Gramar
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

Gramar at Linggwistika PowerPoint PPT Presentation


  • 434 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Gramar at Linggwistika. Morpema at Morpolohiya. Morpolohiya - ang pag-aaral ng pinakamaliit na yunit na bumubuo sa salita na may kahulugan. Gramar at Linggwistika. Morpema

Download Presentation

Gramar at Linggwistika

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Gramar at linggwistika

Gramar at

Linggwistika


Morpema at morpolohiya

Morpema at Morpolohiya

Morpolohiya

- angpag-aaralngpinakamaliitnayunitnabumubuosasalitana may kahulugan.

Gramar

at

Linggwistika

Morpema

- angpinakamaliitnayunitnabumubuosasalitana may kahulugang “ kaagadnanaihahayagkahitangilansakanila ay pangkayarian at dikahulugangleksikalangbinibigay” (Villanueva at Villanueva, 1971) ay maaaringsalita o salitang-ugat.

Gramar at Linggwistika 9


Anyo ng morpema

Anyo ng Morpema

  • Morpemang Kataga

    - ang kataga ay isang morpemang iisahaning pantig lamang at ang mga ito’y walang kahulugan kung nag iisa maliban na lamang kung isasangkap sa pangungusap.

    Ang mga ingklitiko ay “ mga katagang iisahing pantig na sa gawang sarili ay walang kahulugan ngunit kapag ginagamit sa pangungusap ay nakaradagdag ng diwa nito. – Cruz, et.al. 1978

Gramar

at

Linggwistika

Halimbawa:

bapanadinrinrawdawpohongamanpalanaman

Gramar at Linggwistika 10


Gramar at linggwistika

2. Ang Morpemang Panlapi

a. May malakas na sistema ng panlapi ang wikang Filipino. Ito ang dahilan kung bakit napakadali nating manghiram sa banyagang salita at gawing tunog – Filipino. Sa ibang salita ay nagiging “Filipinized” na salita

Gramar

at

Linggwistika

Halimbawa:

mag-jetin-ambushnagpa-xeroxnag-smuggleni-rapeni-raid

nag-administerni-researchi-promotenag-coachnaka-cortina

Gramar at Linggwistika 11


Gramar at linggwistika

b. dahil sa kahulugang taglay ng panlapi nagkakaroon ng iba’t ibang kahulugan ang isang salitang-ugat na pinagkakapitan nito.

Halimbawa:

nagtubig-nagkaroonngtubig

matubig-maramingtubig

natubig-naparamianginomtubigan-tapayan o lalagyanngtubigtubigan-lagyanngtubigtinubig-pinarusahanngtubigpatubig-padaloynatubig/irigasyonpantubig-gamitsatubig

Gramar

at

Linggwistika

GAWAIN

- Subuking lagyan ng iba’t ibang panlapi ang salitang tao, bahay, balita, bayan at tignan kung ano ang mabubuong salita.

Gramar at Linggwistika 12


Anyo ng panlapi

Anyo ng Panlapi

3. Morpemang Salitang-Ugat

- ang salitang-ugat ang maituturing na pinaka-ina ng mga salita dahil ito ay nagtataglay ng kahulugang leksikal na karaniwang binubuo ng dadalawahing pantig.

Gramar

at

Linggwistika

Alam nyo ba na kung pakasusuriin ay galing sa iisang pantig lamang ang ating wika? Ito’y ayon sa haka ni Dr. E. Arsenio Manuel at mapapansin ito sa kayarian ng mga salitang inuulit.

Gramar at Linggwistika 13


Gramar at linggwistika

Halimbawa:

basbashinhindamdamgawgawsimsimtoktokpatpatkimkimbitbitlimlimlaklakdakdaksamsamsatsatngatngat

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 14


Gramar at linggwistika

- Ang morpemang kataga at morpemang salitang-ugat ay napagsasama rin ngunit ang kanilang kabuuan ay hindi maituturing na dalawang morpema kundi iisang morpema lamang.

Halimbawa:

ma+itim=maitim

ka+hapon=kahapon

in+ibig=iniibig

taga+lungsod=tagalungsod

Gramar

at

Linggwistika

HOMOFONUS- Angtawagsasalitang-ugatna nag-iiba-ibangkahuluganayonsabigkasngunitparehongispeling.

Halimbawa:

baga (ember)sala (sin)paso (pass)

baga (lungs)sala (seive)paso (burn)

baga (particle)sala (seived)paso (Flower pot)

Gramar at Linggwistika 15


Paano nga ba nabubuo ang mga salita

Paano nga ba nabubuo ang mga Salita?

a. Inuulit – ang mga salitang unuulit ay binubuo sa pamamagitan ng buong pag-uulit ng salitang-ugat at pinaghihiwalay lamang ng gitling. Ang ganitong pag-uulit ay tinatawag na ganap na pag-uulit.

Gramar

at

Linggwistika

Halimbawa:

sama-samaaraw-arawagam-agam

utay-utaysintu-sintokuru-kuro

akay-akayipit-ipithalu-halobaku-bakoluku-lukolubak-lubak

Gramar at Linggwistika 21


Gramar at linggwistika

TANDAAN

  • Ang alaala, paruparo, sarisari, gunamgunam at guniguni ay hindi ginigitlingan dahil walang salitang-ugat na ala, paro, sari, ganam, at guni.

  • Ang salitang-ugat na nagtatapos sa patinig na o kapag-unuulit ay pinapalitan ng u.

  • Sa pag-uulit ng salitang-ugat na unaangkupan o ginagampanan ng pang-angkop upang ipakita ang kasidhiang kahulugan at nagtatapos sa patinig na e, ito’y pinapailitan ng i sa gayo’y mabilis ang pagbigkas at upang lubos na mabigyang diin ang unang hati ng salita. Ang gitling ay ginagamit

Gramar

at

Linggwistika

Halimbawa:

torpetorping-torpe

salbahesalbahing-salbahe

lalakelalaking-lalake

Gramar at Linggwistika 22


Ang di ganap na pag uulit

Ang di-Ganap na Pag-uulit

1. Pag-uulit ng huling pantig sa salitang-ugat

Halimbawa:

lamikmikluningningalit-it

langitngitkuliglig

Gramar

at

Linggwistika

2. Pag-uulitnguna o unangdalawangpantigngsalitang-ugat o una o unangdalawangtunogngsalitang-ugat.

Halimbawa:

iikottatakbosisilip-silip

aakyatlilimasisiga-sigarilyotatali-talilis

Gramar at Linggwistika 23


Paano nga ba nabubuo ang mga salita1

Paano nga ba nabubuo ang mga Salita?

b. Tambalan – Nagiging tambalan ang salita kung ang dalawang salita na may kani-kaniyang kahulugan ay pinagsasama at nananatili ang kahulugan, minsa’y bumubuo ng ikatlong kahulugan at mayroon din namang nagpapakita ng kasalungatan ng bawat isa.

Gramar

at

Linggwistika

Halimbawa:

taong-bundokdalagang-bukid

panhik-panaogisdang-tabang

daang-bakalhumigit-kumulanghanap-buhaykapos-paladkahoy-gubatlumubog-lumitaw

bungang-arawmalaon-madali

Gramar at Linggwistika 24


Paano nga ba nabubuo ang mga salita2

Paano nga ba nabubuo ang mga Salita?

c. Maylapi – Kung ang salitang-ugat pinapanlapian. Maaring sa unahan, sa gitna, sa magkabila o sa laguhan.

  • Unlapi

  • umalis, umibig, umawit, igatong, isama, pautang

Gramar

at

Linggwistika

2. Gitlapi

kinain, sumampa, tinaga, tumuka, sinita

3. Hulapi

isipin, diktahan, tamaan, ingatan, bilihin

4. Kabilaan

magtampuhan, pagtulungan, panatilihin, paraanin

5. Laguhan

ipagsumigawan, paghumiyawin, magginataan.

Gramar at Linggwistika 25


Kahulugan ng mga panlapi

Kahulugan ng mga Panlapi

1. Panlaping Makangalan

  • an at han

  • 1. lalagyan ng marami sa bagay na isinasaad ng salitang-ugat

  • hal.:

  • aklatan, bigasan, manukan, palayan,tindahan

  • 2. pook na ginaganapan ng kilos ng salitang-ugat

  • hal.:

  • aralan, lutuan, laruan, labahan

  • 3. panahon na maraming pagganap sa isinasaad ng salitang-ugat

  • hal.:

  • pistahan, anihan, taniman, uwian

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 26


Gramar at linggwistika

4. gantihang kilos

hal.:

barilan, balitaan, sulatan, suntukan

5. di karaniwang laki o labis na dami

hal.:

pangahan, duguan, uluhan, sugatan, duguan

PanlapingMakangalan

Gramar

at

Linggwistika

b. in o hin

1. relasyong isinasaad ng salitang-ugat

hal.:

tiyuhin, amain, inapo

2. kahugis ng isinasaad ng salitang-ugat

hal.:

inubas, pinalay, sinampalok

Gramar at Linggwistika 27


Gramar at linggwistika

b. ka

1. kasama sa pangkat

hal.:

kalahi, kagrupo, katropa, kabayan

2. relasyon na isinasaad ng salitang-ugat

hal.:

kalaro, kagalit, kaaway, kasuyo, kalambingan

c. ka – an

1. nagsasaad ng pinakasentro na salitang-ugat

hal.:

kabayanan, kanayunan, kabahayan

2. nagsasaad ng kasukdulan ng pangyayari.

hal.:

katanghalian, kainitan, kasasalan

PanlapingMakangalan

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 28


Gramar at linggwistika

PanlapingMakangalan

d. mag

1. nagsasaad ng relasyong tinutukoy sa salitang-ugat.

hal.:

maglolo, mag-ama, magkapatid, magbayaw

2. mag- na may pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat na nagsasaad ng gawain o propesyon.

hal.:

manggagamot, manbibigkas, manananggol

e. tag – nagsasaad ng panahon

hal.:

tag-ulan, tag-araw, taglagas, tagsibol

f. taga – nagsasaad ng gawaing isinasaad ng salitang-ugat

hal.:

tagaluto, tagalinis, tagawalis, tagabasa

g. an/han – nagsasaad ng pinaggalingan

hal.:

talasalitaan, talaarawan, talatinginan

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 29


Kahulugan ng mga panlapi1

Kahulugan ng mga Panlapi

Mga Panlaping Makauri

  • ma

  • a. pagkamayroon

  • halimbawa:

  • maganda, tataas, mayaman

  • b. pagkamarami

  • halimbawa:

  • matao, madahon, matubig, maahas

  • 2. maka – katig, kampi, hilig

  • halimbawa:

  • maka-Diyos, maka-Hapon, makatao, makakaibigan

  • 3. mala – parang

  • halimbawa:

  • malasebo, malahimimga, malakanin

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 30


Gramar at linggwistika

PanlapingMakauri

4. mapag – may ugali

halimbawa:

mapagbiro, mapagbintang, mapag-alalahanin

5. Mapang – may katangian, may kakayahan

halimbawa:

mapang-akit, mapanrahuyo

6. maka – katig, kampi, hilig

halimbawa:

maka-Diyos, maka-Hapon, makatao, makakaibigan

7. mala – parang

halimbawa:

malasebo, malahimimga, malakanin

Gramar

at

Linggwistika

Gramar at Linggwistika 31


Gramar at linggwistika

MARAMING SALAMAT SA PAKIKINIG! NGAYON AY HANDA KA NA PARA

SA ISANG PAGSUSULIT! ((


  • Login