تكنيك
Download
1 / 101

تكنيك ‌ ها و ابزارهاي ‌ شناسايي خطرات ‌ و ارزيابي ريسك - PowerPoint PPT Presentation


  • 143 Views
  • Uploaded on

تكنيك ‌ ها و ابزارهاي ‌ شناسايي خطرات ‌ و ارزيابي ريسك. مفاهيم ارزيابی ريسک و خطر. خطر (Hazard ). منبع بالقوهً آسيب توجه: آسيب بالقوهً ممکن است آسيب انسانی، صدمه به محيط، صدمه به اموال يا ترکيبی از اينها باشد. خطرات.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' تكنيك ‌ ها و ابزارهاي ‌ شناسايي خطرات ‌ و ارزيابي ريسك' - walter-clay


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

تكنيك‌ها و ابزارهاي‌

شناسايي خطرات‌ و ارزيابي ريسك



خطر(Hazard)

منبع بالقوهً آسيب

توجه: آسيب بالقوهً ممکن است آسيب انسانی، صدمه به محيط، صدمه به اموال يا ترکيبی از اينها باشد.


خطرات

خطر بالقوه چيزی است که به طور بالقوه بتواند موجب ايجاد آسيب از جمله بيماری، آسيب ديدگی، صدمه به اموال، محصولات، خسارت به توليد يا افزايش تعهدات شود.

درک اين مفهوم که يک خطر پتانسيل رخ دادن اتفاقی ناخواسته را دارد و خود رخداد واقعی نيست، به درک رويکرد برگزيده شده برای شناسايي خطر و ارزيابی ريسک کمک شايانی می کند. توضيح فوق در مورد خطر بالقوه از اين نظر نيز حائز اهميت است که از کاربرد معانی رايج ديگر مانند خطر بالفعل، شانس يا ريسک دقيقتر می باشد.


واژه های حاد و مزمن اغلب برای تفاوت قائل شدن ميان خطرات بالقوه يا پتانسيل ايجاد آسيب به عنوان نتيجه ای از رخدادهای نسبتاٌ کوتاه مدت مانند ريزش نفت، آتش سوزی و انفجار (خطرات حاد) با خطراتی که از رخدادهای بلند مدت نشأت می گيرند، مانند تخلية مداوم آلاينده ها و تماسهای شغلی (خطرات مزمن)، به کار می رود.

مثالهايی از خطرات حاد عبارتند از هيدروکربنهای تحت فشار، اشياء در بلندی، الکتريسيته، وجود کشتی در نزديکی تأسيسات و غيره.


ريسک تفاوت قائل شدن ميان خطرات بالقوه يا پتانسيل ايجاد آسيب به عنوان نتيجه ای از رخدادهای نسبتاٌ کوتاه مدت مانند ريزش نفت، آتش سوزی و انفجار (خطرات حاد) با خطراتی که از رخدادهای بلند مدت نشأت می گيرند، مانند تخلية مداوم آلاينده ها و تماسهای شغلی (خطرات مزمن)، به کار می رود. (Risk)

ترکيبی از احتمال يک رخداد و پيامدهای آن.

تجزيه و تحليل ريسک(Risk Analysis)

استفاده از اطلاعات موجود برای شناسايی خطرات و برآورد ريسک.


ارزيابی ريسک تفاوت قائل شدن ميان خطرات بالقوه يا پتانسيل ايجاد آسيب به عنوان نتيجه ای از رخدادهای نسبتاٌ کوتاه مدت مانند ريزش نفت، آتش سوزی و انفجار (خطرات حاد) با خطراتی که از رخدادهای بلند مدت نشأت می گيرند، مانند تخلية مداوم آلاينده ها و تماسهای شغلی (خطرات مزمن)، به کار می رود. (Risk Assessment)

فرايند کلی تحليل ريسک و ارزيابی ريسک

ارزشيابی ريسک(Risk Evaluation)

قضاوت در مورد قابل تحمل بودن ريسک بر اساس تحليل ريسک

معيار غربالگری(Screening Criteria)

هدف يا استانداردی که برای قضاوت در مورد قابل تحمل بودن يک خطر يا اثر شناسايی شده به کار می رود.


عنصر کليدی در سيستمهای اثربخش مديريت، رويکرد سيستماتيک به

شناسايی خطرات و ارزيابی ريسک

به منظور ايجاد اطلاعات لازم جهت کمک به تصميم گيری در مورد نياز به اعمال اقدامات کاهش ريسک می باشد.


اقدامات کاهش ريسک مديريت، رويکرد سيستماتيک به می بايست شامل :

1- پيشگيری از رويدادها (يعنی کاهش احتمال وقوع)،

2-کنترل رويدادها (يعنی محدودکردن وسعت و طول مدت يک رخداد خطرناک)، و

3-کاهش اثرات (يعنی کاهش پيامدها ) باشد.

اقدامات پيشگيرانه از قبيل استفاده از طراحيهای ذاتاٌ ايمن تر و تضمين يکپارچگی دارائيها در صورت امکان می بايست مورد تاکيد قرار گيرد. اقدامات خروج از رويداد می بايست بر اساس ارزيابی ريسک پيش بينی شده و با در نظر گرفتن احتمال شکست اقدامات کنترل و اقدامات کاهش ريسک تدوين شوند. الزامات عملکردی و جزئيات اهداف بايستی بر اساس نتايج ارزشيابی در سطوح مناسب تعيين گردد.


شناسايی خطرات و ارزيابی ريسک شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است:

الف)مرحله 1: شناسايی خطر، بر اساس توجه به عواملی مانند خواص شيميايی و فيزيکی سيالات در حال انتقال، چيدمان تجهيزات، رويه های عمليات نگهداری و شرايط فراورش، شرايط محيط زيستی و عوامل زيان اورمحيط كار در شرايط عادي و غير عادي در نظر گرفته شده است .


ب) شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است:مرحله 2: ارزيابی ريسک،ناشی از خطرات و توجه به قابليت تحمل آن برای کارکنان، تسهيلات و محيط زيست. اين امر معمولاٌ شامل شناسايی رخدادهای آغازگر، شناسايی توالی های احتمالی حادثه، برآورد احتمال وقوع توالی های حادثه و ارزيابی پيامدها می باشد. سپس بايد براساس معيارهای مناسب وضعيت مورد نظر، قابل قبول بودن ريسک برآورد شده مورد قضاوت قرار گيرد.

ج)مرحله 3: حذف يا کاهش ريسک غير قابل تحمل اين امر شامل شناسايی فرصتهای کاهش احتمال يا شدت پيامدهای يک حادثه می باشد.


ج) شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است: مرحله 3: (ادامه)

اين سه مرحله عمومی در تمام روشها عموميت دارد. هنگام انتخاب ابزارها و تکنيکهای مناسب شناسايی خطر و ارزيابی ريسک، ماهيت و مقياس تأسيسات، عمر تأسيسات و وجود تجربه از تأسيسات مشابه می بايست در نظر گرفته شود. ميزان تلاشی که به شناسايی خطر و ارزيابی ريسک اختصاص داده شده می بايست بر اساس مقدار مورد انتظار ريسک، جديد بودن کار و هرگونه نقص آگاهی باشد.

هنگامی که از تکنيکهای بازنگری با ساختاری پيچيده تر استفاده می شود، هنگام ارزيابی اقدامات مورد نياز کاهش ريسک می بايستعدم قطعيت فرضيات به کار رفته مورد توجه قرارگيرد. لازم است عدم قطعيت فرضيات به خوبی مستند شده و به کارکنانی که از نتايج ارزيابی ريسک و خطر استفاده می کنند، اطلاع داده شود تا به تصميم گيری بهتر کمک کند .


ج) شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است: مرحله 3: (ادامه)

برای تأسيسات يا فعاليتهای جديد شناسايی هر چه زودتر خطرات حائز اهميت است تا زمان کافی جهت مطالعه و ارزشيابی خطر قبل از تعيين مناسبترين راه حل جهت مديريت آن وجود داشته باشد. همواره انجام اصلاحات در مراحل اوليه طراحی پروژه ساده تر است، چرا که می توان آنها را با کمترين تأثير بر هزينه و زمانبندی انجام داد.

ارزيابيهای ريسک و خطر را می توان برای تسهيلات موجود نيز به کار برد. گاه تغييراتی که ممکن بود در طول طراحی موجه باشد، برای تسهيلات موجود عملی نيست. به عنوان مثال، بهبود جانمايی تسهيلات موجود امکان پذير نمی باشد. کار مورد نياز برای انجام اصلاحات در تسهيلات موجود، موجب ريسک اضافی حادثه می شود که لازم است بدان توجه شود.


ج) شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است: مرحله 3: (ادامه)

شکل (1) رويکردهايی با پيچيدگيهای مختلف را نشان می دهد که می توان از آنها برای ارزيابی ريسک و خطر استفاده کرد.

روشهای بازنگری ساختاری

آئین نامه ها/استانداردها

چک لیستها

تجربه/ قضاوت

شکل (1) رويکردهای مختلف به ارزيابی ريسک و خطر


ج) شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است: مرحله 3: (ادامه)

در بسياری حالات ممکن است دانش و تخصص کارکنان با تجربه ای که از يک رويکرد ساختاری استقاده می کنند، برای مديريت ريسک کافی باشد.

استفاده از چک ليست سريع و ساده است و می توان از آنها برای تعيين برآوردن استانداردها و روشهای طراحی و مورد توجه قرار گرفتن خطراتی که قبلاٌ تشخيص داده شده اند، کمک گرفت.

در مواردی که تجربة به دست آمده از صنايع با استانداردها و آئين نامه ها تلفيق شده است، می توان از طريق بررسی انطباق با روشهای اين استاندارد در طراحی، ساخت، بهره برداری، تعمير و نگهداری، به سطح بالايی از ايمنی دست يافت.می توان ازتکنيکهای بازنگری ساختاری برای شناسايی و ارزشيابی خطرات پيش بينی نشده قبلی و رخدادهای ناخواسته ای که در روشهای پيشين به قدر کفايت مورد توجه قرار نگرفته اند، استفاده کرد.


مرحله 1 شامل مجموعه ای از مراحل به شرح زير است:

شناسايی خطرات

مرحله 2

ارزشيابی ريسک

معيارهای غربالگری

شناسايی اقدامات کاهش ريسک

مرحله 3

تعيين الزاماتعملکردی

فرايند مديريت ريسک



Methodology for risk management

Job JHA ارزیابی ریسک

Location Area analysis

Process HAZOP

Equipment FMEA

People HEART

Environment EIA,WSS

Methodology for Risk Management


روشهای شناسايی خطر و ارزيابی ريسک

انتخاب روش

  • سطح و حدود فعاليتهای شناسايی خطر و ارزيابی ريسک بسته به مقياس و عمر تأسيسات در هنگام انجام فرايند ارزيابی و شناسايی متغير می باشد.

  • به عنوان مثال:

  • تأسيسات پيچيده مانند تسهيلات پيچيده،احتمالاٌ به مطالعات دقيق برای شناسايی رخدادهای خطرناک مانند آتش سوزی، انفجار، صدمه به سازه ها و غيره نياز دارند.


انتخاب روش ريسک(ادامه)

  • برای تأسيسات ساده تر مانند تسهيلات فراورش محدود، می توان به آئين نامه ها و استانداردهای شناخته شده به عنوان مبنای مناسبی که منعکس کننده تجربيات صنعتی در اين موارد است، اتکاء کرد.

  • برای تأسيساتی که تکراری از طراحيهای پيشين هستند، ارزشيابيهای انجام شده برای طرح اوليه می تواند برای تعيين اقدامات مورد نياز جهت مديريت رخدادهای خطرناک کافی باشد.


متدولوژی شناسائی خطرات محیط کار ريسکHazId

نقش تجربه/قضاوت

چک ليستها

آئين نامه ها و استانداردها

روشهای بازنگری ساختاری


نقش تجربه/قضاوت ريسک

در این روش ،از تخصص کارکنان مجرب و مناسب برای شناسايی و ارزيابی خطر استفاده می شود. اين موضوع به ويژه در مواردی مفيد است که فعاليت مورد نظر مشابه فعاليتهای پيشين در همان موقعيتهای مکانی يا ساير مکانها باشد. در اين ارتباط، تجربة عملی کارکنان در حوزه های عملياتی و بازخورد از رخدادهای خطرناک و شبه حوادث ضروری است.

هر چند اين رويکرد به تنهايی هنگام کار با تسهيلات و سيستمهای جديد يا ابداعی يا در مواردی که شرايط محلی، تجارب قبلی را بی اعتبار می سازد، کفايت نخواهد کرد.


چک ليستها ريسک

چک ليستها روش سودمندی برای حصول اطمينان از شناسايی و ارزيابی کليه خطرات و تهديدات معلوم می باشند، هر چند استفاده از اين چک ليستها نبايد موجب محدود شدن دامنة هرگونه بازنگری شود. چک ليستها معمولاٌ از استانداردها و تجارب عملياتی استخراج می شوند. در نتيجه بر حوزه هايی که پتانيسل اشتباه زياد است يا مواردی که در گذشته دچار مشکل شده است، تمرکز دارند. استفاده از چک ليستها ساده بوده و در هر مرحله ای دورة عمر پروژه کاربرد دارد.


چک ليستها می بايست توسط نيروهای مجرب آشنا به طراحی و عملکرد تسهيلات و رويه ها و استانداردهای شرکتی و صنعت تهيه شود. کارکنان کم تجربه تر می توانند از چک ليستها استفاده کنند، هر چند که اثربخشی تکنيک چک ليست به تجربة تهيه کنندگان آن و تلاش استفاده کنندگان بستگی دارد و قالب خلاقی برای شناسايی و ارزشيابی خطرات جديد در مواردی که تجربه وجود ندارد، محسوب نمی شود.

چک ليستها بايد به طور منظم و به منظور لحاظ کردن تجربيات جديد شرکت و صنعت شامل نتايج بررسی حوادث يا رويدادها، بازنگری و روزآمد شوند.


دفتر ثبت خطرات حاصل از موارد مشابه قبلی که در برگيرندة سابقة خطرات شناسايی شده برای تأسيسات مورد نظر است، می تواند مبنای مناسبی برای تهيه چک ليست باشد.

چک ليست ممکن است بسته به کاربرد مورد نظر کلي يا جزئی باشد. به منظور سنجش ميزان پيروی از رويه های استاندارد و شناسايی جنبه هايی که نياز به توجه بيشتری دارند، از چک ليستها بايستی آگاهانه استفاده شود. چک ليست در کل سريعترين و آسانترين روش ارزيابی ريسک و خطر می باشد و در کنترل ريسک ناشی از خطرات شناخته شده و استاندارد بسيار مؤثر است.


آئين نامه ها و استانداردها مشابه قبلی که در برگيرندة سابقة خطرات شناسايی شده برای تأسيسات مورد نظر است، می تواند مبنای مناسبی برای تهيه چک ليست باشد.

آئين نامه ها و استانداردها دانش و تجربة گردآمده را منعکس می کنند که بر اساس عمليات انجام شده در سطح شرکت، ملی يا بين المللی جمع آوری شده اند. اين مدارک دروس آموخته شده از طراحيهای قبلی، ارزيابيهای خطرات و ريسک و بررسی حوادث و رويدادها را منعکس می کنند. در نتيجه شامل ارزيابی ذاتی خطرات و ريسک می باشند، زيرا خطرات پيشتر شناسايی شده و روشهای استاندارد کنترل و کاهش آنها تعريف شده است.

اطلاعات خطراتی که ممکن است در آئين نامه ها و استانداردها آمده باشد، معمولاٌ برای نوع خاصی از عمليات کاربرد دارد.


به عنوان مثال طراح يک سيستم تخلية مخزن تحت فشار می تواند از يک استاندارد در موردحالتهاي تخليه که بايد مورد توجه قرار گيرند، راهنماييهای مفصلی بيابد. در برخی موارد، سازگاری با استانداردهای تجويزی به تنهايی ريسک را به سطح قابل تحمل کاهش می دهد. به طور مشابه، قابل قبول بودن انتشار آلاينده يا تخليه آن به محيط زيست يا آزاد شدن عوامل مضر برای سلامتی را می توان با مراجعه به استانداردهای کيفيت محيط زيست و حدود تماس شغلی، ارزيابی کرد.

استفاده از چک ليستها بر مبنای الزامات موجود در استانداردها و آئين نامه ها تکنيکی متداول است که در شناسايی ميزان انطباق با روشهای استاندارد صنعت و برجسته کردن جنبه هايی که نياز به بررسی بيشتری دارند، بسيار مؤثر است.


روشهای بازنگری ساختاری مخزن تحت فشار می تواند از يک استاندارد در موردحالتهاي تخليه که بايد مورد توجه قرار گيرند، راهنماييهای مفصلی بيابد. در برخی موارد، سازگاری با استانداردهای تجويزی به تنهايی ريسک را به سطح قابل تحمل کاهش می دهد. به طور مشابه، قابل قبول بودن انتشار آلاينده يا تخليه آن به محيط زيست يا آزاد شدن عوامل مضر برای سلامتی را می توان با مراجعه به استانداردهای کيفيت محيط زيست و حدود تماس شغلی، ارزيابی کرد.

هرجا که استفاده از ارزيابی ريسک و خطر بر اساس تکنيکهای بازنگری ساختاریStructural Review Techniques، مورد نياز باشد، رهنمودهای زير می توانند برای انتخاب روش مناسب به کار روند.

شناسايی خطرات اصلی در مراحل اوليه طراحی حائز اهميت است، چرا که امکان تصميم گيری جهت کاهش ريسک وجود دارد. برای دستيابی به اين هدف استفاده ازHAZIDو PHAمی تواند مفید باشد. اگر اطلاعات مناسب در دسترس باشد، می توان در اين مرحله از QRA مقدماتی استفاده کرد و بدين سان به بهينه شدن جانمايی تاسیسات کمک کرد.


تحليلهای حساسيت که شناسايی پارامترهای مؤثر بر ريسک را امکان پذیر می سازد، اغلب بخشی از چنين ارزيابيهایی می باشند. در مراحل بعدی طراحی، تکنيکهای ارزشيابی مانند FMEA ، FTA ، ETA ، QRA و HAZOP ممکن است مفيد باشد.

ارزيابی ريسک و خطر مرتبط با کار و عمليات ساختمانی شامل بازرسی، آزمون و تعمير و نگهداری به خوبی با استفاده از تکنيکهایی مانند JHA و HAZOP انجام می شود. در حالی که FTA ممکن است گاه در شناسايی توالی ها يا رخدادهايی که می توانند موجب بروز وضعيت های خطرناک شوند، مفيد باشد.


Hazid
شناسايي خطر پارامترهای مؤثر بر ريسک را امکان پذیر می سازد، اغلب بخشی از چنين ارزيابيهایی می باشند. در مراحل بعدی طراحی، تکنيکهای ارزشيابی مانند (HAZID)

HAZID تکنيکي است براي شناسايي تمامي خطرات بارز مرتبط با فعاليت مورد نظر.

اين فرايند در درجة نخست عبارتست از شناسايي تمامي پيامدهاي ناخواسته که ممکن است روي دهد و سپس شناسايي خطراتي که در صورت تحقق، سبب ايجاد آن پيامد مي شوند. معمول است کليه خطراتي که منطقاٌ قابل پيش بيني اند، بدون توجه به بارز بودن يا نبودن ريسک آنها، در فهرست خطرات گنجانده شوند.

پس از تهيه فهرست اوليه خطرات، بارز بودن يا نبودن هريک مورد ارزيابي بيشتر قرارمیگیرند.


در رويکرد ساختاري به منظور شناسايي پيامدهاي ناخواسته از طبقه بندي گسترده مانند پيامدهاي انساني، پيامدهاي محيط زيستي و پيامدهاي اقتصادي استفاده مي شود.

سپس هر يک از اين طبقه بنديها با توجه به نوع صدمه ايجاد شده به زير طبقه هاي ديگر تقسيم مي شوند، به عنوان مثال تماس با مواد سمي، تماس با حرارت، فشار بيش از حد، نيروي مکانيکي، تشعشعات، شوک الکتريکي، و غيره. هر چه پيامدهاي مورد نظر دقيقتر تعريف شوند، شناسايي خطرات بعداٌ آسانتر خواهد بود.غالباٌ به منظور کمک به شناسايي پيامدها و خطرات از دفتر ثبت خطرات در فعاليتهاي مشابه و HAZIDهاي قبلي استفاده مي شود.


هنگامي که پيامدهاي مورد نظر تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.

2-شناسايي خطر)ادامه(


  • دلايل طبقه بندي يک تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.خطر به صورت غير بارز به شرح زير است:

    • تواتر خيلي کم رخدادن مثلاٌ برخورد ستاره هاي دنباله دار

    • اثر غير قابل توجه بر سطح ريسک، به عنوان مثال انتشار گاز از يک خط لولة دور از تأسيسات

    • ممکن است اثر تحقق يک خطر در خطر ديگري با شدت بيشتر گنجانيده شده باشد.

    • مهم است که هم فهرست اوليه خطرات و هم دلايل طبقه بندي برخي از آنها به عنوان غير بارز ثبت شود. بدين ترتيب، در صورت تغيير فرايند يا شرايط عمليات مي توان به سادگي خطرات را ارزيابي کرد. پيش از طبقه بندي خطرات به عنوان غيربارز، تمامي ابعاد ريسک (کارکنان، محيط زيست، و دارائيها) بايد به دقت بررسي شود.


تحليل مقدماتي خطر تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.(PHA)

PHAتکنيکي تحليلي است براي شناسايي خطراتي که بدون دقت کافي، موجب بروز يک رخداد خطرناک مي شوند. منابع بروز رخداد خطرناک عبارتند از: نفت و گاز تحت فشار زياد، ساير سيالات در دماي زياد، اشياء در ارتفاع (اشياء بالا برده شده)، اشياء سرعت دار (هليکوپتر)، مواد منفجره، مواد راديواکتيو، سر و صدا، مواد قابل اشتعال، مواد سمي و غيره.

PHA اغلب براي ارزيابي اوليه خطرات يک پروژه که در مراحل اوليه نظري و مهندسي قرار دارد، به کار مي رود0PHAبه تکميل جزئيات طراحي نياز ندارد، اما شناسايي خطرات محتمل را در مراحل اوليه امکان پذير مي سازد و در نتيجه به انتخاب پرمزيت ترين نحوة آرايش تسهيلات و تجهيزات کمک مي کند.


تحليل مقدماتي خطر تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.)ادامه(

  • فرايند کلي پذيرفته شده شامل مراحل زير است:

    • الف) تعريف زير سيستمها و حالات عملياتي

    • ب) شناسايي خطرات مرتبط با زير سيستم يا عمليات خاص

    • ج) تعريف رخداد خطرناک خاص ناشي از تحقق خطر

    • د) برآورد احتمال وقوع رخداد و پيامدهاي محتمل هر يک از وضعيت هاي خطرناک و سپس استفاده از مجموعة خاصي از قواعد براي طبقه بندي احتمالات و پيامدها

    • ه) شناسايي و ارزشيابي فعاليتهاي کاهش احتمال يک رخداد خطرناک يا محدود کردن پيامدها

    • و) ارزشيابي اثر متقابل رخدادهاي خطرناک مختلف و نيز بررسي آثار شکست با حالات و علل يکسان.


تحليل مقدماتي خطر تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.)ادامه(

PHAبه صورت ساختاري و با استفاده از نوعي جدول انجام مي‌گيرد. هر رخداد خطرناک که در ارتباط با زير سيستم يا عمليات خاص شناسايي شده است، مورد بررسي قرار گرفته و در يک سطر ثبت

مي شود. سپس نوبت به «رتبة ريسک» براي آن رخداد خطرناک يا زير سيستم يا عمليات خاص مي‌رسد.

PHA اغلب با انجام FMEA يا HAZOP هاي دقيقتر در مرحلة بعدي فرايند طراحي دنبال مي شود.


4- تحليل خطرات شغلي تعريف شدند، تحليل گر مي تواند خطرات سيستمي، فرايندي و کارخانه اي را که در صورت تحقق موجب آن پيامد مي شوند، شناسايي کند. روشهاي متداول براي شناسايي خطرات شامل تحليل خواص مواد و شرايط فرايند، بازنگري تجارب سازماني و صنعتي، تدوين ماتريسهاي متعامل و به کارگيري تکنيکهاي ارزشيابي خطر مانند درخت خطا يا تحليل کلي حالات خرابي و اثرات آن مي باشد. به منظور اطمينان از فراموش نشدن هيچيک از خطرات قابل پيش بيني، لازم است در اين مرحله تا جاي ممکن وسيع فکر شود.(JHA)

Job Hazard Analysisيک روش کيفي براي ارزيابي ريسکهاي مرتبط با يک کار خاص به منظور تصميم گيري در مورد احتياطها و تدارکات غيرمترقبه است(اقدامات كنترلي) که براي کاهش ريسک بايستي انجام شود.

هر چند قالب دقيق ارزشيابيها ممکن است از شرکتي به شرکت ديگر متفاوت باشد، اما رويکرد کلي عبارتست از شکستن فعاليت به تعدادي از مراحل منطقي که بايستي براي تکميل کار انجام گيرند. به منظور شناسايي خطر، پيامدها و ريسکهاي مرتبط با هر مرحلة خاص و احتياطها و اقداماتي که در شرايط غير مترقبه مي توان انجام داد، سؤالاتي پرسيده مي شود.


به طور نمونه براي هر مرحله از کار مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:

  • شناسايي خطرات:دقيقاٌ قرار است چه چيزي انجام شود؟ چه موادي به کار گرفته خواهند شد؟ چه ابزارها و تجهيزاتي استفاده خواهند شد؟ کار چه زماني انجام مي گيرد (روز، شب، چه زماني از سال و غيره)؟ کار در کجا انجام مي گيرد (در ارتفاع، در فضاي بسته و غيره)؟ اين کار چگونه کارکنان، فعاليتها، يا تجهيزات مجاور را تحت تأثير قرار مي دهد؟

  • ارزيابي پيامدهاي خطر شناسايي شده :اين ارزيابي معمولاٌ با استفاده از مقياس زياد، متوسط يا کم انجام مي گيرد. در اين زمينه سؤالات زير مفيدند: اثر خطر چيست؟ آيا اين اثر کوتاه مدت يا بلند مدت است؟ آيا کارکنان يا تجهيزات را تحت تأثير قرار مي دهد؟ مي تواند موجب چه مقدار صدمه شود؟ چند نفر ممکن است آسيب ببينند؟ آيا اثر فوري است يا يک تأخير زماني دارد که فرار را ممکن مي سازد؟


  • ارزيابي احتمال وقوع خطر مي توان از رويکرد زير استفاده کرد::اين ارزيابي نيز معمولاٌ با مقياس زياد، متوسط يا کم انجام مي شود. در اين زمينه سؤالات زير مفيدند: آيا احتمالاٌ در هر بار انجام کار خطر ايجاد مي شود يا تواتر کمتري دارد (يک مورد در 10 بار، يا 100 بار يا يک مورد در کل زمانها) ؟ اگر شرايط غير ايمن ايجاد شود، آيا قطعاٌ بدترين حالت رخ مي دهد؟ آيا مشخصات کار، کارکناني که آن را انجام مي دهند يا تجهيزات مورد استفاده بر اين احتمال تأثير مي گذارند؟

  • تعيين ريسک مرتبط با کار:اين ارزياتي هم با مقياسي از زياد، متوسط يا کم انجام مي شود که با ضرب احتمال وقوع و پيامدها محاسبه مي شود و معمولاٌ با منطق زير انجام مي گيرد: زياد× زياد= زياد، زياد×متوسط يا متوسط×زياد=زياد، زياد×کم يا کم×زياد=متوسط، متوسط×متوسط=متوسط، متوسط×کم يا کم×متوسط=متوسط، کم×کم=کم.

.


  • تعيين موارد احتياطي: مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:که مي تواند براي حفاظت در برابر ريسکهاي شناسايي شده به کار رود. احتياطها مي توانند با انواع سؤالات زير شناسايي شوند. آيا زمانبندي مجدد کار ريسک را کاهش مي دهد؟ آيا مي توان فعاليتهاي همزمان را جدا کرد؟ آيا ممکن است فعاليتهاي فيزيکي احتمال وقوع را کاهش دهند؟

  • ارزيابي ريسکهاي باقيمانده:پس از به کار بستن احتياطهاي قابل انجام، اين ارزيابي شامل شناسايي اقدامات در شرايط غيرمترقبه است که در صورت رخدادن يک وضعيت خطرناک مي توانند پيامدها را کاهش دهند. شکل عادي چنين سؤالاتي عبارتست از: « چه مي شود اگر...؟ »


تحليل درخت خطا مي توان از رويکرد زير استفاده کرد: (FTA)

FTAيک تکنيک ارزشيابي است که از آن مي توان براي تعيين علل مختلف يک رخداد خطرناک پيش بيني شده، استفاده مي شود.

اين تکنيک براي شناسايي علل خرابي تجهيزات تدوين شده و در ابتدا به عنوانابزاري جهتارزيابي قابليت اعتماد و دسترس پذيريبه کار مي رفته است.


آناليز درخت خطا مي توان از رويکرد زير استفاده کرد: ( Fault Tree Analysis) توسطH.R.Watson

در سال 1962 و در آزمايشگاه هاي تلفنBell و به درخواست نيروي هوايي آمريكا براي مطالعات قابليت اطمينان و ايمني سيستم هاي موشكي بالستيك بين قاره اي طرحريزي شد .

روش آنها براي تشريح و توصيف تجهيزات داده پردازي و همچنين تجزيه و تحليل منطقي خطاهاي آن مورد استفاده قرار مي گرفت .

بعد از آن مهندسين شركت بوئينگ از جملهDavid Haasl اين روش را مورد بازنگري و توسعه داد . امروزه اين تكنيك بطور وسيع در آناليز ايمني مخصوصاً در سيستم هاي توليد انرژي هسته اي كاربرد دارد .

تاريخچه


ت مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:عريف تكنيك FTA

آناليز درخت خطا نمو داري است تصويري و متشكل از كليه علل منطقي كه مي تواند هر يك به تنهايي و يا مجموعاً منجر به يك حادثه نهايي گردد.

مثال هايي از رخداد نهايي ( TOP Event) مي تواند به شرح زير باشد :

1-جراحت فرد

2-بروز اشكال در تجهيزات

3-نشت گاز سمي و مواد شيميايي خطر ناك

4-توقف در سيستم توليد


درخت خطا مدلي مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:گرافيکي است که ترکيبات مختلف:

خرابي تجهيزات و خطاهاي انساني

را که مي تواند منجر به وقوع رخداد خطرناک شده و به آن رخداد اصلي(نهايي) مي گويند، نمايش مي دهد.

نقطة قوت تکنيک درخت خطا، قابليت آن در لحاظ نمودن خرابيهاي سخت افزاري و خطاهاي انساني است.

لذا ارائة واقع گرايانة مراحل هدايت به سوي وقوع رخداد خطرناک را ممکن مي سازد. بدين ترتيب رويکردي جامع به شناسايي اقدامات پيشگيرانه و کاهش دهنده فراهم آمده و موجب تمرکز توجه به علل اصلي رخداد خطرناک، اعم از سخت افزاري يا نرم افزاري مي شود.


FTA مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:به ويژه براي تحليلسيستمهاي پيچيدهو داراي حواشي زياد بسيار مناسب است. براي سيستمهايي که تنها يک خرابي مي تواند منجر به رخدادهاي خطرناک شود، تکنيکهاي با محورتک خرابيمانند تحليل FMEA يا HAZOP مناسبترند.

به همين علت تحليل درخت خطا اغلب در وضعيت هايي که تکنيک ديگر ارزشيابي خطا مانند تحليل HAZOP ، به دقت امکان وقوع يک رخداد خطرناک را مشخص کرده است، و بررسي بيشتري مورد نياز است، به کار مي رود.

نتايج تحليل درخت خطا، نمودارمنطق خرابيمبتني بردروازه هاي منطق بولي(يعني (AND, ORاست که توضيح مي دهد چگونه ترکيبات متفاوت رخدادها منجر به وضعيت خطرناک مي شوند. براي يک کارخانة بزرگ به منظور بررسي مکفي کلية رخدادهاي اصلي (نهايي) ممکن است به تعداد زيادي درخت خطا نياز باشد و لازم است تحليل گر هنگام انتخاب رخدادهاي اصلي(نهايي) به خوبي قضاوت نمايد.


  • با بازنگري درختهاي خطا مي توان : مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:

    • ترکيبات متفاوت خرابيها يا

    • عملکردهاي ناصحيح

  • را که موجب رخداد خطرناک مي شوند، شناسايي کرد.

  • ترکيبات مختلف خرابي بسته به نوع و تعداد خرابيهاي مورد نياز جهت بروز رخداد اصلي (نهايي) را مي توان به صورت کيفي رتبه بندي کرد.

  • با بررسي ليست ترکيب خرابيها مي توان ضعفهاي عملياتي يا طراحي سيستم را شناسايي کرد و با اضافه کردن موانع کافي در جهت بهبود وضعيت ايمني اقدام نمود.


براي مي توان از رويکرد زير استفاده کرد:تحليل درخت خطا لازم است درک دقيقي از

چگونگي عملکرد يک کارخانه يا سيستم،

نقشه هاي تفضيلي فرايند و رويه ها و

آگاهي از حالتهاي خرابي اجزاء و اثرات آنها

وجود داشته باشد.

جهت اطمينان از انجام يک ارزشيابي مؤثر و با کيفيت هميشه بايد از کارکنان مجرب و شايسته استفاده کرد.


وقت و هزينه لازم براي تحليل درخت خطا به پيچيدگي سيستم و دقت مورد نياز بستگي دارد. مدلسازي رخداد اصلي (نهايي) مرتبط با يک فرايند ساده با استفاده از يک گروه مجرب به يک روز وقت يا کمتر نياز دارد. سيستمهاي پيچيده و مشکلات بزرگ با رخدادهاي تصادفي بالقوة زياد ممکن است به زمان بيشتري نياز داشته باشد.


مزاياي خطا به پيچيدگي سيستم و دقت مورد نياز بستگي دارد. مدلسازي رخداد اصلي (نهايي) مرتبط با يک فرايند ساده با استفاده از يک گروه مجرب به يک روز وقت يا کمتر نياز دارد. سيستمهاي پيچيده و مشکلات بزرگ با رخدادهاي تصادفي بالقوة زياد ممکن است به زمان بيشتري نياز داشته باشد.FTA

اين روش كمكي است به منظور شناسايي مخاطرات در سيستم هاي پيچيده

از اين روش مي توان براي تجزيه و تحليل خطاهاي انسان و تجهيزات استفاده كرد .

اين روش وسيله اي است كه تمركز روي يك عيب را همزمان ( بدون از دست دادن تصوير و نماي كلي خطرا ت) انجام مي دهد

اين روش چشم انداز ي را يجاد مي كند كه نشان ميدهد معايب چگونه مي توانند منتج ه عواقب جدي تر و خطر ناك شوند

اين روش كمي و كيفي است و امكان براورد هاي احتمالي يك عيب يا حادثه را فراهم مي كند


معايب خطا به پيچيدگي سيستم و دقت مورد نياز بستگي دارد. مدلسازي رخداد اصلي (نهايي) مرتبط با يک فرايند ساده با استفاده از يک گروه مجرب به يک روز وقت يا کمتر نياز دارد. سيستمهاي پيچيده و مشکلات بزرگ با رخدادهاي تصادفي بالقوة زياد ممکن است به زمان بيشتري نياز داشته باشد.FTA

نيازمند داشتن اطلاعات جامع و تخصصي از سيستم است .

براي سيستم هاي بزرگ و حجيم به راحتي قابل استفاده نيست

اين روش وقت گير و نسبتاً مشرو ح و كلي است

تكميل و اجراي اين روش نياز به مدارك مشروح و مستند دارد كه بايد در دسترس باشد


تحليل درخت رخداد خطا به پيچيدگي سيستم و دقت مورد نياز بستگي دارد. مدلسازي رخداد اصلي (نهايي) مرتبط با يک فرايند ساده با استفاده از يک گروه مجرب به يک روز وقت يا کمتر نياز دارد. سيستمهاي پيچيده و مشکلات بزرگ با رخدادهاي تصادفي بالقوة زياد ممکن است به زمان بيشتري نياز داشته باشد.(ETA)

درخت رخداد روش گرافيکي نشان دادننتايج محتملاز بروز يک رخداد خطرناک ، مانند خرابي تجهيزات يا خطاهاي انساني است.

در ETA پاسخهاي سيستم و اپراتورها به رخداد خطرناک تعيین مي شود تا بدين ترتيب کليه نتايج محتمل مشخص شود.

نتيجة ETA مجموعه اي از سناريوهاي حاصل از دسته هاي مختلف خرابيها و خطاهاست. اين سناريوها نتايج محتمل حادثه را به صورت توالي رخدادهايي (موفقيت يا شکست عملکردهاي ايمني) که پس از رخداد خطرناک اوليه به وقوع مي پيوندند، شرح مي دهند.

ETA براي تحليل فرايندهاي پيچيده اي مناسب است که داراي چندينلايه سيستم ايمنييارويه هاي اضطراريبراي واکنش نسبت به رخداد آغازين مي باشند.


درخت رخداد براي شناسايي مسيرهاي مختلف تشديد که ممکن است در يک فرايند پيچيده به وقوع بپيوندد، به کار مي رود.

پس از شناسايي اين مسيرهاي تشديد مي‌توان ترکيبهاي مشخص خرابيها را که منجر به نتايج تعريف شده مي‌شوند، تعيين کرد. با اين کار موانع اضافي مورد نياز براي کاهش احتمال چنين تشديدي شناسايي مي‌شود.


نتايج مختلف تشديد که ممکن است در يک فرايند پيچيده به وقوع بپيوندد، به کار مي رود.ETA مدلهاي درخت رخداد وموفقيتها ياشکستهايسيستم ايمني است که منجر به نتيجه تعريف شده مي‌شود. توالي حوادث نشان داده شده در درخت رخداد ترکيبات منطقي AND رخدادها را به نمايش می ‌گذارد.

در نتيجه جهت تحليل کيفي تر مي‌توان اين توالي ها را به صورت مدل درخت خطا درآورد.تحليل گران مي توانند از اين نتايج براي شناسايي ضعفهاي طراحي و رويه ها استفاده کرده و توصيه هايي براي کاهش احتمال و يا پيامدهاي حوادث بالقوة مورد مطالعه، ارائه کنند.


استفاده از مختلف تشديد که ممکن است در يک فرايند پيچيده به وقوع بپيوندد، به کار مي رود.ETA مستلزم آگاهي از رخدادهاي آغازين بالقوه (يعني خرابي تجهيزات يا اختلالات سيستم که بالقوه مي توانند موجب حادثه شوند) و آگاهي از عملکرد سيستم ايمني يا رويه‌هاي اضطراري است که بالقوه اثرات هر رخداد آغازين را کاهش مي دهند.

چنانچه تحليل گر دانش کافي از سيستم داشته باشد، مي تواند به تنهايي ETA را انجام دهد. اما اغلب يک گروه 2 يا 4 نفره ترجيح دارد. رويکرد گروهي موجب ارتقاء طوفان ذهني و در نتيجه فراهم آمدن درخت رخداد کاملتري مي شود. حداقل يکي از اعضاي گروه بايستي با ETA آشنا بوده و بقيه از فرايندها آگاهي کافي داشته و تجربة کار با سيستمهاي مورد تحليل را دارا باشند.


تحليل خطر و قابليت بهره برداري مختلف تشديد که ممکن است در يک فرايند پيچيده به وقوع بپيوندد، به کار مي رود. (HAZOP)

در تحليل HAZOP يک گروه چند تخصصي با استفاده از رويکردي سيستماتيک اقدام به شناسايي خطرات و مشکلات قابليت بهره برداري مي نمايد که در نتيجه انحراف از محدودة مورد نظر براي شرايط فرايند رخ مي دهند. رهبر مجرب گروه به صورت سيستماتيک و با استفاده ازمجموعه اي از «لغات راهنما» که براي «پارامترهاي فرايند» در مکانهاي مجزا يا «نقاط مورد مطالعه» در سيستم فرايندکاربرد دارد، گروه را در مورد طراحي کارخانه راهنمايي مي کند. «نقطة مورد مطالعه» ممکن است يک نقطة مجزا در سيستم فرايند يا خط خاصي از خطوط لوله باشد.


به عنوان مثال کلمه راهنماي «بالا» با پارامتر فرايند «سطح» به سؤالاتي مي انجامد که به انحرافات محتمل «سطح بالا» از مقدار مورد نظر طراحي مربوط مي شود.

گاه رهبر گروه جهت کمک به اعضاي گروه به منظور تدوين فهرست انحرافاتي که در جلسات HAZOP بررسي خواهند شد، از چک ليستها يا تجارب فرايند استفاده مي کند.

گروه اثرات هرگونه انحراف در نقطة مورد بحث را تحليل کرده و علل احتمالي انحراف (مانند خطاي اپراتور، مسدود شدن يک جريان خروجي و غيره)، پيامدهاي انحراف (مانند ريزش مايع، آلودگي و غيره)، و حفاظهاي ايمني در محل براي جلوگيري از انحراف (مثلاٌ کنترل سطح، سرريز لوله کشي و غيره) را تعيين مي کند.


اگر علتها و پيامدها قابل توجه و حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود.

نتايج حاصل از تحليل HAZOP يافته هاي گروه مي باشد که شامل خطرات و مشکلات عملياتي شناسايي شده، توصيه هايي براي تغيير طراحي، رويه ها و غيره به منظور بهبود سيستم و توصيه هايي براي انجام مطالعات در مواردي است که به علت فقدان اطلاعات نتيجه گيري امکان پذير نبوده است. رايج است که نتايج مباحثات گروه در مورد علل انحرافات، نتايج آنها و حفاظهاي ايمني در محل، براي هر نقطه يا بخشي از فرايند، دريک جدول ستوني ثبت شود.


هدف مطالعة حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود.HAZOPشناسايي نواحي مشکلات احتماليو ارائة توصيه هايي براي حل مشکلات مورد نظر است. در نتيجه بسيار حائز اهميت است که جهت اطمينان از بازنگري توصيه‌هاي تحليل HAZOP و انجام اقدامات توسط کارکنان صلاحيتدار، رويه ها و مسئوليتها به وضوح تعيين گردد.

پيش از انجام تحليل HAZOP دسترسي به اطلاعات تشريحي در مورد طراحي و عمليات يک فرايند الزامي است. در نتيجه اين تحليل غالباٌ در مرحلة طراحي تفضيلي و پس از تهية P&ID ها يا در طي اصلاح يا بهره برداري از تسهيلات موجود انجام مي‌گيرد.


تحليل حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود. HAZOP مستلزم داشتنآگاهيکافي ازفرايند، ابزار دقيقوعمليات طرحريزي شده يا واقعي است.

اين اطلاعات معمولاٌ توسط اعضاي گروه که در اين زمينه ها تخصص دارند، فراهم مي‌شود. رهبران آموزش ديده و مجرب بخش اساسي يک تحليل مؤثر و با کيفيت HAZOP به شمار مي آيند.

گروههاي HAZOP نوعاٌ از 5 تا 7 نفر با تحصلات و تجارب متفاوت در زمينه هايي نظير مهندسي، بهره برداري، تعمير و نگهداري، بهداشت، ايمني و محيط زيست و غيره تشکيل مي شود. طبيعي است که عضوي از گروه که تحليل را هدايت مي کند از دستياري شخص ديگري که اغلب منشي ناميده مي شود و نتايج ارزشيابيهاي گروه را در هنگام کار ثبت مي کند، بهره جويد. براي يک قرايند ساده يا در يک بازنگري محدود، گروه مي تواند از 3 يا 4 نفر تشکيل شود، البته در صورتي که آنان وسعت تجربه و مهارت لازم را دارا باشند.


Hazop
اهداف مطالعه حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود. HAZOP

اهداف زير مي توانند مدنظر قرار گيرند .

1- شناسايي تمام علل بالقوه اي كه در حيطه مورد مطالعه منجر به اثرات مهم ايمني و عملياتي شوند .

2- تصميم گيري در مورد اينكه آيا طراحي هاي موجود اين اطمينان را بوجود مي آورند كه ريسك حاصل از خطرات شناخته شده در سطح قابل قبول قرار دارند يا خير ؟

3- نيل به سطح ريسك قابل قبول .

4- پيشينه سازي ارزش تسهيلات در شركت بوسيله كاهش ريسك فرايند هاي مربوط به سطح قابل قبول و بهبود اثر بخشي عملياتي .

5- كاهش هزينه هاي متاثر از كاهش ريسك فرايند ها

6- ارائه ابزار هاي مؤثر بر هزينه كه سود بخشي عمليات را بهبود دهد .


Hazop1
مزاياي حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود.HAZOP

- ابتكاري بودناينكه چه سيستمي را براي مطالعه انتخاب كنيم و روي كدام پارامتر ها بيشتر تمركز داشته باشيم نتايج متفاوتي از HAZOP را ارائه مي دهد .

- يك روش تكميلي به منظور شناسايي همه خطرات ممكن

استفاده از كلمات راهنما به تقويت طوفان ذهني كمك زيادي مي كند.

- تقويت درك نياز براي روش هاي ايمن كار و آموزش هاي عملي بهتر و اينكه چطور آنها را بيان كنيم .


Hazop2
معايب حفاظهاي ايمني ناکافي باشند، جزئيات به گونه اي ثبت مي شوند که بتوان اقدامات پيگيري را به خوبي انجام داد. در برخي حالات گروه مي تواند يک انحراف با علتي واقعي را شناسايي کند، اما پيامدها قابل تعيين شدن نيستند. در اين موارد مي توان انجام مطالعات بعدي را جهت تعيين پيامدهاي احتمالي توجيه نمود.HAZOP

- در صورتي كه بخواهيم جزئيات بيشتري را مورد بررسي قرار دهيم زمان زيادي را بايد صرف كنيم .

- متكي به دانش افراد :

ماهيت اين سيستم ايجاب مي كند كه غالباً افراد متخصص فرايند در تكميل جداول HAZOP شركت داشته باشند و اكثر افراد در گير با كار را اعم از اپراتور ها ، سرپرستان و كارگران ساده در بر نمي گيرد .

- عدم طبقه بندي ريسك به دليل كمي نبودن

هيچ گونه اولويت بندي كمي در اين سيسم پيش بيني نشده است . لذا FMEA را مدل تكامل يافته تر HAZOP مي دانند . تعداد علل و اثرات ممكن است از دقت لازم به علل و اثرات مهم تر بروز خطا بكاهد .


پس از شناسايي خطرات مرتبط با هر کار، شدت وضعيت محتمل خطرناک ارزيابي شده و در تصميم گيري مديريت ريسکهاي بهداشتي مورد استفاده قرار مي گيرد.

اقدامات در شرايط غيرمترقبه براي محدودسازي يک رخداد خطرناک نيز مي بايست بررسي شده و در ارزيابي ريسکهاي بهداشتي تشريح گردد.

اين کار ممکن است شامل پيش بيني ترتيبات خاصي از عمليات نجات، تدارک تسهيلات پزشکي اضطراري از جمله پادزهرهاي مشخص، عمليات جداسازي و پيش بيني هاي مشابه باشد.


غالباٌ در ارزيابي ريسکهاي بهداشتي از روش جدولي استفاده مي شود که امکان مي دهد خطرات شناسايي شده در برابر اقدامات احتياطي و اضطراري لازم به نمايش درآيند.

به منظور شناسايي ترکيب خطراتي که بايستي مد نظر قرار گيرند، استفاده از روشي که به خوبي سازماندهي شده باشد، مي تواند مفيد واقع شود.

برگه هاي اطلاعات ايمني مواددر شناسايي خطرات بهداشتي و اقدامات احتياطي مقتضي هنگام استفاده يا کار با مواد خطرناک و يا انجام عمليات عادي با ريسک ذاتي، ابزارهاي مؤثري به شمار مي آيند. برگه هاي اطلاعات ايمني مواد معمولاٌ بر پاية بهترين اطلاعات موچود مربوط به خطر مورد نظر تهيه مي شوند و لازم است با افزايش دانش، پيوسته روزآمد شوند.


برگه هاي اطلاعات ايمني مواد بهداشتي از روش جدولي استفاده مي شود که امکان مي دهد خطرات شناسايي شده در برابر اقدامات احتياطي و اضطراري لازم به نمايش درآيند. ممکن است توسط سازمانهاي ملي يا بين المللي يا توسط شرکتها تهيه شوند و «چک ليستي» از جنبه هاي مربوط به ماده يا فرايند يا کار مورد نظر را تشکيل دهند. هر چند شکل دقيق برگه هاي اطلاعات ايمني متنوع است، اما داده هاي کلي زير معمولاٌ در آن گنجانده مي شود:

مشخصات مواد، فرايند يا فعاليتي که توسط برگة اطلاعات مربوطه پوشش داده شده است.

تعريف دامنة مواد يا وضعيتهايي که برگة اطلاعات براي آنها تهيه شده است


خطرات مرتبط با مواد، فرايند يا فعاليت اقدامات احتياطي که بايد اتخاذ شوند.

اقدامات در شرايط غرمترقبه که مي‌بايست براي حفاظت در برابر تحقق احتمالي خطر مورد توجه قرار گيرند.

وضعيت هاي غير عادي که موجب ايجاد خطرات خاص مي شوند به عنوان مثال ترکيب ويژه اي از مواد شيميايي، فعاليتهاي همزمان، اثر آب و هوا و غيره


FMEA فعاليت اقدامات احتياطي که بايد اتخاذ شوند.جدولي از تجهيزات سازمان، حالات بالقوة خرابي و اثرات اين خرابيها بر تجهيزات و تسهيلات است. حالت خرابي است چيزي است که سبب خرابي تجهيزات مي شود و اثر آن عبارتست از رويداد، پيامد، يا پاسخ سيستم به خرابي. در FMEA حالات خرابيهاي منفردي که ممکن است روي دهند يا به علت وقوع حادثه کمک مي‌کنند، شناسايي مي‌شوند.‌

FMEA براي شناسايي ترکيب خرابي‌هايي که ممکن است به حادثه منجر شوند، مناسب نيست. FMEA را مي توان به همراه ساير تکنيکهاي شناسايي خطر مانندHAZOP براي تحقيقات ويژه مانند سيستمهاي ابزار دقيق ويژه يا پيچيده، به کار برد.

تحليل حالات خرابي و آثار آن (FMEA)


هدف از فعاليت اقدامات احتياطي که بايد اتخاذ شوند.FMEAشناسايي حالات خرابيواثر هر يک بر سيستم فراينداست.

در فاز طراحي مي توان از FMEA براي شناسايي نياز به سيستمهاي حفاظتي اضافي يا بيش از حد مورد نياز، استفاده کرد.

در طي اصلاح تسهيلات از FMEA مي‌توان براي شناسايي اثرات اصلاحات ميداني بر تجهيزات موجود استفاده کرد. همچنين در طي بهره برداري استفاده از FMEA براي شناسايي خرابيهاي منفردي که مي تواند موجب حوادث بارز شود، مفيد است.


از آنجا که فعاليت اقدامات احتياطي که بايد اتخاذ شوند.FMEA ها ذهني هستند، استفاده از اين تکنيک مستلزم وجود حداقل دو تحليل گر است که با فرايند و تجهيزات آشنا باشند.

تحليل گران مختلف ممکن است بخشهاي متفاوت تسهيلات را مورد ارزشيابي قرار دهند.

«تحليل حالات خرابي، اثرات و بحراني بودن آنها» (FMECA) همانند FMEA است، به استثناء اينکه درجه نسبي (بحراني بودن) هر يک از حالات خرابي در تحليل گنجانده مي شود.


مدلسازي اثرات فيزيکي ( فعاليت اقدامات احتياطي که بايد اتخاذ شوند.(PEM

PEM تکنيکي است که در آن از مدلسازي رياضي (معمولاٌ کامپيوتري) براي پيش بيني رفتار فيزيکي در شرايط حادثه استفاده مي شود. از PEM به طور گسترده در QRA جهت تخمين کمي ريسک استفاده مي شود. در بسياري از تکنيکهاي ارزشيابي ديگر که در آنها از مدلسازي رياضي براي تخمين پيامدهاي يک رخداد خطرناک با تواتر نامشخص يا بسيار تخميني استفاده مي شود، اين تکنيک به طور گسترده اي کاربرد دارد.


اثرات فيزيکي زير نمونه اي از مدلهاي مورد استفاده در ارزشيابي ريسک به شمار مي‌آيند:

مدلهايي براي زيرساختار، عرشه و مدولها جهت ارزيابي اثر بارهاي متفاوت حادثه‌اي مانند برخورد کشتي، انفجار، شرايط حاد محيطي، سقوط اشياء و غيره

مدلهايي براي رها شدن هيدروکربن جهت تعيين ميزان نشت از سوراخ‌هايي با اندازه‌هاي متفاوت؛ اين مدلها همراه با محاسبات شعله وري(flash) فرايند براي تعيين جرم فازهاي مختلف حاصل از نشتي به کار مي روند.


مدلهايي براي پراکندگي به منظور تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

محاسباتي براي فشار بيش از حد انفجار جهت ارزشيابي فشارهاي حاصل از اشتعال نشتي گاز.

دامنه اي از روشها وجود دارند که ساده ترين آنها تخمين بيشتري فشار انفجار بر اساس حجم کل محوطه اي است که ممکن است پر شود. فشار انفجار در نقاط مختلف را مي توان به صورت تابعي از زمان به دست آورد و اثر انفجار بر سازه ها و تسهيلات دور را تعيين کرد؛ نتايج مدل فشار بيش از حد انفجار را مي توان در برنامة ديناميک سازه جهت ارزيابي اثر انفجار بر سازه به کار برد.


روش تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

William fine


روش نمونه تعيين پخش گاز خروجي از نشتيWilliam fine :

  • در اين روش ريسك از حاصل ضرب ميزان پيامد (شدت خطر ) در ميزان تماس در ميزان احتمال وقوع خطر به دست مي آيد:

  • R = P * C * E

ميزان تماس (Exposure)

شدت پيامد (Consequence)

احتمال وقوع (Probability)

ريسك (Risk)


ارزشيابی اقدامات کاهش ريسک تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

  • رتبه بندی کلی اقدامات کاهش ريسک عبارتست از :

    • الف) پيشگيری

    • ب) کشف

    • ج) کنترل

    • د) کاهش

    • ه) پاسخ در شرايط اضطراری

  • همواره در درجة نخست بايستی توجه ويژه ای به اقدامات کاهش ريسک معطوف شود، چرا که موجب حذف يا کاهش احتمال وقوع رخدادهای خطرناک میشوند.کاربرد اصول طراحی ذاتاٌ ايمن تر برای مديريت ريسک ارجحيت دارد. در طراحی ذاتاٌ ايمن تر، مفاهيم زير برای کاهش ريسک به کار می رود :


ارزشيابی اقدامات کاهش ريسک تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

●کاهش،مانند کاهش موجوديهای خطرناک يا تواتر يا طول مدت تماس

●جايگزينی،مانند جايگزين کردن مواد خطرناک با مواد کم خطرتر (اما با موجه به اينکه ممکن است موازنه اي ميان ايمنی کارخانه و محصول متنوعتر و مسايل طول عمر وجود داشته باشد).

●تضعيف،مانند کاربرد مواد يا فرايندهای خطرناک به گونه ای که پتانسيل خطر آنها کاهش مي يابد نظير جداسازی کارخانه فراوری به بخشهای کوچکتر با استفاده از شيرهای ESD يا فراورش در دما يا فشار کمتر

●ساده سازی، مانند ساده کردن طراحی، ساخت و عمليات کارخانه و فرايند و در نتيجه کاهش آمادگی برای ايجاد شکست يا خرابی در تجهيزات، کنترل و افراد.


ارزشيابی اقدامات کاهش ريسک تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

اقدامات حفاظتی بايستی پس از ارزيابی اقدامات پيشگيرانة محتمل مد نظر قرار گرفته و با هدف کاهش آثار يک رخداد خطرناک پس از وقوع آن به کار گرفته شود.

اقدامات محدود سازی تشديد يک رخداد خطرناک به همراه اقدامات حفاظت از کارکنان و اقدامات عادی سازی وضعيت را نيز می توان مد نظر قرار داد. سيستمهای کشف آتش و گاز، سيستمهای آتش-آب، حفاظت فعال و فعل پذير در برابر آتش، پناهگاه موقت، سيستمهای تخليه محل، تجهيزات و رويه های نظافت و بازيافت نفت، لباسهای محافظ و غيره همگی مثالهايی ازاقدامات حفاظتیهستند.

عواملی که بر انتخاب اقدامات کاهش ريسک اثر می گذارند، عبارتند از:

●عملی بودن اقدام کاهش ريسک از نظر فنی

●سهم اقدام کاهش ريسک

●هزينه ها و ريسکهای مرتبط با اقدام اجرا شده

●درجة عدم قطعيت ريسک يا تکنيک کاهش ريسک از جمله عوامل انسانی.


نمونه عملی از اجرای تعيين پخش گاز خروجي از نشتي

فرایند شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک


هدف از تدوين اين روش اجرايي، تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات HSE مربوط به فعاليتها، خدمات و محصولات، ارزيابي ريسك هاي مربوطه به منظور تعيين اولويت آنها جهت انجام اقدامات كنترلي به منظور كنترل ريسك و رسانيدن آن به پايين ترين حد ممكن AlARP در شرايط عملياتي نرمال، غيرنرمال و اضطراري براي كليه افراد، تجهيزات، مواد، محيط كار و شهرت مي باشد .

دامنه كاربرد :

اين روش جهت مديريت ريسك مربوط به تمام فعاليتها، خدمات و محصولات در شركت بهره برداري نفت وگاز گچساران كاربرد دارد .


  • مسئوليتها : تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات

  • مسئوليت اجراي اين روش اجرايي برعهده كميته راهبري سيستم مديريت يكپارچه، گروههاي اجرايي و اداره ايمني، بهداشت و محيط زيست HSE شركت بهره برداري نفت وگاز گچساران مي باشد .

  • گروههاي اجرايي واداره HSE مسئوليت شناسائي خطرات HSE را برعهده دارند .

  • اداره HSE مسئوليت ارزيابي ريسك خطرات HSE را برعهده دارد .

  • نماينده مديريت در سيستم ها مسئوليت تهيه امكانات جانبي براي شناسايي خطرات HSE و ارزيابي ريسك آنها را برعهده دارد .


تعاريف و اصطلاحات : تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات

1- خطر (Hazard) :

منبع يا وضعيتي كه داراي پتانسيل بالقوه آسيب به شكل جراحت، بيماري، خرابي اموال، تخريب محيط كار يا از دست دادن منابع و يا تركيبي از اين موارد است .

منظور از خطرات در سيستم مديريت HSE شامل :

الف) عوامل زيان آور محيط كار Health (عوامل فيزيكي، شيميايي، ارگونوميكي، بيولوژيكي، رواني)

ب ) خطرات ايمني Safety (سقوط ابزار و وسايل از ارتفاع،، انفجار موادشيميايي، حريق و . . . )

ج ) جنبه هاي زيست محيطي Enviromental aspect


رويداد تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات (Incident) :

رخداد يا زنجيره اي از رخدادها كه موجب آسيب، بيماري ويا صدمه(خسارت) به اموال، محيط زيست يا شخص ثالث مي شود يا مي توانست بشود .

حادثه Accident

Incident

شبه حادثه Near - miss

حادثه (Accident) :

اتفاق يا رخداد ناخواسته كه منجر به فوت، بيماري، جراحت، خرابي و آلودگي محيط زيست يا از دست دادن ساير منابع/ خساراتهاي ديگر مي گردد .


شبه حادثه تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات (Near-miss) :

رويدادي غيرمنتظره، برنامه ريزي نشده و ناگهاني كه منجر به ايجاد خسارت مالي و جاني نشود .

شناسائي خطر (Idenfification Hazard) :

فرآيندتشخيص وجوديك خطرومشخص نمودن ويژگيهاي آن

ريسك (Risk) :

تركيبي از احتمال وقوع يك حادثه خطرناك و شدت (پيامدهاي) ناشي از وقوع آن مي باشد .

ارزيابي ريسك (Risk Assessment):

فرآيند كلي برآورد ابعاد و گستردگي ريسك و تصميم گيري در خصوص قابل تحمل بودن ريسك .


ريسك قابل تحمل تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات (Tolerable Risk) :

به ريسكي گفته مي شود كه ميزان آن براي سازمان باتوجه به تعهدات قانوني و خط مشي OH 8S آن قابل قبول باشد .

پيامدهاي زيست محيطي (Enviromevtal Impact) :

هر تغييري در محيط زيست اعم از مضر يا مفيد كه كلاً يا جزئاً از فعاليتها، توليدات يا خدمات يك سازمنان منتج مي شود .

جنبه هاي زيست محيطي (Enviromevtal Aspect ) :

بخشي از فعاليت ها، محصولات يا خدمات يك سازمان كه بتواند با محيط زيست تأثير متقابل داشته باشد .


طرف ذينفغ تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات (Interested Party) :

فرد يا گروهي كه به عملكرد ايمني، بهداشت و زيست محيطي يك سازمان مربوط مي شود يا از آن تأثير مي پذيرد .

تشديد (Escalation) :

گسترش يك پيامد خطرناك به تجهيزات يا حوزه هاي ديگر ودرنتيجه افزايش پيامد آن رويداد .

كاهش (Mitigation) :

محدود كردن آثار ناخوشايند يك رخداد خاص .


مانع تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات (Barrier) :

اقدامي كه احتمال تحقق پتانسيل آسيب خطرات را كاهش داده و از پيامدهاي ناشي از آن مي كاهد .توجه كنيد كه موانع مي تواند فيزيكي باشد(مواد، وسايل حفاظتي، جداسازي وغيره) يا غيرفيزيكي (رويه ها، بازرسي، آموزش، مانور و غيره)


روش اجرا: تشريح نحوه شناسايي مداوم خطرات

به منظور شناسايي ريسك هاي خطر در شركت بهره برداري نفت و گاز گچساران، گروههاي اجرايي متشكل از نمايندگان واحدها و ادارات شركت بعلاوه نمايندگان HSE تشكيل شده است .

افراد اين گروه باتوجه به طبيعت كار اقدام به فهرست بندي از كليه مواردي كه به عنوان خطر مي باشند، نموده و آنها را در فرم هاي شناسايي و ارزيابي ريسك هاي خطر ثبت ودراختيار واحد مهندسي سيستم ها و بهره وري قرار مي دهند تا از صحت وكامل بودن اطلاعات اطمينان حاصل شود. در صورتي كه در سازمان تغييرات جديدي شامل تغيير در دستگاه، تغيير فرآيند و . . . صورت پذيرد گروههاي فوق ريسك هاي خطر جديدي استخراج نموده و در فرم مذكور ثبت مي نمايند .


متدلوژي شركت در خصوص شناسايي خطرات HSE به شرح ذيل مي باشد :

دراين روش به منظور شناسايي خطرات و ريسكهاي HSE مشاغل از طريق بررسي و مطالعه روي مراحل فرآيند، نوع مواداوليه و جانبي مورد مصرف در فرآيند، تجهيزات و ماشين آلات، فضا و شرايط محيط كار، نوع محصولات توليدي و با استفاده از مشاهدات و مصاحبه با افرادآگاه و آشنا به مراحل فرآيند عمل مي شود .

ALARP(Aslowas reasonably) :

كاهش ريسك به سطحي قابل قبول(پايين ترين مقدار ممكن) يعني به كارگيري تمامي امكانات و توان موجود در سازمان براي كاهش ريسك براساس اولويت بندي تعيين شد .


شناسائي خطرات و ارزيابي ريسك شامل مراحل زير مي باشد:

1- شناسايي خطرات :

شناسايي خطرات براساس توجه به عواملي مانندخواص شيميايي وفيزيكي سيالات درحال انتقال، چيدمان تجهيزات، رويه هاي عمليات نگهداري و شرايط فرآورش،شرايط زيست محيطي حادومزمن وغيره درنظرگرفته شده اند روش هاي شناسايي خطرات مورداستفاده عبارتنداز :

1- نقش تجربه و قضاوت : رويكردي كه درآن از تخصص كاركنان مجرب براي شناسايي و ارزيابي خطر HSE استفاده مي شود .

2- چك ليست ها : روش سودمندي براي حصول اطمينان از شناسايي وارزيابي كليه خطرات HSE معلوم مي باشند هرچنداستفاده از آنها موجب محدودشدن دامنه هرگونه بازنگري شود . اين چك ليست ها توسط نيروهاي مجرب آشنا به طراحي و عملكرد تسهيلات و رويه ها و استانداردهاي شركتي و صنعت تهيه مي شود .


3- تحليل خطرات شغلي شامل مراحل زير مي باشد: (JHA) : يك روش كيفي براي ارزيابي ريسكهاي مرتبط با يك كار خاص به منظور تصميم گيري در مورد احتياطها و تداركات غيرمترقبه است. (اقدامات كنترلي)

براي كاهش ريسكها بايستي انجام شود، اين روش يك روش بازنگري ساختاري است . JHA توسط گروه كوچكي از كاركناني كه آشنايي كامل با تجهيزات، سيستمها و رويه هاي كاري دارند و مي توانند تحليل را به صورت منطقي و يا قضاوت صحيح به كار گيرند .

از روشهاي ديگربازنگري براي شناسايي خطرات ميتوان تحليل خطرو قابليت بهره برداري (HAZOP)، تجزيه وتحليل عوامل شكست وآثار آن FMEA، بررسي جريان پسماند (WASTE STREAM SURVEY) را نام برد .

4- شناسايي خطرات مواد : براساس اطلاعات بدست آمده از اطلاعات ايمني مواد MAFRIA(SAFETY DATA SHEET (MSDS) ) مي توان خطرات مربوط به هر ماده شيميايي اعم از اوليه، بينابيني و محصول را شناسايي نمود .


2- ارزيابي ريسك : شامل مراحل زير مي باشد:

ارزيابي ريسك ناشي از خطرات وتوجه به قابليت تحمل آن براي كاركنان، تسهيلات و محيط زيست .

اين امر شامل شناسايي رخدادهاي آغازگر، شناسايي توالي هاي احتمالي حادثه، برآورد احتمال وقوع توالي هاي حادثه وارزيابي پيامدها مي باشد سپس براساس معيارهاي مناسب وضعيت موردنظر، قابل قبول بودن ريسك برآورده شده مورد قضاوت قرارگيرد .

هنگام ارزشيابي ريسك، بايستي توجه كافي به احتمال(ياتواتر)، وقوع رخداد آغازگر وشدت پيامدهاي آن صورت گيرد .

براساس ارزيابي ريسك وخطرات به منظور دستيابي به سطح قابل تحملي از ريسك، مي بايست در صورت نياز توصيه هايي به مديريت در مورد كاهش ريسك ارائه شود .

اين توصيه ها مي تواند براساس قضاوت تحليل گر يا با استفاده از معيارهاي برگزيده شده توسط شركت انجام گيرد .


معيارهاي غربالگري : شامل مراحل زير مي باشد:

اهداف يا استانداردهاي مورداستفاده جهت قضاوت در مورد قابليت تحمل خطر يا تأثير شناسايي شده مي باشند .

اين معيارها براي قضاوت در مورد بزرگي و آثار آنها استفاده مي شود. كه به همراه نتايج ارزيابي ريسك مبنايي براي تصميم گيري در مديريت ريسك فراهم مي آورد .


روش ارزيابي ريسك شامل مراحل زير مي باشد: (WILLIAM FINE) :

جدول A – طبقه بندي شدت ريسك


روش ارزيابي ريسك شامل مراحل زير مي باشد: (WILLIAM FINE) :

جدول A – طبقه بندي شدت ريسك


جدول شامل مراحل زير مي باشد: B – طبقه بندي تماس/ فركانس


جدول شامل مراحل زير مي باشد: C – طبقه بندي احتمال وقوع خطر يا احتمال تأثير عوامل زيان آور


  • تذكر مهم : موارد ذيل درهنگام برآورد احتمال بايستي در نظر گرفته شود :

  • وضعيت اقدامات كنترلي مهندسي واداري موجوددرمحل

  • نقص خدمات مثل الكتريسيته و آب

  • اعمال نا ايمن و شرايط نا ايمن

  • نقص اجزاي دستگاه و ماشين آلات و وسايل ايمني

  • وضعيت تعمير ونگهداري

  • غلظت، ميزان وشدت آلاينده

  • ميزان آموزش و سلامت كاركنان

  • ميزان مصرف منابع و تخريب محيط زيست

  • حفاظت ايجاد شده بوسيله لوازم حفاظت فردي و ميزان استفاده از آنها


امتياز دهي و اولويت بندي ريسكها : برآورد احتمال بايستي در نظر گرفته شود :

در اين روش براساس جداول طبقه بندي احتمال وقوع، طبقه بندي شدت و طبقه بندي ميزان تماس، امتياز هر ريسك محاسبه مي گردد . سپس نتايج حاصل از سه جدول اشاره شده به منظور تعيين رتبه ريسك، طبق فرمول زير در هم ضرب مي گردد :

A = امتيازحاصل ازجدول طبقه بندي شدت پيامد خطر

B = امتياز حاصل از جدول طبقه بندي ميزان تماس با خطرات HSE

C = امتياز حاصل از جدول طبقه بندي احتمال وقوع خطريااحتمال تأثيرآنها

C * B * A = رتبه ريسك


در نهايت باتوجه به ميزان اهميت ريسكها، ابتدا براي ريسكهاي با سطح H اهداف و برنامه هاي كنترلي واقدامات اصلاحي تهيه شده تا به سطح M يا L برسند . سپس براي ريسكهاي با سطح M اهداف و برنامه كنترلي تهيه شده تا به سطح L برسندو پس از رسانيدن خطرات به سطح قابل قبول (سطح L) آنها را تحت كنترل مداوم نگهداري مي كنيم .


Be Safe , Healthy & Successful. ريسكها، ابتدا براي ريسكهاي با سطح


ad