Ka czuckie skarby przesz o ci
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 14

„Kańczuckie skarby przeszłości” PowerPoint PPT Presentation


  • 66 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

„Kańczuckie skarby przeszłości”. „MIJAJĄ LATA, ZMIENIAJĄ SIĘ LUDZIE, KRAJOBRAZY PUSTOSZEJĄ. A W MAŁEJ KAŃCZUDZE , JAKBY CZAS STANĄŁ W MIEJSCU, ZACHWYCONY JEJ PIĘKNEM. ROZLEGŁE POLA, LUDZIE PRACUJĄCY W POCIE CZOŁA. OWOCOWE SADY, W PRZERWIE MIĘDZY PRACĄ CHWILA ZABAWY,

Download Presentation

„Kańczuckie skarby przeszłości”

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Ka czuckie skarby przesz o ci

„Kańczuckie skarby przeszłości”

„MIJAJĄ LATA, ZMIENIAJĄ SIĘ LUDZIE,

KRAJOBRAZY PUSTOSZEJĄ.

A W MAŁEJ KAŃCZUDZE, JAKBY CZAS STANĄŁ W MIEJSCU, ZACHWYCONY JEJ PIĘKNEM.

ROZLEGŁE POLA, LUDZIE PRACUJĄCY W POCIE CZOŁA.

OWOCOWE SADY, W PRZERWIE MIĘDZY PRACĄ CHWILA ZABAWY,

TO WSZYSTKO ZAUROCZYŁO CZAS…”

Eunika Ćwioro


Spis tre ci

Spis Treści

Jedna z ulic Kańczugi

  • Okruchy Historii Kańczuckiej.

  • Obiekty Zabytkowe.

  • Miejsca Historyczne.

  • Zanikające Rzemiosła.

  • Wielcy Ziemi Kańczuckiej.

  • Warto wiedzieć.


Okruchy historii

Okruchy Historii

„Aby drogę mierzyć przyszłą,

trzeba-ć koniecznie pomnieć skąd się wyszło” C.K. Norwid

  • Pierwsze dokumenty dotyczące osadnictwa na tym terenie pochodzą z 1340 r. Założycielem miasta był Otton z Pilczy. Po nim Kańczugę odziedziczyła jego córka Elżbieta, która wyszła za mąż za Wincentego Granowskiego (ok. 1370-1410), starostę generalnego Wielkopolski, syna Wincentego z Granowa, a następnie poślubiła króla Władysława Jagiełłę.

  • Prawa miejskie Kańczuga otrzymała w roku 1440 z rąk króla Władysława Jagiełły - w XV w. Lata rozwoju Kańczugi przypadały do 1498 r. Kupcy budowali głębokie i długie piwnice, w których składowali towary.

  • Miasto przeżyło wiele dramatycznych wydarzeń - najazd wołoski w 1498 r. oraz kilka najazdów tatarskich powodujących upadek grodu. W końcu XVI w. jedyną właścicielką Kańczugi była Zofia ze Sprowy Odrowąż Kostkowa - córka Stanisława Odrowąża (prawnuczka Spytka III), wdowa po Janie Krzysztofie Tarnowskim. Jej drugi mąż, Jan Kostka po poślubieniu właściciel Kańczugi i Jarosławia prowadził poważną działalność budowlaną. Ich córka, księżna Anna Ostrogska z Kostków (1575-1635) herbu Dąbrowa, gdy w wieku 19 lat wyszła za mąż za Aleksandra Ostrogskiego, zamieszkała z mężem na zamku w Jarosławiu.


Okruchy historii1

Okruchy Historii

  • W 1624r. nastąpił kolejny najazd czambułów tatarskich. W powiecie Przeworsk nie było wsi, która ucierpiała od tego napadu i tylko nielicznym mieszkańcom udało się uniknąć jasyru.

  • 24 maja 1636 r., po śmierci matki Anny Ostrogskiej dobra Kańczugi i jarosławskie, przypadły siostrze Katarzynie, siostrzeńcom Aleksandrowi Michałowi i Konstantemu Lubomirskim.

  • W 1622 r. klucz kańczudzki przejmuje Stanisław Lubomirski - pan na Nowym Wiśniczu, poprzez ożenek z Zofią, córką Anny Ostrogskiej.

  • Po Zofii Ostrogskiej klucz kańczudzki przejmują kolejno jej dwaj synowie; Jerzy Sebastian i Aleksander Michał Lubomirski. Następnie syn Aleksandra, Józef Karol Lubomirski (1638-1702 r.), który poprzez ożenek z Teofilą Zasławską (1650-1709), stał się współwłaścicielem największego na terenie Rzeczypospolitej latyfundium. W jej skład wchodziło 51 miast, 973 wsie i 229 folwarków.


Okruchy historii2

Okruchy Historii

  • Kolejny właściciel klucza kańczudzkiego to syn Józefa, Aleksander Dominik Lubomirski po nim ordynację przejęła jego siostra Marianna Lubomirska, którą w 1710 r. poślubił Paweł Karol Sanguszko. W 1712 r. urodził się im jedyny syn Janusz Aleksander Sanguszko (zm. 1775 r.) który po śmierci matki, przejął klucz kańczudzki i ordynacje Ostrogsko-Zasławską.

  • W roku 1793 klucz kańczudzki kupił Karol Szydłowiecki, który poprzez sprzedaż kolejnych wsi tegoż klucza, zlikwidował go. Ksiądz Jan Kudła, proboszcz miejscowej parafii w 1889 r. odręcznie napisał: "Historię Miasteczka Kańczuga”.

  • Inż. hr. dziedzic kańczudzki Roman Scipio del Campo był odkrywcą na terenie Kańczugi jedynych w Europie Wschodniej pokładów alabastru i budowniczym kopalni. Wydobywany tutaj alabaster wykorzystywany był m.in. do renowacji stiuków w Katedrze Wawelskiej. 27 lipca 1944 roku Kańczuga została zdobyta przez wojska radzieckie I Frontu Ukraińskiego.


Obiekty zabytkowe

Obiekty Zabytkowe

- Pomnik Grunwaldu: odbudowany w 1984 r. po zniszczeniu przez hitlerowców.

- Dworzec kolejki wąskotorowej.

- Kościół pw. św. Michała Archanioła: (wzniesiony około 1605 r.). W 1612 r. dobudowano kaplicę św. Anny (fundatorka - księżna Anna Ostrogska z Kostków (1575-1635) - księżna herbu Dąbrowa.), około 1660 r. kaplicę Matki Boskiej. W latach 1924-1928 przebudowano elewację, dodano kruchtę i wieżę (wg projektu W. Rawskiego). We wnętrzu część barokowego wyposażenia.

- Kaplica św. Barbary.

- Kościół pw. MB Łaskawej (pocz. XVII w.): dawna cerkiew grekokatolicka. Remontowana i przebudowana częściowo XIX/XX w. W 1945 r. zamieniona na magazyn. W 1984-1994 r. nastąpiła gruntowna renowacja.


Ka czuckie skarby przesz o ci

Pomnik GrunwalduKaplica św. Barbary


Miejsca historyczne

Miejsca Historyczne

  • Kościół pw. Św. Michała

    Archanioła


Zanikaj ce rzemios a

Zanikające Rzemiosła

  • Najliczniej wykonywanym zawodem było kuśnierstwo. Ludzie wykonujący tę profesję uważani byli za najmożniejszych.

  • W Kańczudze rozwijał się również cech szewski, a w 1620 roku w Kańczudze było 17 kowali.

  • Inne zanikające zawody to: bednarze, tkacze, kołodzieje, stolarze.

  • W XVIII wieku w Kańczudze miały również siedzibę rzadko spotykane rzemiosła złotników i płatnerzy.

  • Inna licząca się profesja to włókiennictwo i koronkarstwo.

  • Istotnym zawodem było druciarstwo. Skupiało w swoich szeregach druciarzy wyrabiających siatkę do okien, sita, koszujących sufity, drutujących garnki, baniaki czy kotły.


Wielcy ziemi ka czuckiej leon grzebyk

Wielcy Ziemi Kańczuckiej- Leon Grzebyk

  • Leon Grzebyk – ur. 5 kwiecień 1909r.w Kańczudze. W 1931r. zakończył naukę w gimnazjum. W tym samym roku został przydzielony do Dywizji Szkoły Podchorążych Piechoty przy 17 pułku piechoty w Rzeszowie. Trzy lata później otrzymał stopień podporucznika. W 1936r.został przeniesiony do Lewic. W przeddzień wybuchu II wojny światowej zlecono mu powrót do Kańczugi. 9 stycznia 1941r. Leon Grzebyk został zaprzysiężony jako komendant placówki. W zabudowaniach domu dowódcy wybudowano schron przeznaczony na magazyn broni i materiałów wybuchowych. Trzy lata później został wytypowany do odznaczenia Krzyżem Walecznym, za udział w akcji ,,BURZA’’. Kilka dni po wkroczeniu wojsk sowieckich na ziemię kańczudzką został aresztowany. Zatrzymania dokonało NKWD 19 sierpnia 1944r. Po przesłuchaniach w Urzędzie Bezpieczeństwa 23 listopada 1944r. został wywieziony do łagrów. Znalazł się w łagrach Borowicze Jodła. Na ziemię rodzinną powrócił w listopadzie 1947r. chory i wychudzony. Zmarł w 1971r. W uznaniu zasług dla miasta jedną z jego ulic nazwano jego imieniem.


Wielcy ziemi ka czuckiej franciszek zag rski

Wielcy Ziemi Kańczuckiej - Franciszek Zagórski

  • Franciszek Zagórski – ur. w 1894r. w powiecie Rudki. Gimnazjum ukończył we Lwowie, po którym podjął naukę w Krajowej Średniej Szkole Rolniczej w Czernichowie. Po ukończeniu szkoły został powołany do wojska austriackiego i wziął udział w walkach na froncie i wojny światowej. W lipcu 1918r. został powołany do służby czynnej w Wojsku Polskim jako podporucznik. 19 marca 1921r. został awansowany do stopnia porucznika, a we wrześniu tegoż roku urlopowany z wojska. Przerwa ta nie trwała jednak długo. Po wybuchu wojny został powołany do służby wojskowej. Uczestniczył w walce pod Lwowem, gdzie został pojmany. Dostał się do więzienia w Samborze skąd, wraz z grupą oficerów zbiegł. Był jeszcze dwa razy więziony, ale udawało mu się zbiec. Do kwietnia 1940r. ukrywał się w Bochni, gdzie włączył się w tworzenie działalności polski podziemnej. 17 maja 1941r. został zaprzysiężony do ZWZ w placówce ,,KAZIMIERZ’’ w Kańczudze. Powierzono mu funkcję zastępcy referenta cywilnego. Od września 1943r. objął funkcję kwatermistrza obwodu AK Przeworsk. Był również szefem wywiadu gospodarczego i politycznego na terenie AK Przeworsk. W nocy z 7 na 8 maja 1944r. brał udział w rozbrojeniu obsługi i zdobyciu radiostacji Wehrmachtu w Urzejowicach.


Wielcy ziemi ka czuckiej dr antoni sawicki

Wielcy Ziemi Kańczuckiej- Dr Antoni Sawicki

  • Dr Antoni Sawicki – ur. w 1867r. w Humniskach na ziemi sanockiej. Po skończeniu gimnazjum dalszą naukę podjął w Krakowie na wydziale medycznym. Po odbyciu praktyki zamieszkał w Dynowie, a następnie w Kańczudze. W Kańczudze bezinteresownie udzielał porad lekarskich i prowadził zajęcia, z zakresu higieny w najstarszych klasach. Dzięki niemu przed wojną powstał budynek szkoły. W 1902r. założył towarzystwo zaliczkowe, którego przez kilka lat był przewodniczącym. Pracował bez wynagrodzenia, a nawet użyczył lokalu i opłacał rachunki za energię. Kolejna inicjatywa to towarzystwo dla wyrobów dziewiarskich. Zajęcia z zakresu higieny prowadził nie tylko w szkole, ale również wśród ludności wiejskiej. Po nabożeństwach w kościele w niedziele wygłaszał pogadanki skierowane do ludności na temat ,,porządków’’. W 1914r. napisał ,,Katechizm higieniczny, czyli naukę o zdrowiu dla ludności wiejskiej’’. Książka ta została wydana z polecenia ówczesnej Krajowej Rady Krajowej we Lwowie. Kolejna praca Sawickiego ukazała się w 1926r. Praca ta pt. ,, Gruźlica czyli tzw. suchoty’’ została nagrodzona na konkursie Towarzystwa Higienicznego Lwowskiego.


Warto wiedzie

Warto wiedzieć

  • Tradycja podaje, że etymologia nazwy miasta wywodzi się od słowa „kolczuga”. Uzbrojenie to miało być wykonywane w średniowieczu przez tutejszych rzemieślników.

  • Miasto miało bardzo dobrą lokalizację dla organizowania jarmarków, które w Kańczudze trwały nawet od trzech do pięciu dni. Na Przedmieściu odbywały się targi nierogacizny, na Błoniach targ bydła, a na Targowicy handel końmi.

  • Od niepamiętnych czasów do roku 1940 w Kańczudze istniał zwyczaj wieszania każdego roku przed świętami wielkanocnymi Judasza.

  • Na przełomie XIX i XX wieku Kańczugę nawiedzały duże pożary, dlatego już od tamtych czasów prężnie działa Ochotnicza Straż Pożarna.

  • Nadleśnictwo w Kańczudze zostało utworzone w 1945 roku po upaństwowieniu lasów własności prywatnej na mocy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku, a budynek obecnego Nadleśnictwa został oddany w użytkowanie w 1960 roku.


Zako czenie

Rynek w Kańczudze

DZIĘKUJĘ ZA OBEJRZENIE PREZENTACJI

KONRAD KULIG – kl. VIa

Szkoła Podstawowa im. Jana III Sobieskiego w Kańczudze

opiekun: mgr Małgorzata Mastej-Sas

Zakończenie


  • Login