W
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 93

W poszukiwaniu przeszłości… PowerPoint PPT Presentation


  • 69 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

W poszukiwaniu przeszłości…. Historia zabudowy miasta i gminy Bogatynia. Bogatynia – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bogatynia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego.

Download Presentation

W poszukiwaniu przeszłości…

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


W poszukiwaniu przesz o ci

W poszukiwaniu przeszoci

Historia zabudowy miasta i gminy Bogatynia


W poszukiwaniu przesz o ci

Bogatynia miasto w woj. dolnolskim, w powiecie zgorzeleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bogatynia. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie naleao do woj. jeleniogrskiego.

Wedug danych z 31 grudnia 2004, miasto miao 19 169 mieszkacw, obecnie liczba ta wynosi 20 300 mieszkacw (2005)

Bogatynia ley w Kotlinie Turoszowskiej, ktra ograniczona jest od poudnia Granicznym Wierchem (616 m n.p.m., Gry Izerskie), a od pnocy wyniosoci Dziaoszysk (ok. 340 m n.p.m.). Najniszym punktem, a zarazem sztucznie utworzonym jest kopalnia odkrywkowa BOT KWB Turw, o wys. poniej 100 m n.p.m.

BOGATYNIA


W poszukiwaniu przesz o ci

Historia

Bogatynia niewielkie miasteczko pooone u styku trzech granic- polskiej czeskiej i niemieckiej. Zaktek Polski najdalej wysunity na zachd.

O Bogatyni jako o miejscowoci w Polsce, moemy mwi dopiero po 1945 roku. Do tego czasu Bogatynia, a waciwie Raichenau, jako wie naleaa najpierw do Czech, potem do Krlestwa Saskiego. Dlatego te zabytki i znaleziska archeologiczne z terenw Bogatyni mona oglda w Drenie, Goerlitz, czy Bautzen. A jest co oglda, bo znajduj si tam m.in.. Monety z czasw rzymskich, czy ceramika starosowiaska. Prawdopodobnie pierwsi osadnicy pojawili si na terenach dzisiejszej gminy Bogatynia ponad 6000 lat temu. Kultura osadnikw bya jak najbardziej sowiaska a wiadcz o tym np. nazwy rzek (Nysa) i miejscowoci.

Bogatynia, to spolszczona nazwa Raichenau, jeli wierzy legendzie, pochodzi od imienia sowiaskiego zaoyciela wsi Rycha, lub Rycho. Pierwsze zmianki o Bogatyni pojawiy si w 1262r. Wiemy, e ju w XIV wieku bya to najwiksza wie w czci Saksonii lecej po prawym brzegu Nysy. Zarwno pod wzgldem ludnoci jak i terytorium zawsze wyrniaa si wsrd okolicznych wiosek, nie biorc pod uwagspustosze, jakie pozostawawia po sobie w XVIII w. epidemia czarnej biegunki, czy liczne powodzie. Stosunkowo szybki rozwj gospodarczy wsi Raichenau by moliwy dziki uczszczanej drodze handlowej z Drezna do Krakowa. Okoo 1300 roku w Bogatyni idcej z duchem chrzecijastwa powstaje pierwszy koci katolicki


W poszukiwaniu przesz o ci

Jednak ponad 200 lat pniej (1565r.) okazuje si, e wszyscy mieszkacy, idc dalej z duchem czasu, przechodz na protestantyzm. Na tereny te, podobnie jak do wczesnej Polski, przybywaj uciekinierzy protestanci m.in.. z Czech.

Wrd nowych osadnikw byo duo dobrych rzemielnikw przede wszystkim tkaczy. Zapocztkowana w poowie XVII wieku produkcja tkanin lnianych trwaa tu przez ponad 200 lat. Tkaniny z Bogatyni trafiay gwnie na eksport do Anglii, na Sycyli, czy na Malt. Ale w tych czasach t obszern wie zamieszkiwali nie tylko tkacze. W XVIII wieku w Bogatyni urodzi si i mieszka europejskiej sawy muzyk Johann Gottfryd Sch;icht. By skrzypkiem koncertmistrzem i piewakiem, dyrektorem centru, muzyki powanej w Lipsku. Skomponowa ponad 300 utworw, w tym 2 msze i 4 oratoria.

Bogatynia nigdy nie leaa na uboczu historii. Wikszo istotnych dla Europy wydarze historycznych ocierao si o t wie. Wystarczy wspomnie, e w trakcie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), dokadnie w 1621, przez kilkadziesit dni stacjonoway tu oddziay saskie dowodzone przez Hohenzollerna. Pniej w czasach wojny pnocnej, ktr prowadzi August Mocny ze Szwedami (1716) bogatynianie zmuszeni byli ywi wojska szwedzkie. Rwnie okres wojen napoleoskich dobrze zapamitali wczeni mieszkacy. Latem 1813 polskie oddziay dowodzone przez Krasiskiego zatrzymay si w Bogatyni. Sam Napoleon moliwe, e te bawi tu par dni. Na pewno stacjonowa w ytawie. Ponad sto lat pniej w 1939 roku z Sieniawki na Polsk ruszyy szkolne tam oddziay niemieckich wojsk pancernych.. Sama II Wojna wiatowa nie poczynia wikszych strat w Bogatyni.


W poszukiwaniu przesz o ci

Warte odnotowania jest rwnie to, e w 1944 roku powsta tu ob pracy dla jecw wojennych.

Wielka Reformacja, napyw rzemielnikw hugenotw do Bogatyni, rozkwit tkactwa doprowadzi do tego, e Bogatynia staa si znanym orodkiem tkacjkim. Ostatni zakad baweniany Frotex upad w 2001 roku. Inny zakad, z ktrego znana bya Bogatynia na ca Polsk, Centralne Piwnice Win Importowanych upade pod koniec lat 90, rwnie maj gbokie korzenie. Zaczo si skromnie, w 1855 roku, kiedy to pewnie przedsibiorca zaoy destylatorni. Jako e sady owocowe w Bogatyni daway obfite plony, ze skromnej destylatorni powstaa przetwrnia owocw i winiarnia. Ju pod koniec XIX wieku fabryka ta bya najwiksz w Saksonii.

Z kolei czasy powojenne Bogatynii, to czasy wielkiej budowy. Oprcz kopalni i elektrowni skupiono si na infrastrukturze worka turoszowskiego. Pocztkowo Bogatynia bya niemal cakowicie odcita od reszty Polski. Jednak szybki rozwj gospodarczy wylansowa w latach 60. i 70. worek turoszowski na pierwsze strony gazet.


W poszukiwaniu przesz o ci

Zabudowa

Bogatynia nie posiada wprawdzie zbyt wielu okazaych zabytkw architektury, poniewa przez co najmniej siedem stuleci bya jedynie dobrze rozwinit wsi, a jak wiadomo we wsiach poza kocioami nie buduje si wspaniaych i kosztownych gmachw, czy te piknych paacw. Bogatynia moe si jednak poszczyci, w przeciwiestwie do innych regionw, du iloci zabytkw rwnie cennych dla historyka, architekta, czy te mionika ciekawych zaktkw.


W poszukiwaniu przesz o ci

Zabudowa uycka

Chodzi o budynki mieszkalne, o konstrukcji przysupowej. wietnym ich przykadem jest co drugi dom starej czci Bogatyni. Rwnie w samym miecie znajduje si wiele budynkw tego typu, a caa gmina skupia ich duo wicej. Naley zaznaczy, e jest to najliczniejsze w Polsce skupisko architektury przysupowej. Tak dua ich ilo w Bogatyni potwierdza o jej tkackim rodowodzie, poniewa wanie w siedemnastowiecznej Bogatyni rozwino si to rzemioso. podstawowym elementem budowlanym architektury uyckiej jest przysup i std wanie wywodzi si nazwa domu przysupowego. Domy te w wikszoci s dwupitrowe. Wszystkie budynki kryte s dwuspadowymi dachami. Pierwotnie pokrywano je som, natomiast na pocztku XIX w. dachwk, a pniej rwnie blach. Posiadaj elementy zdobnicze, portale drzwiowe, opaski okienne i dekorowane supy.

Najwiksze skupisko domw uyckich znajduje si na terenie dawnej wsi Markocice, a dzisiejszej dzielnicy Bogatyni. Dla przykadu mona poda zagrod z 1812r. przy ulicy Gwnej 6, ktra naley do najcenniejszych tego typu obiektw. Stanowi ona klasyczny przykad gospodarstwa zabudowanego w czworobok, o prostopadym usytuowaniu stodoy wzgldem domu mieszkalnego. Idc wzdu ulicy Gwnej mona zobaczy bardzo wiele podobnych budynkw, midzy innymi dom numer 41, ktry nalea do faktora tkackiego z poowy XIX w. Zachowa si tam bogato zdobiony portal oraz stare okiennice z zawiasami wykutymi przez miejscowego kowala.

W kadym z budynkw uyckich mona odnale wiele interesujcych i piknych szczegw, zachowanych mimo dziejowych przeciwnoci. Warto rwnie przekroczy granice z Czechami i Niemcami, aby i tam obejrze podobn, przepikn zabudow uyck, stanowic o walorach krajobrazowych niewielkich miejscowoci pooonych tu przy granicach gminy Bogatynia. Domy uycki, wtapiajce si w krajobraz gminy, nadaj jej niepowtarzalny charakter, s wizytwk tego regionu, przycigaj coraz wicej turystw zainteresowanych t niezwyk architektur.


W poszukiwaniu przesz o ci

Etapy budowy domu szachulcowo-przysupowego:

1. oglna brya domu. 2. murowana (najczciej kamienna, tynkowana) cz gospodarcza wraz z sieni, kominem i piecem, w ktrej miecia si spiarnia i pomieszczenie na ywy inwentarz. 3. drewniana, skrzynkowej budowy, izba. 4. st ciesielski opasajcy przysupami izb i stanowicy podstaw pitra. 5. pitro z kratownicy drewnianej wypenionej szachulcem. 6. dom nakryty dwuspadowym dachem.


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. I Maja


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. I Maja


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. I Maja


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Krtkiej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Kociuszki 2


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Kociuszki 29


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Turowskiej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Kociuszki


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. I Maja


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Nadbrzenej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Nadbrzenej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Nadbrzenej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Nadbrzenej


W poszukiwaniu przesz o ci

Dom przy ul. Gwnej


W poszukiwaniu przesz o ci

Zabudowa Grnicza

Co do drugiego typu budownictwa to jest on nie tylko ciekawy ale te bardzo oryginalny w tej czci Europy. Na pocztku lat 30. XX wieku wraz z rozbudow kopalni oraz budow elektrowni Hirschfelde, wybudowano dla robotniczych rodzin osiedle zwane dzi Zatonie-Kolonia. Wzdu kilku ulic posadowiono szeregowe domki z niewielkimi schodkami przed wejciem, tudzie niezabudowanymi gankami we wnkach. Moe i nic w tym osobliwego, lecz jest to styl zachodnioeuropejskiego budownictwa w rejonach silnie uprzemysowionych takich jak Pn. Anglia, Zagbie Rhury, czy Alzacja. W Polsce praktycznie niespotykane - nawet na Grnym lsku. I wanie te domki stanowi dobry przykad zastosowania nie otynkowanego "pruskiego muru".


W poszukiwaniu przesz o ci

Zabudowa domkw grniczych w Zatoniu przy ul. Komuny Paryskiej


W poszukiwaniu przesz o ci

Kocioy

Dekanat Bogatynia:

W skad dekanatu wchodzi 8 parafii:

Parafia Niepokalanego Poczcia NMP Bogatynia

Parafia w. Maksymiliana M. Kolbe Bogatynia

Parafia w. Marii Magdaleny Bogatynia

Parafia w. Piotra i Pawa Bogatynia

Parafia w. Bartomieja Dziaoszyn

Parafia w. Jana Chrzciciela Krzewina

Parafia Narodzenia NMP Opolno Zdrj

Parafia Najwitszego Serca Pana Jezusa Porajw


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia Niepokalanego Poczcia NMP Bogatynia


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia w. Piotra i Pawa Bogatynia


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia w. Marii Magdaleny Zatonie


W poszukiwaniu przesz o ci

Wntrze


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia w. Bartomieja Dziaoszyn


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia w. Jana Chrzciciela Krzewina


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia Narodzenia NMP Opolno Zdrj


W poszukiwaniu przesz o ci

Parafia Najwitszego Serca Pana Jezusa Porajw


W poszukiwaniu przesz o ci

Inne

Cho najciekawsze miejsca i obiekty zostay ju omwione naley wspomnie o tych skromniejszych i niekiedy przez samych mieszkacw zapominanych. Nie s one duymi atrakcjami, aczkolwiek warto na nie zwrci uwag spacerujc po miecie i okolicy.


W poszukiwaniu przesz o ci

Jeden z dawnych pensjonatw w Bad Oppelsdorf - dzi dom wielorodzinny w Opolnie Zdrj.


W poszukiwaniu przesz o ci

Paac w Radomierzycach - przepikny przykad ponego baroku.


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Urzdu MiG Bogatynia ul. Daszyskiego 1


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Urzdu MiG Bogatynia ul. Daszyskiego 1


W poszukiwaniu przesz o ci

Hotel Kretscham


W poszukiwaniu przesz o ci

Hotel Kretscham


W poszukiwaniu przesz o ci

Hotel Kretscham, pniejsza Karczma Cafe Roma, Karczma Twardowski oraz Dom Handlowy


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Domu Handlowego z nieczynna ju Karczm Twardowskiego tu przd spaleniem


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Pierwszej Elektrowni, obecnie Dom Kultury


W poszukiwaniu przesz o ci

Hotel w Markocicach


W poszukiwaniu przesz o ci

Hotel Phonix (obecnie Dom Towarowy), widok na most z


W poszukiwaniu przesz o ci

Willa Preibischw, wacicieli Zakadw Bawenianych


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Dworca oraz Hotel z pniejsz Grn Gospod (ytawsk)


W poszukiwaniu przesz o ci

Budynek Sdu, obecnie siedziba PEC-u i Opieki Spoecznej


W poszukiwaniu przesz o ci

Panorama Bogatyni z widokiem na Koci NMP


W poszukiwaniu przesz o ci

Panorama w Bogatyni z widokiem na Koci Piotra i Pawa


W poszukiwaniu przesz o ci

Sieniawka dawne Koszary, obecnie Szpital dla Psychicznie Chorych


W poszukiwaniu przesz o ci

Dziaoszyn Zabudowania Gospodarcze


W poszukiwaniu przesz o ci

Przedwojenny budynek administracji kolejowej zaadaptowany do roli budynku mieszkalnego.


W poszukiwaniu przesz o ci

Narodziny i rozwj organizacji spoecznych


W poszukiwaniu przesz o ci

Uczestnictwo mieszkacw Bogatyni w yciu publicznym przyjmowao rne formy. Najczciej bya to dziaalno w stowarzyszeniach o charakterze towarzyskim, sportowym, kulturalnym, religijnym i charytatywnym.

Pierwsz znan organizacj powsta pod koniec XVI wieku, byo bractwo strzeleckie. Bya to organizacja towarzysko-sportowa skupiajca mionikw sportu strzeleckiego. Zajmowaa si organizacj konkursw strzeleckich, ktre odbyway si 2 razy w roku. Jej czonkowie mieli wasne uniformy, ktre nosili w czasie zawodw i wit. W drugiej poowie XVIII wieku wybudowali dom, ktry od 1789 roku by siedzib zwizku. Budynek, obecnie wyremontowany, znajduje si przy ulicy Daszyskiego 16.

W drugiej poowie XVII wieku w Bogatyni dziaay dwie kapele wiejskie. W roku 1841 powstaa pierwsza staa orkiestra.

W 1885 roku z inicjatywy Oscara Preibischa, powstao w Bogatyni koo stowarzyszenia Lusatia ktre zajmowao si m.in. gromadzeniem zbiorw historyczno-etnograficznych. Zbiory w latach 30-stycb XX wieku stay si podstaw zasobw miejscowego muzeum.


W poszukiwaniu przesz o ci

Wrd stowarzysze dziaajcych na ziemi bogatyskiej w tym okresie rda wymieniaj te Zwizek Grski oraz Zwizek onierzy i Inwalidw Wojskowych, powstay w 1862r.

Take w 1862r. Powstaa w Bogatyni jedna z pierwszych organizacji o czysto sportowym charakterze Tunverien. Organizacja liczya okoo 60 czonkw. By to zarazem klub sportowy, ktrego zawodnicy, wrd nich najbardziej znany Reinhold Herbert. Dziki Tunverien w Bogatyni powstaa hala sportowa.

Swoje organizacje mieli te przedstawiciele przemysu i handlu. Na ziemi bogatyskiej dziaaa ytawska Izba Handlowo-Przemysowa oraz zwizek Herkules, ktry skupia przedstawicieli maych szybw wglowych.


W poszukiwaniu przesz o ci

Prezentacje przygotowali:

Grzegorz Danel

Mateusz Oniszko

Artur Kobak


  • Login