaptklar seferler sonucunda geici olarak egemenlik kurabilmiler, ancak sk sk blge halknn direnileriyle karlamlardr


Dada d yari erzurum

Bizans Dneminde Erzurum Roma mparatorluunun M.S. 395 de ikiye ayrlmas sonucunda kurulan Dou Roma mparatorluu dneminde, Erzurum ve evresi bu mparatorluun egemenlii altna girmi, ancak Dou Roma egemenlii srekli olamamtr. M.S. 395 den VII. yzyln sonlarna kadar blge zerinde Bizans ile Sasani Devletinin mcadeleleri olmutur.M.S. 408 450 yllar arasnda Bizans mparatoru olan ikinci Teodosious zamannda, Erzurum ve evresi igal edilmi ve mparatorun komutanlarndan Anatolius tarafndan bugnk Erzurum ehrinin bulunduu yerde bir tepe zerine, bugnk Erzurum kalesi ina ettirilmitir. O zamana kadar Kalikala olarak adlandrlan Erzurum ehri, bu tarihten sonra mparatorun adna izafeten Teodosiopolis eklinde isimlendirilmitir.ehir ve evresi 504 ylnda randan gelen Sasanilerin eline gemi, ancak kanl arpmalardan sonra, Bizansllar ehri tekrar geri almlardr. 530 ylnda Erzurum Kalesi mparator I. Anastas tarafndan tahkim ettirilmitir.M.S. 572 ylnda Nuirevan komutasndaki Sasani ordusu, Erzurum Kalesini kuatm, on yl sren kuatma sonucunda, Sasaniler ehri ele geirememilerdir.M.S. 590 da ehir yine Sasanilerce kuatlmtr. Bu kez, Bizansllar ar artlarla bir antlama yaparak ehri kurtarabilmilerdir.M.S. 610 da Erzurum, btn evresi ile birlikte Sasanilerin kuzeydeki dman Hazarlar ile antlama yaparak, onlarn Sasaniler zerine yrmesini salam ve sonuta Erzurum ve evresi tekrar Bizans'n eline gemitir.


Dada d yari erzurum

Seluklular Dneminde Erzurum

Seluklularn blgede ilk olarak belirmeleri XXI. Yzyln balarna rastlar. Bizans ynetiminin yre halkna iyi davranmamas nedeniyle bozulan idari ve siyasi ortam, Seluklular kk topluluklar halinde blgenin muhtelif kesimlerine yerlemelerine imkn salamtr. Seluklular tarafndan Erzurum ve evresine yneltilen ilk askeri hareket 1048 ylnda gerekletirilmitir. Byk Seluklu Sultan tarafndan Erzurum ve evresini fethetmekle grevlendirilen Azerbaycan valisi brahim Yanal ve Gence valisi Kutalm Beyler, Elekirt zerinden Pasinler ovasna inmi ve oradan Erzurum zerine yryerek, Erzurum kalesini kuatmlardr. Ancak, kuatmann uzun sreceini grdklerinden Erzurum Ovasnn bat blmnde yer alan zengin Erzen ehrine ynelmilerdir. 6 gn sren bir kuatmadan sonra Erzen Seluklu ordusu tarafndan ele geirilmitir. Erzen halk, Teodosiopolis olarak isimlendirilen bugnk Erzurum ehri kalesine snmak zorunda kalmtr. Erzen ehri bu kuatmadan sonra yklp yaklm ve bir kez daha imar edilmeyerek metruk bir ehir halini almtr. Bu ykmdan sonra ehre Kara Erzen denilmeye balanmtr. Bu szck, halk dilinde zamanla Karaz eklinde telaffuz edile gelmitir. Seluklularn Erzurum zerine dzenledikleri ikinci byk sefer, 1054 ylnda Byk Seluklu Hkmdar Turul Bey tarafndan gerekletirilmitir. Ordusuyla Pasinler Ovasna geen Turul Bey, Erzuruma gelmi ancak Erzurum kalesinin surlarn aamayacan anlayarak kuatmadan vazgemitir. Bu tarihten, Anadolunun kaplarn Trklere aan ve Dou Anadolu da kesin Trk hkimiyetini getiren gnlerin mjdecisi olan Malazgirt zaferine kadar, Seluklular tarafndan Erzurum zerine askeri bir sefer dzenlenmemitir.


Dada d yari erzurum

1071 Malazgirt zaferinden sonra, Erzurum ve evresi byk Seluklu Sultan Alparslan tarafndan Eblul Kasm a verilmitir. Ebul Kasm, Melik Daniment Ahmet Gazi ve Emir Mengcek gibi, Dou Anadolunun fethi iin Byk Seluklu Sultan tarafndan grevlendirilen ve yaral hizmetleri olan bir Seluklu komutan idi. Erzurum da kurulacak ve sonradan Eb- ul Kasmn torunlarndan birisi olan Saltuk Bey in ad ile anlacak olan beyliin kurucusu olan

Eb ul Kasm, yrenin Seluklu egemenliine girmesi ynnde byk abalarda bulunmutur. Merkezi Erzurum olan Saltukoullar Beyliinin snrlar iine zamanla Bayburt, spir, Komaz, Micingirt, Oltu ve Tercan gibi nemli kale ve yerleim yerleri dahil edilmitir. Ebul Kasm n 1102 de lmnden sonra, beyliin bana Ali ve nan Beygu isimli iki olundan Emir Ali geti, Emir Alinin Seluklu Sultan Melik ah n lmnden sonra oullar arasnda kan taht kavgasnda Sultan Taparn yannda yer ald ve Sultan Tapar n Seluklu Devletini ele geirmek iin Silvan zerine yapt seferde Emir Alinin de bulunduu bilinmektedir. Bu arada Trkler arasndaki i mcadelelerden yararlanmak isteyen Grc Kral David, 1116da Erzurum nlerine kadar gelmi, ancak ehir nlerinde yaplan iki arpmadan sonra, ehri muhasara etmekten vazgeerek geri dnmtr.Grclerin Dou Anadoludaki Trk yerleim blgelerini tehdit altnda bulundurmalar, Merkezi Konya da kurulmu olan Anadolu Seluklu Devletini rahatsz ediyordu. Bunun zerine harekete geen Anadolu Seluklu Sultan Rkneddin Sleyman ah, 1201 ylnda Dou Anadolu'daki kk Trk Beyliklerine son verdi. Ayn tarihte Erzurum ve evresi de Anadolu Seluklu hkimiyeti altna girdi. Rkneddin Sleyman ah, Erzurum ve evresini Mugisiddin Turul ah isimli kardeine vermitir. Bylece yaklak 130 yl sren Saltukoullar dnemi sona ermi oluyordu. Anadolu Seluklular dneminde Erzurum ve evresi zerindeki Grc basks byk lde kalkm ve ehir, Anadolunun en gelimi ehirlerinden birisi olmutur.


Dada d yari erzurum

Mugisiddin Turul ahn 1225 de lm zerine yerine olu Rkneddin Cihan ah gemitir. Erzurum'daki Seluklu Beyliinin, kuzeyde Grclerle ve Trabzon da yeni kurulmu olan Rum mparatorluu ile komu olmas, bu Beyliin Anadolu Seluklular asndan nemini artrmaktayd. O dnemde Anadolu Seluklu Sultan olan Aleddin Keykubat, devletin gvenliini pekitirmek iin beyliklere son veriyor ve Anadoludaki Seluklu hkimiyetini glendiriyordu. Bu amala, 1228 de Erzurum u almak zere harekete geti. Bunun zerine telaa kaplan Rkneddin Cihanah, o srada Ahlat kuatm olan Celaleddin Harzemahtan destek salad. Aleddin Keykubadn Harzemlilerle bar yapma abalar sonu vermeyince, iki devletin ordusu, 1230 da Yass emen de kar karya geldi. Bu savata Erzurum un Seluklu Beyi, ayn zamanda amcas olan Alaattin Keykubat a kar, Celaleddin Harzemah n yannda yer ald. Savata Seluklu ordusu galip geldi ve Cihanah tutsak edildi. Bu sava ayn zamanda Harzemliler Devletinin de sonu oldu. Savatan sonra, Seluklu ordusu Erzurum'a yrd ve arpma olmakszn ehir ele geirildi. Bundan sonra Erzurum ehri, Anadolu Seluklu Devleti iin nemli bir askeri s vazifesi grd.


Dada d yari erzurum

Osmanllar Dneminde Erzurum Erzurum ve evresinin Safevi Devletinin etki alan iinde kalmas sadece 15 yl srd. Osmanl Padiah Yavuz Sultan Selim, Msr seferinden dnte Kars ve Pasinler zerinden Erzurum a geldi ve ehir evresi 1517 ylnda Osmanl topraklarna katld. Yzyllar boyunca ehrin kaderine hkim olan kargaa, yerini Osmanl Devletinin, huzur ve skun dolu ynetimine terk etmitir. Kanuni Sultan Sleyman zamannda Erzurum kalesi tahkim edildi ve ehir batanbaa imar edildi. Kanuninin birincisi 1534, ikincisi 1548 yllarnda ran zerine dzenledii seferlerde, Erzurum ehri, Osmanl ordusuna nemli bir askeri s vazifesi grd. Kanuni, ran seferinden dnte (1535) Dulkadirli Mehmed Han Erzurum Beylerbeyliine tayin etti. Erzurum ehri ise o dnemde beylerbeyliine bal bir sancak durumundayd. Erzurum Beylerbeyliinin snrlar, kuzeyde Dou Karadeniz Dalarndan Ordudaki Bolaman Deresine batda Readiye, Zara, Kohisar ve Kemah a, gneyde Plmr, Ki ve Malazgirt e douda Tahir Geidi ve Pasin Ovasna kadar uzanan blgeleri iine almaktayd. Erzurum Sanca da 10 nahiyeden mteekkildi. Bunlar, Erzurum Merkezi, Karaz, Geik, Tekman, Karakali, Akale, Sereme, Cinis, ermeli ve Ovack nahiyeleriydi. Kanuni Sultan Sleyman n ikinci ran seferinde (1548)beylerbeyliinin snrlar daha da bytld ve kuzeydeki Grc kalntlar ortadan kaldrld.1552 ylnda ehir ranllar tarafndan ele geirilmek istendi, Erzurum Beylerbeyi skender Paa komutasndaki beylerbeyi ordusunun yenilmesine ramen, Erzurum kalesi ranllara teslim edilmedi. Artan ran basklar karsnda Kanuni Sultan Sleyman 1553 ylnda ran zerine yeni bir sefer dzenledi, sefer dn (1554) Erzurum a gelerek ehrin yklan kalesini tamir ettirdi.


Dada d yari erzurum

1853 1856 Krm sava srasnda ehrin etrafndaki tabyalar, Ruslardan gelebilecek tehlikelere kar tahkim edildi ve yeni tabyalar yapld. 1855 ylnda Kars n Ruslar tarafndan igali, Erzurum un Rus tehlikesine kar daha iyi tahkim edilmesi gereini bir kez daha ortaya koydu. Bu gayeyle, 1865 den 1877 ye kadar geen 12 ylda, Erzurum halknn da yardmlaryla Aziziye Tabyalalar, ehir etrafndaki istihkmlar ve dier kla ve tabyalar ina edildi. Osmanl Devletinin Balkanlarda kan karklklarla urat bir srada, Ruslar 1877 ylnda Balkanlar ve Dou Anadolu zerinden bir kez daha Osmanl topraklarna tecavz etti. Gazi Ahmed Muhtar Paa komutasndaki Osmanl ordusu, Rus ordusunun birbiri ardna Halyaz ve Zivin meydan savalarnda yenilgiye uratt. Ancak, bu savalarda Trk ordusu da byk kayplar verdiinden Erzurum tabyalarna ekilmek zorunda kald. Ruslar Grc Boazn ele geirerek, Erzurum u kuzeyinden bask altna almaya muvaffak oldular. Ruslarn bat cephesinde Yeilky nlerine kadar ilerlemeleri, Osmanl Devletini Dou cephesinde taviz vermek zorunda brakt. Yaplan bir antlamayla, Osmanl ordusu Bayburt ve Erzincan a ekildi. Erzurum ise, klamak zere Rus ordusuna terk edildi. Bylece, Erzurum bir kez daha Ruslar tarafndan igal edildi. 3 Mart 1878 de imzalanan Ayestefanos Antlamasyla Ruslar Erzurumu terk ettiler. Daha sonra Berlin Antlamas (13 Temmuz 1878 ) ile Erzurum un kuzey dousunda bulunan Artvin, Batum, Otu, enkaya, Olur Ardahan, Kars ve Sarkam sava tazminat olarak Ruslara brakld. Bylece, Rus snr Erzurum un 105 km. dousuna kadar yaklamt. Bu durum, phesiz Erzurum iin byk bir tehdit oluturmaktayd.


Dada d yari erzurum

GNMZDE ERZURUM MANZARALARI


Dada d yari erzurum

PALANDKEN


Dada d yari erzurum

ATATRK NVERSTES


Dada d yari erzurum

HAVUZBAI


Dada d yari erzurum

CUMHURYET CADDES


Dada d yari erzurum

CUMHURYET CADDES


Dada d yari erzurum

KALEDEN ERZURUMA BAKI


Dada d yari erzurum

TEBRZ KAPI


Dada d yari erzurum

ERZURUMUN GELENEKSEL

BAR-GRE VE CRT OYUNU


Dada d yari erzurum

ERZURUMUN

TARH ESERLER


Dada d yari erzurum

ERZURUM KALES

VE

KALE MESCD


Dada d yari erzurum

Yaklak 2000 m. ykseklikte bir tepe zerinde ina edilmi olan i kale 5. yzylda Roma mparatoru Theodosius tarafndan yaptrlmtr. Tarih boyunca Asurlular, Sasaniler, Persler, Araplar, Romallar ve Bizansllar arasnda sk sk el deitiren Erzurum Kalesi, 11. yzylda Trklerin eline gemitir. Son zamanlara kadar Trkler tarafndan kla olarak kullanlmtr. Kale Mescidi ve saat kulesi Trk mimarlnn ilk rnekleri olmalar bakmndan nem tarlar. Tepsi Minare olarak da adlandrlan kule Ortaa'larda gzetleme kulesi olarak kullanlmtr. Osmanl mimarisinin Barok anda saat kulesine evrilmitir. 1124-1132 yllar arasnda hkm sren Abu'l Muzafferddin Gazi tarafndan yaptrlmtr. Tek byk bir kubbe ile rtlen mescid geleneksel Trk mimarisinin zelliklerini tar.


Dada d yari erzurum

Kale ierisinde kalenin gney sur duvarlarna bitiik yerde bulunan mescit, 1132-1134 yllar arasnda Saltuklu hkmdar Abdul Muzafferuddin Gazi tarafndan yaplmtr. Dikdrtgen planl mescidin i dzenlemesi mihraba paralel iki sahndr. Girite apraz tonoz, mihrap nnde ise mukarnasl kasnaklara oturan kubbe ile rtldr. Her iki rtnn dou ve bats beik tonozlarla geniletilmitir. Mihrab, yar dairesel planl burcun ierisine yerletirilmi, yaln bir bezemeye sahiptir.Dzgn kesme tala in edilen mescidin kubbeli blm dtan yksek kasnakl ve klhl bir rtyle kapatlmtr. 12.yzyln ilk yarsnda Saltuklular tarafndan yaptrlmtr. Evliya elebi, seyahati srsnda (1610) bu mescitte cemaat bulunmadn yazmaktadr.


Dada d yari erzurum

KMBETLER


Dada d yari erzurum

Erzurum ifte Minarenin gneyinde, Sultan Melik Mahallesinde bulunan ve bugn ortadan kalkm olan mezarln ierisinde yer alan ve Anadoludaki mezar antlarnn en gzel rneklerinden, Kmbetler ismi ile tannan kmbetten en bynn Emir Saltuka ait olduu ve XII.yzyln sonlarnda veya XIV.yzyln balarnda yapld sanlmaktadr.Dier kmbetlerin kime ait olduklar bilinmemektedir. Bunlarn da XIV. Yzyla ait olduklar sanlmaktadr. Kmbetlerin yannda kmbeti andran bir dier yapnn mahiyeti anlalamamdr.Bunun da kmbet olduu ileri srlmse de bazlarna gre de bir mescittir. Kesme tatan yaplm olan bu kmbet sekizgen gvdeli, yksek kasnakl ve zeri kubbe ile konik karm bask bir klahla rtldr. ki renkli kesme tatan yaplan kmbetin gen alnlklarnda, yuvarlak kemerli kasnak nilerinde Orta Asya takvimlerinde grlen bur figrlerini andran boa, ylan, yarasa, kartal gibi hayvan kabartmalar bulunmaktadr.Buradaki nilerden birisinin ierisindeki boa boynuzlar arasnda bir insan bann benzerine dier yerlerde rastlanmamaktadr.


Dada d yari erzurum

FTE MNAREL MEDRESE


Dada d yari erzurum

ifte Minareli MedreseAnadolu Seluk SultanAlaeddin Keykubad'n kz Hundi Hatun tarafndan yaptrlm olan Sivas'da bulunan bir tarihi yap. Ak avlulu medreselerin Anadolu'da en byk rneidir. Cephede, takap formundan ok eme nileri ile yarm yuvarlak iki payanda vardr. Takapnn iki yannda ykselen silindirik minareler tula ve moazaik iniler ile sslenmitir. Takapy eviren bitki sslemeleri kaln silmeli panolarn iindeki ejder, hayataac, kartal motifleri cephenin en gsterili blmdr. Doudaki tamamlanm hayat aac ile kartal motiflerinin bir arma olmaktan ok Orta Asya, Trk inanna kadar uzanan gc ve lmszl dile getirdii dnlr.


Dada d yari erzurum

LALA PAA CAM


Dada d yari erzurum

Cumhuriyet Caddesinde, Yakutiye Medresesinin dousunda bulunan Lala Mustafa Paa Camisi Kbrs fatihi Lala Mustafa Paa tarafndan Erzurumda Beylerbeyi olarak grev yapt srada 1562 ylnda yaptrlmtr. Cami Mimar Sinann eseridir. Lala Mustafa Paa caminin yannda saray ve bir de sbyan mektebi yaptrm ancak, bunlar gnmze ulaamamtr.


Dada d yari erzurum

ERZURUM ULU CAM


Dada d yari erzurum

Erzurumunen byk camisi olan Ulu Cami de Cumhuriyet Caddesi zerinde, ifte Minareli Medrese`nin hemen yannda yer alyor. Ulu Caminin bir dier ad Atabey Cami'dir.1179 ylnda Saltuklu hkmdar Nasrettin Muhammed tarafndan yaptrld sanlan 827 yandaki bu cami, en son 1965`te onarmdan geirilmi.

Camiden karken ehrin eski surlarn ortaya karma ve onarma faaliyetlerine tank oluyoruz. Bu blge eskiye nazaran biraz daha dzenlenmi. ifte Minareli Medrese`nin ve Ulu Cami`nin grnmn ortaya karacak ekilde etrafta ykmlar yaplm.

Bu Cami Sultan IV.Murad zamannda yiyecek deposu olarak kullanlmtr. Camideki kitabelerden anlaldna gre deiik tarihlerde be kez onarlmtr. Erzurum Valisi Hseyin Paa 1639da, Ali Efendi 1826da camiyi onarm, bunu 1858, 1860 yllarnda yaplan onarmlar izlemitir.


Dada d yari erzurum

YAKUTYE MEDRESES


Dada d yari erzurum

Medrese takapsnda bulunan kitabeye gre, lhanl Hkmdar Sultan Olcayto zamannda Gazanhan ve Bolugan Hatun adna, Cemaleddin Hoca Yakut Gazani tarafndan Hicri 710 (mildi 1310) ylnda yaptrlmtr.

Trkler'in Anadolu'ya gelilerinden hemen sonra balayan Anadolu'yu deiik amal mimar eserlerle donatma abas btn tarihi olaylara ramen devam etmi ve Seluklu Dnemi geleneksel mimar tarz Yakutiye Medresesi'nde de srdrlerek antsal bir yap ortaya karlmtr.


Dada d yari erzurum

AZZYE TABYALARI VE

NENEHATUNUN MEZARI


Dada d yari erzurum

Aziziye Tabyas, 1877 - 1878 Osmanl - Rus Sava'nda (93 Harbi) kahramanca arpmalara sahne olmu tabyadr. Erzurum ilinin snrlar ierisinde yer alan Top Da'nn eteklerindedir ve gneyden kuzeye tanedirler. Tabyalar C eklinde bir plan zerine yerletirilmilerdir. Kars yolunun getii Hamam Deresi'ni tutmak amacyla yaplmlardr. Aziziye tabyasnda denilince akla Nene Hatun gelir.7 Kasm 1877 gnnn gece yarsnda, blge halkndan olan Osmanl vatanda Ermeni eteleri Erzurum'un Aziziye Tabyas'na girmeyi baarmlard. Tabyay koruyan Trk askerlerini ldrdler. Arkadan gelen Rus askerleri, hibir mukavemetle karlamakszn tabyay ele geirdiler. Baskndan yaral olarak kurtulmay baaran bir er, ehir merkezine ulap kara haberi Erzurum'lulara ulatrd. Sabah ezanndan hemen sonra minrelerden ehir halkna duyuru yapld. "Moskof askeri Aziziye Tabyas'n ele geirdi." Bu haber, Erzurum halk tarafndan, vatan savunmas iin emir telakki edildi. Silh olan silhn, olmayanlar; balta, trpan, kazma, krek, sopa ve talar ellerine alarak Tabya'ya doru komaya balad. Kadn - erkek tm Erzurum halk yollara dklmt. Koanlar arasnda, erkei cephede arpan bir tze gelin de vard.


Dada d yari erzurum

Aabeyi bir gn nce cepheden yaral olarak gelmi ve kollarnda can vermiti . aylk bebeini emzirmi, "Seni bana Allah verdi. Ben de O'na emnet ediyorum." Diyerek vedlatktan sonra birka saat nce len aabeyinin kasaturasn alarak sokaa frlamt.Erzurumlular, lme gittiklerini bildikleri halde, Aziziye Tabyas'na doru kouyordu. Tabyaya yerlemi olan Rus askerleri, gelenlere yaylm atei at. n sradakiler o anda ehit oldular. Arkadakiler, geri ekilmek yerine daha bir kararl ve hzl olarak ileri atldlar. Demir kaplar krlp ieri girildi. Boaz boaza bir sava balad. Mkemmel silhlarla donanm Moskof ordusu, baltal - trpanl, tal - sopal eitimsiz halk karsnda ancak yarm saat tutunabildi. 2300 Moskof ldrlp, Tabya geri alnd. Trkler, 1000 kadar ehit vermilerdi.

Hemen yarallarn tedvisine baland. Nene Htun da yarallar arasndayd. Fakat o yarasna aldrmyor, evindeki bebeini unutmu, dier yarallarn kann durdurabilmek, yaralarn sarmak iin rpnyordu. Nene Htun byle bir ortamda tannd ve sayg ile sevildi.


Dada d yari erzurum

O'nun, vatan iin gece balayan mcdelesi, tm dman Erzurum'dan kovuluncaya kadar devam etti. Erzurum'un her kar topranda cephne tayarak, yarallara hemirelik yaparak, yemek piirerek, su datarak, hizmetten hizmete koarak destanlat. Gazi Ahmet Muhtar Paa'nn zaferinde Nene Htun'un ve O'nun vatan akn paylaan sivil insanlarn da pay vard.Savatan sonra da Nene Htun, destan kahramanlarna yarar bir asletle yaad. Nene Hatun o gnleri zetle yle anlatmtr: Aabeyim Hasan cepheden ar yaral olarak bir gece nce eve gelmiti. Bir yandan ona bakarken, bir yandan da 3 aylk ocuumu emziriyordum. Kardeim o gece kollarmn arasnda ld. Sabaha kar minarelerden 'Moskof Aziziye'ye girdi' diye haykrlar balaynca, kardeimin alnn pp, 'Seni ldreni ldreceim' diye and itim. Yavrumu Allah'a emanet ettikten sonra, aabeyimin tfeini ve satrm alp dar frladm. Sel gibi Aziziye'ye akyorduk. Tabyann mazgallarndan dman lm yadryordu. Dmanda iyi silah vard, bizde de iman. leri atldm. Dadalar arasna kartm. Satrm durmadan kalkp iniyordu. Kendisini ziyret eden NATO'da grevli Amerika'l subayn bir sorusuna: "O zaman vazifemi yapmtm.


Dada d yari erzurum

Bu gn de ilerlemi yama ramen ayn hizmeti, daha mkemmeliyle yapacak g ve heyecana sahibim." cevabn vermiti.


  • Login