Advertisement
1 / 38

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 484 Views
  • Uploaded on 28-03-2012
  • Presentation posted in: General

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ. KÖK. Kök sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır. Türk,sev,yıl,al Ör: göz lük çü kök ek ek . UYARI. Türemiş yada çekimlenmiş sözcüklere kök- - PowerPoint PPT Presentation

Download Presentation

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


K k ek yapim ve ek m ekler l.jpg

KÖK, EK,YAPIM VE ÇEKİM EKLERİ


Slide2 l.jpg

KÖK

Kök sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır.

Türk,sev,yıl,al

Ör: göz lük çü

kök ek ek


Uyari l.jpg

UYARI

Türemiş yada çekimlenmiş sözcüklere kök-

leri arasında mutlaka bir anlam bağı bulunur.Bilet,yasa gibi sözcüklerin anlamlı parçaları var ama bunlar yinede kök durumundadır.Çünkü kök kabul ettiğimiz bölümle sözcüğün bütünü arasında ilişki kurulamaz.


Rnek soru l.jpg

Örnek soru

Yönelmişlerdi kelimesinin kök ve ekleri a-

şağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A)Yönel-miş-ler-di

B)Yö-nel-miş-lerdi

C)Yön-el-miş-ler-di

D)Yönelmiş-lerdi

C


Slide5 l.jpg

Sözcük kökleri türlerine göre ikiye ayrılır

  • Ad(isim)kökleri

  • Fiil kökleri


Ad k kler l.jpg

AD KÖKLERİ

Adların kök durumunda olanlarıdır.

su,çiçek,çok,süt,taş


F l k kler l.jpg

FİİL KÖKLERİ

İş,oluş,durum bildiren kök durumundaki sözcüklerdir.

gel-,oku-,bil-,sil-,yaz-


Slide8 l.jpg

Kimi kökler hem ad kökü,hem fiil kökü özelliği taşırlar.böyle köklere ortak kök diyoruz.


Slide9 l.jpg

ÖRNEK

Sen can’la güreşeceksin.

Bu güreş uzun sürer

Çantam çok eskidi

Eski dolabımı boyadım

Ortak kök

Ortak kök


Uyari10 l.jpg

UYARI

Her sesteş sözcük ortak kök değildir

  • Ortak kökler arasında anlam ilişkisi vardır.

  • Sesteş sözcükler arasında anlam ilişkisi yoktur.

    Örneğin kır sözcüğü hem ad hem de fiil ola-

    rak kullanılabilir.Ancak bu iki kök arasında

    anlam ilişkisi olmadığı için sesteştir ama

    ortak kök değildir.


Rnek soru11 l.jpg

ÖRNEK SORU

Hangi kelimenin kökü,çeşidi yönünden diğer-

lerinden farklıdır?

A)Konak B)Uçurtma

C)Yolcu D)Yetki

C


Slide12 l.jpg

EK

Sözcük kök yada gövdelerine eklenen sesler-

dir.

Boya- cı- lık Şekerlik-ler-in

kök ek ek gövde ek ek


Slide13 l.jpg

Ekler yaptığı görevlere göre ikiye ayrılır.

  • Yapım Eki

  • Çekim Eki


G vde l.jpg

GÖVDE

Gövde:sözcüğün kökü ile yapım eki,birlikte sözcüğün gövdesini oluşturur.

  • okuldakiler

okulda

okul

oku

gövde

gövde

kök

gövde


Yapim ekler l.jpg

YAPIM EKLERİ

Eklendiği sözcüğün anlamını,kimi zamanda

türünü değiştiren eklerdir.

Sil-gi

kök yapım eki

Sil:Fiil kökü

Silgi:silme işini yapan araç anlamında yeni

sözcük.


Yap m ekleri izelgesi l.jpg

Yapım Ekleri Çizelgesi

-men

lik

-gi

-im

daş

-cı

-er

-çe

-ar

-ca

-man

lük

deş

-ci

-ım

-çe

-gı

-ir

saatçi

göçmen

Türkçe

vatandaş

yorum

bilgi

yazar

gözlük

özdeş

Almanca

camcı

öğretmen

yazlık

keser

seçim

sevgi

temizlik

kardeşçe

düşünür

sayım

kocaman

sepetçi

yurttaş

sezgi


Slide17 l.jpg

Kitap-lık

kök

Yapım eki

Kitap:Ad kökü

Kitaplık:kitapların konulduğu,okunduğu yer anlamına gelen yeni

Sözcük.


Ek m ekler l.jpg

ÇEKİM EKLERİ

Eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmez,

cümledeki görevini belirler.

gel-iyor-dun,ağaç-lar-ın,çanta-sı


Slide19 l.jpg

Çekim ekleri,yaptığı görevlere göre çeşit-

li adlar alırlar.

  • Durum ekleri

  • İyelik ekleri

  • Çoğul ekleri

  • Fiil çekim ekleri

  • Fiil kişi ekleri


1 durum ekler l.jpg

1-DURUM EKLERİ

Sözcüğün cümlede hangi durumda olduğunu

belirler.


Slide21 l.jpg

-i:Belirtme durum eki:evi

-e:Yönelme durum eki:eve

-de:bulunma durum eki:evde

-den:ayrılma durum eki:evden

-in:tamlama durum eki


2 yel k ekler l.jpg

2-İYELİK EKLERİ

Eklendiği sözcüğün kime ya da neye ait ol-

duğunu gösteren eklerdir.


Slide23 l.jpg

-(i)m:Annem

-(i)n:Evin

-i:Kardeşi

-(i)miz:Okulumuz

-(i)niz:Babanız

-leri:Evleri


3 o ul ek l.jpg

3-ÇOĞUL EKİ

Aynı türden birden çok varlığı gösteren ektir.

-lar(-ler):

Ağaçlar çiçek açtı

Çiçekler her gün sulanıyor


4 f l ek m ekler l.jpg

4-FİİL ÇEKİM EKLERİ

Fiilin zamanını gösteren ya da dilek-istek bil-

diren eklerdir.

Gördü Görür

Görmüş Görmeli

Görüyor Göre

Görecek Görse


5 f l sonundak k ekler l.jpg

5-FİİL SONUNDAKİ KİŞİ EKLERİ

Eylemi yapan kişiyi belirleyen eklerdir.

Fiil Kişi ekiFiilKişi eki

Gezer - im Gezer- siniz

Gezer- sin Gezer-ler

Gezer-iz Gezdi-k


Uyari27 l.jpg

UYARI

Kimi yapım ekleriyle çekim ekleri ses bakı-

mından birbirine benzer.Örneğin –i ve

–im ekleri hem yapım eki hem de çekim

eki olabilir.

-i:Defteri -im:Defterim

-i:Dizi -im:çizim


Sorular l.jpg

SORULAR

Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yapım ve

çekim ekleri bir arada bulunmaktadır?

A)Geliyoruz B)Yürüyüş

C)Sevgimiz D)Gelmişler

C


Slide29 l.jpg

Aşağıdakilerden hangisinde ev sözcüğü iyelik eki almamıştır?

A)Evi çok ucuza sattı

B)Derslerine hep evinde çalışır

C)Bence evi çok güzel bir yerde

D)Evi zevkle döşenmiş

A


Slide30 l.jpg

Yol sözcüğüne hangisi getirilirse fiil tü-

retilmiş olur?

A)-la B)-suz

C)-daş D)-cu

C


Yapilarina g re s zc kler l.jpg

YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER

Yapılarına göre sözcükler

Basit sözcükler

Türemiş

sözcükler

Bileşik sözcükler


Bas t s zc kler l.jpg

BASİT SÖZCÜKLER

Yapım eki almamış,kök durumundaki söz-

cüklerdir.

  • Kimi zaman çekim eki de almayabilirler.

    su,gök,tepe,araba

  • Gerektiğinde çekim eki alabilirler.

    kalem-i görüyor-uz


T rem s zc kler l.jpg

TÜREMİŞ SÖZCÜKLER

En az bir yapım eki almış olan sözcüklerdir.

Bu nedenle gövde durumundadırlar.

dal-gın yaz-lık

kök

Y.eki

kök

Y.eki

gövde

gövde

Türemiş sözcükler yapım ekinden sonra çekin eki de alabililer.

Tuz-cu-lar

Ç.eki

kök

Y.eki


B le k s zc kler l.jpg

BİLEŞİK SÖZCÜKLER

İki ya da daha çok sözcüğün birleşip kaynaş-

masından oluşan sözcüklerdir.Genellikle bir-

leşik yazılırlar.

karasinek ağaçkakan : hayvan adları

ayçiçeği hanımeli : çiçek adları

gidebiliyor alıverdi :eylem

Eskişehir Gölbaşı : yer adları


Sorular35 l.jpg

SORULAR

“Birazdan odacı göreve gelir” cümlesinde

kelimelerden hangisinin yapısı basittir?

A)Birazdan B)Odacı

C)Görevine D)Gelir

C


Slide36 l.jpg

Hangisinin kökü fiildir?

A)Temizlik B)Beyazlı

C)Sessizlik D)Bilgi

D


Slide37 l.jpg

‘lık’ eki hangisine eklendiğinde somut isim yapar?

A)İnsan

B)Korku

C)Dost

D)İyi

B


A a dakilerden hangisinin k k isimdir a uyudu b ko mu c kanayacak d biliyor l.jpg

Aşağıdakilerden hangisinin kökü isimdir?A)UyuduB)KoşmuşC)KanayacakD)Biliyor

C