K k ek yapim ve ek m ekler l.jpg
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 38

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 1186 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ. KÖK. Kök sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır. Türk,sev,yıl,al Ör: göz lük çü kök ek ek . UYARI. Türemiş yada çekimlenmiş sözcüklere kök-

Download Presentation

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ


KÖK

Kök sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır.

Türk,sev,yıl,al

Ör: göz lük çü

kök ek ek


UYARI

Türemiş yada çekimlenmiş sözcüklere kök-

leri arasında mutlaka bir anlam bağı bulunur.Bilet,yasa gibi sözcüklerin anlamlı parçaları var ama bunlar yinede kök durumundadır.Çünkü kök kabul ettiğimiz bölümle sözcüğün bütünü arasında ilişki kurulamaz.


Örnek soru

Yönelmişlerdi kelimesinin kök ve ekleri a-

şağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A)Yönel-miş-ler-di

B)Yö-nel-miş-lerdi

C)Yön-el-miş-ler-di

D)Yönelmiş-lerdi

C


Sözcük kökleri türlerine göre ikiye ayrılır

  • Ad(isim)kökleri

  • Fiil kökleri


AD KÖKLERİ

Adların kök durumunda olanlarıdır.

su,çiçek,çok,süt,taş


FİİL KÖKLERİ

İş,oluş,durum bildiren kök durumundaki sözcüklerdir.

gel-,oku-,bil-,sil-,yaz-


Kimi kökler hem ad kökü,hem fiil kökü özelliği taşırlar.böyle köklere ortak kök diyoruz.


ÖRNEK

Sen can’la güreşeceksin.

Bu güreş uzun sürer

Çantam çok eskidi

Eski dolabımı boyadım

Ortak kök

Ortak kök


UYARI

Her sesteş sözcük ortak kök değildir

  • Ortak kökler arasında anlam ilişkisi vardır.

  • Sesteş sözcükler arasında anlam ilişkisi yoktur.

    Örneğin kır sözcüğü hem ad hem de fiil ola-

    rak kullanılabilir.Ancak bu iki kök arasında

    anlam ilişkisi olmadığı için sesteştir ama

    ortak kök değildir.


ÖRNEK SORU

Hangi kelimenin kökü,çeşidi yönünden diğer-

lerinden farklıdır?

A)Konak B)Uçurtma

C)Yolcu D)Yetki

C


EK

Sözcük kök yada gövdelerine eklenen sesler-

dir.

Boya- cı- lık Şekerlik-ler-in

kök ek ek gövde ek ek


Ekler yaptığı görevlere göre ikiye ayrılır.

  • Yapım Eki

  • Çekim Eki


GÖVDE

Gövde:sözcüğün kökü ile yapım eki,birlikte sözcüğün gövdesini oluşturur.

  • okuldakiler

okulda

okul

oku

gövde

gövde

kök

gövde


YAPIM EKLERİ

Eklendiği sözcüğün anlamını,kimi zamanda

türünü değiştiren eklerdir.

Sil-gi

kök yapım eki

Sil:Fiil kökü

Silgi:silme işini yapan araç anlamında yeni

sözcük.


Yapım Ekleri Çizelgesi

-men

lik

-gi

-im

daş

-cı

-er

-çe

-ar

-ca

-man

lük

deş

-ci

-ım

-çe

-gı

-ir

saatçi

göçmen

Türkçe

vatandaş

yorum

bilgi

yazar

gözlük

özdeş

Almanca

camcı

öğretmen

yazlık

keser

seçim

sevgi

temizlik

kardeşçe

düşünür

sayım

kocaman

sepetçi

yurttaş

sezgi


Kitap-lık

kök

Yapım eki

Kitap:Ad kökü

Kitaplık:kitapların konulduğu,okunduğu yer anlamına gelen yeni

Sözcük.


ÇEKİM EKLERİ

Eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmez,

cümledeki görevini belirler.

gel-iyor-dun,ağaç-lar-ın,çanta-sı


Çekim ekleri,yaptığı görevlere göre çeşit-

li adlar alırlar.

  • Durum ekleri

  • İyelik ekleri

  • Çoğul ekleri

  • Fiil çekim ekleri

  • Fiil kişi ekleri


1-DURUM EKLERİ

Sözcüğün cümlede hangi durumda olduğunu

belirler.


-i:Belirtme durum eki:evi

-e:Yönelme durum eki:eve

-de:bulunma durum eki:evde

-den:ayrılma durum eki:evden

-in:tamlama durum eki


2-İYELİK EKLERİ

Eklendiği sözcüğün kime ya da neye ait ol-

duğunu gösteren eklerdir.


-(i)m:Annem

-(i)n:Evin

-i:Kardeşi

-(i)miz:Okulumuz

-(i)niz:Babanız

-leri:Evleri


3-ÇOĞUL EKİ

Aynı türden birden çok varlığı gösteren ektir.

-lar(-ler):

Ağaçlar çiçek açtı

Çiçekler her gün sulanıyor


4-FİİL ÇEKİM EKLERİ

Fiilin zamanını gösteren ya da dilek-istek bil-

diren eklerdir.

Gördü Görür

Görmüş Görmeli

Görüyor Göre

Görecek Görse


5-FİİL SONUNDAKİ KİŞİ EKLERİ

Eylemi yapan kişiyi belirleyen eklerdir.

Fiil Kişi ekiFiilKişi eki

Gezer - im Gezer- siniz

Gezer- sin Gezer-ler

Gezer-iz Gezdi-k


UYARI

Kimi yapım ekleriyle çekim ekleri ses bakı-

mından birbirine benzer.Örneğin –i ve

–im ekleri hem yapım eki hem de çekim

eki olabilir.

-i:Defteri -im:Defterim

-i:Dizi -im:çizim


SORULAR

Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yapım ve

çekim ekleri bir arada bulunmaktadır?

A)Geliyoruz B)Yürüyüş

C)Sevgimiz D)Gelmişler

C


Aşağıdakilerden hangisinde ev sözcüğü iyelik eki almamıştır?

A)Evi çok ucuza sattı

B)Derslerine hep evinde çalışır

C)Bence evi çok güzel bir yerde

D)Evi zevkle döşenmiş

A


Yol sözcüğüne hangisi getirilirse fiil tü-

retilmiş olur?

A)-la B)-suz

C)-daş D)-cu

C


YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER

Yapılarına göre sözcükler

Basit sözcükler

Türemiş

sözcükler

Bileşik sözcükler


BASİT SÖZCÜKLER

Yapım eki almamış,kök durumundaki söz-

cüklerdir.

  • Kimi zaman çekim eki de almayabilirler.

    su,gök,tepe,araba

  • Gerektiğinde çekim eki alabilirler.

    kalem-i görüyor-uz


TÜREMİŞ SÖZCÜKLER

En az bir yapım eki almış olan sözcüklerdir.

Bu nedenle gövde durumundadırlar.

dal-gın yaz-lık

kök

Y.eki

kök

Y.eki

gövde

gövde

Türemiş sözcükler yapım ekinden sonra çekin eki de alabililer.

Tuz-cu-lar

Ç.eki

kök

Y.eki


BİLEŞİK SÖZCÜKLER

İki ya da daha çok sözcüğün birleşip kaynaş-

masından oluşan sözcüklerdir.Genellikle bir-

leşik yazılırlar.

karasinek ağaçkakan : hayvan adları

ayçiçeği hanımeli : çiçek adları

gidebiliyor alıverdi :eylem

Eskişehir Gölbaşı : yer adları


SORULAR

“Birazdan odacı göreve gelir” cümlesinde

kelimelerden hangisinin yapısı basittir?

A)Birazdan B)Odacı

C)Görevine D)Gelir

C


Hangisinin kökü fiildir?

A)Temizlik B)Beyazlı

C)Sessizlik D)Bilgi

D


‘lık’ eki hangisine eklendiğinde somut isim yapar?

A)İnsan

B)Korku

C)Dost

D)İyi

B


Aşağıdakilerden hangisinin kökü isimdir?A)UyuduB)KoşmuşC)KanayacakD)Biliyor

C


  • Login