Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

Hugleiðingar um árangursríka heilbrigðisþjónustu PowerPoint PPT Presentation


  • 88 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Hugleiðingar um árangursríka heilbrigðisþjónustu. Rúnar Vilhjálmsson, PhD Prófessor. Erindi flutt á Málþingi BSRB um heilbrigðisþjónustu , 31 október 2013 . Heilbrigðiskerfi. Heilbrigðiskerfum má skipta í fernt :.

Download Presentation

Hugleiðingar um árangursríka heilbrigðisþjónustu

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Hugleiðingar um árangursríkaheilbrigðisþjónustu

Rúnar Vilhjálmsson, PhD

Prófessor

ErindifluttáMálþingi BSRB um heilbrigðisþjónustu, 31 október 2013


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Heilbrigðiskerfi

Heilbrigðiskerfummáskiptaífernt:

  • Einkarekstrarkerfi, t.d. BandaríkinogSuður-Afríka (Fee-for-Service)

  • Félagslegkerfi, t.d. Bretland, Kanada, Íslandogönnur Norðurlönd(socialized medicine)

  • Skyldutryggingakerfi, t.d. Þýskalandog Holland (decentralized national health)

  • Sósíalískkerfi, t.d. KúbaogRússland (socialist medicine)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfið

Telst til svokallaðra félagslegra kerfa (socialized health system), sbr. einnig heilbrigðiskerfi annarra Norðurlanda, Bretlands og Kanada

Kjörmynd (ideal type) félagslegsheilbrigðiskerfis (Cockerham, 2010):

• Litiðersvoáaðfyrirhendiséalmennurrétturtilheilbrigðisþjónustu

• Þjónustanerfyrstogfremstfjármögnuðafhinuopinbera

• Hiðopinberaskipuleggurþjónustuna

• Hiðopinberagreiðirþjónustuveitendumfyrirþjónustusína

• Notendurhafalítinneðaengankostnaðafþjónustunni

• Hiðopinberaáaðmestuaðstöðunaogtækinsemnotuðeruvegna

þjónustunnarogrekurhelsturekstrareiningar

• Kerfinuerætlaðaðtryggjaþegnunumjafnanaðgangaðþjónustu

• Gjarnanerveittheimildtiltakmarkaðseinkarekstursþjónustuvið

sjúklingasemeruþálátnirberakostnaðaukaafþví


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfiðhefurfærstnokkuðfrákjörmynd

hinsfélagslegaheilbrigðiskerfismeðeinkavæðinguinnan

kerfisins

Meðeinkavæðinguerífræðilegriumræðuáttvið (Starr, 1988):

Söluáopinberristofnuneðafyrirtæki, söluáhlutaféhinsopinbera,

eðasöluáöðrumeignumhinsopinbera, tileinkaaðila = Eignasala

Tilfærsluárekstrieðaframkvæmdfráhinuopinberatileinkaaðila

= Einkaframkvæmd

Tilfærslufjármögnunarfráhinuopinberatileinkaaðila

= Einkafjármögnun

Einkavæðinghefuráttsérstaðííslenskaheilbrigðiskerfinuá

undanförnumárumaðþvíervarðarliði 2 og 3 aðframan.


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Vandisemgeturtengsteinkaframkvæmd

heilbrigðisþjónustu(ífélagslegumheilbrigðiskerfum)

Einkaframkvæmdgeturleitttilhækkunarþjónustugjalda

Þjónustusamningarviðeinkaaðilagetavaldiðósveigjanleikaí

heilbrigðisþjónustunni(nýjarþjónustuþarfirgetakomið

uppásamningstímanum, semsamningurinntekurekkiá).

Aðilaríeinkaframkvæmdveitasjaldnastheildstæðaþjónustu –

Erfiðtilfelliogmeðferðarmistökeinkaaðilalendahjáopinberum

þjónustuaðilum(„Rjóminnfleytturaf“)

4) Einkaframkvæmdgeturleitttilósamhæfðrarogósamfelldrarþjónustu

(þegarmargirótengdiraðilarveitaafmakaðaþjónustuísamkeppni

hverviðannan)

5) Einkaframkvæmddreguralmenntekkiúrheildarkostnaðivið

heilbrigðisþjónustuna, heldurgeturþvertámótiaukiðhann, vegna

kostnaðarliðaeinsogarðgreiðslnatilfyrirtækja, hásstjórnunarkostnaðar

fyrirtækjaogaukinskostnaðareftirlitsaðila (sját.d. Pollock, 2008)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Vandisemgeturtengsteinkafjármögnun

heilbrigðisþjónustu(ífélagslegumheilbrigðis-

kerfum)

Einkafjármögnun (sjúklingagjöld) geturleitttilfrestunar

eðaniðurfellingaráheimsóknumtilþjónustuaðila

Einkafjármögnungeturvaldiðójöfnuðiíaðgengiaðþjónustu

(sbr. Pollock, 2008)

Þóttsjúklingagjöldumséjafnanætlaðaðaukakostnaðarvitund

sjúklingaerþaðháðframkvæmdinni. Hérmáeinnigspyrjatilhvers

ættiaðaukakostnaðarvitundsjúklinga.

Jafnanergerterráðfyriraðsjúklingagjölddragiúróþarfri

þjónustunotkun, en hafilítiláhrifánauðsynlegahjálparleit

Þettavirðistekki ganga eftir, jafnvelekkiííslenska

heilbrigðiskerfinu (Rúnar Vilhjálmsson og fl., 2001a;

Vilhjalmsson, 2005)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Kostnaðurheilbrigðiskerfa

Kostnaðurheilbrigðiskerfaræsteinkumafeftirfarandiþáttum:

Stærðeinkageirans (einkumhlutafélaga) íheilbrigðisþjónustunni

Fjöldagreiðsluaðila

Fjöldalækna pr. 1000 íbúa

Hlutfallssérfræðingameðallækna

Hlutfalliopinberrarfjármögnunar

Opinberristýringuverðlagningarogmannafla

(sját.d. Holllingsworthog fl., 1990; Devereauxog fl., 2004)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Kostnaðurheilbrigðisstofnanaeftirrekstrarformi

Kostnaðurheilbrigðisstofnanaræðstaðveruleguleytiaf

rekstrarformiþeirra:

Sjúkrahússemrekineruafhlutafélögumáhagnaðargrundvelli

erudýrariírekstri en sjúkrahússemekkierurekinmeðþeimhætti

(Devereauxog fl., 2004; WoolhandlerogHimmelstein, 1999). Ódýrust

eruþausjúkrahússemeruíopinberumrekstri (lægsturkostnaður

per útskrift) (WoolhandlerogHimmelstein, 1997).

Ástæðurþessaerueinkum:

Meiristjórnunarkostnaðuráeinkareknumspítölum

Hærrilaunakostnaðurstarfsmanna, fyrstogfremstlækna

Ávöxtunarkrafahluthafa

Uppfærslaásjúkdómsgreiningum (diagosticupcoding)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Gæðisjúkrahúsaeftirrekstrarformi

Rannsóknirbendatilaðgæðigetiaðýmsuleytiveriðlakariásjúkrahúsum

semrekineruáhagnaðargrundvelli (afhlutafélögum).

Þettabirtisteinkumí:

Minniáhersluákennsluogþjálfunstarfsmannaá

einkareknusjújkrahúsunum

Lægrastarfsmanna/sjúklingahlutfalliáeinkareknu

sjúkrahúsunum

Lægrahlutfallisérfræðimenntaðraheilbrigðisstarfsmanna

áeinkareknusjúkrahúsunum

(Pattison og fl., 1983; WoolhandlerogHimmelstein, 1997)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Gæðisjúkrahúsaeftirrekstrarformi (frh)

  • Leiðréttdánartíðni (adjusted hospital mortality rate) áspítala

    ogeftirútskriftgeturreynsthærrimeðaleinkarekinnasjúkrahúsa

    (Devereauxog fl., 2002a)

  • Dánartíðniblóðskilunarsjúklingagetureinnigreynsthærriþegar

    • þeimersinntafeinkareknumstöðvum(Devereauxog fl., 2002b)

  • Samkeppnimillispítala um sjúklingaáinnrimarkaðimeð

  • heilbrigðisþjónustugeturaukiðdánartíðnivegnaaðgerða

  • (Propper, 2004)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfið

HeilbrigðisútgjöldsemhlutfallafvergrilandsframleiðsluáÍslandi 2000-2012

Heimild: OECD Health Data, 2013

  • Taflansýniraðheilbrigðisgjölddrógusthlutfallslegasamanáárunumfyrir

  • efnahagshrunið (einkumvegnamikilsvaxtarlandsframleiðslunnar). Fyrsteftirhrunið

  • jóksthluturheilbrigðisútgjaldanna, en hefurlækkaðverulegasíðanvegna

  • umtalsverðsniðurskurðaráframlögumríkisinstilheilbrigðismála.

  • Þegarkostnaðurheilbrigðiskerfa OECD ríkjannaerskoðaðursemhlutfallafvergrilandsframleiðsluvarÍslandkomiðniðurí 17.-18. sætiárið 2011 með9%, en langdýrastakerfiðvarBandaríkinmeð 17,7% (OECD Health Data, 2013).


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfið (frh)

Hlutdeild (%) hinsopinberaogsjúklingaíkostnaðiviðrekstur

heilbrigðisþjónustunnaráÍslandi 2000-2012

Heimild: OECD Health Data, 2013

  • Taflansýniraðkostnaðarhlutursjúklingaíheilbrigðisþjónustunni

  • áÍslandihefurvaxiðeftirefnahagshruniðúr 15,3% í 18,6% (árið 2011).

  • Aukinkostnaðarhlutdeildsjúklingaeráhyggjuefnivegnaþessaðrannsóknirhérlendissýnaaðkostnaðurereinmeginástæðafrestunareðaniðurfellingarþjónustu (Runar Vilhjálmsson og fl., 2001; Vilhjalmsson, 2005).


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Aukinkostnaðarþátttakasjúklingaeykurfrestunlæknisþjónustu

Fjöldkylduútgjöldtilheilbrigðismála

semhlutfallaffjölskyldutekjum

Hlutfall sem frestaði

læknisheimsókn sl.

6 mánuði (2006)

  • Heimild: Landskönnunin Heilbrigði og aðstæður Íslendinga (2006)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfið (frh)

Frestunþjónustu: „Þurftirþúaðfaratillækniseinhverntímaásíðustu

6 mánuðum, en hættirviðþaðeðafrestaðirþví“? (Hlutfall [%] 18 áraogeldrisemsegirjá)

Heimldir: LandskönnuninHeilbrigðiogaðstæðurÍslendinga, haustið 1998 og2006 (Rúnar Vilhjálmsson, 2007). ÞjóðmálakönnunFélagsvísindastofnunar, apríl 2013 (gögnumsafnaðfyrir Rúnar Vilhjálmsson)

  • Mikilogtölfræðilegamarktækaukninghefurorðiðáfrestunlæknisþjónustumeðal

  • Íslendingafrá 2006 til 2013. Aukninginermikiðáhyggjuefniíljósiþessmarkmiðs

  • íslenskaheilbrigðiskerfisinsaðallirlandsmenneigikostábestuheilbrigðisþjónustu

  • semkostureraðveita.

  • 30% allrafrestanasjúklingaálæknisþjónustuhérlendisstafarafkostnaði

  • viðþjónustuna (komugjöldoglyf) (Rúnar Vilhjálmsson og fl., 2001; Rúnar Vilhjálmsson, 2007)

  • Aðraralgengarástæðurfrestunareru:

  • Aðvera of upptekinníöðrumverkefnum (ívinnuogáheimili)

  • Getaekkifengiðtímahjálækninumnægilegafljótt

  • (Rúnar Vilhjálmsson og fl., 2001; Rúnar Vilhjálmsson, 2007)


Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

Íslenskaheilbrigðiskerfið (frh)

HlutfallÍslendinga, 18 áraogeldri, semfrestarlæknisþjónustuá 6 mánaðatímabili

  • Frestun læknis-

  • þjónustu

  • Í heild32%

  • Hópar sem fresta umfram

  • aðra eru:

  • Öryrkjar 46%

  • Þeir sem telja heilsuna

  • “sæmilega” eða “lélega” 40%

  • Einhleypir 41%

  • Yngra fólk (18-29 ára) 40%

  • Námsmenn 40%

  • Grunnskólamenntaðir 39%

  • Lágtekjufólk(<200 þ.á mán.)39%

  • Konur 35%

  • Heimild: Þjóðmálakönnun Félagsvísindastofnunar (2013)

    • Taflansýniraðfrestunlæknisþjónustuersérlegaalgengmeðalöryrkjaogþeirra

    • sembúaviðlakariheilsueneinnigmeðaleinhleypra, yngrafólksognámsmanna,

    • lágtekjufólksoggrunnskólamenntaðra. Þáfrestakonurlækniþjónustuoftar en karlar.


    Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

    Viðhorfalmenningstilheilbrigðisþjonustunnar

    • Skandinavískarrannsóknirbendatilaðalmenningurstyðjialmennt

    • hiðfélagslegaheilbrigðiskerfi(Hayes og VandenHeuvel, 1996; Svallfors, 1995).

    Finnstþéraðheilbrigðisþjónustaneigiaðverarekin (starfrækt)

    afhinuopinbera (ríki, sveitarfélögum) eðaeinkaaðilum?

    Heimild: ÞjóðmálakönnunFélagsvísindastofnunar, apríl 2013

    TaflansýnirmjögalmennanstuðningmeðalÍslendingaviðopinberanreksturheilbrigðis-

    þjónustunnar. Enginnstuðningurerviðþaðsjónarmiðaðþaðséueinkumeinkaaðilarsem

    rekiheilbrigðisþjónustuna. Þáereinnigmjöglítillstuðningurviðþaðsjónarmiðað

    heilbrigðisþjónustansérekinjöfnumhöndumafhinuopinberaogeinkaaðilum.


    Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

    Viðhorfalmenningstilheilbrigðisþjónustunnar (frh)

    Finnstþéraðhiðopinberaeigiaðleggjameirafé, minnafé, eða

    óbreyttfétilheilbrigðisþjónustu (miðaðviðþaðsemnúer)?

    Heimildir: ÞjóðmálakönnunFélagsvísindastofnunar, apríl 2013

    LandskönnuninHeilbrigðiogaðstæðurÍslendinga, haust 2006

    (Rúnar Vilhjálmsson, 2007).

    TaflansýniryfirgnæfandistuðningmeðalÍslendingaviðauknaropinberarfjárveitingar

    tilheilbrigðisþjónustunnar (þessistuðningurerraunaryfirgnæfandiíöllumhópum

    samfélagsins). Samanburðurviðsömuspurninguílandskönnunfrá 2006 sýnirað

    ennfleiriviljanúaðhiðopinberaverjiauknufétilheilbrigðisþjónustunnar.


    Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

    Samantekt

    • Íslenskaheilbrigðiskerfiðtelsttilfélagslegrakerfa en hefurvikiðnokkuð

    • fráþeirrikjörmyndáundanförnumárum

    • Opinberfjármögnunogrekstrarábyrgðíheilbrigðisþjónustutryggirbetur

    • en annaðfyrirkomulagjafnræðiídreifingu (úthlutun) þjónustunnar

    • Opinberrekstrarformstanda sig yfirleittjafnveleðabetur en

    • einkarekstrarformþegarlitiðertilkostnaðaroggæða

    • Kostnaðursjúklingaííslenskaheilbrigðiskerfinuhefuraukistogaðgengiað

    • læknisþjónustunnihefurversnað

    • MeðalÍslendingaeralmennurstuðningurviðfélagslegtheilbrigðiskerfi

    • (socialized health system), aðþvíervarðaropinberafjármögnum

    • heilbrigðisþjónustunnarogopinberanreksturhelsturekstrareininga.

    • ÍkjölfarefnahagshrunsinsvirðiststuðningurÍslendingaviðfélagslegt

    • heilbrigðiskerfihafaaukist.


    Huglei ingar um rangursr ka heilbrig is j nustu

    Samantekt

    • TilaðstyrkjafélagslegaheilbrigðisþjónustuáÍslandiþarfað…

    • Eflaalmannatryggingakerfiðmeðþaðfyriraugumaðlækkalyfjakostnaðogkomugjöldsjúklinga

    • Styrkjaheilsugæslunaogeflapersónulegtengslsjúklingaviðfagfólkhennar

    • Bætaaðbúnaðsjúklinga (ogstarfsmanna) innanþjónustustofnana

    • Aukanálægðþjónustunnar, t.d. meðvinnustaðaþjónustu, heilsugæsluíframhaldsskólum, ogsérfræðingaheimsóknumáheilsugæslustöðvar

    • Aukasamfellunaíheilbrigðisþjónustunni, meðauknusamstarfistofnanaogþjónustuaðilaogeftiratvikumútvíkkunhlutverkaþjónustuaðila


  • Login