PARENTERAL SIVI  TEDAVISI

PARENTERAL SIVI TEDAVISI PowerPoint PPT Presentation


  • 822 Views
  • Uploaded on 27-03-2012
  • Presentation posted in: General

- PowerPoint PPT Presentation

Download Presentation

PARENTERAL SIVI TEDAVISI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


1. PARENTERAL SIVI TEDAVISI Prof. Dr. Ahmet Çoker

2. 2 YASAM BOYU SIVILAR

3. TEMEL KAVRAMLAR

4. Vücut sivilarinin fonksiyonel bölmeleri Vücut sivi bölmeleri Vücut agirligina göre % Total vücut suyu %60 Hücre içi bölme %40 Hücre disi bölme %20 Hücreler arasi bölme %15 Plasma %5

6. Sivi Kompartmani Vücut Agirliginin 70 kg Erkek Total vücut suyu(TBW) %60 42L Ekstrasellüler vücut suyu(ECW) %20 14L Intrasellüler vücut suyu %40 28L Total kan hacmi(TBV) %8 6L Kirmizi hücre kitlesi(RCM) %3 2L Plasma volümü %5 4L Intertisyel sivi(ISF) %15 10.5L 9.5L fonksiyonel 1L transsellüler

7. RCM PV TBV = x 100 = x 100 Venöz Htc 100 - Venöz Htc TBV=79 ml/kg TBV, total kan hacmi RCM, kirmizi hücre kitlesi PV, plasma volümü

8. Mol - Milimol: Bir maddenin gram olarak molekül agirligina esit miktaridir. Miligram olarak molekül agirligi ise milimol’dür. Mol ve milimol, verilen volümde partikül sayilarini belirtmektedir. Partiküllerin tasidiklari elektrik yükü ve osmotik olarak aktif iyonlarin sayisi hakkinda dogrudan bilgi vermemektedir.

9. Mol - Milimol MOL= Atom agirligi (gm) + Atom agirligi (gm) (gm) Madde 1 Madde 2 Milimol = Atom agirligi (mg) + Atom agirligi (mg) (mg) Madde 1 Madde 2 Örnek: NaCl 1 Mol = 23+35.5 = 58.5 gm 1mMol = 23+35.5 = 58.5 mgm

10. Ekivalan (Eq) - miliEkivalan (mEq): Bir iyonun bir ekivalani gram olarak atom agirliginin degerligine bölünmesidir. Miligram olarak atom agirliginin degerligine bölünmesi miliekivalandir. Verilen bir çözeltide bulunan katyonlarin miliekivalan sayisi, anyonlarin miliekivalan sayisina esittir.

11. Ekivalan (Eq) - MiliEkivalan (mEq) Atom agirligi Eq veya mEq = Degerligi (+,++,-,--,.. vs) Örnek: Na+= 23/1 = 23 Eq veya mEq

12. Osmol - miliOsmol (mOsm): Osmotik olarak aktif partikül ve iyon sayisini gösterir. Örnek: %0.9 NaCl çözeltisinin osmolitesi; 9 gm=9000 mg/L NaCl, 23+35.5=58.5 NaCl mol agirligi, 9000/58.5=154 mEq Na, 9000/58.5=154 mEq Cl, 154+154= 308 mOsm

13. 13 Plasma osmolalitesinin hesabi Glukoz Üre 2 Na + + 18 2.8

14. 14 PLASMA INTERTISYUM Onkotik basinç 28 mm Hg 5 mm Hg Kapiller hidrostatik 17 mm Hg - 6.3 mm Hg basinç

15. 15 ARTERIEL UÇ mm Hg VENÖZ UÇ Plasmadan intertisyuma 25 Plasma hidrostatik basinç 10 5 Intertisyel onkotik basinç 5 30 15 Intertisyumdan plasmaya 28 Plasma onkotik basinci 28 - 6.3 Intertisyel hidrostatik basinç - 6.3 21.7 21.7 8.3 Net basinç farki - 6.7

17. Böbreklerden Sodyum reabsorpsiyonu

18. Çözünenlerin böbrekte günlük geriemilimleri

19. 19 Vücut Sivi Degisikliklerinin Siniflamasi 1. Volüm degisiklikleri 2. Konsantrasyon (yogunluk) degisiklikleri 3. Kompozisyon (kapsam) degisiklikleri

20. Hücredisi Bölmede Volüm Açigina Sebep Olan Olaylar 1. Kusma 2. Nazogastrik aspirasyon 3. Ishal 4. Gastrointestinal fistüller 5. Yaralanma ve enfeksiyonlarda sivi sekestrasyonlari 6. Intraabdominal enflamatuar olaylar 7. Peritonitler 8. Barsak tikanmalari 9. Yaniklar

22. 22

23. SODYUM (Na+) - 1 Plasma: 138 - 145 mEq/L, Total vücut Na+ 58 mEq/kg (4000 mEq/70 kg O) Total degisebilir Na+ 41 mEq/kg 70 kg O 2800 - 3000 mEq 800 - 1000 mEq kemikte Sonuçta degisebilir total vücut Na + yaklasik 2000 mEq’dir.

24. SODYUM (Na+) - 2 Hiperglisemide serum Na + azalir. 200 mg üzerindeki her 100 mg glukoz artisinda 2 mEq/L Na + eklenmeli. 50-90 mEq/gün (3-5 gm) Na + alinmaktadir. Gereksinim 75 mEq/gün (1-2 mEq/kg/gün) Idrarla atilimi 40-60 mEq/L

25. 25 HIPONATREMI Plazma Na+’u 135 mEq/L altindadir. Hiponatremi hücre disi sivida hipoosmolaliteye neden olacak ve sivi hücre içine çekilecek, hipovolemi gelisecektir. Buna bagli Aldosteron ve ADH salgisi artar, böbrekler tuz ve su tutmaya çalisir.

26. 26 HIPONATREMI NEDENLERI I. Azalmis hücredisi volümle beraber olanlar Kusma, Ishal, Gastrointestinal fistüller, Diabetik asidoz, Ileus, Peritonitler, Yaniklar II. Çok artmis hücredisi volümle beraber olanlar Bol sivi, az tuz verilmesi, Uzun süreli tuzsuz diyet, Asiri terlemelerde sadece su verilmesi, tuz verilmemesi

27. 27 Isotonik hiponatremi (psöydohiponatremi): Hiperlipidemik ve hiperproteinemik durumlar plasma volümünde izotonik bir genislemeye neden olurlar ve serum Na+ konsantrasyonunun düsmesine yol açarlar. Plasma lipit konsantrasyonunun (mg/dl) 0.002 ile veya serum protein konsantrasyonunun 8 g/dl nin üzerindeki her artisinin 0.25 ile çarpilmasiyla serum Na+ azalmasi tahmin edilebilir.

28. 28 Hipertonik hiponatremi: Hiperglisemi, hücre içinden hücre disina geçici bir sivi geçisine sebep olarak serum Na’nu dilüe eder. Bu sebepten buna dilusyonel hiponatremi de denilmektedir.

29. 29 1. Hipotonik hiponatremi (gerçek hiponatremi): Genellikle hipotonik sivilarin (D5W, 0.45% NaCl) verilmesine bagli gelisir. 1.1.Hipovolemik hipotonik hiponatremi: Sodyumdan zengin sivi kaybi (GIS sivilari, AC, deri) ve yetersiz miktarda hipotonik sivi replasmani 1.2.Hipervolemik hipotonik hiponatremi: Konjestif kalp yetmezligi, KC hastaliklari, nefrosisde dolasan kan volümü de yetersizdir. 1.3.Izovolemik hipotonik hiponatremi:

30. 30 1.1. Izovolemik hipotonik hiponatremi: 1.1.1. Su zehirlenmesi: Renal fonksiyonlari bozuk hastalarda su yüklenmesi, özellikle hipotonik sivilarin verilmesi 1.1.2. Potasyum kaybi: GIS sivilarinin kaybina veya diüretiklere sekonder olarak gelisir ve izovolemik hiponatremiye neden olur. 1.1.3.  Bazi hastalarda serum osmolalitesi düser. Tüberküloz ve siroz gibi bazi hastaliklar bu duruma predispozisyon yaratir. 1.1.4. SIADH (Syndrome of Inappropriate ADH secretion): Plasma hipoosmolalitesiyle karakterli bir sendromdur. AC hastaliklari (atelektazi, ampiyem, pnömotoraks), SSS hastaliklari (travma, menenjit, tm, subaraknoid kanama), ilaçlar (siklofosfamit, NSAI ilaçlar, sisplatin) ve ektopik ADH salinimi (küçük hücreli AC kanseri)

31. 31 HIPONATREMININ KLINIK BULGULARI

32. 32 Na+ açiginin hesaplanmasi [ Normal Na+ - Hastanin Na+] x (kg x % 60) Örnek: 140-115=25 mEq/L’de eksigi var. 70 x %60=42 kg hücredisi sivi 25 x 42=1050 mEq total Na+ eksigi 1050 / 154= 6800 ml % 0.9 NaCl gerekir.

33. 33 HIPERNATREMI Plasma Na+ düzeyinin 150 meq/L den fazla olmasi durumudur. Hipernatremi nedenleri: Asiri su kaybi Asiri tuz yüklenmesi ADH yetmezligi (Diabetes insipitus, beyin ameliyat ve travmalari) Akut tübüler yetmezlik

34. 34 HIPERNATREMI BELIRTI VE BULGULARI

35. 35 HIPERNATREMI DURUMUNDA SIVI AÇIGININ HESAPLANMASI 1.Na+ fazlaligi= [Normal Na+- Hastadaki Na+] * Total vücut suyu (kg * %60) Örnek: Hastadaki Na+ =160 mEq/L, Agirlik: 70 kg (160-140)*(70*60%)=840 mEq total Na+ fazlaligi 840/140=6 L sivi açigi var demektir. 2.Normal Na+ *TVS=Hastadaki Na+ *Hastadaki TVS Örnek: 140*42=160*X X=36,75 L 42-36,75=5,25 L sivi açigi var demektir.

36. POTASYUM (K+) - 1 Potasyumun %95 hücre içindedir (150 mEq/L) Hücre disinda 3.5-5.0 mEq/L Total K+ 53.8 mEq/kg (3766 mEq/70 kg O ) Total degisebilir K+ 52.8 mEq/kg Ortalama 3500-3600 mEq

37. POTASYUM (K+) - 2 Günlük alim 100 mEq Günlük gereksinim 75 mEq (0.5-1 mEq/kg/gün) Glukoz hücre içine girerken K+ da hücre içine girer Asidosisde H+ hücre içine girer, K+ hücre disina çikar K+ Alkalozisde H+ hücre disina çikar, K+ hücre içine girer K+ Glukokortikoidler; H+ hücre içine, K+ hücre disina çikar Mineralokortikoidler; Na+ tutulmasi H+, K+ atilmasina sebep olur.

38. 38 Hipopotasemi (Hipokalemi) Serum potasyum düzeyinin 3.5mEq/L’nin altina düsmasi durumudur. Nedenleri: 1.Böbreklerden asiri potasyum kaybi (diüretikler, amfoterisin B) 2.Potasyum içermeyen sivilarin uzun süre verilmesi 3.Potasyumsuz TPN 4.Gastrointestinal kayiplar (kusma, NG drenaj, ileus, kolon fistülleri, agir ishaller) 5.Yaniklarla ciltten olan kayiplar

39. 39 HIPOPOTASEMI BELIRTI VE BULGULARI

40. 40 HIPOPOTASEMI TEDAVISI Vücut kitlesi küçük olanlarda potasyum açiginin 50 ile, vücut kitlesi büyük olanlarda 100 ile çarpilarak hesap edilebilir. Örnegin; 4.5–2.5=2 mEq/L açik var, 50x2=100 mEq verilmesi gerekir. Normal pH’da vücut potasyumunda 1 mEq’lik düsüs, total vücut potasyumunda %10 azalma olusturur ve yaklasik 100-400 mEq’lik total bir azalmanin isaretidir. Serum potasyum konsantrasyonu <2mEq/L’e düstügünde total vücut potasyumunda 1000mEq’lik bir azalma olur.

41. 41 POTASYUM VERILIRKEN UYULMASI GEREKEN KURALLAR: Hesaplanan açik yavas yavas kapatilmalidir Verilen çözeltinin litresinde 40 mEq’dan çok potasyum olmamalidir Günlük total doz 160 mEq asmamalidir Potasyum verilebilmesi için saatte en az 25 ml idrar atimi olmalidir Potasyum verilen hastalarda EKG izlenmeli ve normale dönene kadar potasyum verilmelidir.

42. 42 Hiperpotasemi Serum potasyum düzeyinin 6mEq/L’nin üzerine çikmasi durumudur. Nedenleri: 1. Akut ve kronik böbrek yetersizligi 2. Adisson hastaligi 3. Diabetes Mellitus 4. Metabolik ve respiratuar asidoz 5. Gastrointestinal kanamalar 6. K+ içeren sivilarin hizli verilmesi 7. Masif banka kani transfüzyonu

43. 43 HIPERPOTASEMI BELIRTI VE BULGULARI

44. 44

45. 45 HIPERPOTASEMI TEDAVISI 1.Aritmi, A-V blok varsa; Kalsiyum glukonat %10, 5-10ml IV 2.Potasyumu hücre içine çekmek için; Glukoz %10-20, 250-500 ml verilmeli ve hücre içine geçisi artirmak için 5g glukoz için 1 ünite kristalize insülin verilmelidir. 3.Asidoz tedavisi ve hücre disi siviyi alkali yaparak K+ un hücre içine geçisini artirmak için; NaHCO3 [50 mEq] verilmelidir. 4.Kayeksalat (polystyrene sulfonate) gibi katyon degistirici reçineler oral veya lavman yoluyla kullanilabilirler. 5.Hastada yeterli böbrek fonksiyonu elde etmek ve yeterli potasyum atilimini saglamak için 500mL %0.9 NaCl ile beraber furosemid (20-100mg) IV yoldan verilir. 6.Hiçbiri fayda etmez ise hemodiyaliz yapilmalidir.

46. KALSIYUM (Ca++) - 1 Serumda: 4.5-5.5 mEq/L (8.5-10.5 mg/dL) (2.23-2.57mmol/L) %45’i iyonize (4.6-5.1mg/dL veya 1.15-1.27mmol/L) %40’si proteine bagli %15’i iyonize olmayan sekildedir. Asidozisde iyonize Ca++ artar Alkolozisde iyonize Ca++ azalir 500-1500 mg/gün alinir Total Ca depolari 1000g ve %99 kemikte Iyonize Ca (mg/dL)= total serum Ca – (0.8 x serum albumin) (N: 4.5 – 5.5 mg/dL)

47. 47

48. 48

49. 49

50. 50 Hipokalsemi Serum Ca++<8mg/dL Nedenleri: 1.Akut pankreatit 2.Masif yumusak doku enfeksiyonlari (Nekrozitan fasciitis) 3.Akut ve kronik renal yetmezlik 4.Pankreas ve ince barsak fistülleri 5.Hipoparatiroidi

51. 51 Hipokalsemi tedavisi Kalsiyum açigini kapatmak için 10-20 mL %10 kalsiyum glukonat 10 dakikada IV yoldan bolus tarzinda verilir. Idame dozu 1-2 mg/kg/saat elementel kalsiyum ile saglanir. Bu tedavi ile 6-12 saat sonra serum kalsiyum düzeyi normale döner. Bundan sonra 0.3-0.5 mg/kg/saat dozunda uygulanir.

52. 52 Hiperkalsemi Serum Ca++>11mg/dL Nedenleri: Malignite Hiperparatiroidi Hipertiroidi Vit D intoksikasyonu Immobilizasyon Uzun süreli TPN Tiazid türü diüretikler Granülomatöz hastaliklar

53. 53 Hiperkalsemi tedavisi Acil tedavide beraberinde olan sivi açigi düzeltilir ve furosemid verilerek renal klirens artirilir. Kardiak ve renal fonksiyonlari normal olan hastalarda 250-500 mL/saat %0.9 NaCl yaninda 4-6 saatte bir 20 mg furosemid IV verilir. Tedavi saatlik idrar miktari 200-300 mL olacak sekilde ayarlanir ve diger elektrolit bozukluklari da düzeltilir. Yeterli hidrasyon ile beraber somon baligi Kalsitonini verilmesi, maligniteye ve hiperparatiroidiye bagli hiperkalsemide uygulanmakta olan tedavi seçeneklerindendir.

54. MAGNEZYUM (Mg++) Toplam 21-28 gm, 2000 mEq Plasma: 1.5 - 2.5 mEq/L veya 0.65-1.1 mmol/L %35’i proteine bagli Diyetle 20 mEq/gün (240 mg/gün) alinir

55. 55 HIPOMAGNEZEMI 1.Starvasyonda 2.Malabsorpsiyonda 3.Uzun süreli GIS kayiplarinda 4.Akut pankreatit 5.Diabetik ketoasidoz tedavisi 6.Primer aldosteronizm 7.Alkolizm 8.Amfoterisin B tedavisi 9.Tedavisi uzun süren termal yaniklar

56. 56 Hipomagnesemi tedavisi Magnezyum klorür ve Mg sulfat çözeltilerinin parenteral verilmesiyle yapilir. Böbrek fonksiyonlari normal ise 2 mEq/kg Mg IM veya IV verilebilir. Tedaviye 1-3 hafta, hücre içi seviye düzelinceye kadar devam etmek gerekir. [Mg sulfat %50 10-20 mEq/gün IM/IV veya oral Magnezyum oksit 800 mg] Hücre içi Mg istenilen düzeye geldiginde 4mEq/Mg/gün yeterlidir.

57. 57 HIPERMAGNEZEMI 1.Siddetli renal yetmezlikde 2.Termal yaralanmanin erken devresi 3.Massif travma, cerrahi stres 4.Siddetli asidoz

59. 59 (kg x 4) + 7 Vücut yüzeyi = ------------------ m2 90 + kg

61. GÜNLÜK SIVI GEREKSINIMI ERISKIN = 35 ml/kg/gün (1000 mL/m2) YASLI = 30 ml/kg/gün ÇOCUKLAR = Ilk 10 kg 100 ml/kg/gün Ikinci 10 kg 50 ml/kg/gün 20 kg 25 ml/kg/gün

62. SU KAYBI ILE ILGILI PRATIK BILGILER Susama: 350 - 750 ml kayip TBW %1-2 azalir Axilla Ve Kasiklarda Kuruma: 1500 ml su kaybi Vücut agirliginin azalmasi: TBW kaybini gösterir Juguler venlerin dolgunlugunun azalmasi; Na+ içeren sivi gereksinimi Doku turgorunda azalma; Na+ içeren sivi gereksinimi Kan basinci ve nabiz sayisi: Na+ içeren sivi gereksinimi Ödem ve raller: Ödem; Tüm vücutta 400 mEq Na+ fazlaligi Raller; plasma hacminde 1500 ml artis

63. 63 SIVILARIN INFÜZYON HIZLARI Damla/dk saatte/ml Günde/L 5 20 0,5 15 60 1,4 30 120 2,9 50 200 4,8 100 400 9,6 150 600 14,4 15 damla ~ 1cc Hipertonik sivilar 50 dam/dk, Izotonik sivilar 150 dam/dk dan daha hizli verilmezler

64. 64 Siklikla Kullanilan Parenteral Sivilarin Elektrolit Içerikleri

65. 65 tahmin edilen kayip X seçilen sivinin dagilacagi volüm Verilmesi gereken = Sivi normal plazma volümü 70 kg agirliginda erkek hasta 1000 mL sivi (kanama) kaybi var. ÖRNEK: D5W, dagilimi tüm vücut sivisinadir 1L X 42L D5W= = 13L 1L X 4L 4 Alb = = 1L (%5 Alb) 4 LR, dagilimi hücredisi sividadir 1L X 14L LR = = 3.5L 4

66. 66 Sivi Kompartmani Vücut Agirliginin 70 kg Erkek Total vücut suyu(TBW) %60 42L Ekstrasellüler vücut suyu(ECW) %20 14L Intrasellüler vücut suyu %40 28L Total kan hacmi(TBV) %8 6L Kirmizi hücre kitlesi(RCM) %3 2L Plasma volümü %5 4L Intertisyel sivi(ISF) %15 10.5L 9.5L fonksiyonel 1L transsellüler

67. 67

68. 68 KALORI GEREKSINIMI %60 KH Dextrose solusyonlari %5,10,20,30,50 %40 LIPID Soya, zeytinyagi, uzun orta zincirli YA, miks %10,20 PROTEIN ENERJI KAYNAGI DEGILDIR VE 1-1.5 GR/KG VERILIR. %8,5

69. 69 Sivi verince kaç kalori veririm? 1 gr dextrose 4 kcal %30 Dextrose 1000 cc= 30 gr x 4 x10=1200 kcal %10 Dextrose 1000 cc= 10 gr x 4 x 10 = 400 kcal 1200 kcal dextrose ile vermek için 1000 cc %30 Dextrose 3000 cc %10 Dextrose O HALDE AZ HACIMDE ÇOK KALORI MI, ÇOK HACIMDE ÇOK KALORI MI?

70. 70 Sivi verince kaç kalori veririm? 1 gr yag 9 kcal Yag %10 yag solusyonu 1000 cc 10gr x 9 x 10 = 900 kcal %20 yag solusyonu 1000 cc 20 gr x 9 x 10 = 1800 kcal AZ HACIM ÇOK KALORI MI, ÇOK HACIM AZ KALORI MI?

71. 71 Örnek reçete (order) Evde yatan hasta beslenmiyor, su içmiyor 48 kg, kusmasi yok. Sivi gereksinimi = ERISKIN = 35 ml/kg/gün Yani 35 x 48 = 1680 ml Kalori gereksinimi = 30 kcal / kg / gün Yani 30 x 48 = 1440 kcal

72. 72 1680 ml 1440 kcal 48 kg 1440 kcal %60’i = 864 kcal karbonhidrat olmali 1gr kh 4 kcal verir 864 /4 = 216 gr kh lazim %5 Dextrose 4300 cc gerek %30 dextrose 700 cc gerek %50 dextrose 430 cc gerek 1440 kcal %40’i = 576 kcal lipid olmali 1 gr lipid 9 kcal verir 576 / 9 = 64 gr lipid lazim %10 lipidden 640 cc %20 lipidden 320 cc Kalan sivi Izotonik olabilir

73. 73 GÜNLÜK SIVI GEREKSINIMI ERISKIN = 35 ml/kg/gün (1000 mL/m2) YASLI = 30 ml/kg/gün ÇOCUKLAR = Ilk 10 kg 100 ml/kg/gün Ikinci 10 kg 50 ml/kg/gün 20 kg 25 ml/kg/gün

  • Login