Psk kod nam k kar yer yakla imlari
Download
1 / 37

PSKİKODİNAMİK KARİYER YAKLAŞIMLARI - PowerPoint PPT Presentation


  • 285 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

PSKİKODİNAMİK KARİYER YAKLAŞIMLARI. Doç.Dr. Oya Yerin Güneri ODTÜ, Eğitim Bilimleri Bölümü. Psikodinamik Yaklaşımlar. Psikanalitik yaklaşım Adler ’ in yaklaşımı Ann Roe ’ nun yaklaşımı Myers Briggs Tip Teorisi. Psikanalitik Yaklaşım. Kariyer seçimi bilinçaltından etkilenir.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

PSKİKODİNAMİK KARİYER YAKLAŞIMLARI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


PSKİKODİNAMİK KARİYER YAKLAŞIMLARI

Doç.Dr. Oya Yerin Güneri

ODTÜ, Eğitim Bilimleri Bölümü


Psikodinamik Yaklaşımlar

  • Psikanalitik yaklaşım

  • Adler’in yaklaşımı

  • Ann Roe’nun yaklaşımı

  • Myers Briggs Tip Teorisi


Psikanalitik Yaklaşım

  • Kariyer seçimi bilinçaltından etkilenir.

  • Yetişkinlikteki mesleki davranışlar erken çocukluk döneminden kaynaklanır.

  • Yetişkinlikteki deneyimlerin meslek seçimi üzerinde etkisi çok azdır.

    • Yüceltme savunma mekanizması, meslek seçimini doğrudan etkiler.


Psikanalitik Yaklaşım

  • Meslek seçimi (Brill, 1949):

    • İçgüdülerin (cinsellik ve saldırganlık) toplum tarafından kabul edilebilir biçimde ifade edilmesine olanak tanır.

    • Üzerinde ilgi ve yetenekler rol oynamaz.

    • Psikolojik danışmada tek başına ele alınamaz, yaşamdaki diğer seçimler ve sorunlarla ilişkilidir. Mesleki sorunların çözümü ancak diğer sorunların çözümü ile mümkün olur.


Psikanalitik Yaklaşım

  • Hendrick (1943):

    • Meslek seçimi ve meslekten alınan haz sadece savunma mekanizmaları ile açıklanamaz.

    • İnsanların çevreyi kontrol ederek ve değiştirerek haz olmalarına yardımcı olan ‘iş prensibi ve başarma güdüsüdür’.


Psikanalitik Yaklaşım

  • Bordin, Nachman ve Segal (1963):

    • Yetişkinlikte sahip olunan meslek, erken çocukluk dönemindeki içgüdüsel doyum kaynaklarına benzer bir işleve sahiptir.

    • Farklı mesleklerde temel ihtiyaçları doyuma ulaştırmaya yarayan farklı etkinlikler, araçlar bulunur.

    • Her bir meslek temel ihtiyaçları (bakıma yönelik, oral, duyusal ya da anal) doyuma ulaştırma durumuna göre tanımlanabilir.


Psikanalitik Yaklaşımda Kariyer Danışmanlığı Süreci

  • Danışma sürecinde meslek seçiminin altında yatan bilinçaltı etkenlere odaklanılır.

  • Mesleki kararsızlık daha temel bir psikolojik rahatsızlığın göstergesi olarak ele alınır.

  • Psikanalizde kullanılan teknikler, kariyer danışmanlığında da kullanılır.

  • Danışman, danışanın meslek seçimini etkileyen dürtülerin farkına varmasına yardımcı olur.


Psikanalitik Yaklaşımın Değerlendirilmesi

  • Meslek seçimi bilinçaltı etkenlerle ve erken çocukluk dönemiyle ilgilidir.

  • Meslek seçiminde ve mesleki başarıda anne babanın etkisi vardır.

  • Psikanalitik yaklaşımdaki kavramlar kariyer danışmanlığına yeterince uyarlanmamıştır.

  • Araştırma bulgularının genellenebilirlikleri sınırlıdır.


Adler’in Yaklaşımı

  • Temel Kavramlar

    • Aile bütünlüğü:

      • Çocukluktaki aile ortamı hakkında alınan bilgi, bireyi anlamaya yardımcı olur.

      • Farklı ailelerde benzer doğum sırasına sahip olan çocuklar benzer davranış ve tutumlar gösterir.

      • Aile içindeki doğum sırası aile içindeki konumun belirleyicisi olabilir. Ancak, aile ortamı, aile değerleri, ve kültürü aile içindeki konumun belirleyicisi olabilir.

      • Aile bütünlüğünü anlamak için ailedeki tüm bireylerin yaş ve cinsiyetlerini ve birbirleri ile ilişkilerini öğrenmek gerekir.


Adler’in Yaklaşımı

  • Temel Kavramlar

    • Aile bütünlüğü:

      • Aile içindeki konum 0-8 yaş arasında belirlenir.

      • Kardeşler arasındaki yaş farkı aile bütünlüğünde belirleyicidir.

      • Yaş farkının 6 ve daha fazla olduğu ve cinsiyetlerin farklı olduğu durumlarda çocuklar aynı aile bütünlüğü içinde yer almazlar.


Adler’in Yaklaşımı

  • Temel Kavramlar

    • Aile bütünlüğü:

      • Aile içindeki her bir birey aile ortamı ve çocuğun yaşam tarzının gelişimi üzerinde etkilidir.

      • Çocuklar aile ortamında hayatta neyin değerli olduğunu öğrenirler.

      • Çalışan rolüne ilişkin ilk algılar ailede öğrenilir.

      • Aile ortamına ilişkin alınan bilgiler, iş ortamındaki ilişkilerin anlaşılmasına yardımcı olabilir.


Adler’in Yaklaşımı

  • Doğum sırası:

    • Aile içindeki konumu belirleyebilir.

    • Kişilik özeliklerini belirleyebilir (örn. 1. çocuklar baskın, kuralcı olabilir).

    • Kariyer danışmanlığında bilgi toplama aracı olarak kullanılır.

    • Bireyin çalışan ve iş arkadaşı olarak kendini nasıl gördüğü, iş ortamında bir grubun parçası olarak nasıl çalışacağı hakkında fikir verebilir.

    • Meslek seçimini, mesleki ilgileri ve değerleri etkileyebilir.

    • İlk olan çocukların yüksek statülü işlerdeki oranı yüksektir.

    • İlk olan çocuklar sorumluk sahibi ve liderdirler.


Adler’in Yaklaşımı

  • Yaşam tarzı:

    • Kişiliği açıklayan herşeyi içerir.

    • Erken çocukluk döneminden etkilenir, 4-5 yaşlarında yerleşik hale gelir.

    • Bireyin yaşamdaki engelere nasıl uyum sağladığını ve amaçlarına ulaşmak için ne gibi çözümler yarattığını belirler.


Adler’in Yaklaşımı

  • Yaşam tarzı:

    • Üç temel yaşam görevini (Meslek, toplumsallık ve sevgi) içerir.

    • Bireylerin neden bir mesleği seçtikleri ve ne tür mesleki işlevleri olacağı hakkında bilgi verir.

    • Kararsızlık içeren bireyler mesleki kararsızlık yaşar.


Adler’in Yaklaşımı

  • Yaşam tarzı:

    • Danışma sürecinde bireylerin yaşam tarzı ve yaşam görevlerini nasıl yerine getirdikleri üzerinde durulur.

    • Yaşam görevlerine ilişkin bilgi ‘Yaşam Kariyer Değerlendirmesi’ mülakatı ile alınır.

    • Bu mülakat iş deneyimi, eğitim, boş zaman etkinlikleri, sıradan bir gün, güçlü yönler ve engeller alt başlıklarını içerir.


Adler’in Yaklaşımı

  • İlk çocukluk anıları:

    • 8 yaşından önce olmuş olaylara ilişkilidir.

    • Çocukluktaki mesleki ilgilere yönelik bilgiler içerir.

    • Farklı meslek gruplarını ayırmada ve mesleki rehberlikte kullanılabilir.

    • Analiz edildiğinde, meslek alanı seçimini belirleyebilir.


Adler’in Yaklaşımı

  • Sosyal ilgi:

    • Topluma ait olma duygusudur.

    • Doğuştan gelen bir potansiyeldir.

    • Güvene, işbirliğine, eşitliğe dayalı aile ortamında gelişir.

    • Mesleki üretkenlik toplumsal ilginin göstergesi olabilir.

    • Arttıkça işteki doyum artar.

    • Düzeyi hakkında kariyer danışmanlığı sürecinde bireyden bilgi alınır.


Adler Yaklaşımında Kariyer Danışmanlığı Süreci

  • İlgi envanterleri kullanılmaz. İlgiler, değerler ve beceriler meslekle eşleştirmek için değerlendirilmez, bu özeliklerin katkı sağlama, ait olma, işbirliği yapma anlamında nasıl kullanıldığı değerlendirilir.

  • Kariyer Danışmanlığının Aşamaları:

    • Danışma ilişkisinin kurulması.

    • Danışanın probleminin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi ve bilgi (ilk anılar, doğum sırası rüyalar vb.) toplanması.

    • Danışandan alınan bilgilerin yorumlanması.

    • Etkili olmayan inanç ve davranışların yerine etkili olanların koyulması.


Adler Yaklaşımında Kariyer Danışmanlığı Süreci

  • Savikas (2009) Kariyer Stili Danışmanlığı:

    • Danışanların beceri, değer ve ilgilerini işe ait olma katkı sağlama ve işbirliği anlamında nasıl kullandıklarına önem verir.

    • Birinci aşaması ‘Kariyer Stili Mülakatıdır’.İkinci aşaması ‘Kariyer Stili Değerlendirmesi’dir.Üçüncü aşamada elde edilen bilgiler özetlenir ve son aşamada kariyer danışmanlığı sürecine geçilir.


Adler Yaklaşımının Değerlendirmesi

  • Adler’den çok sonra, kariyer danışmanlığı uygulamaları geliştirilmiştir.

  • Doğum sırası, ilk anılar ve sosyal ilgi sıklıkla araştırılan kavramlardır.

  • Yaklaşımı destekleyen yeterli sayıda araştırma bulgusu bulunmamaktadır.


Ann Roe’nun Yaklaşımı

  • Erken çocuktaki çevre, kişilik gelişimi ile meslek seçimi arasındaki ilişkiyi incelemiştir.

  • Doğuştan gelen psikolojik yatkınlıklar, güçlü ve zayıf yönler, ailenin çocuk yetiştirme biçimi ile etkileşime girer, bu durum ihtiyaçları ortaya çıkarır, ihtiyaçlar ise bireyin belli iş gruplarına yönelmesine neden olur.

  • Murphy’nin ve Maslow’un kuramından etkilenmiştir.

  • Aile stilinin bireyin ihtiyaçları ile ilişkisini ve bunların yetişkinlikteki yaşam biçimi ile ilişkisini incelemiştir.


Erken Çocukluk Dönemindeki Aile İçi İletişim

  • Bireyin ihtiyaçlarını karşılamak için geliştirdiği stil, çocuklukta maruz kalınan aile stili ile ilgilidir.

  • Her ailede baskın bir çocuk yetiştirme stili vardır.

  • Çocuk yetiştirme stillleri:

    • Çocuğa duygusal yoğunlaşma (aşırı koruyuculuk ve aşırı talepkarlık arasında değişir).

    • Çocuktan kaçınma (duygusal olarak red ve ihmal etme arasında değişir).

    • Çocuğun kabulü (rahat kabul etme ve severek kabul etme arasında değişir).


Ann Roe’nun Yaklaşımı

  • Anne-baba çocuk arasındaki ilişki, ilgi, ihtiyaç ve tutumları, bunlar da meslek seçimini belirler.

  • Koruyucu olan ailelerin çocukları ödül ve geri bildirim sağlayan mesleklere yönelirler.

  • İhmal edilen çocuklar, insanlardan uzak, nesnelere yönelik meslekleri seçerler.

  • Kabül edilen çocuklar, ilgilerini dengeleyebilecekleri mesleklere yönelirler.


Ann Roe’nun Yaklaşımı

  • Çocukluktaki aile ortamı yetişkinlikte ilgi ve tutumları etkiler. Aile ortamının etkilerine göre insanlara yönelik ya da insanlara yönelik olmayan meslekler seçilir.

  • İnsanlara yönelik meslekler: hizmet, iş bağlantısı, örgütler, genel kültür, sanat ve eğlence.

  • İnsanlara yönelik olmayan meslekler: teknoloji, açık hava, bilim.


Ann Roe’nun Yaklaşımı

  • Her bir meslek grubunda altı iş düzeyi bulunur:

    • Profesyonel yönetici I

    • Profesyonel yönetici II

    • Yarı profesyonel yönetici

    • Beceri sahibi olanlar

    • Az beceri sahibi olanlar

    • Becerisi olmayanlar


Ann Roe’nun Yaklaşımının Değerlendirmesi

  • Bir çok kariyer gelişimi kuramına temel oluşturmuştur.

  • Aile stilllerini üçe ayırmak, tüm çocukluk dönemi boyunca bireyin bir stile maruz kaldığını söylemek güçtür.

  • Teoriyi destekleyen araştırmalar sınırlıdır ve yöntemsel sıkıntılar içermektedir.

  • Önerilen bazı kavramları uygulamak güçtür.

  • Roe, sonraki yıllarda bireyin yetişkinlikteki deneyimlerinin de meslek seçimini etkilediğini belirtmiştir.


Myers Briggs Tip Teorisi

  • MBTI, Jung’un teorisindeki kolay ölçülebilen, ayırt edilebilen kişilik özeliklerini ve yargılama-algılama boyutunu içerir.

  • MBTI’ye temel oluşturan, Jung’un teorisindeki temel kavramlar:

    • Kişilik tutumları : dışa dönüklük, içe dönüklük.

    • İşlevler: düşünme, duyumsama, sezme, hissetme.


Myers Briggs Tip Teorisi

  • MBTI 4 boyut üzerinden puan verir:

    • İçe dönüklük-dışa dönüklük

    • Duyumsama-sezgi

    • Düşünme-hissetme

    • Yargılama-algılama

      Farklı formları vardır M Formunda 93 madde bulunur.

      Türkçe formunda (Soyiç, 1999) 94 madde vardır.


Myers Briggs Tip Teorisinin Temel Kavramları

  • Jung’un kişilik tiplerine dayalı temel kavramlar:

    • İçe dönüklük ve dışa dönüklük karar vermede kullanılan tercihlerdir.

    • Dışa dönükler fiziksel ve sözel olarak aktiftir, başarı motivasyonları yüksektir, kendilerini dış dünyaya göre ayarlarlar, insalarla yoğun iletişim içeren işlere yönelirler, sesli ortamlarda çalışabilirler.

    • İçe dönüklerin davranışları öznel etkenlere göre belirlenir, dinlemeyi tercih ederler, tek başlarına çalışabilecekleri yoğunlaşabilecekleri işleri ve bölünmeden çalışabilecekleri sesiz ortamları tercih ederler.


Myers Briggs Tip Teorisinin Temel Kavramları

  • Algılama ve yargılama, bilginin nasıl alındığı ve değerlendirildiği ile ilgilidir.

    • Sürekli algılamaya yönelik tutumu olan bireyler sürekli bilgi alır ve karar veremezler.

    • Sürekli yargılamaya yönelik tutumu olan bireyler yeterince algılamadan yargıya varabilirler.

  • Algılama için gerekli iki işlev düşünme ve hissetmedir.

  • Düşünmeyi tercih eden insanlar olay yada fikre tarafsız yaklaşır, duygularını göstermezler, başkalarının isteklerini duygularını dikkate almadan karar verirler.

  • Hissetmeyi tercih edenler özenel değerlendirme yaparlar duygularına göre karar verirler. İş yerinde uyumu tercih ederler, başkalarının duygularına önem verirler.


Myers Briggs Tip Teorisinin Temel Kavramları

  • Sezgi ve duyumsama algının iki işlevidir.

    • Duyumsama duyu organları ile bilgiyi almadır. Duyumsamayı tercih edenler, iyi bir gözlemcidirler ve detayları hatırlarlar. İşlerini belli bir sırada yapmayı tercih ederler, dikkatli, düzenli ve sabırlıdırlar.

    • Sezgi bilinçaltından etkilenir ve gelecekte olabilecekleri algılamamıza yardımcı olur. Sezgisel tipler yaratıcıdır, hayal dünyaları geniştir, rutin işlerden hoşlanmazlar, detaylar konusunda dikkatli ve sabırlı değildirler.


Myers Briggs Tip Teorisinin Temel Kavramları

  • Bireylerin iş arama davranışları tercih ettikleri işlevlere göre değişir:

    • Sezgisel bireyler, iş arama sürecine neler olabileceği hakkında daha hazırlıklıdırlar.

    • Düşünmeyi tercih edenler, iş arama sürecini bir bütün olarak değerlendirirler, strateji geliştirirler.

    • Duygulara ağırlık verenler iş arama sürecinde kişisel değerlerine öncelik verirler. Başkalarının duygularına duyarlıdırlar.


MBTI'de yer alan 16 Tip

  • MBTI de yer alan 16 kategori insanların enerjiyi nasıl (dışa dönüklük-içe dönüklük) aldıkları, bilgiyi ne yolla aldıkları (duyumsal mı, sezgisel mi) dış dünyayla nasıl ilgilendikleri (yargılayarak mı algılayarak mı) ile ilgilenir.

  • 16 Myers Briggs Tipi :

    • İçe dönük, duyumsal, düşünce odaklı, yargılayıcı tip

    • İçe dönük, duyumsal, duygu odaklı, yargılayıcı tip

    • İçe dönük, sezgisel, duygu odaklı, yargılayıcı tip

    • İçe dönük, sezgisel, düşünce odaklı, yargılayıcı tip

    • İçe dönük, duyumsal, düşünce odaklı, algılayıcı tip

    • İçe dönük, duyumsal, duygu odaklı, algılayıcı tip

    • İçe dönük, sezgisel, duygu odaklı, algılayıcı tip

    • İçe dönük, sezgisel, düşünce odaklı, algılayıcı tip


MBTI'de yer alan 16 Tip

  • Dışa dönük, duyumsal, düşünce odaklı, algılayıcı tip

  • Dışa dönük, duyumsal, duygu odaklı, algılayıcı tip

  • Dışa dönük, sezgisel, duygu odaklı, algılayıcı tip

  • Dışa dönük, sezgisel ,düşünce odaklı, algılayıcı tip

  • Dışa dönük, duyumsal, düşünce odaklı, yargılayıcı tip

  • Dışa dönük, duyumsal, duygu odaklı, yargılayıcı tip

  • Dışa dönük, sezgisel, duygu odaklı, yargılayıcı tip

  • Dışa dönük, sezgisel, düşünce odaklı, yargılayıcı tip


MBTI’nin Kariyer Danışmanlığında Kullanılması

  • MBTI hem kavramsal çerçeve olarak hem de süreçte kullanılmaktadır.

  • MBTI’yi kullanabilmek için, bu ölçme aracı ile ilgili eğitim almak gerekir.

  • Myers Briggs tip teorisi danışanların kişilik tipini belirlemede ve mesleklerle bu tipi eşleştirmede kullanır.

  • MBTI’yi kullanan danışmanlar, danışanın güçlü olan işlevlerinden başlayıp diğer işlevlerin de kullanılmasını teşvik etmelidirler.


Myers Brigss Tip Teorisinin Değerlendirmesi

  • Kariyer danışmanlığı sürecinde MBTI yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bazı araştırmacılar:

    • MBTI'nin geçerli ve güvenilir olduğuna dair kanıtları yeterli bulunmamaktadır.

    • Kariyer danışmanlığı sürecinde sağladığı katkılara yönelik bulguların da yeterli olmadığını öne sürmektedir.


Sonuç

  • Psikodinamik yaklaşımlar kariyer gelişiminde erken çocukluk deneyimlerini vurgular.

  • Bu yaklaşımlar günümüz güncel kariyer kuramlarını (örn. Super, Holland) etkilemiştir.

  • Psikodinamik kuramlar üzerinde araştırmalara gereksinim bulunmaktadır.


ad
  • Login