Psychoanaliza klasyczne koncepcje teoretyczne i kliniczne freuda l.jpg
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 68

„Psychoanaliza – klasyczne koncepcje teoretyczne i kliniczne Freuda” PowerPoint PPT Presentation


  • 632 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

„Psychoanaliza – klasyczne koncepcje teoretyczne i kliniczne Freuda”. Jarosław Gliszczyński. Zygmunt Freud 1856-1939. Zagadnienia. - teorie rozwojowe (fazy rozwoju) - proces pierwotny i wtórny oraz reguły nimi rządzące - model topograficzny Freuda - model strukturalny - problematyka lęku

Download Presentation

„Psychoanaliza – klasyczne koncepcje teoretyczne i kliniczne Freuda”

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


„Psychoanaliza – klasyczne koncepcje teoretyczne i kliniczne Freuda”

Jarosław Gliszczyński


Zygmunt Freud 1856-1939


Zagadnienia

  • - teorie rozwojowe (fazy rozwoju)

  • - proces pierwotny i wtórny oraz reguły nimi rządzące

  • - model topograficzny Freuda

  • - model strukturalny

  • - problematyka lęku

  • - mechanizmy obronne

  • - mechanizmy powstawania objawów zaburzeń oraz rola regresji i fiksacji

  • - problematyka charakteru w klasycznej psychoanalizie


Trzy znaczenia słowa psychoanaliza

1/ Metoda leczenia

2/ Teoria kliniczna (psychopatologii)

3/ Ogólna teoria psychologiczna


Teorie popędowe Freuda

  • Główne źródło energii – popęd seksualny, później również popęd destrukcji.

  • (seksualność jest rozumiana bardzo szeroko jako psychoseksualność)

  • Popędy dążą do gratyfikacji.Przymus powtarzania – sekwencja gratyfikacja > odpoczynek > narastanie napięcia popędowego > gratyfikacja > itd.


Afekt – manifestacjapopędu w sferze psychiki.

Życiem popędowym –poza przymusem powtarzania- rządzi zasada przyjemności – przykrości, którą ogranicza zasada rzeczywistości.

Popędy seksualne mają:

1/ źródło

2/ cel

3/ obiekt

Ad1/ ma naturę biologiczną

Ad2/ rozładowanie

Ad3/ może być różny od celu i mieć też charakter pozagenitalny ( w tym znaczeniu popęd może składać się z popędów składowych)


  • Libido- energia popędów seksualnych. Podmiot dokonuje kateksji energii libidinalnej – czyli obsadza nią różne obiekty – wyobrażenia psychiczne, struktury.

  • Libido może być związane z ego (narcystyczne) lub być związane z obiektem.


Infantylna seksualność – nie ma charakteru genitalnego, a początkowo również obiektualnego. Małe dziecko nie dokonało jeszcze kateksji obiektów


STADIA ROZWOJU ORGANIZACJI LIBIDO.

  • Kierunek rozwoju – od narcyzmu do obiektów.

  • O kształcie życia seksualnego dziecka w każdym ze stadiów decyduje dominacja tej lub innej grupy popędów składowych.


Faza oralna

  • Zródłem przyjemności jest strefa oralna. Pierwotny narcyzm dziecka jest na skutek doznawania przez dziecko deprywacji (przykrości, napięcia) jest przekształcany w dążenia do obiektów świata zewnętrznego.

  • Abraham wyróżnia podfazę sadystczno-oralną – dziecko zaczyna „chwytać obiekt”, potem również gryźć pierś matki > istnieje tendencja do „pożarcia” piersi (faza kanibalizmu), inkorporacji piersi. Tutaj też początek uczuć związanych z tęsknotą za matką, dziecko zaczyna odwzajemniać miłość.


Faza analno-sadystyczna

2-3 rok życia. Źródłem przyjemności są okolice odbytu. Pojawia się biegunowość aktywność – bierność i powiązany z tym sadomasochizm.

  • Abraham dzieli tę fazę na 2 stadia

  • - w 1. erotyzm analny związany jest z wydalaniem a sadyzm ze zniszczeniem obiektu

  • - w 2. erotyzm analnyłączy się z zatrzymywaniem sadyzm z kontrolą związaną z posiadaniem

  • Linia podziału między regresjami psychotycznymi i neurotycznymi przechodzi między tymi stadiami.

  • Te dwie fazy tworzą pregenitalne stadium organizacji libido.


Faza falliczna

  • 3-5 rok życia. Źródłem przyjemności stają się genitalia. W początkowej części tej fazy jest wyraźna biseksualność chłopców i dziewczynek- nie zanika to całkowicie nigdy.

  • W tej fazie rozwija się kompleks Edypa.


Kompleks Edypa.

  • Definicja – zorganizowany zespół wyobrażeń i wspomnień o wielkiej sile uczuciowej, częściowo lub całkowicie nieświadomych, tworzący się na podstawie relacji interpersonalnych z okresu dzieciństwa, złożony z miłosnych i wrogich pragnień przeżywanych przez dziecko wobec rodziców


  • K. E. Może mieć formę pozytywną (prostą) lub odwróconą (negatywną).

  • Rozwiązanie kompleksu Edypa stanowi podstawę identyfikacji i pełni zasadniczą rolę w strukturowaniu osobowości, jak również w kierunkowaniu pragnień jednostki.

  • W tej fazie w reakcji na pragnienia kazirodcze pojawia się strach przed utratą penisa i związany z tym kompleks kastracji. U dziewczynek kompleks kastracji przyjmuje postać zazdrości o penisa. Rozwojowo pragnienie posiadania penisa przez dziewczynkę zmienia się w pragnienie posiadania dziecka.


Okres latencji

Trwa do okresu pokwitania. Energie popędowe są używane do budowy ego (sublimacja). Częściowe rozwiązanie kompleksu Edypa prowadzi do wytworzenia super-ego


Okres dojrzewania

Od 10, 11-go roku życia. Jest to przejście do fazy genitalnej, czyli dojrzałej fazy rozwoju libido. Rozwój seksualny z wczesnego dzieciństwa jest powtarzany w skondensowanej formie. Infantylne cele seksualne są porzucane, dziewczynka zrzeka się męskości, chłopiec przezwycięża lęk kastracyjny. Następuje przejście do prymatu genitaliów w życiu seksualnym.


Trudności tego okresu zawsze mają u podłoża trudności z poprzednich okresów. Ego zaczyna być zorganizowane, jednak pod naporem gwałtownych impulsów seksualnych zostaje wystawione na próbę. Anna Freud wyróżnia 2 formy obrony charakterystyczne dla adolescencji. 1/ ascetyzm 2/ intelektualizacja.


  • Zaburzenia rozwojowe polegają na tym, że dążenia z wcześniejszej fazy pojawiają się w fazie późniejszej, stają się dominujące i dążą do niezależnej gratyfikacji. W zależności od tego z jakiej fazy pochodzą zakłócenia, będzie różny obraz zaburzeń.

  • Przymus powtarzania jest jednym z czynników wywołujących fiksacje (popędów). Polega to na powtarzającym się dążeniu do określonego rodzaju gratyfikacji.


MODEL TOPOGRAGICZNY, PROCES PIERWOTNY I WTÓRNY.

Model ten dzieli aparat psychiczny na:

świadomość

przedświadomość

nieświadomość


Marzenia senne

Marzenie senne jest „strażnikiem snu”, śniący zaspokaja nieświadome pragnienia. M. senne ma warstwę jawną i latentną (ukrytą). Praca snu to aktywność zniekształcająca ukrytą warstwę snu i tworząca jego jawną część. W drugą stronę (od jawnej części do ukrytej) dokonuje się interpretacji snu


We śnie obecne są resztki z dnia ale tylko te wkraczają do marzenia sennego, które kojarzą się z nieświadomymi myślami, pragnieniami i popędami. Spełnienie pragnień we śnie wyrażane jest najczęściej w formie symbolicznej.


We śnie dochodzi do głosu proces pierwotny, czyli prymitywna, archaiczna (a w wymiarze indywidualnym infantylna) część psychiki. Charakterystyczne dla tego procesu są przemieszczenie i kondensacja (zagęszczenie) – w procesie pierwotnym występuje pomieszanie czasu i przestrzeni, nie rozróżnianie poszczególnych obiektów, obrazy są zamieniane między sobą, część jest mylona z całością itp. Są to procesy nieświadome.


Wszystkie cechy procesu pierwotnego są obecne w marzeniach sennych gdzie praca snu dokonuje się poprzez symboliczną metodę prezentacji, regresję, pominięcie, kamuflaż, przemieszczenie i kondensację. Mechanizmy te ujawniają się również w marzeniach na jawie, objawach nerwicowych, pomyłkach, zapomnieniach itp.


  • We śnie ujawniają się również części związane z procesem wtórnym – logiczne myślenie, wypowiedzi będące pozostałością myślenia na jawie.

  • Proces pierwotny rządzi głównie nieświadomością, proces wtórny przedświadomością .

  • Do świadomości należy percepcja. Przypominanie, myślenie, mowa (proces wtórny) – do przedświadomości


  • Popędowe pragnienia i aktywność psychiczna rządzona przez proces pierwotny należą do nieświadomości. Nazwa psychologia głębi nawiązuje do tego, że te trzy systemy leżą warstwowo jeden nad drugim.

  • Ponieważ systemy są ze sobą powiązane, aktywność psychiczna z jednego systemu może się przedostawać do innego, jednak obrony (w życiu na jawie) lub cenzor (we śnie) sprawiają kontrolę nad „bramami” poszczególnych systemów.


  • Każdy akt mentalny jest katektowany (czyli obsadzany energią). W nieświadomości energia jest swobodnie mobilna, w przedświadomości związana.

  • Istnieje analogia topograficzna między marzeniem sennym a tworzeniem się objawów nerwicowych. Tak jak jawna warstwa snu stanowi kamuflaż dla ukrytej, tak jawne symptomy ukrywają nieświadomy konflikt


Nieświadomość

Może być odsłaniana poprzez:

1/ zawartość

2/ sposóbfunkcjonowania


Zawartość nśw.

Reprezentacje popędów (afekty) konkretnych idei i idei rzeczy (aktualne obiekty do których przynależą afekty, plus idee werbalne odnoszące się do nich – wraz z rozwojem słów tworzą się związki pomiędzy ideami konkretnymi a ideami rzeczy. Konkretne idee i idee rzeczy tworzą odbicie w życiu psychicznym obiektów ze świata zewnętrznego.)

Ponieważ człowiek wywodzi pierwszą koncepcję obiektów ze swojego bezpośredniego otoczenia i ponieważ neurotyk zatrzymał się w pewnym stopniu na poziomie infantylnym lub się do niego zregresował, prawdziwymi obiektami jego nieświadomych popędów są rodzice lub ich substytuty.


Sposób funkcjonowania nśw.

Taki jak w procesie pierwotnym – łatwość przemieszczania energii psychicznych i kondensacji, duży nieporządek, chaos. Tutaj też dwa ważne procesy – identyfikacja i projekcja. To pierwsze to przemieszczenie z obiektu na ego, to drugie odwrotnie.( z zewnątrz do wnętrza i z wnętrza na świat zewnętrzny).

Nieświadomość nie zna sprzeczności, przeciwności mogą istnieć obok siebie, czegoś nie ma, a jednocześnie jest, związki mogą być zakłócane, a idee zamazane. Nie istnieje tu pojęcie czasu. Można doświadczać zdarzeń przeszłych jak teraźniejszych z nie zmieniona intensywnością. Nśw. może wyrażać się w sposób symboliczny, również każdy symptom nerwicowy może mieć znaczenie symboliczne. W nśw. rzeczywistość zewnętrzna jest zastępowana przez wewnętrzną – w ten sposób wydarzenia zewnętrzne mogą pełnić jedynie rolę „wyzwalaczy” wcześniejszych nieświadomych treści.(jak w przeniesieniu)


Świadomość

Akt stawania się świadomym oznacza percepcję bodźców, a jednocześnie samoświadomość aparatu percepcyjnego. Świadomość to narząd czucia znajdujący się na granicy światów zewnętrznego i wewnętrznego.

Świadomość testuje rzeczywistość – a szczególnie ocenia czy coś pochodzi z zewnątrz, czy z wnętrza. (ten element może całkowicie zawieść w psychozach)


System obrony przed bodźcami

W systemie Percepcja-Świadomość istnieje system obrony przed bodźcami, który funkcjonuje jak filtr – w wyniku którego, tylko część bodźców zewnętrznych oraz wewnętrznych dostaje się do świadomości. Energia bodźca, który wkracza do świadomości nie pozostawia tam żadnych śladów, jest w całości zużywana na akt stawania się świadomą. Wraz z przedostaniem się energii psychicznej do świadomości następuje uwolnienie napięcia – zasada nirwany.


Przedświadomość

Pomiędzy nieśw., a świad. Zawiera zarówno pochodne nieświadomości, jak i gromadzi wrażenia ze świata zewnętrznego. Tutaj sytuowane są internalizowane wpływy zewnętrzne – normy, reguły, zakazy, nakazy itp., tutaj też rozwija się instancja zajmując się moralną i logiczną krytyką (cenzor). Bariera nieprzepuszczająca pewnych treści usytuowana jest zarówno między Przedśw. a Nieświad., jak i między Przedśw. a Świad.

Te opory mogą prowadzić do tworzenia się symptomów. Przedśw. reguluje przepływy energii między pozostałymi systemami. W nerwicach często zbyt mało energii dostępnej jest ego, w psychozach zbyt dużo. Przedświadomością rządzi proces wtórny.


Regresja

Regresja jest to proces, w którym aktywność psychiczna cofa się do wcześniejszego, niższego i prostszego sposobu funkcjonowania.

Regresja może być

1/topograficzna

2/ czasowa

3/ formalna

ad1. – aktywność cofa się do niższego systemu np. do Nieświadomości

ad.2 – obecne doświadczenie poprzez ożywienie doświadczenia z przeszłości jest przeżywane i spotyka się z reakcją tak jak w przeszłości (dzieciństwie)

ad.3/ - proces myślenie staje się archaiczny (np. magiczny)

Powyższe rodzaje regresji występują prawie zawsze łącznie.


MODEL STRUKTURALNY

Sformułowany przez Freuda w pełni ok. roku 1923. jako próba przezwyciężenia niedostatków modelu topograficznego. Modele te nie wykluczają się lecz uzupełniają. Model topograficzny sytuował konflikt pomiędzy umysłem świadomym zawierającym m.in. zakazy, nakazy, normy i inne siły tłumiące, a nieświadomością. Było to niezgodne z obserwacjami, że obrony przed popędami mogą również działać nieświadomie.


Aparat psychiczny dzieli się na 3 systemy (instancje) – id, ego i super-ego.

  • Id to biegun popędowy

  • Ego jest instancją pośredniczącą pomiędzy popędami a wymogami świata zewnętrznego, ma funkcje tworzenia kompromisów (również z super-ego).

    Uruchamia obrony poprzez lęk sygnałowy.

  • Super-ego powstaje wraz z rozwiązaniem kompleksu Edypa w wyniku uwewnętrznienia (poprzez identyfikację) postaw i wartości rodzicielskich. Jest to sumienie kontrolujące popędy libido i agresji.


Super-ego

  • W jego kształtowaniu biorą udział elementy preedypalne i postedypalne, lecz w największym stopniu edypalne. Super- ego jest w znacznym stopniu nieświadome.

  • Agresywne, surowe super-ego niekoniecznie musi być introjektem surowego rodzica, lecz odpowiedzią na siłę indywidualnych agresywnych pragnień – czyli im człowiek bardziej restrykcyjnie kontroluje swoją agresję, tym silniejsza jest agresja super-ego wobec ego.


  • Aparat psychiczny neurotyka ma relatywnie mały obszar ego wolnego od wpływów id lub super-ego, jest dużo nieświadomej komunikacji bezpośredniej pomiędzy id a super-ego oraz duże obszary id i super-ego niekontrolowane przez ego.

  • Człowiek dojrzały ma ego w dużym stopniu uwolnione od wpływów pozostałych instancji, ponadto duże obszary id oraz super-ego są kontrolowane przez ego.


Regresja – c.d.

Regresję można uważać również za jeden z mechanizmów obronnych

Regresja libidinalna – wycofanie się do wcześniejszej fazy organizacji popędowej.

O poziomie do którego przebiega regresja decydują punkty fiksacji.

Regresja ego – występuje zazwyczaj wraz z regresją libidinalną i obejmuje na ogół tylko te funkcje ego, które są zaangażowane w konflikt.

Regresja super-ego – gdy uwewnętrzniony autorytet rodzicielski ulegnie ponownemu uzewnętrznieniu i zostaje wyprojektowany.


Lęk

  • Lęk może być objawem nerwicy, ale również objawy mogą redukować lęk. Lęk jest afektem i jako taki podlega również procesom rozładowywania. Różni się od innych afektów głównie poprzez swój nieprzyjemny charakter. Lęk reprezentuje reakcję na traumatyczne doświadczenie.


Trauma

  • Trauma – to przyrost energii bodźców, której ego nie jest w stanie opanować przy pomocy swojej bariery ochronnej przed bodźcami. Gdy bariera jest nadmiernie obciążona ego traci zdolność do reagowania celowymi działaniami przystosowawczymi, a zamiast tego pojawia się lęk.


  • Lęk może mieć również charakter antycypacyjny i pomagać przygotować się na niebezpieczeństwo.

  • Lęk sygnałowy może uruchamiać obrony ego, ale z drugiej strony sam może mieć charakter obronny.


Lęk narodzin

  • Reakcją na traumę narodzin jest lęk narodzin. Lęk ten ma charakter pierwotny i może się później wraz z przechodzeniem od fazy do fazy reaktywować. Lęk narodzin ma charakter separacyjny i jest biologicznym prototypem późniejszych (psychicznych) lęków przed utratą obiektu


  • Lęk może być wyrazem popędu destrukcji. Jako lęk kastracyjny wynika z „sadyzmu” super-ego (agresja przeciw ojcu jest odwracana przeciw ego.)


  • Lęk neurotyczny jest zawsze odpowiedzią na zagrożenie ze strony popędów, czyli na niebezpieczeństwo wewnętrzne, a nie realne.

  • Warunki i formy lęku różnią się w zależności od stadium rozwoju libido i ego. Lęk z fazy pregenitalnej gdzie jest większa rola popędu destrukcji może zawierać wiele elementów sadomasochistycznych. W fazie genitalnej lęk ma charakter kastracyjny. U kobiet lęk w stadium obiektualnym jest wynikiem utraty obiektu lub utraty miłości.


  • Lęk jako funkcja ego, która podobnie jak libido może regresować się do punktu fiksacji w chorobie przyjmuje formę wcześniejszej reakcji afektywnej, która już została opanowana.


MECHANIZMY OBRONNE

  • Najbardziej archaicznym rodzajem obrony jest narcystyczne wycofanie się z kontaktów ze światem, czyli powrót do pozycji niemowlęcia z pierwszych tygodni życia.

  • Jako obrona może występować identyfikacja. W stadium narcystycznym i pregenitalnym możemy w tym znaczeniu mówić o introjekcji.

  • W tych stadiach identyfikacja na poziomie oralnym polega na tym, że libido używa obiektu w celu usunięcia popędowego bodźca poprzez inkorporację obiektu przez ego. Dziecko wchodzi oralnie w posiadanie obiektu znosząc w ten sposób dystans pomiędzy sobą a nim. Jest to identyfikacja całkowita


W stadium obiektualnym identyfikacja jest częściowa. Poprzez identyfikację z ojcem chłopiec czyni ojcowskie wymagania częścią siebie i kształtuje się w ten sposób super-ego. A więc poprzez identyfikację zostaje osiągnięta obrona przeciw popędom, a matka przestaje być postrzegana jako obiekt seksualny.


Pacjenci, którzy osiągnęli stadium genitalne i wytworzyli stałe związki z obiektami rozwijają na ogół identyfikacje częściowe, a ci którzy nie osiągnęli stadium genitalnego i obiektualnego (albo osiągnęli to stadium ale nie zrezygnowali z narcyzmu) rozwijają raczej identyfikacje całkowite.


Projekcja

  • Projekcja – jest dość prymitywnym mech. obronnym. Poprzez wyrzucanie na zewnątrz stwarza dystans pomiędzy ego, a źródłem niebezpieczeństwa.

  • Po wytworzeniu super-ego projekcja nie ma już tak pierwotnego charakteru, nabiera ona charakteru moralnego.

  • Projekcja i identyfikacja często występują w postaci przemieszanej.


Przemieszczenie Zamiana w przeciwieństwo i przekształcenie aktywności w pasywność.

Wspólną cecha tych dwóch obron oraz identyfikacji jest to, że libido odwraca się od świata zewnętrznego i obsadza ego, czyli libido obiektualne zmienia się w narcystyczne. Powtarzane są wcześniejsze sposoby gratyfikacji, czyli mechanizm obronny ma tendencję do zafiksowania, a co za tym idzie jest odporny na próby przełamania.


Przymus powtarzania przywołuje najbardziej prymitywny sposób obrony, jest to wyparcie pierwotne. Impuls popędowy nie może się prawie w ogóle wyrazić. Wszystkie powyższe mechanizmy obronne mają charakter nieświadomy i są związane z ID i jako takie rządzone są głównie przez proces pierwotny. W przypadku tych mechanizmów często musimy szukać przeciwieństwa – za masochizmem, sadyzm, za pasywnością aktywność, za „przesadną miłościa” nienawiść (i odwrotnie). Mechanizmy te są infantylne i niedojrzałe.


Anna Freud 1895-1982


Inne mechanizmy obronne powstają gdy ego oddziela się od id i kiedy rozwija się super-ego. Są to mechanizmy obronne kontrolowane przez ego lubmechanizmy obronne ego

Ego broni się przed trzema rodzajami wpływów. 1/ światem zewnętrznym 2/ przed Id 3/ przed super-ego.


Wyparcie

  • Najważniejszym mech. obronnym z późniejszych faz jest wyparcie. Nie należy go mylić z tłumieniem. W tym ostatnim treść nie jest zapomniana, a tylko emocje podlegają kontroli i tłumieniu.


Wyparcie zawiera 2 procesy

1.Wycofanie przez system Pśw. obsadzenia, które było związane z niekceptowanym wyobrażeniem.

2. Przeciwobsadzenie wykorzystujące energię uwolnioną w wyniku poprzedniej operacji.


regresja

Wyparcie

Reakcja upozorowana

Izolacja

Anulowanie

Projekcja

Introjekcja

Zwrócenie popędu przeciwko sobie

Odwrócenie

Sublimacja

Rodzaje obron wg. Anny Freud


Przyczyny obrony przed popędem

1. Lęk przed super-ego

2. Lęk przed rzeczywistym zagrożeniem

3. Siła popędów

4. Brak harmonii wewnątrz ego


Wnioski Anny Freud dotyczące terapii analitycznej

  • Najlepiej rokuje w terapii gdy przyczyną zastosowania obron był lęk przed super-ego

  • Gdy obrony wynikają z lęku przed rzeczywistym zagrożeniem to terapia zmierza do wykazania, że lęki wiążą się z rzeczywistością dawno minioną ponadto praca może zmierzać w stronę zwiększania tolerancji na nieprzyjemne doznania

  • Stany które wiążą się z obronami przed lękiem z powodu zbyt dużej siły popędów nie podlegają terapii analitycznej


Systematyzacja mechanizmów obronnych wg. Drozdowskiego i Kokoszki

1/Narcystyczne mechanizmy obronne – zaprzeczenie, zniekształcenie, prymitywna idealizacja, projekcja (psychotyczna), projekcyjna identyfikacja, rozszczepienie 2/ Niedojrzałe mechanizmy obronne – acting out, blokowanie, hipochondryzacja, introjekcja, pasywno-agresywne zachowania, projekcja (niepsychotyczna), regresja, schizoidalne fantazje, somatyzacja.


3/ Neurotyczne mechanizmy obronne – kontrolowanie, przemieszczenie, dysocjacja, eksternalizacja, zahamowanie, intelektualizacja, izolowanie, racjonalizacja, reakcja upozorowana(formacja reaktywna), wyparcie(represja), seksualizacja, odczynianie

4/ Dojrzałe mechanizmy obronne – altruizm, antycypacja, ascetyzm, humor, sublimacja, tłumienie.


CHARAKTER

  • Charakter to funkcjonowanie jednostki wg. określonego stałego wzorca, typowy dla kogoś sposób odczuwania, myślenia i działania. Ujmując rzecz psychodynamicznie to typowy dla kogoś sposób rozwiązywania konfliktów intrapsychicznych


Cechy charakteru

Cechy charakteru są złożoną mieszanką pochodnych popędów, obron i elementów super-ego. Podobnie jak objawy nerwicowe są to wytwory kompromisowe. Od objawów są jednak bardziej trwałe, lepiej wiążą lęk i są egosyntoniczne (zgodne z ja) – w przeciwieństwie do objawów, które są egodystoniczne (niezgodne z ja). Charakter jest ściśle związany ze stylem obronnym człowieka.


  • Charakter kształtuje się poprzez kompromisy poprzez poszczególne fazy rozwoju. Rodzice stają się modelami dla ideału ego i ego, na drodze identyfikacji przejmowane są wartości i ideały.

  • Przebieg procesu rozwojowego i jego kluczowe momenty, traumy, czynniki genetyczne, dynamiczne decydują czy charakter będzie zahamowany, sztywny, patologiczny, czy fiksacje i regresje doprowadzą do kompromisów o charakterze neurotycznym. Przy prawidłowym przebiegu procesu rozwojowego charakter ma szanse być dobrze zintegrowany, elastyczny, pozwalający na lepsze przystosowanie się do rzeczywistości.


  • Wprawdzie podwaliny charakteru pojawiają się już bardzo wcześnie, ale jego bardziej stała organizacja kształtuje się w wyniku rozwiązania konfliktu edypalnego, a kończy się w okresie adolescencji.

  • Aby uzyskać bardziej pełny opis charakteru powinien on być określony w wielu wymiarach – opisowym, genezy, struktury, dynamiki, ekonomii libido.


ZABURZENIA CHARAKTERU

Charakter można określać wg

  • 1/ fazy libidinalnej (np. charakter analny)

  • 2/ stosowanych obron (np. charakter kompulsywny)

  • 3/ ujawnianych zachowań ( np. charakter bierno-agresywny)


Freud wyróżniał 3 podstawowe typy libidinalne:

  • - erotyczny; libido osiągnęło tu poziom genitalny, jego celem jest gratyfikacja poprzez obiekt, ego i super-ego nie są wystarczająco silne, jednostki takie poszukują głównie przyjemności, przejawiają mało zahamowań moralnych, są predysponowane do symptomów histerycznych, fobii i lęków

  • - kompulsywny; libido jest natury analno-sadystycznej, silne super-ego, dużo poczucia winy, ascetyzm, samopoświęcanie się, skłonności konserwatywne

  • -narcystyczny; libido skoncentrowane wokół ego, miłość do samego siebie, samouwielbienie, małe przywiązanie do obiektów miłości – obiekty są ważne o tyle o ile przyczyniają się do zaspokajania potrzeb narcystycznych.

  • Możemy też mówić o typach erotyczno-kompulsywnym, erotyczno-narcystycznym, narcystyczno-kompulsywnym.


Czynniki przyczyniające się zarówno do powstawania symptomów, jak i zab. charakteru są podobnej natury. U podłoża są frustracje, traumy, które wywołują konflikty albo 1/wewnątrz ego albo 2/ pomiędzy systemami albo3/ międzyświatem zewnętrznym a ego

W jednym przypadku konflikty owocują wytworzeniem się symptomów w innym zaburzeń charakteru. Można powiedzieć, że konflikt jest aktywny i może być rozwiązany albo przez wytworzenie symptomów albo cech charakteru.

Ale ponieważ zależności mają tutaj charakter „kolisty” to nerwica charakteru może stać się w końcu nerwicą z objawami.


Literatura

  • Zalecana literatura:

  • Zygmunt Freud „Wstęp do psychoanalizy”

  • Zygmunt Freud „Objaśnianie marzeń sennych”

  • Zygmunt Freud „Poza zasadą przyjemności”

  • Zygmunt Freud „Psychopatologia życia codziennego”

  • Anna Freud „Ego i mechanizmy obronne”

  • A.Kokoszka, P.Drozdowski „Wprowadzenie do psychoterapii”

  • Bjórn Killingmo „Psychoanalityczna metoda leczenia”

  • Jean Laplanche, J,-B.Pontalis „Słownik psychoanalizy”

  • Burness E.Moore, Bernard D.Fine „Słownik psychoanalizy klasyczne pojęcia nowe koncepcje”

  • H. Thoma, Horst Kachele „Podręcznik terapii psychoanalitycznej”

  • Peter Kutter „Współczesna psychoanaliza-psychologia procesów nieświadomych”

  • Peter Gay „Freud-życie na miarę epoki”


  • Login