model biblioteki a standardy biblioteczne
Download
Skip this Video
Download Presentation
Model biblioteki a standardy biblioteczne

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 26

Model biblioteki a standardy biblioteczne - PowerPoint PPT Presentation


  • 143 Views
  • Uploaded on

Model biblioteki a standardy biblioteczne. Teresa Urszula Szmigielska. Podlaskie Forum Bibliotekarzy Białystok - 22 kwietnia 2010. Struktura wyst ą pienia. Ustalenia terminologiczne Model biblioteki Standardy międzynarodowe: IFLA, ISO 11620 Standardy narodowe : BIX, AFBN

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Model biblioteki a standardy biblioteczne' - vala


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
model biblioteki a standardy biblioteczne

Model biblioteki a standardy biblioteczne

Teresa Urszula Szmigielska

Podlaskie Forum Bibliotekarzy

Białystok - 22 kwietnia 2010

slide2

Struktura wystąpienia

  • Ustalenia terminologiczne
  • Model biblioteki
  • Standardy międzynarodowe: IFLA, ISO 11620
  • Standardy narodowe: BIX, AFBN
  • Narzędzie do pomiaru funkcjonowania biblioteki naukowej
  • Tabelaryczne zestawienie danych
  • Podsumowanie

2

slide3
Standard to wielkość czegoś, norma, przeciętny typ, model, wzorzec.*

W bibliotekarstwie używa się słowa standard w celu wyznaczenia optymalnego poziomu działania biblioteki, tak aby wytwarzała ona produkt najlepszy z możliwych.

Standard = cel

Model – wzór, według którego coś jest lub ma być wykonane. Model ekonomiczny, model organizacyjny.

Model = wzór

* Słownik języka polskiego, pod. red. nauk. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 1979, s. 199, 294.

Definicje

3

model biblioteki naukowej
Model biblioteki naukowej
  • aspekt historyczny,
  • podstawowe zadanie – gromadzenie, w Polsce wzmocnione przez czynniki patriotyczne,
  • opracowanie – inwentaryzacja posiadanego zbioru,
  • udostępnianie – niewielka liczba godzin do dyspozycji czytelników,
  • XIX i XX wiek – gwałtowny wzrost zasobów bibliotecznych,
  • potrzeba sprawnego zarządzania udostępnianiem zbiorów,
  • wzrost liczby korzystających, presja na podniesienie jakości usług bibliotecznych.

4

przyspieszenie zmian znak wsp czesno ci
Przyspieszenie zmian – znak współczesności
  • permanentna edukacja bibliotekarzy i czytelników,
  • wzrost interakcji między biblioteką a czytelnikiem,
  • gotowość na zmiany pozwalające na szybkie udostępnienie właściwej informacji,
  • przesuniecie zadań biblioteki z własności do dostępu,
  • przejście od pojedynczych bibliotek do systemów sieciowych,
  • od modelu opartego na pośredniku do modelu opartego na użytkowniku końcowym,
  • od rozpowszechniania jednokierunkowego do komunikacji interaktywnej,
  • od formatu fizycznego do danych pozbawionych formatu,
  • informacja staje się płynna i ponadzmysłowa,
  • w procesie digitalizacji zostaje pozbawiona fizycznej objętości. Staje się strategicznym wkładem w kształtowanie się społeczeństwa informacyjnego.

PIOTROWICZ G., Model hybrydowy współczesnej polskiej biblioteki akademickiej, [online], dostęp 10 marca 2010, tryb dostępu: http://bg.p.lodz.pl/konferencja2004/pelne_teksty/piotrowicz.pdf

model biblioteki 2 0
Model Biblioteki 2.0
  • Realizacja tradycyjnych procesów bibliotecznych. Projektowanie i udostępnianie nowych usług informacyjnych oraz kształtowanie zasobu dokonywane jest w ścisłej współpracy bibliotekarzy i czytelników. Nadawcy, współtwórcy społeczni, bierni użytkownicy.
  • Idea Długiego ogona w kontekście bibliotek oznacza uaktywnienie posiadanych niszowych zasobów lub uruchomienie usług dla niszowych odbiorców, najczęściej takich, którzy zwykle nie korzystają z oferty biblioteki.
  • Tworzenie biblioteki dzięki interaktywnym właściwościom zastosowanych w niej nowych technologii komunikacyjnych, umożliwiających uczestnictwo szerokiej rzeszy użytkowników.
  • Otwarte opisy bibliograficzne i folksonomie (folks+taxonomy = zarządzanie klasyfikacją przez ludzi).
  • Systematyczna ocena (ewaluacja) wprowadzonych zmian.

Folksonomia, Wikipedia, thefreeencyclopedia, [online], dostęp 10 kwietnia 2010, tryb dostępu: http://en.wikipedia.org/ wiki/Folksonomy; http://www.slideshare.net/AgaK/biblioteka-20-usugi-biblioteczne-z-wykorzystaniem-technologii-i-narzedzi-web-20-presentation

slide7

Zalecenia IFLA

  • 1997 r. opracowano zalecenia zawierające 17 wskaźników (jakościowe i ilościowe, bez kosztowych).
  • Opublikowane w wersji polskojęzycznej w 2004 r. pt. Mierzenie jakości. Międzynarodowe zalecenia do pomiaru wykonania zadań w bibliotekach akademickich.
  • Prace nad standardami jakości wyłącznie dla bibliotek akademickich nie są kontynuowane.

7

slide8

Norma ISO 11620

Komitet Techniczny ISO TC 46Informacja i dokumentacja

ISO 11620:1998Information and documentation. Library performance indicators

29 wskaźników

PN-ISO 11620:2006Informacja i dokumentacja. Wskaźnikifunkcjonalności bibliotek

34 wskaźniki

PN-ISO 11620:2008Information and documentation. Library performance indicators

45 wskaźników

8

slide9
.

Porównanie

IFLA*

zawiera 17 wskaźników

PN-ISO 11620:2006

zawiera 34 wskaźniki

w tym:

wskaźnikirównoważne

12 wskaźników 12 wskaźników

wskaźniki kosztowe

brak 4 wskaźniki

  • Zalecenia IFLA zawierają wskaźniki istotne dla bibliotek akademickich, których brak w PN-ISO 11620:2006. Są to:
  • godziny otwarcia biblioteki w zestawieniu z oczekiwaniami,
  • jakość zbiorów – eksperckie zestawienie wzorcowe,
  • – wykorzystanie zbiorów w aspekcie rzeczowym.

*Wg stanu na 2006 rok

analiza funkcjonowania bibliotek naukowych w polsce
Analiza Funkcjonowania Bibliotek Naukowych w Polsce
  • Podlegają badaniu: biblioteki naukowe (akademickie państwowe i  niepaństwowe, branżowe, publiczne naukowe),
  • Start: 2002 r.
  • Uczestnicy: za 2006 r. ankietę w całości wypełniły 44 biblioteki naukowe,

w tym 24 państwowe, 15 niepaństwowych; za 2008 47 bibliotek naukowych w tym 30 państwowych i 12 niepaństwowych.

  • Organizowaneprzez: Zespół ds. Standardów dla Bibliotek Naukowych, koordynator Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu,
  • Wskaźniki: około 100 wskaźników,
  • Publikowanie wyników: szczegółowerezultaty dostępne wyłącznie dla uczestników; w zestawieniach ogólnie dostępnych wyniki wg średniej arytmetycznej, mediany, minimum i maksimum,
  • Ranking: nie.
  • Szczegóły: projekt ogniskuje swe zainteresowania na zbieraniu i  archiwizacji danych oraz szkoleniu obecnych i potencjalnych użytkowników.
  • Aktualność: opracowywanie danych po ok. 2 lat.

10

bix bibliotheksindex
BIX – Bibliotheksindex
  • Podlegają badaniu: niemieckie biblioteki publiczne i akademickie (oddzielne zestawy wskaźników),
  • Start: biblioteki publiczne od 1999 r., biblioteki akademickie od 2002 r.
  • Uczestnicy: ponad 260 bibliotek (nie wszystkie kontynuują),
  • Organizowaneprzez: Bertelsmann Foundation (start); Deutscher BibliotheksVerband (DBV)
  • Wskaźniki: dla bibliotek publicznych: 17

dla bibliotek akademickich: 19

  • Publikacje: rocznik drukowany i w Internecie BIX-website
  • Ranking: tak
  • Szczegóły: wskaźniki bibliotek akademickich mają strukturę umożliwiającą zastosowanie Zrównoważonej Karty Wyników
  • Aktualność: opracowywanie danych ok. 6 m-cy.

11

slide12

ZASOBY, INFRASTRUKTURA

(czy infrastruktura jest użyteczna)

SPRAWNOŚĆ

(jakie są koszty oferowanej usługi)

WYKORZYSTANIE

(jak realizowana jest

usługa biblioteczna)

ROZWÓJ

(czy biblioteka ma potencjał

wystarczający do rozwoju)

AFBN

BIX – Bibliotheksindex

sześć grup wskaźników:

OGÓLNE

FINANSOWE

DOTYCZĄCE ZBIORÓW

USŁUGI BIBLIOTECZNE

PRACOWNICY

ZDALNE USŁUGI KATALOGOWE

Wykorzystuje

Zrównoważoną kartę wyników

AFBN wykazuje podobieństwo do BIXAL i BIX PL

wykorzystując w 10przypadkachwskaźniki zbliżone lub identyczne.

12

slide13

Materiał źródłowy

  • Analiza Funkcjonowania Bibliotek Naukowych
  • obejmuje biblioteki akademickie, publiczne i branżowe
  • Coroczniezawiera:
  • 10 tabel,
  • około 100 wskaźników,
  • dane w 6 kategoriach i 4 podkategoriach,
  • grupowanie danych wg średnich, median, minimum i maksimum,
  • brak dostępu do danych źródłowych
  • i możliwości tworzenia własnych porównań.

13

slide14

Materiał źródłowy

Przykładowa tabela zestawienia AFBN

14

slide16

Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki

  • Podstawowe cele:
  • Utworzenie narzędzia przydatnego do oceny bibliotek, o ograniczonej liczbie wskaźników
  • Ocena istotnych funkcji bibliotek szkół akademickich za pomocą wybranych wskaźników
  • Zastosowane metody badawcze:
  • Opracowanie praktycznego zastosowania jednokryterialnej metody punktowej dla utworzenia zbioru wskaźników do badania bibliotek szkół wyższych niepaństwowych,
  • • Wykorzystanie metody statystyki opisowej z tabelaryczną i graficzną prezentacją wyników.

16

slide17

Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki

Kolejność działań:

1. Przygotowanie zestawu wskaźników na podstawie danych AFBN;

2. Powołanie zespołu ekspertów złożonych z doświadczonych menedżerów

bibliotek szkół wyższych;

3. Wybranie przez każdego z ekspertów dwudziestu wskaźników z przedstawionej do oceny grupy 92 wskaźników;

4. Przypisanie punktów wskaźnikom wskazanym przez ekspertów;

5. Przeprowadzenie badania na danych opublikowanych na stronie internetowej AFBN;

6. Wnioski.

17

slide18

Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki

  • Spośród92wskaźnikówfunkcjonalności* wyłoniono6wskaźników w następującychgrupach:
    • finanse
    • zbioryiinfrastruktura
    • pracownicy
    • użytkownicy
  • * dot. lat 2005/2008

18

slide20

Wykorzystanie narzędzia badawczego

Zbiory i infrastruktura

Tabela 2

20

slide21

Wykorzystanie narzędzia badawczego

Zbiory i infrastruktura

Tabela 3

21

slide22

Wykorzystanie narzędzia badawczego

Zbiory i infrastruktura

Tabela 4

22

slide25

Wnioski dotyczące badań ankietowych

Wykorzystanie wskaźników wybranych przez ekspertów pozwoliło na wyłonienie ograniczonej liczby „punktów porównawczych.”

Przyjęcie sześciu wskaźników do porównania jakości bibliotek akademickich wykazało, że ograniczoną liczbą wskaźników można zbadać wybrane funkcje biblioteki akademickiej.

Wyłonienie zawężonej liczby wskaźników pozwoliło na dokonanie benchmarkingu bibliotek szkół niepaństwowych i państwowych.

  • Dla uzyskania poprawnych wyników konieczna jest:
    • stabilna grupa uczestników ankiety,
    • jednakowa struktura danych przez cały okres ich gromadzenia.

25

slide26

Wnioski końcowe

Bibliotekarze pragną tworzyć modele pozwalające ustalić pożądane parametry funkcjonowania biblioteki w zakresie: finansów, zarządzania personelem, wyposażenia, jakości usług itp.

Formy funkcjonowania biblioteki podlegają ciągłym zmianom.

Biblioteki uczestniczą w badaniach narodowych i międzynarodowych oceniających ich funkcjonowanie.

Powstają standardy określające optymalny, uznany powszechnie za pożądany w danym momencie poziom jakości pracy biblioteki. Na podstawie standardów można tworzyć aktualny model biblioteki jako całości lub wybranych jej funkcji.

26

ad