fizjologia przewodu pokarmowego
Download
Skip this Video
Download Presentation
Fizjologia przewodu pokarmowego

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 42

Fizjologia przewodu pokarmowego - PowerPoint PPT Presentation


  • 109 Views
  • Uploaded on

Fizjologia przewodu pokarmowego. Michał Nowakowski Wydział Lekarski UJ CM NZOZ Nutrimed. Role przewodu pokarmowego. Dostarczanie Energii Budulca Substancji regulujących Interakcja z otoczeniem Zapach, smak (faza głowowa regulacji) Bezpieczeństwo (funkcja sensoryczna i ruchowa)

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Fizjologia przewodu pokarmowego' - tiara


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
fizjologia przewodu pokarmowego

Fizjologia przewodu pokarmowego

Michał Nowakowski

Wydział Lekarski UJ CM

NZOZ Nutrimed

role przewodu pokarmowego
Role przewodu pokarmowego
  • Dostarczanie
    • Energii
    • Budulca
    • Substancji regulujących
  • Interakcja z otoczeniem
    • Zapach, smak (faza głowowa regulacji)
    • Bezpieczeństwo (funkcja sensoryczna i ruchowa)
    • Odporność (migdałki, kępki Peyera)
  • Regulacja funkcji organizmu
    • Wydzielanie hormonów
    • Autonomiczny układ nerwowy
  • Wydalanie substancji zbędnych i szkodliwych
realizacja zada
Realizacja zadań
  • Rozpoznanie pokarmu
  • Rozdrobnienie
  • Nawilżenie i wstępne trawienie enzymatyczne
  • Przemieszczanie
  • Trawienie enzymatyczne i chemiczne
  • Wchłanianie
  • Rozpoznawanie, prezentacja i zwalczanie antygenów
  • Formowanie stolca
  • Wydalanie
ewolucja czyli od manufaktury do h forda
Ewolucja czyli od manufaktury do H. Forda
  • Pierwotniaki – wodniczki trawienne
  • Jamochłony – jama chłonąco-trawiąca
  • Wyższe bezkręgowce – przewód pokarmowy
konsekwencje liniowo ci
Konsekwencje liniowości
  • Znaczna zależność pomiędzy odcinkami
    • Zaburzenia pasażu
    • Upośledzenie wchłaniania
  • Konieczność rozwoju zaawansowanych metod regulacji
    • Regulacja humoralna
    • Regulacja hormonalna
    • Regulacja nerwowa (AUN)
jama ustna i nosogard owa
Jama ustna i nosogardłowa
  • Rozpoznanie
  • Rozdrobnienie
  • Nawilżenie
  • Wstępne trawienie (amylaza ślinowa -ptyalina)
  • Ślina: do 2 l/d; do 1 ml/g tkanki, do 100 mmol Na+/l; do 60 mmol HCO3-/l
  • Bierze udział w głowowej fazie wydzielania
  • Uwaga na pacjentów z przetoką ślinową
prze yk
Przełyk
  • Transport kęsa pokarmowego poprzez śródpiersie do jamy brzusznej
  • Wydzielanie śluzu
o dek
Żołądek
  • Rozdrobnienie
  • Mieszanie
  • Trawienie
  • „porcjowanie”
  • Wydzielanie substancji regulujących
  • Regulacja odczucia sytości
  • Udział we wchłanianiu witaminy B12 i żelaza
  • Aktywacja enzymów
motoryka o dka
Motoryka żołądka
  • Unerwienie wyłącznie autonomiczne
    • Nerw błędny - ruchowe
    • Piersiowe nerwy rdzeniowe (Th6-10) poprzez splot trzewny – czuciowo-ruchowe
  • Trzon i dno: funkcja rezerwuarowa
  • Antrum: mieszanie i rozdrabnianie
  • Odźwiernik: „dozowanie”
motoryka o dka1
Motoryka żołądka
  • Dno i trzon wykazują rozluźnienie przyjęcia – odruch wago-wagalny hamujący
      • Uwaga na donory tlenku azotu (+++)
    • Aktywacja odruchu – spadek opróżniania
  • Aktywność elektryczna od połowy trzonu
  • Skurcze:
    • Propulsywne
    • Stacjonarne
  • Silny wpływ nerwu błędnego i stężenia glukozy we krwi
regulacja hormonalna
Regulacja hormonalna
  • CCK i glukagon zmniejszają aktywność elektryczną
  • Motylina silnie zwiększa
wydzielanie o dkowe
Wydzielanie żołądkowe
  • Komponenta okładzinowa (kom. okładzinowe):
    • HCl, KCl, woda i czynnik wewnętrzny Castla (B12)
  • Komponenta nieokładzinowa (kom. główne, szyjkowe, wewnątrzwydzielnicze)
    • Na, Cl, K, HCO3, śluz, woda, pepsynogen
  • Regulowane przez
    • Fazę głowową
    • Żołądkową
    • Jelitową
wydzielanie o dkowe1
Wydzielanie żołądkowe
  • Wzrost wydzielania (kom. okł.)
    • Ach z zakończeń nerwowych (rec. M)
    • Gastryna z komórek G (rec. gastrynowy)
    • GRP z neruronów peptydergicznych
    • Histamina z kom. tucznych (rec. H2)
    • Insulina i hipoglikemia
  • Spadek wydzielania
    • Somatostatyna z komórek D
    • CCK
    • Hiperglikemia i glukagon
wydzielanie o dkowe2
Wydzielanie żołądkowe
  • Faza głowowa – nerwy błędne
    • Uwolnienie Ach i GRP z zakończeń nerwowych
    • Uwolnienie histaminy z kom. tucznych
    • Wzrost wydzielania HCl i gastryny
    • Jest hamowana przez wagotomię
  • Faza żołądkowa
    • Rozciąganie dna i trzonu – aktywacja kom. G.
    • Aktywacja chemoreceptorów (białko)
    • Spadek pH – aktywacja kom. G.
    • Odruchy wago-wagalne z aktywacją kom. G.
  • Faza jelitowa
    • Aktywacja chemoreceptorów dwunastniczych przez treść białkową – wzrost wydz. gastryny
    • Spadek pH może neutralizować tą reakcję
czynnik wewn trzny castla
Czynnik wewnętrzny Castla
  • Mukopolipeptyd
  • Komórki okładzinowe
  • Wiąże B12 tworząc trwały kompleks rozpadający się pod wpływem białkowego receptora IFC-B12 w illeum terminale
opr nianie o dkowe
Opróżnianie żołądkowe
  • Zależne od współdziałania kompleksu
    • Żołądek
      • Dno
      • Antrum
      • Odźwiernik
    • Dwunastnica
      • Receptory
        • Chemoreceptory dla H+ i kwasów tłuszczowych
        • Osmoreceptory (cukry)
mechanizmy regulacji opr niania
Mechanizmy regulacji opróżniania
  • Odruchy nerwowe (AUN)
    • Wagotomia znacznie ogranicza opróżnianie
  • Odruchy śródścienne
  • Hormony żołądkowo-jelitowe
    • CCK w odpowiedzi na kwasy tłuszczowe silnie hamuje opróżnianie i wydzielanie
      • Proglumid, lorglumid
    • Wzrost poziomu glukozy w surowicy hamuje a spadek nasila motorykę żołądka
funkcje trzustki
Funkcje trzustki
  • Wydzielanie enzymów trawiennych
    • Proteolityczne
      • Pro-enzymy: trypsynogen, chymotrypsynogen, proelastaza (aktywacja enteropeptydazą i trypsyną)
    • Lipolityczne
      • Lipaza, fosfolipaza, esteraza (wymagają emulgacji)
    • Glikolityczne
      • Alfa-amylaza
    • Inne: nukleaza
  • Buforowanie pH dwunastnicy
    • HCO3-
funkcje jelita cienkiego
Funkcje jelita cienkiego
  • Trawienie
    • Głównie na skutek działania enzymów trzustkowych oraz brzeżka szczoteczkowego
  • Wchłanianie węglowodanów
    • trawienie: ptyalina, amylaza, oligosacharydazy brzeżka;
    • wchłanianie czynne glukozy i galaktozy: 12-ca i 50 cm j. czczego, fruktoza transport wspomagany
funkcje jelita cienkiego1
Funkcje jelita cienkiego
  • Wchłanianie białka
    • Egzogennego
    • Endogennego
      • enzymy – 30g/d;
      • nabłonki – 25g/d
    • 50% wchłania się w 12-cy
    • 90% przed dotarciem do j. kretego
    • Wchłanianie głównie aminokwasów i oligopeptydów
    • Tylko u niemowląt wchłanianie białek - pinocytoza
funkcje jelita cienkiego2
Funkcje jelita cienkiego
  • Wchłanianie białka
    • L-izomery bardzo dobrze, D-izomery słabo
    • Wchłanianie czynne
    • Lepiej wchłaniane są oligopeptydy niż aminokwasy
    • Zaburzenia wchłaniania białka rzadko objawowe bo dobra kompensacja
      • 10% pepsyna żołądkowa
      • 70% proteazy trzustkowe
      • 20% proteazy brzeżka szczoteczkowego
funkcje jelita cienkiego3
Funkcje jelita cienkiego
  • Wchłanianie tłuszczów
    • Emulsyfikacja w dwunastnicy (żołądkowa małoefektywna)
    • Konieczne sole żółciowe, fosfolipidy i tworzenie micelli tłuszczowych
    • Krótko i średnio łańcuchowe kwasy tłuszczowe są hydrofilne – mogą się wchłaniać bezpośrednio do krwi a nie jako chylomikrony do chłonki – leczenie ZUW
wch anianie elaza
Wchłanianie żelaza
  • Utrata dobowa to ok. 1 mg
  • Podaż w typowej diecie to ok. 20 mg
  • Wchłanianie zachodzi głównie w początkowym odcinku jelita.
    • Zależy od redukcji żelaza (Fe+++)
    • W soku żołądkowym jest czynnik stabilizujący sole żelazawe
    • Właściwości redukujące sa nasilane przez enzymy trzustkowe
witamina b12
Witamina B12
  • Wiązanie B12 z IFC
  • Transport do illeum terminale
  • Łącznie B12 z receptorem
  • Rozerwanie wiązania z IFC i wchłonięcie
regulacja motoryki jelita cienkiego
Regulacja motoryki jelita cienkiego
  • Skurcze segmentowe – niepropulsywne
    • Generowane miogennie (obecne po odnerwieniu)
    • Odpowiadają za mieszanie treści
  • Skurcze propulsywne
    • Odruchy śródścienne
      • Skurcz powyżej i rozluźnienie poniżej
  • Co 90-110 minut MMC – silne skurcze propulsywne
  • BER 12 – 7/min w zależności od lokalizacji
odruchy
Odruchy
  • Żołądkowo-krętniczy
  • Żołądkowo-okrężniczy
  • Okrężniczo-żołądkowy
  • Żołądkowo-odbytniczy
  • Na czynność odruchową mają wpływ leki cholinergiczne i cholinolityczne, adrenergiczne i adrenolityczne oraz agoniści motylinowi i CCK
motoryka jelita grubego
Motoryka jelita grubego
  • Okrężnica
    • Skurcze odcinkowe
    • Skurcze propulsywne
    • Skurcze masowe
  • Odbytnica
    • Odruch defekacyjny
wch anianie wody
Wchłanianie wody
  • Wypadkowa wydzielania i wchłaniania
  • Ok. 9 litrów na dobę
    • 3,5-4 l w j. czczym
    • 3-3,5 l w j. krętym
    • Ok. 1,5 l. w j. grubym
  • Wchłanianie wody jest zawsze bierne i zależne od gradientów osmotycznych i jonowych
    • Jelito czcze – substancje organiczne
    • Jelito kręte i grube – głównie Na+
mechanizm wymiot w
Mechanizm wymiotów
  • Ośrodek wymiotny w dnie komory IV (strefa chemorecepcyjna)
  • Złożony odruch korowo-rdzeniowy
    • Perystaltyka wsteczna
    • Skurcze mm brzucha
    • Skurcz przepony
    • Rozluźnienie zwieraczy
    • Wstrzymanie oddychania
    • Zamknięcie głośni
    • Uniesienie krtani
odruch wymiotny
Odruch wymiotny
  • Cofanie się treści pokarmowej
  • Pobudzenie autonomiczne
    • Ślinotok
    • Tachykardia
    • Tachypnoe
    • Bladość powłok
    • Potliwość
przyczyny wymiot w
Przyczyny wymiotów
  • Choroby żołądka
    • Gastropareza (cukrzyca, sklerodermia, kolagenozy, nadciśnienie tętnicze)
    • Chorby organiczne: nowotwory, zapalenia,
  • Choroby jelit
    • Ch. wrzodowa 12-cy, niedrożność, pseudoniedrożność,
  • Choroby OUN
    • Migrena, padaczka, guzy pnia, zapalenie opon, z. Meniere’a, nadciśnienie śródczaszk.
  • Choroby psychiatryczne
    • Bulimia, anoreksja, wymioty psychogenne
przyczyny wymiot w1
Przyczyny wymiotów
  • Choroby metaboliczne
    • Cukrzyca, niedoczynność kory nadnerczy,
    • Nad- i niedoczynność tarczycy
    • Ciąża
  • Leki
    • Chemioterapia, naparstnica, antagoniści dopaminy, antybiotyki, NLPZ, aminofilina
  • Odruchowe
    • OZT, OZWR, OZPŻ, kolki,
  • Inne: WZW, enterowirusy, …
post powanie w zaleganiu
Postępowanie w zaleganiu
  • Odbarczyć (zapobieganie rozstrzeni)
  • Ustalić przyczynę
    • Wykluczyć niedrożność mechaniczną
    • Wykluczyć niedrożność porażenną (operacja, ból, mocznica, hipokaliemia, hipokalcemia)
    • Sprawdzić leki (opioidy, IPP, NO)
    • Sprawdzić mechanizmy pozajelitowe (CSN, psychogenne, wstrząs)
  • Leki prokinetyczne i przeciw wymiotne
    • Metoclopramid (D2, 5HT3+, 5HT4-), erytromycyna (M), cisaprid (5HT4), domperidon (D-), prucaloprid 5-HT4), ondansetron (5HT3-), Torecan (fenotiazyna)
    • Warto łączyć z Dexametasonem, haloperidolem
post powanie w zaleganiu1
Postępowanie w zaleganiu
  • Elektrostymulacja przezprzełykowa lub przezskórna
  • Ruch, żucie gumy, posiłek!!!
  • Aktywacja odruchów jelitowo-żołądkowych
    • Wlew doodbytniczy
    • Leki przeczyszczające
      • PEG, gastrografina
biegunka
Biegunka
  • Osmotyczna
    • Słabo wchłanialne sole – l. przeczyszczające, mannitol, sorbitol, leki zobojętniające (Mg), lactuloza
    • Nieprawidłowe trawienie – niedobory enzymów (laktazy, maltazy), ZKJ, przetoki jelitowo-jelitowe, stan po gastrektomii, wagotomii,
    • Zaburzenie transportu błonowego
  • W efekcie hiperosmia wewnątrz jelita i zatrzymanie wody
biegunka1
Biegunka
  • Sekrecyjna
    • Nie ustępuje przy zaprzestaniu żywienia dojelitowego
    • Związana z nadmiernym wydzielaniem
    • Cholera trzustkowa – VIPoma
    • Zespół rakowiaka – serotonina
    • Rak rdzeniasty tarczycy – kalcytonina jest silnym stymulatorem wydzielania
    • Z. Zollinger-Ellisona – uszkodzenie nabłonka, inaktywacja lipazy oraz bezpośrednia stymulacja
    • Zaburzenie cyrkulacji wątrobowo-jelitowej kwasów żółciowych
biegunka2
Biegunka
  • Inne przyczyny
    • IBS
    • Zakażenia bakteryjne i wirusowe
    • Choroba trzewna
    • Popromienne zapalenie jelit
    • Leki: cytostatyki, antybiotyki, kolchicyna, glikozydy, propranolol, furosemid, etanol, 5FU,
    • Stwardnienie rozsiane, udar cieplny, zatrucie ołowiem, rtęcią,
    • Enteropatie zanikowe…
biegunka post powanie
Biegunka postępowanie
  • Diagnostyka
    • Posiewy stolca
    • Badania obrazowe i laboratoryjne
  • Eliminacja czynników potencjalnych
    • Weryfikacja listy leków !!!
    • Wstrzymanie żywienia na krótki okres czasu
  • Leczenie przyczynowe
  • Leczenie objawowe:
    • Opiaty, loperamid, NLPZ, sterydy, chromoglikan, kw. algininowy, somatostatyna
podsumowanie
Podsumowanie
  • Większość objawów ze strony przewodu pokarmowego ma złożoną diagnostykę różnicową.
  • Prawidłowe ustalenie przyczyny dolegliwości stanowi klucz do skutecznego i bezpiecznego leczenia
ad