A r n unsurlari b kaf ye t rler c kaf ye rg s d zen d r t rler
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 25

A)ŞİİRİN UNSURLARI B)KAFİYE TÜRLERİ C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ) D)ŞİİR TÜRLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 313 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

NAZIM(ŞİİR)BİLGİSİ. A)ŞİİRİN UNSURLARI B)KAFİYE TÜRLERİ C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ) D)ŞİİR TÜRLERİ. HAKAN ÇALIŞIR TÜRKÇE ÖĞRETMENİ & EĞİTİM KOÇU www. hakancalisir .com.tr [email protected] ŞİİR(NAZIM) NEDİR?.

Download Presentation

A)ŞİİRİN UNSURLARI B)KAFİYE TÜRLERİ C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ) D)ŞİİR TÜRLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


A r n unsurlari b kaf ye t rler c kaf ye rg s d zen d r t rler

NAZIM(ŞİİR)BİLGİSİ

A)ŞİİRİN UNSURLARIB)KAFİYE TÜRLERİC)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ)D)ŞİİR TÜRLERİ

HAKAN ÇALIŞIR

TÜRKÇE ÖĞRETMENİ & EĞİTİM KOÇU

www.hakancalisir.com.tr

[email protected]


R nazim ned r

ŞİİR(NAZIM) NEDİR?

  • Duygu,düşünce ve istekleri ölçülü, ahenkli bir biçimde iletmeyi amaçlayan anlatım yoluna şiir denir.


A r n unsurlari

A)ŞİİRİN UNSURLARI

1. Vezin (Ölçü)

Sözün birtakım bölümlere ayrılarak her bölümünün hece sayısında ya da hem sayı hem de hecelerin açıklık kapalılık, uzunluk kısalık yönünden denkliğidir.

İki tür vezin (ölçü) vardır.

-Hece ölçüsü

-Aruz ölçüsü

Bir de ölçüsüz şiirler vardır. Bunlara serbest tarzdaki şiirler de diyoruz.


Hece l s

HECE ÖLÇÜSÜ

a. Hece ölçüsü : Dizelerdeki hece sayısının denkliğine dayanan ölçü türüdür. Parmak hesabı da denen bu ölçü, Türklerin ulusal ölçüsüdür. Bu ölçünün esası hece sayısındaki denklik olup bu sayısal denklik o dizenin kalıbını da verir.

  • Kalıp, şiirin bütün mısralarında kullanılan ortak ölçüdür.

  • Bu sayısal denkliğin söyleyişte tek düzeliğe yol açmaması için her kalıp iki ya da daha fazla bölümlere ayrılarak okunur. Bu bölümlere durak denir.


Hece l s1

HECE ÖLÇÜSÜ

ÖRNEKLER:

  • Mertdayanır, namertkaçar

  •    1     2   3   4     5     6     7   8

  • Meydangümbürgümbürlenir

  •   1    2    3    4    5     6    7  8

  • Şahlarşahıdivanaçar

  •   1    2   3   4  5   6   7   8

  • Divangümbürgümbürlenir

  • 1    2     3     4     5     6   7   8


Hece l s2

HECE ÖLÇÜSÜ

  • Yukarıdaki dörtlüğü oluşturan her bir mısradaki heceler sayıldığında mısraların 8’er heceden oluştuğu görülmektedir. Bu mısralar okunurken her 4 heceden sonra bir nefes almak için durulur. Bu bölümlere de durak denir. Dörtlükteki duraklar bölüm (/) işareti ile gösterilmiştir.

  • Durak, sözcükler bölünerek yapılmaz, sözcüklerden sonra yapılır. Yukarıdaki dörtlük 4 + 4 = 8 heceden oluşan bir hece kalıbıyla yazılmıştır. Altıncı heceden sonra durak yapılmıştır.

  • Hece ölçüsünde bu kalıbın dışında 7’li, 8’li ... gibi başka kalıplar da kullanılır.


Aruz l s

ARUZ ÖLÇÜSÜ

  • b. Aruz ölçüsü : Hecelerin uzunluk ve kısalık değerlerine göre çeşitli ses kalıplarından oluşan bir tür şiir ölçüsüdür. Araplar bulmuştur.

  • Bu konuyu lisede göreceğinizden burada ayrıntılara girmeyeceğiz.


Serbest tarz

SERBEST TARZ

c. Serbest tarz : Aslında bu bir ölçü çeşidi değildir. Şiirlerde hece ölçüsünün dikkate alınmaması ile serbest tarz karşımıza çıkmaktadır.


Serbest tarz1

SERBEST TARZ

ÖRNEK:

  • Düşün bir kere çiçek içindesin

  • Bir kız alıp göğsüne takmış

  • Düşün bir kere meyve vermişsin

  • Çocuklar üstüne çıkmış

  • Yukarıdaki dörtlüğün birinci dizesi 11, ikinci dizesi 9, üçüncü dizesi 10, dördüncü dizesi ise 8 heceden oluşmuştur. Dolayısıyla belli bir hece kalıbıyla yazılmamıştır. Aruz kalıbıyla da yazılmadığına göre bu dörtlük serbest yazılmıştır. Yani ölçüsü yoktur.


R n unsurlari

ŞİİRİN UNSURLARI

2.Redif : Şiirlerdeki dizelerin sonunda bulunan, anlamları ve görevleri aynı olan eklerin, kelime veya kelime gruplarının tekrarına denir.

Kafiyede ses birliği varken, redifte görev ve anlam birliği vardır.


Red f

REDİF

  • Evcilik oynardın telli duvaklı

  • Ben uzaktan seyrederdim, meraklı

  • Yıldızlardan inme bir gül yanaklı,

  • Seni bekliyorum o gün bugündür.

  • Bu dörtlükteki mısraların sonunda yer alan “duvaklı”, kelimelerinde bulunan “-lı” sesi isimden isim yapma eki olduğundan yani görev ve anlamları aynı olduğundan rediftir. Bu kelimelerdeki “-ak” sesleri görev ve anlamları aynı olmayan fakat ses birliği bulunan unsurlar olduğu için kendi aralarında “kafiye” oluşturur.


R n unsurlari1

ŞİİRİN UNSURLARI

3. Kafiye (Uyak)En az iki dize sonundaki kelime ve eklerde bulunan ses benzerliğidir. Kafiyeyi oluşturan unsurların yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri ise farklıdır.

  • Ölüm akla gelmez insan sevince

  • Sonunu düşünmez inceden ince

  • Ne gündüzün gündüz ne gecen gece

  • Seni bekliyorum, o gün bugündür

  • Dörtlükte “sevince, ince ve gece” sözcüklerindeki “-ce” sesleri kafiyeyi oluşturmaktadır.


B kaf ye t rler

B)KAFİYE TÜRLERİ

  • 1. Yarım Kafiye:

    Mısra sonlarındaki tek ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

    Çiçek açar dal verir

    Kimi uzar, birbirine el verir

    Kimi meyve verir kimi gül verir

    Ağaç üstünde dillenir kuşlar

  • Dörtlükte bulunan “verir” sözcükleri rediftir. Dörtlükteki “dal, el ve gül” sözcükleridindeki “-l” sesleri ise yarım kafiyeyi oluşturur.


B kaf ye t rler1

B)KAFİYE TÜRLERİ

2. Tam Kafiye: Mısra sonlarındaki iki ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.

Kalbimiz çırpınır yurdu andıkça

Gözlerde zaferin nuru yandıkça

Üstünde bu bayrak dalgalandıkça

Gönlümüz rahattır toprak altında

  • Bu dörtlükte bulunan “andıkça, yandıkça ve dalgalandıkça” sözcüklerindeki “-dıkça” ekleri zarf fiil ekidir. Yani görev ve anlamları ayrı olduğundan rediftir. Bu sözcüklerdeki “-an” sesleri ise sadece ses benzerliğinden oluştuğu için tam kafiyedir.


B kaf ye t rler2

B)KAFİYE TÜRLERİ

  • 3. Zengin Kafiye: Mısra sonlarındaki ikiden fazla ses benzerliğinden oluşan kafiye türüdür.

    Yıllarca gurbetle çektiği çile

    Canlanır yeniden gelerek dile

    Aksini arayan birkaç ah ile

    Göğsü boşalırken gözleri dalar

  • Dörtlükte bulunan “çile, dile ve ile” kelimelerindeki “-ile” sesleri (üç harften oluşmuş) zengin kafiyeyi oluşturmuştur.


B kaf ye t rler3

B)KAFİYE TÜRLERİ

4. CinaslıKafiye: Mısralardaki anlamları ayrı, fakat yazılışı ve okunuşları aynı olan (sesteş) iki sözün mısra sonunda kullanılmasına cinaslı kafiye denir.

Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç

Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç

  • Beyitte birinci “geç” kelimesi “zaman, vaktin ileri olması” anlamında ikinci “geç” kelimesi ise “sürmesi, devam etmesi” anlamında kullanılmış farklı iki sözcüktür. “Yazıma” sözcükleri yazılış ve okunuşları aynı; fakat anlam ve görevleri farklı olduğu için cinaslı kafiyeyi oluşturmuştur.


C kaf ye rg s d zen

C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ)

Bir mısranın hangi mısra ile kafiyeli olduğunun gösterilmesine kafiye düzeni denir. Kafiye düzeninde her mısra bir çizgiyle, kafiyeler de harflerle gösterilir.

Üçe ayrılır.


C kaf ye rg s d zen1

C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ)

  • 1. Düz Kafiye

  • Birinci mısra ile ikinci mısranın, üçüncü mısra ile de dördüncü mısranın birbirleriyle kafiyeli olmasıdır. aabb şeklinde gösterilir.

    Kandilli yüzerken uykularda

    Mehtabı sürekledik sularda

    Bir yolcu parıldayan gümüşten

    Gittik bahs açmadık dönüşten


C kaf ye rg s d zen2

C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ)

2. Çapraz Kafiye: Birinci mısra ile üçüncü mısranın, ikinci mısra ile de dördüncü mısranın birbirleriyle kafiyeli olmasıdır. abab şeklinde gösterilir.

Gurbet o kadar acı

Ki ne varsa içimde

Hepsi bana yabancı

Hepsi başka biçimde


C kaf ye rg s d zen3

C)KAFİYE ÖRGÜSÜ(DÜZENİ)

3. Sarma Kafiye: Birinci mısra ile dördüncü mısranın, ikinci mısra ile üçüncü mısranın birbirleriyle kafiyeli olmasıdır. abba şeklinde gösterilir.

Her şey yerli yerinde bir dolap uzaklarda

Uzakda bir ruh gibi gıcırdıyor durmadan

Bir şeyler hatırlıyor belki maceramızdan

Kuru güz yaprakları uçuşuyor rüzgârda


D r t rler

D)ŞİİR TÜRLERİ

1-Lirik Şiir: İçten gelen heyecanları coşkulu bir dille anlatan duygusal şiir türüdür.

Bu nasıl ayrılık, bu nasıl veda

Gözlerin kal diyor, dudakların git

Bakışın anahtar gözlerin kilit

Ellerin aç diyor, dudakların git

dörtlüğü lirik bir şiirdir.


D r t rler1

D)ŞİİR TÜRLERİ

2. Epik Şiir: Savaş, kahramanlık ve yiğitlik gibi konuları coşkulu bir anlatımla işleyen şiirlere denir.

Dadaloğlu’m yarın kavga kurulur

Öter tüfek davlumbazlar vurulur

Nice koç yiğitler yere serilir

Ölen ölür kalan sağlar bizimdir

dörtlüğü epik şiirdir.


D r t rler2

D)ŞİİR TÜRLERİ

3. Didaktik Şiir: Belli bir düşünceyi aşılamak ya da belli bir konuda öğüt, bilgi vermek, ahlâkî bir ders çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan duygu yönü zayıf şiir türüdür.

İlim, kula açılmış bir kucaktır;

Aydınlıktır, meşaledir, ocaktır.

İlmin yüzü samimidir, sıcaktır;

Cehaletin yüzü soğuk, buz oğul

dörtlüğü konusuna göre didaktik şiirdir.


D r t rler3

D)ŞİİR TÜRLERİ

4. Pastoral Şiir: Doğa güzelliklerini, orman, yayla, dağ, köy ve çoban yaşamını ve bunlara duyulan özlemleri anlatan şiir türüdür.

Sarı, yeşil, mavi renk renk

Çiçekler açmış ovada

Kelebekler benek benek

Dolaşıyorlar orada

dörtlüğü konusuna göre pastoral şiirdir.


D r t rler4

D)ŞİİR TÜRLERİ

5. Satirik Şiir: Toplum hayatındaki aksayan yönleri, düzensizlikleri, insanın değişik konulardaki eksikliklerini ve hatalarını eleştiren şiir türüdür.

Bir vakte erdi ki bizim günümüz

Yiğit belli değil, mert belli değil

Herkes yarasına derman arıyor

Deva belli değil, dert belli değil

dörtlüğü konusuna göre satirik şiirdir.


  • Login