Fizjologia przewodu pokarmowego
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 42

Fizjologia przewodu pokarmowego PowerPoint PPT Presentation


  • 72 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Fizjologia przewodu pokarmowego. Michał Nowakowski Wydział Lekarski UJ CM NZOZ Nutrimed. Role przewodu pokarmowego. Dostarczanie Energii Budulca Substancji regulujących Interakcja z otoczeniem Zapach, smak (faza głowowa regulacji) Bezpieczeństwo (funkcja sensoryczna i ruchowa)

Download Presentation

Fizjologia przewodu pokarmowego

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Fizjologia przewodu pokarmowego

Fizjologia przewodu pokarmowego

Michał Nowakowski

Wydział Lekarski UJ CM

NZOZ Nutrimed


Role przewodu pokarmowego

Role przewodu pokarmowego

  • Dostarczanie

    • Energii

    • Budulca

    • Substancji regulujących

  • Interakcja z otoczeniem

    • Zapach, smak (faza głowowa regulacji)

    • Bezpieczeństwo (funkcja sensoryczna i ruchowa)

    • Odporność (migdałki, kępki Peyera)

  • Regulacja funkcji organizmu

    • Wydzielanie hormonów

    • Autonomiczny układ nerwowy

  • Wydalanie substancji zbędnych i szkodliwych


Realizacja zada

Realizacja zadań

  • Rozpoznanie pokarmu

  • Rozdrobnienie

  • Nawilżenie i wstępne trawienie enzymatyczne

  • Przemieszczanie

  • Trawienie enzymatyczne i chemiczne

  • Wchłanianie

  • Rozpoznawanie, prezentacja i zwalczanie antygenów

  • Formowanie stolca

  • Wydalanie


Ewolucja czyli od manufaktury do h forda

Ewolucja czyli od manufaktury do H. Forda

  • Pierwotniaki – wodniczki trawienne

  • Jamochłony – jama chłonąco-trawiąca

  • Wyższe bezkręgowce – przewód pokarmowy


Konsekwencje liniowo ci

Konsekwencje liniowości

  • Znaczna zależność pomiędzy odcinkami

    • Zaburzenia pasażu

    • Upośledzenie wchłaniania

  • Konieczność rozwoju zaawansowanych metod regulacji

    • Regulacja humoralna

    • Regulacja hormonalna

    • Regulacja nerwowa (AUN)


Kwadratura ko a czyli

Kwadratura koła czyli…

  • Jak z tego ….


Powstaje to

… powstaje to:


Jama ustna i nosogard owa

Jama ustna i nosogardłowa

  • Rozpoznanie

  • Rozdrobnienie

  • Nawilżenie

  • Wstępne trawienie (amylaza ślinowa -ptyalina)

  • Ślina: do 2 l/d; do 1 ml/g tkanki, do 100 mmol Na+/l; do 60 mmol HCO3-/l

  • Bierze udział w głowowej fazie wydzielania

  • Uwaga na pacjentów z przetoką ślinową


Prze yk

Przełyk

  • Transport kęsa pokarmowego poprzez śródpiersie do jamy brzusznej

  • Wydzielanie śluzu


O dek

Żołądek

  • Rozdrobnienie

  • Mieszanie

  • Trawienie

  • „porcjowanie”

  • Wydzielanie substancji regulujących

  • Regulacja odczucia sytości

  • Udział we wchłanianiu witaminy B12 i żelaza

  • Aktywacja enzymów


Motoryka o dka

Motoryka żołądka

  • Unerwienie wyłącznie autonomiczne

    • Nerw błędny - ruchowe

    • Piersiowe nerwy rdzeniowe (Th6-10) poprzez splot trzewny – czuciowo-ruchowe

  • Trzon i dno: funkcja rezerwuarowa

  • Antrum: mieszanie i rozdrabnianie

  • Odźwiernik: „dozowanie”


Motoryka o dka1

Motoryka żołądka

  • Dno i trzon wykazują rozluźnienie przyjęcia – odruch wago-wagalny hamujący

    • Uwaga na donory tlenku azotu (+++)

  • Aktywacja odruchu – spadek opróżniania

  • Aktywność elektryczna od połowy trzonu

  • Skurcze:

    • Propulsywne

    • Stacjonarne

  • Silny wpływ nerwu błędnego i stężenia glukozy we krwi


  • Regulacja hormonalna

    Regulacja hormonalna

    • CCK i glukagon zmniejszają aktywność elektryczną

    • Motylina silnie zwiększa


    Wydzielanie o dkowe

    Wydzielanie żołądkowe

    • Komponenta okładzinowa (kom. okładzinowe):

      • HCl, KCl, woda i czynnik wewnętrzny Castla (B12)

    • Komponenta nieokładzinowa (kom. główne, szyjkowe, wewnątrzwydzielnicze)

      • Na, Cl, K, HCO3, śluz, woda, pepsynogen

    • Regulowane przez

      • Fazę głowową

      • Żołądkową

      • Jelitową


    Wydzielanie o dkowe1

    Wydzielanie żołądkowe

    • Wzrost wydzielania (kom. okł.)

      • Ach z zakończeń nerwowych (rec. M)

      • Gastryna z komórek G (rec. gastrynowy)

      • GRP z neruronów peptydergicznych

      • Histamina z kom. tucznych (rec. H2)

      • Insulina i hipoglikemia

    • Spadek wydzielania

      • Somatostatyna z komórek D

      • CCK

      • Hiperglikemia i glukagon


    Wydzielanie o dkowe2

    Wydzielanie żołądkowe

    • Faza głowowa – nerwy błędne

      • Uwolnienie Ach i GRP z zakończeń nerwowych

      • Uwolnienie histaminy z kom. tucznych

      • Wzrost wydzielania HCl i gastryny

      • Jest hamowana przez wagotomię

    • Faza żołądkowa

      • Rozciąganie dna i trzonu – aktywacja kom. G.

      • Aktywacja chemoreceptorów (białko)

      • Spadek pH – aktywacja kom. G.

      • Odruchy wago-wagalne z aktywacją kom. G.

    • Faza jelitowa

      • Aktywacja chemoreceptorów dwunastniczych przez treść białkową – wzrost wydz. gastryny

      • Spadek pH może neutralizować tą reakcję


    Czynnik wewn trzny castla

    Czynnik wewnętrzny Castla

    • Mukopolipeptyd

    • Komórki okładzinowe

    • Wiąże B12 tworząc trwały kompleks rozpadający się pod wpływem białkowego receptora IFC-B12 w illeum terminale


    Opr nianie o dkowe

    Opróżnianie żołądkowe

    • Zależne od współdziałania kompleksu

      • Żołądek

        • Dno

        • Antrum

        • Odźwiernik

      • Dwunastnica

        • Receptory

          • Chemoreceptory dla H+ i kwasów tłuszczowych

          • Osmoreceptory (cukry)


    Mechanizmy regulacji opr niania

    Mechanizmy regulacji opróżniania

    • Odruchy nerwowe (AUN)

      • Wagotomia znacznie ogranicza opróżnianie

    • Odruchy śródścienne

    • Hormony żołądkowo-jelitowe

      • CCK w odpowiedzi na kwasy tłuszczowe silnie hamuje opróżnianie i wydzielanie

        • Proglumid, lorglumid

      • Wzrost poziomu glukozy w surowicy hamuje a spadek nasila motorykę żołądka


    Funkcje trzustki

    Funkcje trzustki

    • Wydzielanie enzymów trawiennych

      • Proteolityczne

        • Pro-enzymy: trypsynogen, chymotrypsynogen, proelastaza (aktywacja enteropeptydazą i trypsyną)

      • Lipolityczne

        • Lipaza, fosfolipaza, esteraza (wymagają emulgacji)

      • Glikolityczne

        • Alfa-amylaza

      • Inne: nukleaza

    • Buforowanie pH dwunastnicy

      • HCO3-


    Funkcje jelita cienkiego

    Funkcje jelita cienkiego

    • Trawienie

      • Głównie na skutek działania enzymów trzustkowych oraz brzeżka szczoteczkowego

    • Wchłanianie węglowodanów

      • trawienie: ptyalina, amylaza, oligosacharydazy brzeżka;

      • wchłanianie czynne glukozy i galaktozy: 12-ca i 50 cm j. czczego, fruktoza transport wspomagany


    Funkcje jelita cienkiego1

    Funkcje jelita cienkiego

    • Wchłanianie białka

      • Egzogennego

      • Endogennego

        • enzymy – 30g/d;

        • nabłonki – 25g/d

      • 50% wchłania się w 12-cy

      • 90% przed dotarciem do j. kretego

      • Wchłanianie głównie aminokwasów i oligopeptydów

      • Tylko u niemowląt wchłanianie białek - pinocytoza


    Funkcje jelita cienkiego2

    Funkcje jelita cienkiego

    • Wchłanianie białka

      • L-izomery bardzo dobrze, D-izomery słabo

      • Wchłanianie czynne

      • Lepiej wchłaniane są oligopeptydy niż aminokwasy

      • Zaburzenia wchłaniania białka rzadko objawowe bo dobra kompensacja

        • 10% pepsyna żołądkowa

        • 70% proteazy trzustkowe

        • 20% proteazy brzeżka szczoteczkowego


    Funkcje jelita cienkiego3

    Funkcje jelita cienkiego

    • Wchłanianie tłuszczów

      • Emulsyfikacja w dwunastnicy (żołądkowa małoefektywna)

      • Konieczne sole żółciowe, fosfolipidy i tworzenie micelli tłuszczowych

      • Krótko i średnio łańcuchowe kwasy tłuszczowe są hydrofilne – mogą się wchłaniać bezpośrednio do krwi a nie jako chylomikrony do chłonki – leczenie ZUW


    Wch anianie elaza

    Wchłanianie żelaza

    • Utrata dobowa to ok. 1 mg

    • Podaż w typowej diecie to ok. 20 mg

    • Wchłanianie zachodzi głównie w początkowym odcinku jelita.

      • Zależy od redukcji żelaza (Fe+++)

      • W soku żołądkowym jest czynnik stabilizujący sole żelazawe

      • Właściwości redukujące sa nasilane przez enzymy trzustkowe


    Witamina b12

    Witamina B12

    • Wiązanie B12 z IFC

    • Transport do illeum terminale

    • Łącznie B12 z receptorem

    • Rozerwanie wiązania z IFC i wchłonięcie


    Regulacja motoryki jelita cienkiego

    Regulacja motoryki jelita cienkiego

    • Skurcze segmentowe – niepropulsywne

      • Generowane miogennie (obecne po odnerwieniu)

      • Odpowiadają za mieszanie treści

    • Skurcze propulsywne

      • Odruchy śródścienne

        • Skurcz powyżej i rozluźnienie poniżej

    • Co 90-110 minut MMC – silne skurcze propulsywne

    • BER 12 – 7/min w zależności od lokalizacji


    Odruchy

    Odruchy

    • Żołądkowo-krętniczy

    • Żołądkowo-okrężniczy

    • Okrężniczo-żołądkowy

    • Żołądkowo-odbytniczy

    • Na czynność odruchową mają wpływ leki cholinergiczne i cholinolityczne, adrenergiczne i adrenolityczne oraz agoniści motylinowi i CCK


    Motoryka jelita grubego

    Motoryka jelita grubego

    • Okrężnica

      • Skurcze odcinkowe

      • Skurcze propulsywne

      • Skurcze masowe

    • Odbytnica

      • Odruch defekacyjny


    Wch anianie wody

    Wchłanianie wody

    • Wypadkowa wydzielania i wchłaniania

    • Ok. 9 litrów na dobę

      • 3,5-4 l w j. czczym

      • 3-3,5 l w j. krętym

      • Ok. 1,5 l. w j. grubym

    • Wchłanianie wody jest zawsze bierne i zależne od gradientów osmotycznych i jonowych

      • Jelito czcze – substancje organiczne

      • Jelito kręte i grube – głównie Na+


    Mechanizm wymiot w

    Mechanizm wymiotów

    • Ośrodek wymiotny w dnie komory IV (strefa chemorecepcyjna)

    • Złożony odruch korowo-rdzeniowy

      • Perystaltyka wsteczna

      • Skurcze mm brzucha

      • Skurcz przepony

      • Rozluźnienie zwieraczy

      • Wstrzymanie oddychania

      • Zamknięcie głośni

      • Uniesienie krtani


    Odruch wymiotny

    Odruch wymiotny

    • Cofanie się treści pokarmowej

    • Pobudzenie autonomiczne

      • Ślinotok

      • Tachykardia

      • Tachypnoe

      • Bladość powłok

      • Potliwość


    Przyczyny wymiot w

    Przyczyny wymiotów

    • Choroby żołądka

      • Gastropareza (cukrzyca, sklerodermia, kolagenozy, nadciśnienie tętnicze)

      • Chorby organiczne: nowotwory, zapalenia,

    • Choroby jelit

      • Ch. wrzodowa 12-cy, niedrożność, pseudoniedrożność,

    • Choroby OUN

      • Migrena, padaczka, guzy pnia, zapalenie opon, z. Meniere’a, nadciśnienie śródczaszk.

    • Choroby psychiatryczne

      • Bulimia, anoreksja, wymioty psychogenne


    Przyczyny wymiot w1

    Przyczyny wymiotów

    • Choroby metaboliczne

      • Cukrzyca, niedoczynność kory nadnerczy,

      • Nad- i niedoczynność tarczycy

      • Ciąża

    • Leki

      • Chemioterapia, naparstnica, antagoniści dopaminy, antybiotyki, NLPZ, aminofilina

    • Odruchowe

      • OZT, OZWR, OZPŻ, kolki,

    • Inne: WZW, enterowirusy, …


    Post powanie w zaleganiu

    Postępowanie w zaleganiu

    • Odbarczyć (zapobieganie rozstrzeni)

    • Ustalić przyczynę

      • Wykluczyć niedrożność mechaniczną

      • Wykluczyć niedrożność porażenną (operacja, ból, mocznica, hipokaliemia, hipokalcemia)

      • Sprawdzić leki (opioidy, IPP, NO)

      • Sprawdzić mechanizmy pozajelitowe (CSN, psychogenne, wstrząs)

    • Leki prokinetyczne i przeciw wymiotne

      • Metoclopramid (D2, 5HT3+, 5HT4-), erytromycyna (M), cisaprid (5HT4), domperidon (D-), prucaloprid 5-HT4), ondansetron (5HT3-), Torecan (fenotiazyna)

      • Warto łączyć z Dexametasonem, haloperidolem


    Post powanie w zaleganiu1

    Postępowanie w zaleganiu

    • Elektrostymulacja przezprzełykowa lub przezskórna

    • Ruch, żucie gumy, posiłek!!!

    • Aktywacja odruchów jelitowo-żołądkowych

      • Wlew doodbytniczy

      • Leki przeczyszczające

        • PEG, gastrografina


    Biegunka

    Biegunka

    • Osmotyczna

      • Słabo wchłanialne sole – l. przeczyszczające, mannitol, sorbitol, leki zobojętniające (Mg), lactuloza

      • Nieprawidłowe trawienie – niedobory enzymów (laktazy, maltazy), ZKJ, przetoki jelitowo-jelitowe, stan po gastrektomii, wagotomii,

      • Zaburzenie transportu błonowego

    • W efekcie hiperosmia wewnątrz jelita i zatrzymanie wody


    Biegunka1

    Biegunka

    • Sekrecyjna

      • Nie ustępuje przy zaprzestaniu żywienia dojelitowego

      • Związana z nadmiernym wydzielaniem

      • Cholera trzustkowa – VIPoma

      • Zespół rakowiaka – serotonina

      • Rak rdzeniasty tarczycy – kalcytonina jest silnym stymulatorem wydzielania

      • Z. Zollinger-Ellisona – uszkodzenie nabłonka, inaktywacja lipazy oraz bezpośrednia stymulacja

      • Zaburzenie cyrkulacji wątrobowo-jelitowej kwasów żółciowych


    Biegunka2

    Biegunka

    • Inne przyczyny

      • IBS

      • Zakażenia bakteryjne i wirusowe

      • Choroba trzewna

      • Popromienne zapalenie jelit

      • Leki: cytostatyki, antybiotyki, kolchicyna, glikozydy, propranolol, furosemid, etanol, 5FU,

      • Stwardnienie rozsiane, udar cieplny, zatrucie ołowiem, rtęcią,

      • Enteropatie zanikowe…


    Biegunka post powanie

    Biegunka postępowanie

    • Diagnostyka

      • Posiewy stolca

      • Badania obrazowe i laboratoryjne

    • Eliminacja czynników potencjalnych

      • Weryfikacja listy leków !!!

      • Wstrzymanie żywienia na krótki okres czasu

    • Leczenie przyczynowe

    • Leczenie objawowe:

      • Opiaty, loperamid, NLPZ, sterydy, chromoglikan, kw. algininowy, somatostatyna


    Podsumowanie

    Podsumowanie

    • Większość objawów ze strony przewodu pokarmowego ma złożoną diagnostykę różnicową.

    • Prawidłowe ustalenie przyczyny dolegliwości stanowi klucz do skutecznego i bezpiecznego leczenia


  • Login