Zin in de ggz
Download
1 / 28

Zin in de GGZ - PowerPoint PPT Presentation


  • 87 Views
  • Uploaded on

Zin in de GGZ. Een inleiding door een psychiater Willem Van Tilburg. De Geest is altijd uit de fles geweest. Relatie religieus ritueel en genezing. Vroeger .Tempelslaap (Grieken) . Duiveluitdrijving (Middeleeuwen)

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Zin in de GGZ' - waseem


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Zin in de ggz

Zin in de GGZ

Een inleiding door een

psychiater

Willem Van Tilburg


De geest is altijd uit de fles geweest
De Geest is altijd uit de fles geweest

Relatie religieus ritueel en genezing.

Vroeger .Tempelslaap (Grieken)

. Duiveluitdrijving (Middeleeuwen)

Nu . Gebedsgenezing

. Duiveluitdrijving

. Meditatie

Behandelen: een priesterlijke functie


Nog een voorbeeld
Nog een voorbeeld

- 1884 : Oprichting Vereniging tot Christelijke

Verzorging van Krankzinnigen en Zenuwlijders

. 1910 : Opening Valeriuskliniek

. 1928 : Opening Vogelenzang

- 1880 : Stichting Vrije Universiteit

. 1907: eerste hoogleraar psychiatrie (L. Bouman)

. 1950: opening medische faculteit


Grondmotief van deze beweging
Grondmotief van deze beweging

Een Gereformeerde Psychiatrie (Lindeboom) :

Relatie tussen patiënt en God is verstoord

Dat dient het uitgangspunt te zijn voor:

- zorgverlening en behandeling

- het herstelproces van de patiënt

- de wetenschapsbeoefening.

Oorzaak conflict Lindeboom(dominee) en Bouman (arts/wetenschapper).


Religie na de secularisatie zingeving
Religie na de secularisatie: zingeving?

Het proces van zoeken naar de “echte” betekenis van wat bij jou persoonlijk klemmende vragen oproept over:

- de wereld, mensheid, geschiedenis

- de eigen leefwereld, nabij en veraf

- je eigen leven, nu, toen en/of straks

- schokkende gebeurtenissen/processen


Schokkende internationale data
Schokkende internationale data

  • Relatief risico suïcide artsen verhoogd

    (mannen:1.3 tot 3.4, vrouwen: 2,5 tot 5.7;

    hard gegeven , reviews uit 1996 en 2004).

    . Voor verpleegkundigen geldt hetzelfde.

    (Agerbo e.a., 2007).

    . Artsen meer depressies ( tot 2 maal toe) en middelenmisbruik ( tot 3 maal toe) dan de bevolking

    ( literatuuroverzicht Nijpels, 2008).

  • Psychiaters meer depressies ( tot 2 maal toe ) dan andere specialisten ( literatuuroverzicht Nijpels). Voor suicides en middelenmisbruik veel minder gegevens.


Een klemmende vraag
Een klemmende vraag

Leeft de priesterlijke functie niet voort in hoofden en harten van behandelaars en patiënten?

“Ja” betekent een groot

“afbreukrisico”

Gebrek aan reflectie en communicatiehierover zal gemakkelijk leiden tot ervaringen van zinloosheid en verlies van werkpleizier in de GGZ.


De ontwikkeling van de psychiatrie in de twintigste eeuw samengevat
De ontwikkeling van de psychiatrie in de twintigste eeuw samengevat

1. De opmars van de Wetenschap

Ideaal van de objectief vast te stellen ziekelijke functiestoornissen en daarbij passende effectieve behandeltechniek :“Evidence-based psychiatry”.

2. De emancipatie van de cliënt

Ideaal van de cliënt , die zelf de regie heeft over zijn herstelproces en ondanks eventuele handicaps zin geeft aan een volwaardig maatschappelijk bestaan .

N.B. Culturele achtergrond : Verval van tot dusver algemeen geldige zingevingssystemen.


Hoe is de actuele relatie tussen deze processen
Hoe is de actuele relatie tussen deze processen? samengevat

Na een periode (1960-1980) van polarisatie tussen wetenschappers en emancipatoren

(antipsychiatrie, kritische psychiatrie) zijn de strijdbijlen in feite begraven.

Wetenschapsbeoefening en zingeving worden gezien als elkaar aanvullende perspectieven.


Waarom deze ontwikkeling
Waarom deze ontwikkeling? samengevat

- “Evidence – based Psychiatry” heeft grenzen:

. Beperkte “dekkingsgraad” van beslissingen

. Cliënt verzet zich of wil soms wat anders

  • Confrontatie met religies van andere culturen en de invloed daarvan op “hun” psychiatrie

  • Veel cliënten hebben zingevingsproblematiek (Yalom: “Existential Psychotherapy”, 1980)

    - De ontdekking van het belang van de kwaliteit van de behandelrelatie in de psychiatrie (Rogers, Frank) en daarbuiten (J. Bensing).


Existenti le therapeutische factoren yalom 1980
Existentiële therapeutische factoren samengevat (Yalom, 1980)

Inzicht dat leven soms onrechtvaardig is

Inzicht dat pijn, lijden en dood onvermijdelijk zijn

Inzicht dat men uiteindelijk alleen is

Inzicht dat er maar enkele dingen echt belangrijk zijn

Inzicht dat men zelf altijd als enige echt verantwoordelijk is voor zijn leven


Wat werkt in de psychotherapie
Wat werkt in de psychotherapie samengevat

Externe factoren 40%

(persoonskenmerken, steun)

Positieve verwachtingen patiënt 15%

(placebo-effect)

A-specifieke factoren 30%

(relatie therapeut)

Specifieke technieken 15%

(Lambert & Barley, 2002)


Drie voorwaarden voor een goede therapeutische relatie rogers
Drie voorwaarden voor een goede therapeutische relatie ( Rogers)

Echtheid

Empathie

Positieve grondhouding


A specifieke factoren frank
A-specifieke factoren (Frank) Rogers)

Intense emotioneel geladen en vertrouwelijke relatie; cliënt ontwikkelt zekere afhankelijkheid

Therapeutische context

Geloofwaardige theorie

Een logisch daaruit af te leiden procedure, die actieve deelname vereist en hoop wekt.


De behandelrelatie is bijzonder
De behandelrelatie is bijzonder! Rogers)

Er staat voor beide partijen zeer veel op het spel

Patiënt : het gaat om het opheffen van lijden en het redden van

de kwaliteit van het bestaan . Voelt zich vaak afhankelijk

van behandelaar voor mogelijkheid tot zingeving in een

geseculariseerde tijd.

Behandelaar: beroep is vaak “ roeping” en bepaalt identiteit.

Wil graag “goed” zijn en heeft beroepstrots.

Wordt door patiënt als autoriteit gezien.

Kortom: de priesterlijke functie in een modern jasje.

De behandelaar loopt daardoor permanent

een groot afbreukrisico


Klemmend probleem voor de behandelaars in de psychiatrie
Klemmend probleem voor de behandelaars in de psychiatrie Rogers)

Steeds omgaan met de verantwoordelijkheidsparadox: verantwoordelijkheid nemen om die weer zo snel mogelijk terug te geven

Dit is het kernprobleem van de drie ‘onmogelijke beroepen’ (Freud, 1937):

besturen

opvoeden

psychoanalyse (= behandelen in de ggz)


Veel voorkomende zorgen bij de behandelaars
Veel voorkomende zorgen bij de behandelaars Rogers)

Beducht voor maatschappelijke afrekening

Beducht voor kritiek van de familie

Beducht voor rigiditeit zorgprogramma’s

Geen vertrouwen in organisatorische en personele randvoorwaarden

Zichzelf als onvoldoende geschoold ervaren


Voorlopige conclusie
Voorlopige conclusie Rogers)

  • Iets van de oude priesterlijke functie is in wat men zelf en/of de client verwacht van een behandelaar herkenbaar. Dat geeft veel extra druk.

  • De causale betekenis ervan voor het ontstaan van psychische problemen wordt echter mede bepaald door:

    - Situationele omstandigheden

    - Persoonlijkheidsfactoren.


Stressoren amerikaanse psychiaters systematic review a fothergill e a 2004
Stressoren Amerikaanse psychiaters Rogers)(Systematic review A.Fothergill e.a., 2004)

“moeilijke patiënten”

administratieve lasten

gebrek aan hulpmiddelen/personeel

stafconflicten

lange werktijden

gebrek aan waardering


Waardoor psychiaters ontevreden koerselman smit van tilburg 2007
Waardoor psychiaters ontevreden? Rogers)(Koerselman, Smit , van Tilburg 2007)

Het “rapportcijfer” dat zij voor hun beroep geven wordt vooral negatief beinvloed door organisatieproblemen van het werk:

- hiërarchische verhoudingen

- gebrek aan invloed

- zorgprogramma’s

- niet bij het beleid betrokken.


Waardoor psychiaters ontevreden koerselman smit van tilburg 20071
Waardoor psychiaters ontevreden? Rogers)(Koerselman, Smit, van Tilburg, 2007)

Het “rapportcijfer” wordt positief beinvloed door:

- respect van de omgeving

- de mogelijkheid echt iets te veranderen

- in praktijk kunnen brengen van

maatschappelijke idealen

- betrokkenheid bij grotere organisatie

Echter: De positieve invloeden blijken minder sterk dan de negatieve!


De ontevredenheid koerselman smit van tilburg 2007
De ontevredenheid Rogers)(Koerselman, Smit, van Tilburg 2007)

53% van de Nederlandse psychiaters geeft aan werkstress te ervaren.

3.2% ervaart dat in zeer sterke mate.


De ontevredenheid visser e a 2003
De ontevredenheid (Visser e.a.2003) Rogers)

  • 55% van de Nederlandse specialist klaagt over werkstress.

  • Meeste variantie (24%) wordt verklaard door de ervaren werkomstandigheden, zoals mate van zeggenschap over het werk, aanwezigheid van steun, werkdruk, ruimte voor prive-leven e.d.

  • Zeer weinig variantie door individuele kenmerken

    (leeftijd , geslacht, persoonlijkheid) of soort specialisme, dienstverband e.d.) of moeilijke patiëntencontacten.


Stresservaring en werktevredenheid s kumar 2007
Stresservaring en werktevredenheid Rogers)(S.Kumar, 2007)

  • Kenmerkend voor psychiaters (meer dan bij medisch specialisten in het algemeen): veel stress ervaren en toch hoge score op werktevredenheid.

  • Omgekeerde relatie, veel stress en daling werktevredenheid bijv. bij advocaten, en ambtenaren die veel met publiek in aanraking komen.

    Verklaring: Persoonlijkheidsfactor?


De persoonlijkheidsfactor grotendeels uit referaat m nijpels 2008
De persoonlijkheidsfactor Rogers)(grotendeels uit referaat M.Nijpels, 2008)

- Publiek en medische studenten hebben een negatief oordeel over de stabiliteit van psychiaters.

- Uit 3 kleinschalige recente empirische onderzoekingen uit Griekenland en India naar de persoonlijkheid van aios psychiatrie komt juist een positief beeld naar voren, nl dat van een stabiele , stevige persoonlijkheid, soms zelfs rijper dan die van aios uit andere specialismen

- Klinische ervaring (Gabbard,2007) :

Artsen vallen op door perfectionisme , twijfelzucht, en overmatig verantwoordelijkheidsgevoel.

- Ouder onderzoek (Walton, 1969) : bij studenten correlatie neuroticisme en keuze voor de psychiatrie


Conclusie
Conclusie Rogers)

1.De zingevingsproblematiek t.a.v. het eigen professioneel functioneren speelt in nauwe samenhang met beperkende situationele factoren en de persoonlijkheid vermoedelijk een rol als risicofactor bij het ontstaan van psychische stoornissen bij behandelaars in de psychiatrie.

2. Het is echter nog niet duidelijk hoe groot haar aandeel op zichzelf precies is in het verhoogd risico op psychiatrische stoornissen

3. Preventieve actie lijkt nu al wel zinvol.


Preventieve actie
Preventieve actie Rogers)

Hoe blijft men zin in het werk zien en houden?

1. Competent blijven door bij- en nascholing

2. Structurele reflectie en communicatie over:

eigen professioneel functioneren

en de voorwaarden daarvoor, dmv:

- (leer)therapie, super- en intervisie

- beleidspsychiatrische bij- en nascholing

- deelname professionele organisaties

3. Zorg voor goed eigen eerste en derde milieu.


Leitmotiv
“Leitmotiv” Rogers)

ZIN GEVEN DOE JE

NIET ALLEEN


ad