อาจารย์
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 34

อาจารย์ วรพจน์ พรหมจักร ติดต่อที่ ชั้น 3 อาคารเฉลิมพระเกียรติฯ คณะ ศิลปะศาสตร์และวิทยาศาสตร์ PowerPoint PPT Presentation


  • 148 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

อาจารย์ วรพจน์ พรหมจักร ติดต่อที่ ชั้น 3 อาคารเฉลิมพระเกียรติฯ คณะ ศิลปะศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เบอร์โทรศัพท์ 0872354434 ( เฉพาะกรณีเกี่ยวกับรายวิชาที่เรียนเท่านั้น) อีเมล์ [email protected] หรือ shypoj.wordpress.com หรือ LERT Information Science RERU. GEL1103

Download Presentation

อาจารย์ วรพจน์ พรหมจักร ติดต่อที่ ชั้น 3 อาคารเฉลิมพระเกียรติฯ คณะ ศิลปะศาสตร์และวิทยาศาสตร์

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


3

อาจารย์ วรพจน์ พรหมจักร

ติดต่อที่ ชั้น 3 อาคารเฉลิมพระเกียรติฯ

คณะศิลปะศาสตร์และวิทยาศาสตร์

เบอร์โทรศัพท์ 0872354434

(เฉพาะกรณีเกี่ยวกับรายวิชาที่เรียนเท่านั้น)

อีเมล์ [email protected]

หรือ shypoj.wordpress.com

หรือ LERT Information Science RERU


3

GEL1103

สารสนเทศและการศึกษาค้นคว้า

Information and Education

บทที่ 2

การวิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศ

อ.วรพจน์ พรหมจักร


3

วัตถุประสงค์

  • ผู้เรียนเข้าใจและสามารถกำหนดความต้องการสารสนเทศได้

  • ผู้เรียนสามารถเข้าใจและกำหนดคุณลักษณะของข้อมูลที่ต้องการได้

  • ผู้เรียนสามารถวางแผนการค้นหาสารสนเทศได้


3

ความหมายของความต้องการสารสนเทศ

  • ความต้องการสารสนเทศ (Information needs)

    • คือ การที่เราอยากรู้ อยากเห็น หรือต้องการหาคำตอบหรือข้อเท็จจริง เพื่อตอบสนองความต้องการ ด้านต่างๆ เช่น

      • ความต้องการพื้นฐานด้านร่างกายจิตใจ หรืออารมณ์

      • ความต้องการหน้าที่การงาน

      • ต้องการด้านสภาพแวดล้อมทางสังคม


3

ความหมายของความต้องการสารสนเทศ

ความต้องการสารสนเทศ (Information needs)

  • ความต้องการสารสนเทศเกิดขึ้นเมื่อ ?

    • เมื่อบุคคลอยู่ในสถานการณ์ที่ต้องตัดสินใจ หรือต้องการหาคำตอบ ข้อเท็จจริง เพื่อแก้ปัญหาหรือทำความเข้าใจเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยที่ตนเองยังไม่มีความรู้ ในเรื่องนั้นเพียงพอ

    • ความต้องการสารสนเทศแบบรีบด่วน (ต้องการสารสนเทศไปใช้ทันที) และความต้องการแบบไม่รีบด่วน (เก็บรวบรวมสารสนเทศไว้ใช้ในอนาคต)


3

ความสำคัญของสารสนเทศ

1. ใช้ในการวางแผนการบริหาร

2. ใช้ประกอบการตัดสินใจ

3. ใช้ในการควบคุมสถานการณ์ หรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

4. เพื่อให้การบริหารงานมีระบบ ลดความซ้ำซ้อน

ฯลฯ


3

การวิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการวิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการวิเคราะห์ความต้องการสารสนเทศ เป็นกระบวนการเพื่อให้ได้มาซึ่งสารสนเทศที่ตรงกับความต้องการ มี 3 ขั้นตอน คือ

1. ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ

2. ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

3. กำหนดแหล่งสารสนเทศและประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ เพื่อวางแผนในการค้นหาสารสนเทศ


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

เป็นการกำหนดความต้องการ โดยพิจารณาจากความสนใจส่วนตัว ความสงสัยเกี่ยวกับปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น และการพยายามหาทางแก้ไขให้เกิดความกระจ่างในเรื่องนั้นๆ โดยกำหนดความต้องการสารสนเทศออกมาเป็นมีขั้นตอน ดังนี้

1. กำหนดหัวข้อ/ชื่อเรือง (Topic)

2. ขยายแนวคิด/ประเด็น

3. กำหนดขอบเขต


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ

1. กำหนดหัวข้อ/ชื่อเรือง (Topic)

คือการกำหนดเรื่องที่จะทำ มีวิธีการ คือ ค้นหาความสนใจ/ความต้องการของตนเองที่มีต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง ซึ่งความสนใจ/ความต้องการนั้นยังอาจยังไม่ได้รับคำตอบหรือไม่ได้รับคำตอบเพียงพอ เช่น นักศึกษาสนใจเรื่อง “ไอติมผัด” ต้องการทำธุรกิจขายไอติมผัด จึงต้องศึกษารายละเอียดและวิธีการผลิตไอติมผัด รวมถึงข้อมูลอื่นๆ มาประกอบการวางแผนธุรกิจ


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

กำหนดหัวข้อ/ชื่อเรือง (Topic) มีขั้นตอนดังนี้

  • กำหนดวัตถุประสงค์ เพื่อ.........

  • กำหนดหัวข้อ/ชื่อเรื่อง โดยหัวข้อ/ชื่อเรื่อง มาจาก ปัญหา เรื่องราวที่ต้องการแก้ไขหรือต้องการคำตอบ

  • ทำความเข้าใจกับปัญหา หรือ เรื่องราวนั้นๆ ในเรื่อง สาเหตุ/ความเป็นมา ความสำคัญ/ความจำเป็น มีผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไร ทำไมจึงต้องการคำตอบ ฯลฯ โดยวิธีการครุ่นคิด หรือ อภิปรายกลุ่ม

  • ค้นหาคำ (Words) ที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาษาไทย และ ภาษาสากล หาคำนิยามหรือคำจำกัดความ

  • ค้นหาประเด็นย่อยๆ ที่เกี่ยวข้องกับหัวเรื่อง/ชื่อเรื่อง(Topic) โดยการค้นคว้าอย่างคร่าวๆ เกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

การเลือกหัวข้อ

  • หัวข้อวิจัยอาจเกิดจากความสนใจ ประสบการณ์ส่วนตัว ภูมิหลัง และปัญหาในการทำงาน

  • การอ่านเอกสาร วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

หลักเกณฑ์การเลือกหัวข้อปัญหา

  • เลือกจากความสนใจของตนเองเป็นที่ตั้ง

  • เลือกปัญหาที่ตรงกับความสามารถของตนเอง

  • คำนึงถึงความเหมาะสมในเรื่องของเวลา

  • คำนึงถึงสภาพแวดล้อมที่จะเอื้ออำนวยในการทำวิจัย เช่น - ปัญหานั้นจะได้รับความร่วมมือมากน้อยเพียงใด - มีอุปกรณ์หรือเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลหรือไม่ หรือผู้วิจัยต้องสร้างขึ้นเอง - ปัญหานั้นมีแหล่งค้นคว้าหรือไม่


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

ลักษณะของปัญหาที่ดี

  • เป็นเรื่องที่มีความสำคัญ มีประโยชน์ ทำให้เกิดความรู้ใหม่ๆและนำไปใช้ปรับปรุงแก้ไขปัญหาต่างๆได้

  • เป็นปัญหาที่สามารถหาคำตอบได้โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์หรือวิธีการวิจัยได้

  • เป็นปัญหาที่หาข้อมูลมาตรวจสอบสมมติฐาน เพื่อหาข้อสรุปได้

  • เป็นปัญหาที่ให้คำนิยามปัญหาได้

  • สามารถวางแผนการดำเนินงานตามขั้นตอนต่างๆไว้ล่วงหน้า และเห็นลู่ทางที่จะทำได้สำเร็จ

  • ปัญหาที่สนใจต้องไม่เกินกำลังความสามารถของตนเองที่จะทำให้สำเร็จ แม้จะมีอุปสรรคบางอย่างก็จะสามารถแก้ไขได้

  • สามารถหาเครื่องมือหรือสร้างเครื่องมือที่มีคุณภาพเพื่อใช้รวบรวมข้อมูลได้


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

การตั้งหัวข้อ/ปัญหา

  • ชื่อปัญหาควรกะทัดรัด และมีความชัดเจน ทำให้ทราบว่า จะศึกษาเรื่องอะไรกับใคร

  • ชื่อหัวข้อปัญหาที่ดีจะต้องแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของตัวแปรของปัญหานั้นๆ

  • ภาษาที่ใช้ต้องมีความชัดเจน อ่านเข้าใจได้ง่าย ถ้ามีศัพท์เทคนิคต้องเป็นศัพท์ที่เป็นที่ยอมรับในสาขาวิชานั้นๆ

  • การตั้งชื่อหัวข้อปัญหาจะต้องระวังไม่ให้ซ้ำซ้อนกับผู้อื่น แม้ว่าจะศึกษาในประเด็นที่คล้ายๆ กันก็ตาม


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

2. ขยายแนวคิด/ประเด็นที่จำเป็นจากวัตถุประสงค์ของเรื่องที่ต้องการศึกษาค้นคว้า

  • ใช้แหล่งสารสนเทศ เพื่อช่วยเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องที่ต้องการศึกษาค้นคว้า

  • ใช้ความรู้พื้นฐานที่มีอยู่เดิมขยายไปสู่ความรู้ใหม่


3

การกำหนดความต้องการสารสนเทศ

ขั้นตอนการกำหนดความต้องการสารสนเทศ (ต่อ)

3. กำหนดขอบเขตหรือกรอบความต้องการสารสนเทศ

โดยให้หัวข้อ หรือประเด็นที่ศึกษามี

ความสัมพันธ์กัน อาจทำในรูปแบบของ

แผนที่ความคิดหรือผังความคิด

(Conceptual Mapping หรือ MindMap)


3

แผนผังความคิด หรือแผนที่ความคิด (MindMap)หัวข้อ “ธูปหอม”


3

แผนผังความคิด หรือแผนที่ความคิด (MindMap)หัวข้อ “กาแฟร้านป้าทอง”


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

  • เมื่อได้หัวข้อ และ ขอบเขต ของสารสนเทศที่ต้องการแล้ว ต้องกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศ โดยจะต้องพิจารณาจากวัตถุประสงค์ของความต้องการสารสนเทศว่าจะใช้เพื่อกิจกรรมใด กิจกรรมนั้น มีลักษณะที่พิเศษ มีคุณค่าอย่างไร

  • หากต้องการสารสนเทศ เพื่อใช้เป็นหัวข้อพูดคุยกับเพื่อน คุณลักษณะของสารสนเทศอาจจะไม่จำเป็นต้องลงลึกในเชิงวิชาการ สามารถใช้แหล่งสารสนเทศง่ายๆ ในชีวิตประจำวันได้ เช่น สื่อมวลชน ประเภท โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์

  • แต่หากมีวัตถุประสงค์เพื่อการเรียน เพื่อการทำงาน หรืออื่นๆ ที่มีคุณค่าสูง อาจต้องเลือกแหล่งสารสนเทศที่สอดคล้องกับเรื่องที่ต้องการ เช่น สถาบัน (ห้องสมุด) อินเทอร์เน็ต ในเว็บไซต์ที่มีความน่าเชื่อถือ เป็นต้น


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

คุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องพิจารณา

1) ความแคบหรือกว้างของเนื้อหา2) ลักษณะหรือธรรมชาติของข้อมูล

3) ปริมาณข้อมูล4) ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ

5) อายุของข้อมูล6) คุณภาพของข้อมูล

7) ภาษาของข้อมูล


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

1) ความแคบหรือกว้างของเนื้อหา (Content)

ต้องการสารสนเทศครอบคลุมสาขาใดและ/หรือแขนงใดบ้าง หรือต้องการสารสนเทศเฉพาะบางสาขา/แขนง


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

2) ลักษณะหรือธรรมชาติของข้อมูล (Nature)

ในสารสนเทศเรื่องเดียวกันนั้น ต้องการสารสนเทศที่มีลักษณะแบบใด หลากหลายหรือไม่ เช่น เป็นรูปภาพ ตัวเลข หรือข้อความ เป็นต้น


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

3) ปริมาณข้อมูล

สารสนเทศที่ใช้ประกอบต้องการมีปริมาณมากหรือน้อย จำนวนเท่าไหร่ ปริมาณข้อมูลขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการนำไปใช้


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

4) ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ

ต้องการสารสนเทศประเภทใด เช่น อินเทอร์เน็ต บทความวารสาร บทความวิจัย สื่อประสม บทความในสารานุกรม ซีดี-รอม สื่อโสตทัศน์ เทปเสียง เป็นต้น


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

4) ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ (ต่อ)


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

5) อายุของข้อมูล

สารสนเทศที่ต้องการมีอายุอยู่ในช่วงระยะเวลาใด(Data Range)เป็นสารสนเทศที่เป็นปัจจุบันหรือสารสนเทศเชิงประวัติศาสตร์

พิจารณาจาก วันเดือนปี ที่พิมพ์ วันเดือนปี ที่เผยแพร่


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

6) คุณภาพของข้อมูล

แม้ว่าสารสนเทศนั้นจะต้องมีคุณภาพอยู่แล้ว แต่วัตถุประสงค์จะทำให้การคัดสรรคุณภาพเข้มข้นมากขึ้น

คุณภาพสารสนเทศ หมายถึง ความถูกต้องของเนื้อหา ความน่าเชื่อถือของเนื้อหา เป็นต้นต้องการสารสนเทศที่มีความถูกต้อง และความน่าเชื่อถือหรือไม่ซึ่งสามารถ พิจารณาจากผู้เขียน และสำนักพิมพ์ ที่เป็นผู้จัดทำสารสนเทศนั้นๆ


3

กำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ

ขั้นตอนการกำหนดคุณลักษณะของสารสนเทศที่ต้องการ (ต่อ)

7) ภาษาของข้อมูล

ข้อมูลที่ต้องการเป็นภาษาใด ภาษาไทยหรือต่างประเทศ ข้อมูลที่เป็นศัพท์เทคนิค หรือศัพท์เฉพาะทาง เช่น ศัพท์ทางการแพทย์ ศัพท์คอมพิวเตอร์ เป็นต้น

ประเด็นนี้ทักษะและความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ มีส่วนเกี่ยวข้องและมีความจำเป็นในการพิจารณาเลือกข้อมูลด้วย


3

การวางแผนการค้นหาสารสนเทศ

การวางแผน หมายถึง กระบวนการของการพิจารณาตัดสินใจล่วงหน้าว่าจะทำอะไร อย่างไร มีการเลือกวัตถุประสงค์ นโยบาย โครงการ และวิธีปฏิบัติเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์นั้นอย่างไร

  • ในการวางแผนการค้นหาสารสนเทศ ต้องพิจารณาสิ่งที่เกี่ยวข้องในการค้นหา ได้แก่

    1. แหล่งสารสนเทศ

    2. ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ


3

การวางแผนการค้นหาสารสนเทศ

1. แหล่งสารสนเทศ โดยการคิดคำนึงและวิเคราะห์ว่า หัวข้อ ขอบเขต คุณลักษณะ ของสารสนเทศที่กำหนดขึ้นนั้น ควรที่จะใช้แหล่งสารสนเทศใด ที่สอดคล้องกับเนื้อหาที่ต้องการ เช่น สถาบัน(ห้องสมุด) อินเทอร์เน็ต เป็นต้น2. ประเภทของทรัพยากรสารสนเทศ โดยคำนึงถึงและวิเคราะห์ว่าแหล่งสารสนเทศที่เลือกนั้น จะใช้ทรัพยากรประเภทใดบ้าง เช่น แหล่งห้องสมุด ใช้สื่อสิ่งพิมพ์ เช่น หนังสือ ตำรา บทความวารสาร พจนานุกรม เป็นต้น หรือ หากใช้แหล่งอินเทอร์เน็ต ต้องใช้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ จำพวก เว็บเพจ เว็บไซต์ ฐานข้อมูล เอกสารในรูปแบบต่างๆ ที่อยู่ในอินเทอร์เน็ต เป็นต้น


3

การวางแผนการค้นหาสารสนเทศ

จากลักษณะของข้อมูลที่ต้องการ ทำให้ผู้เรียนสามารถกำหนดหรือคาดการณ์ได้ว่าจะได้ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องที่ต้องการได้จาก แหล่งสารสนเทศประเภทใด หรือจากทรัพยากรสารสนเทศประเภทใด


3

การวางแผนการค้นหาสารสนเทศ

ขั้นตอนการวางแผนการค้น

1. กำหนดประเด็นที่ต้องการจะค้นหา เช่น เรื่อง หรือ ขอบเขตเนื้อหา ที่ต้องการจะสืบค้น

2. กำหนดคำ คำสำคัญและหัวเรื่องที่จะใช้สืบค้น

3. กำหนดแหล่งสารสนเทศที่จะไปค้นหาข้อมูล

4. กำหนดเครื่องมือที่จะใช้ในการสืบค้นข้อมูล


3

การวางแผนการค้นหาสารสนเทศ

ประโยชน์ของการวางแผน

1. ได้รับสารสนเทศที่ต้องการอย่างรวดเร็ว ถูกต้อง ครบถ้วน

2. สามารถกำหนดคำค้นได้ตรงกับความต้องการ

3. ช่วยให้เลือกเครื่องมือช่วยค้นได้อย่างรวดเร็ว


  • Login