Download

UVOD U EKONOMIKU PREDUZECA

Advertisement
Download Presentation
Comments
teige
From:
|  
(533) |   (0) |   (0)
Views: 124 | Added: 11-11-2012
Rate Presentation: 1 0
Description:
2. 1. Pojmovno odredenje Ekonomike preduzeca. Economics of the Firm
UVOD U EKONOMIKU PREDUZECA

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




1. 1 UVOD U EKONOMIKU PREDUZECA Predmetni nastavnik: Prof. dr Jasmina Cetkovic

2. 2 1. Pojmovno odredenje Ekonomike preduzeca Economics of the Firm ? engl. govorno podrucje Business Economics ? engl. govorno podrucje Ekonomika predprijatija ? Rusija Predmet izucavanja ? ekonomija preduzeca Kvalitativna i kvantitativna analiza svih ekonomski relevantnih fenomena u ekonomskoj sferi preduzeca radi efikasnog organizovanja i upravljanja ekonomijom preduzeca.

3. 3 Efektivnost vs. efikasnost Efektivnost ? uspje?nost organizacije u sticanju i efikasnom kori?cenju raspolo?ivih resursa radi postizanja postavljenih ciljeva; Efektivnost zavisi od toga: koliko tacno organizacija percipira svoje okru?enje (1), predvidivosti promjena okru?enja (2) i stepena racionalnosti pona?anja organizacije (3).

4. 4 Efikasnost ? odnos inputa i autputa, kojim se izra?ava stepen uspje?nosti transformisanja inputa u autput. Efektivnost i efikasnost organizacije - nijesu sinonimi! Efikasnost mo?e da bude shvacena kao jedan aspekt efektivnosti.

5. 5 Op?ti okvir predmeta izucavanja Ekonomike preduzeca je: 1) rezultati reprodukcije, 2) ulaganja u reprodukciju, 3) odnos izmedu rezultata i ulaganja i 4) faktori ekonomije preduzeca

6. 6 2. Ekonomika preduzeca u sistemu ekonomskih nauka Prema Samjuelsonu i Nordhausu, moderna ekonomija ima dvije grane: mikroekonomiju i makroekonomiju.

7. 7 Mikroekonomija - izucava pona?anje individualnih entiteta: tr?i?ta, preduzeca i domacinstva. Utemeljivac mikroekonomije ? Adam Smit. Makroekonomija - proucava ukupno djelovanje privrede. Pocela se razvijati nakon 1936.godine, kada je D?on Majnard Kejnz objavio revolucionarnu studiju ?Op?ta teorija zaposlenosti, kamata i novca?, u kojoj je razvio analizu poslovnih ciklusa s naizmjenicnim razdobljima visoke nezaposlenosti i visoke inflacije. Danas makroekonomija izucava mnoga razlicita podrucja kao ?to su: ukupne investicije i potro?nja, uloga centralnih banaka u upravljanju novcem i kamatnim stopama, uzroci medunarodnih finansijskih kriza, razlicitost (i uzroci) dinamike nacionalnog rasta i razvoja i sl.

8. 8 Tri osnovne skupine pojavnih oblika ekonomije prema ?ivku Kosticu: 1) Mikroekonomija 2) Makroekonomija 3) Mezoekonomija

9. 9 Mikroekonomija Ekonomija pojedinca ? clana radnog kolektiva Prvi oblik ekonomije, koji usljed op?teg razvoja proizvodnih snaga i dru?tveno-ekonomskih odnosa, sve vi?e postaje dio mezoekonomije, odnosno njen podsistem. Elementi mikroekonomije: proizvodi ili reprodukciona vrijednost utro?ene radne snage (1) i rad pojedinca (2) Faktori mikroekonomije: faktori okru?enja u kojem pojedinac djeluje, faktori licnosti i njegovog profesionalnog profila.

10. 10 Makroekonomija Dru?tvena ekonomija Najvi?i oblik organizacije reprodukcije Osnovni ekonomski princip makroekonomije: ostvariti max rezultate uz min ulaganja! Elementi makroekonomije: proizvod (1) i rad (2) Faktori makroekonomije: dru?tveni faktori; prirodni faktori i tehnicko-organizacioni faktori.

11. 11 Mezoekonomija Samostalna ekonomija preduzeca Ona je podsistem makroekonomije i sadr?i sopstvene podsisteme ? mikroekonomije. Elementi mezoekonomije: proizvod (1) i rad (2). Faktori mezoekonomije: dru?tveni tehnicki i organizacioni.

12. 12 Mezoekonomija je specifican organizacioni oblik koji obezbjeduje postizanje ciljeva mikro i makroekonomije, kao izmirenje suprotnosti ovih ekonomija. U mezoekonomiji, kao srednjoj ekonomiji, obezbeduje se po?tovanje osnovnog ekonomskog principa mikroekonomije - za jednak rad jednaka zarada i osnovnog principa makroekonomije - za jednake proizvode kao upotrebne vrijednosti jednaka cijena.

13. 13 3. Odnos ekonomike preduzeca i drugih naucnih disciplina Odnos ekonomike preduzeca i politicke ekonomije Politicka ekonomija, kao op?ta i fundamentalna naucna disciplina, proucava dru?tvenu reprodukciju, ekonomika preduzeca, kao posebna teorijska disciplina, izucava reprodukciju mezoekonomskog sistema. Ekonomika preduzeca koristi zakonitosti dru?tvene reprodukcije koje je ustanovila politicka ekonomija, a koje uticu na ekonomiku preduzeca.

14. 14 Odnos ekonomike preduzeca i ekonomike i organizacije preduzeca Sadr?aj ekonomike preduzeca usmjeren je na obja?njavanje i uop?tavanje ekonomskih zbivanja u preduzecu, dok nauka o Organizaciji preduzeca izucava preduzece i njegov ?ivot kao predmet i kao rezultat organizovanja.

15. 15 Odnos ekonomike preduzeca i racunovodstva Ekonomika preduzeca i racunovodstvo se po sadr?aju i metodologiji razlikuju. Ekonomika preduzeca izucava reprodukciju, konkretizovanu u istra?ivanju rezultata, ulaganja, odnosa izmedu rezultata i ulaganja (ekonomskog uspjeha) i faktora rezultata i ulaganja. Racunovodstvo ove pojave, stanja i promjene stanja u ekonomiji preduzeca kvantitativno izra?ava pru?ajuci pokazatelje za kontrolu ostvarivanja ekonomskog uspjeha, dono?enje poslovnih odluka i raspodjelu dobiti.

16. 16 Odnos ekonomike preduzeca i statistike, matematike i privrednog prava Statistika svojim metodama prati zbivanja u mezoekonomiji. Rezultati statistickih istra?ivanja imaju poseban znacaj za formiranje osnove poslovnom odlucivanju. Ekonomika preduzeca ima za cilj utvrdivanje zakonitosti u mezoekonomiji, cilj statistike je iznala?enje i utvrdivanje statistickih metoda. Privredno pravo institucionalnim pitanjima preduzeca daje pravno tumacenje, a ekonomika preduzeca posmatra tu problematiku s ekonomskog aspekta.

17. 17 Odnos ekonomike preduzeca i informatike Informacioni sistemi se mogu podijeliti na informacioni sistem za menad?ere, informacioni sistem proizvodnje, informacioni sistem marketinga, finansijski informacioni sistem, personalni informacioni sistem. Svi navedeni informacioni sistemi treba da omoguce jednostavniji i br?i protok informacija, s osnovnim ciljem - efikasnijeg dono?enja operativnih i, posebno, poslovnih odluka, radi ostvarivanja ?to veceg ekonomskog uspjeha mezoekonomije. U tom smislu, govorimo o implementaciji informatike u ekonomiku preduzeca.

18. 18 4. Nastanak i istorijski razvoj ekonomike preduzeca Vezuje se za drugu polovinu 19. i pocetak 20. vijeka. Najstariji zapisi ekonomskog karaktera javljaju se 3.000 godina prije nove ere u Egiptu, zatim Vavilonu, Asiriji, Indiji, a obraduju teme koje se odnose na poljoprivredu, kao glavnu privrednu djelatnost, neke mjere ekonomske politike, dr?avni bud?et i dr?avno regulisanje trgovine i cijena. Ozbiljnije radove ekonomskog sadr?aja nalazimo u antickoj Grckoj, u djelima: Ksenofona (?Ekonomikos?), Platona (?Republika?i ?Zakoni?), Aristotela (?Politika? i ?Etika?), Perikla, Solona, Hezoida, pa i Homera. Pojava feudalnog nacina proizvodnje (od 5. do 16. veka) uslovila je evoluciju ekonomske misli, ciji su glavni predstavnici Avgustin Bla?eni i Toma Akvinski, izucavajuci prije svega poljoprivredu (kao ?najcistiju od svih umjetnosti?), podjelu rada, novac, trgovinu i cijene.

19. 19 Medu prvim radovima koji se mogu smatrati izvori?nim za dana?nju Ekonomiku preduzeca kao naucnu disciplinu, va?no je istaci ?Ud?benik industrijskih, trgovinskih i poljoprivrednih preduzeca? francuskog ekonomiste Kursel-Seneja (objavljen 1855. godine) u kojem se pojavljuje prva definicija preduzeca. Prema ovoj definiciji, preduzece je ?svaka ljudska aktivnost, koja sreduje upotrebu raznih sila radi ostvarenja odredenog cilja?. Krajem 19. vijeka osniva se, narocito u Njemackoj i Austriji, citav niz visokih komercijalnih ?kola koje su dale pecat i naucnoj disciplini ekonomika (i organizacija) preduzeca. Upravo u ovim ?kolama se, u prvoj deceniji 20. vijeka, Ekonomika preduzeca konstitui?e kao predmet.

20. 20 Najznacajniji autori iz oblasti ekonomije i organizacije preduzeca u Nemackoj su: Johan Fridrih ?er (?Op?ta nauka o trgovackom preduzecu?), Hajnrih Nikli? (?Nauka o preduzecu kapitalisticke industrije?), Fridrih Lajtner (?Obracun cijene ko?tanja u kapitalistickom preduzecu?), E. ?malenbah, E. Gutenberg, K. Melerovic i dr. Poseban doprinos razvoju ekonomike preduzeca dao je Eugen ?malenbah svojim djelima: ?Finansije? (?Finanzierung?), ?Dinamicki Bilans? (?Dinamische Bilanz?), ?Osnove cijene ko?tanja? (?Grundlagen der Selbstkostenrechnung?), ?Kontni plan? (?Kontenrahmen?) i ?Sopstvena cijena ko?tanja? (?Selbstkostenrechnung?). Posebnu pa?nju u djelima, ?malenbah je posvetio tro?kovima, ukazujuci na zavisnost tro?kova od obima proizvodnje (iskori?cenosti kapaciteta). Za razliku od drugih njemackih autora, on posmatra preduzece nezavisno od vlasnika, dakle, nezavisno od svojine i njenog uticaja na poslovanje preduzeca. Saglasno doprinosu razvoja ekonomike preduzeca ne mogu se nikako zaobici Karl Marks i Fridrih Engels, gotovo najvi?e citirani autori u svim ud?benicima iz ove oblasti. U tom smislu, nezaobilazno djelo je ?Kapital? , koje tretira kapitalisticki nacin proizvodnje (I tom), ciji je ugaoni kamen teorija vi?ka vrednosti, prometni proces kapitala (II tom), a u III tomu, koji je Marks nazvao ?Cjelokupni proces kapitalisticke proizvodnje?, posebno se skrece pa?nja na odjeljke o pretvaranju vi?ka vrijednosti u profit i stope vi?ka vrijednosti u profitnu stopu, zatim pretvaranje profita u prosjecan profit, tendencija opadanja profitne stope i dr.

21. 21 5. Faktori ekonomije preduzeca Faktori ulaganja u reprodukciju Primarna klasifikacija faktora ekonomije preduzeca je na: eksterne (1) i interne (2) faktore. Prema kriterijumu mogucnosti uticaja na njihovu dinamiku na: objektivne (1) i subjektivne faktore (2).

22. 22 Objektivne faktore cine: 1) dru?tveni, 2) tehnicki, 3) prirodni, 4) objektivizirani ljudski faktori. Subjektivne faktore cine neobjektivizirani ljudski faktori.

23. 23 (1) Dru?tveni faktori Dru?tveni faktori predstavljaju eksterne faktore ekonomije preduzeca. To su faktori koji su sadr?ani u makroekonomiji, ali i u globalnoj ekonomiji. Kada se ka?e dru?tveni faktori, imaju se u vidu faktori okru?enja (bez prirodnih faktora). U dru?tvene faktore ubrajaju se: 1) svi eksterni dru?tveni faktori sadr?ani u makroekonomiji, 2) tr?i?ni faktori i 3) privredno ? sistemski faktori.

24. 24 Razvojem makroekonomije odredeni su osnovni parametri ekonomskog razvoja u vidu nivoa produktivnosti, dru?tvenog proizvoda po stanovniku i zaposlenom, nivoa ?ivotnog standarda, kao i raspolo?ivost radne snage po broju i kvalifikovanosti. Faktori makroekonomije uticu na ekonomiju preduzeca i na strani ulaganja i na strani rezultata preko prosjecnih velicina koje se formiraju upravo na nivou prosjecnih proizvodaca (1) i njihovog odstupanja od prosjecnih velicina (2) uslovljenih ostalim faktorima ekonomije.

25. 25 Tr?i?ni faktori, nagla?eno uticu na poslovanje preduzeca u uslovima tr?i?ne privrede. To su: odnos ponude i tra?nje (1) i obim tr?i?ne ponude i tra?nje (2). Uticaj tr?i?nih faktora manifestuje se kroz formiranje tr?i?nih cijena elemenata (faktora) proizvodnje (na strani ulaganja) i tr?i?nih cijena proizvoda i usluga (na strani rezultata).

26. 26 Privredno ? sistemski faktori (karakteristike privrednog sistema i ekonomske politike jedne nacionalne ekonomije) predstavljaju posebnu grupu dru?tvenih faktora i imaju karakter eksternih faktora. Saglasno karakteristikama privrednog sistema i ekonomske politike (putem poreskog, carinskog, deviznog sistema i dr.), u vidu mjera dr?avne ingerencije ostvaruje se uticaj na ekonomiju preduzeca i na strani ulaganja i na strani rezultata, ukljucujuci i raspodjelu i upotrebu ostvarenih rezultata preduzeca. Ovi faktori imaju objektivno uslovljen karakter odreden (ne)mogucno?cu preduzeca da uticu na njih, kao i na njihovu promjenu, narocito u kratkom i srednjem roku. Ako se obezbijedi jasno koncipiranje ovih faktora, kao ?to je to slucaj u vecini razvijenih privreda, tada preduzeca, iako ne mogu uticati na njihovu izmjenu, mogu vr?iti izbor mjera u svojoj strategiji rasta i razvoja koristeci uslove koji su dati privredno ? sistemskim uslovima i mjerama ekonomske politike.

27. 27 (2) Tehnicki faktori Obuhvataju sve cinioce materijalne prirode koji uslovljavaju ulaganja i rezultate preduzeca; Objektivno su odredeni i neizmijenjeni za posmatrani period; U tehnicke faktore ubrajaju se: karakteristike proizvoda, karakteristike sredstava za rad, karakteristike predmeta rada (materijala), karakteristike tehnolo?kog procesa, uslovi rada, karakteristike proizvodnje, tehnicka opremljenost rada

28. 28 (3) Prirodni faktori Neki od njih imaju karakter eksternih prirodnih faktora (npr. vremenske prilike), a neki, karakteristike internih faktora (uslovi eksploatacije rude u konkretnom rudniku); Preduzeca nemaju uticaja na karakteristike ovih faktora ni u posmatranom periodu ni u dinamici. Mogu se podijeliti na: 1) obnovljive resursi i 2) neobnovljive resursi. Alokacija, obim i kvalitet prirodnih faktora jeste objektivan faktor koji determini?e osnivanje i funkcionisanje svakog preduzeca.

29. 29 Subjektivni faktori Rijec je o posebnoj vrsti faktora ciji je nosilac ljudski faktor, a ciji se uticaj manifestuje na osnovu odstupanja u aktivnostima ljudskog faktora od optimuma kao ekonomskog standarda; Pojavne manifestacije odstupanja stvarnih od potrebnih (standardnih optimalnih) karakteristika utro?aka radne snage kao ljudskog faktora jesu u vidu odstupanja od standarda kvalifikovanosti, intenziteta i organizacije rada; Njihov efekat je na ulaganja (preko tro?kova i anga?ovanog kapitala), na pojedine elemente rezultata preduzeca (proizvod, prihod i dobit), kao i na efekte kriterijuma efikasnosti preduzeca (preko poslovnog uspjeha, produktivnosti, ekonomicnosti i rentabilnosti), i na efekte razvoja proizvodnih snaga; Potrebno je i moguce pratiti uticaj subjektivnih faktora po fazama reprodukcije (promet i proizvodnja), kao i po poslovnim i organizacionim jedinicama preduzeca.

30. 30 Dispozitivni faktori To su faktori koji su sadr?ani u dispozitivnim resursima u vidu aktivnosti ljudskog rada, upravljanja (planiranje, organizovanje, vodenje i kontrola) i inovativnosti; Planiranjem se odreduju ciljevi i politika njihovog ostvarivanja, na osnovu koncepta organizovanja i funkcionisanja reprodukcije; Na osnovu rukovodenja ostvaruje se koncept efikasnosti aktiviranja i realizovanja postavljenih ciljeva; Na osnovu kontrole upravlja se sistemom efikasnosti poslovanja i ostvarivanjem postavljene strategije; Inovativnost doprinosi pronalascima, unapredenju korisnosti ideja, cime se ostvaruje uticaj na ulaganja i rezultate preduzeca.

31. 31 Faktori ekonomije preduzeca u globalizovanoj ekonomiji Rijec je o sve nagla?enijem uticaju faktora okru?enja preduzeca na njegovo funkcionisanje, konkurentnost i opstanak na dinamicnom i sve manje predvidivom tr?i?nom prostoru; U zavisnosti od intenziteta uticaja na preduzece, okru?enje se mo?e podijeliti na: domen preduzeca (1), specificno (2) i op?te okru?enje (3).

32. 32 Domen preduzeca - onaj dio okru?enja koji je preduzece izabralo za neposredno podrucje svog poslovanja, odnosno radi realizacije svojih ciljeva; Specificno okru?enje cine sektori okru?enja s kojima je preduzece u direktnoj interakciji i ciji elementi neposredno uticu na poslovanje preduzeca i mogucnost preduzeca da pribavi resurse. (najznacajniji elementi specificnog okru?enja su: kupci, dobavljaci, distributeri, sindikati, konkurencija, vlada, itd.); Op?te okru?enje obuhvata sektore koji ne uticu direktno na preduzece, ali djelujuci na specificno okru?enje, posredno utice na poslovanje preduzeca i mogucnost preduzeca da pribavi rijetke resurse.

33. 33 Okru?enje predstavlja za preduzece neizvjesnost koja zavisi od: slo?enosti, dinamicnosti i bogatstva okru?enja resursima. Slo?enost okru?enja zavisi od elemenata okru?enja, njihovog broja i slicnosti, kao i broja i nacina uspostavljanja veza izmedu elemenata i uticaja okru?enja. Dinamicnost okru?enja zavisi od intenziteta i nacina promjena njegovih elemenata i uticaja (okru?enje je stabilno kada se njegovi elementi ne mijenjaju ili ako se promjene de?avaju na predvidiv nacin. I obratno, okru?enje je promjenljivo ili dinamicno ako se promjene u njemu de?avaju na nepredvidiv nacin). Bogatstvo okru?enja resursima izra?ava se kolicinom resursa raspolo?ivih za potrebe preduzeca (u okru?enju bogatom resursima manja je konkurencija preduzeca za raspolo?ive resurse, pa je, time, i veca izjesnost preduzeca da ce obezbijediti potrebne resurse).

34. 34 Postoje 3 teorije koje, sa svog aspekta, obja?njavaju kako se preduzece mo?e prilagoditi neizvesnostima okru?enja i kako mo?e upravljati svojim vezama sa njim. (1) Prema kontigentnoj teoriji polazi se od toga da ne postoji univerzalno i najbolje rje?enje, vec da sve zavisi od situacije.?Empirijska istra?ivanja su pokazala da preduzeca fokusiraju 5 aspekata u borbi sa neizvesno?cu okru?enja: - povecavaju broj organizacionih jedinica - diversifikuju org.jed. i jacaju integrativne uloge - prilagodavaju nacin upravljanja (mehanicki/organski model) - imitiraju uspje?na preduzeca - uva?avaju znacaj strategijskog planiranja. ? Cilj ovih promjena je smanjenje rizika i neizvesnosti koji postoje u okru?enju. ? ?

35. 35 (2) Prema teoriji zavisnosti od resursa, cilj preduzeca je da smanji zavisnost od okru?enja u pogledu snabdijevanja rijetkim resursima, kao i da utice na okru?enje da bi se povecala raspolo?ivost resursa. Cilj preduzeca je da stekne kontrolu nad resursima da bi minimiziralo svoju zavisnost od okru?enja. One to najce?ce rade preko strategija za uspostavljanje veza izmedu preduzeca: (1) strategije upravljanja simbiotskom meduzavisno?cu preduzeca; (2) strategije upravljanja konkurentskom meduzavisno?cu.

36. 36 (1) Strategija simbiotske meduzavisnosti preduzeca postoji izmedu preduzeca koja posluju u istom proizvodno-prometnom lancu. ? Moguce strategije upravljanja su: razvoj reputacije kooptiranje strategijske alijanse merd?er i preuzimanje

37. 37 Razvoj reputacije je najneformalniji oblik upravljanja simbiotskom meduzavisno?cu, gdje se razvija pozitivan odnos i povjerenje drugih ucesnika u preduzece zbog po?tene i korektne poslovne prakse tog preduzeca (promocija, pregovori sa dobavljacima i sl.) Kooptiranje je davanje udjela ili nekih prava i zadovoljenje interesa stejkholdera.?Do kooptiranja dolazi kada preduzece bira u UO predstavnike va?nog kupca, dobavljaca ili drugog stejkholdera,cime oni sticu uvid u nacin poslovanja preduzeca. Strategijske alijanse ukljucuju sporazum izmedu preduzeca o zajednickom kori?cenju resursa u cilju razvoja novih poslovnih mogucnosti.? Moguci oblici te saradnje su: - dugorocni ugovori o saradnji preduzeca - mre?ne strukture (preduzeca koja su povezana u proizvodno-prometnom lancu) i klasteri (skupovi povezanih preduzeca i institucija za podr?ku njihovom poslovanju) - medusobno manjinsko ulaganje kapitala - zajednicka ulaganja (osnivanje novog preduzeca sa preciziranim pravima i obavezama)

38. 38 Merd?er i preuzimanje kao najformalnija strategija upravljanja, podrazumijeva spajanje ili pripajanje preduzeca u lancu.?Zahtijeva velike investicije, te je ova strategija opravdana samo ako je neophodna kontrola veoma va?nih resursa. (2) Strategija upravljanja konkurentskom meduzavisno?cu resursa: Tajni dogovori - podrazmijevaju sporazum o razmjeni informacija za nezakonite svrhe, gdje se defini?u standardi pona?anja konkurenata u vezi cijena, osobina proizvoda, visine profita i sl. (standarde obicno namece najjace preduzece). Karteli - znace povezivanje preduzeca radi koordinacije njihovih aktivnosti. Povezivanje preko trecih organizacija - podrazumijeva gransko udru?enje koje povezuje clanice kroz razmjenu informacija, dogovor clanica o zajednickim ciljevima i sl. (defini?u se standardi i pravila pona?anja, kao i odnosi izmedu clanica). ??

39. 39 Strategijske alijanse povezuju preduzeca radi realizacije nekog projekta koji zahtijeva specificna strucna znanja ili radi smanjenja tro?kova kroz saradnju. Merd?eri i preuzimanje podrazumevaju spajanje i pripajanje konkurentskih preduzeca u cilju ?irenja domena poslovanja uz istovremeno smanjenje konkurencije (to vodi u stvaranje monopola koji su zabranjeni u vecini zemalja).

40. 40 (3) Teorija transakcionih tro?kova obja?njava kada i pod kojim uslovima ce preduzeca koristiti neku odredenu strategiju upravljanja zavisno?cu od resursa. Po transakcionoj teoriji, cilj preduzeca je minimiziranje tro?kova razmjene resursa u okru?enju i tro?kova upravljanja razmjenom resursa u okviru preduzeca, odnosno minimiziranje transakcionih i birokratskih tro?kova. Transakcioni tro?kovi preduzeca su niski kada preduzece razmjenjuje nespecificne proizvode ili usluge, kada je mala neizvjesnost i kada postoji veci broj mogucih partnera za razmenu. Transakciona teorija sugeri?e da formalne oblike saradnje treba koristiti samo kada postoje visoki transakcioni tro?kovi kori?cenja neformalnih oblika povezivanja, tj. kada su prelaskom na formalnije oblike saradnje u?tede transakcionih tro?kova vece od povecanja birokratskih tro?kova? To ukljucuje 3 oblika povezivanja: keiretsu outsourcing fran?izing

41. 41 Keiretsu je oblik povezivanja japanskih poduzeca. To su skupine poduzeca koje dugorocno saraduju u razlicitim podrucjima poslovanja: kupuju i prodaju jedni drugima robu, upravljaju zajednickim tokovima finansiranja i sl. Najveci japanski keiretsu su Mitsui sa oko 140 sestrinskih firmi i Mitsubishi.

42. 42 Outsourcing ? pojavio se osamdesetih godina pro?loga vijeka. Podrazumijeva izdvajanje neosnovnih djelatnosti poduzeca i njihovo povjeravanje nekom drugom poslovnom subjektu unutar iste dr?ave. Kao razlozi navode se i smanjenje tro?kova poslovanja, korisnija upotreba vremena i energije koji se tro?e na poslove koji nisu osnovna djelatnost poduzeca, efikasnija upotreba radne snage, kapitala, tehnologije i razlicitih drugih resursa. Ukupna svota ulaganja u Indiju od strane SAD-a iznosi nekolike mlrd $ pa nije cudo da se na nekim IT stranicama u SAD-u vec polako govori o ?United States of India?.

43. 43

44. 44 Indija ? ?magnet za americke kompanije?

45. 45 Neke od najvecih svjetskih IT kompanija, medu kojima prednjace one iz SAD-a, u posljednjih nekoliko godina su investirale milijarde dolara u otvaranje svojih pogona u Indiji. Velike kompanije kao ?to su: Apple, Dell, Microsoft, IBM, Cisco systems i General Electric sna?no su prisutne u Indiji - ne samo da u toj zemlji otvaraju nove pogone, vec u nju sele mnoge pogone koji su do sada bili u SAD-u. Sve se to pozitivno odrazilo na sferu zapo?ljavanja obzirom da je mnogo Indijaca uposleno ba? u ovim firmama.

46. 46 Americki konzervativci ?estoki su protivnici outsourcinga americkih kompanija. Outsourcing pridonosi izjednacavanju snage americke i privreda zemalja Treceg svijeta kao ?to su Indija i Kina. Rezultat toga, po njihovom mi?ljenju, je da Amerikanci gube svoja radna mjesta i da standard americkog srednjeg sloja sve vi?e opada. Kao nacin spriecavanja kori?tenja outsourcinga, oni smatraju da bi trebalo uvesti porez na outsourcing, pa se kompanijama ne bi vi?e isplatilo seliti svoje poslove u Indiju ili Kinu. S druge strane, pristalice outsourcinga smatraju da globalno tr?i?te zahtijeva globalne izvore. Kompanija Dell koja ima svoj centar tehnicke podr?ke u pokrajini Bangaleoru (tzv. Indijska Silicijska dolina) istice kako je taj centar, ?to se tice zadovoljstva korisnika uslugom najbolji od svih 30 centara koliko ih Dell ima ?irom svijeta. Pristalice takode tvrde da ce kompanije u?tedena sredstva od kori?cenja ovog koncepta investirati u domacu privredu i razvoj domace tehnologije, a americki radnici nece ostati bez posla, vec naprotiv zbog toga ce se otvoriti nova radna mjesta u SAD-u koja ce zahtijevati obrazovaniju i bolje obucenu radnu snagu nego do sada. Sna?nu podr?ku outsourcingu poslovanja americkih kompanija u Indiji nedavno je davao i americki predsjednik George W. Bush izjavom: ?SAD nece obeshrabrivati outsourcing, nego ce boljim sistemom obrazovanja omoguciti da zaposleni usvoje sve potrebne vje?tine koje su im potrebne za obavljanje posla u 21. stoljecu!?

47. 47 Fran?iza - kada kompanija (davalac fran?ize) licencira svoje trgovacko ime (brand) i svoj nacin rada (sistem poslovanja) odredenoj osobi ili grupi (korisniku fran?ize), koji se sla?e da ce poslovati u skladu sa uslovima ugovora (ugovor o fran?izi). Davalac fran?ize osigurava korisniku fran?ize podr?ku, a u nekim slucajevima ima i odredenu kontrolu nad nacinom poslovanja korisnika fran?ize. Za uzvrat korisnik fran?ize placa davaocu fran?ize naknadu za poslovanje (royalty) - za kori?cenje trgovackog imena i nacina poslovanja na osnovu dogovora o raspodeli profita iz fran?ize. Prednosti za primaoca fran?ize su mnogobrojne: - manji rizik od neuspjeha (jer se nudi standardni proizvod i kvalitet kroz potvrdeni sistem poslovanja); - koristi se uspje?no i poznato poslovno ime i reputacija; - najce?ce postoje grupne olak?ice za nabavku; - potrebno je manje inicijalnog kapitala; - veca za?tita od konkurencije.

48. 48 Svi distributeri ?Coca Cole? su korisnici Fran?ize distribucije proizvoda

49. 49 Fran?iza distribucije proizvoda. U ovoj vrsti fran?ize korisnik obicno prodaje proizvod koji je proizveden od strane davaoca fransize. Ova vrsta fran?ize je karakteristicna za proizvodnju osvje?avajucih napitaka, automobila, benzina... Takvi proizvodi koji se prodaju u fran?izama distribucije proizvoda obicno zahtijevaju neke pripremne radnje kao sto je to slucaj sa Coca Colom ili neke dodatne usluge kao sto je to slucaj sa Ford Motor kompanijom. U fran?izi distribucije proizvoda davalac fransize licencira svoje trgovacko ime i logotip.

50. 50 Menad?erska klasifikacija faktora ekonomije preduzeca Promjena misije i ciljeva modernog preduzeca Sada, preduzece mora voditi racuna o efektima koje njegove aktivnosti imaju na kvalitet ?ivota, dr?eci ga odgovornim ne samo prema dionicarima (vlasnicima) nego i prema velikom broju dru?tvenih stejkholdera - grupa i pojedinaca koji su direktno ili indirektno zainteresovani za rezultate i postupke preduzeca. Eksterni dru?tveni ?vlasnici? (zainteresovane grupe) mogu biti: sindikati, dobavljaci, kupci (potro?aci), specijalne interesne grupe i vladine agencije.

51. 51 Izjavili:

52. 52 Jacati korporativni imid? i uticaj Tokom nemira u ju?nom dijelu Los Andelesa 1992. godine ?Mekdonalds? je za?titio veliki korporativni ugled koji je u?ivao u zajednici. Demonstranti su odbili da demoliraju 60 Mekdonaldsovih restorana dok je vandalsko pona?anje demonstranata donijelo ogromnu ?tetu drugim firmama u toj oblasti te godine.

53. 53 Zaposleni u kompaniji ?Timberlend? (SAD) 40 sati svog placenog radnog vremena svake godine mogu da posvete nekom dru?tvenom radu, dok zaposleni sa skracenim radnim vremenom u istu svrhu dobijaju 16 placenih sati godi?nje.

54. 54 Kompanija ?Body shop? se prevashodno pozicionirala na tr?i?tu zahvaljujuci pristupacnim cijenama i humanoj proizvodnji kozmetickih proizvoda, jer je poznata njihova kampanja protiv testiranja kozmetickih proizvoda na ?ivotinjama. S druge strane, sve je to smanjilo ukupne tro?kove poslovanja - prevashodno tro?kove reklamiranja.

55. 55 Teorija o stejkholderima je doprinijela ne samo drugacijem pristupu ciljevima preduzeca vec i tumacenju okru?enja; Prema tome, polazi se od toga da preduzeca nisu sama sebi dovoljna i samostalna. Ona razmjenjuju resurse s okru?enjem od cega zavisi njihov opstanak. Da li ce to ciniti vi?e ili manje efikasno, zavisi od internih, ali i od eksternih faktora. U analizi okru?enja se polazi od toga da se eksterna sredina permanentno mijenja i da povremeno prolazi kroz bitne (rapidne) promjene kao i da okru?enje mo?e drasticno uticati na efikasnost preduzeca i njegov razvoj. Komponente eksternog okru?enja prezentuje tabela koja slijedi:

56. 56 Elementi eksternog okru?enja:

57. 57 Preduzece najlak?e efikasno i efektivno posluje u mirnom a najslo?enije u turbulentnom okru?enju, Ukoliko menad?ment nije sposoban da adekvatno odgovori na promjene u okru?enju nivo ekonomije konkretnog preduzeca ce opadati, zavisno od intenziteta i tempa promjena u okru?enju. Stejkholdere, koji direktno uticu iz okru?enja na ekonomiju konkretnog preduzeca, cine: potro?aci, dobavljaci, vlade, specijalne interesne grupe tzv. ?SIG? (Special Interest Groups) i mediji, radnicki sindikati, finansijske institucije, konkurenti i ostale zainteresovane grupe.

58. 58 Elementi indirektnog uticaja okru?enja na ekonomiju preduzeca Eksterni faktori indirektno uticu na preduzece, stvarajuci klimu koja mo?e da pogoduje? ali i da ne odgovara preduzecu te da uticu na stvaranje nove zainteresovane grupe za rezultate konkretnog preduzeca; Analizirajuci kompleks indirektnih interakcija, Fahej i Narajanom su sve indirektne faktore grupisali u cetiri grupe: dru?tvene, ekonomske, politicke i tehnolo?ke.

59. 59 Direktni i indirektni uticaji okru?enja na preduzece

60. 60 Sociokulturne dru?tvene varijable, koje interaktivno ali indirektno uticu na preduzeca, podrazumijevaju demografske i dru?tvene vrijednosti. Ekonomske varijable cine ekonomsku sredinu i to su: zarade, cijene inputa, konkurencija, mjere fiskalne politike koje se odnose na konkretno preduzece. Znacajni op?ti ekonomski indikatori su i nacionalni dohodak i dru?tveni proizvod, ?tednja, investicije, cijene, zarade, zaposlenost, produktivnost i vladine regulativne aktivnosti. Politicke varijable podrazumijevaju prirodu politickih procesa i politicke klime, koje pojedine interesne grupe razlicito koriste za svoje ciljeve. Uticaj politickih varijabli okru?enja na biznis je povecan s razvojem savremenih medija. Tehnolo?ke varijabile tempom i intenzitetom tehnolo?kog razvoja odredene industrijske grane stvaraju uslove za direktnije uticaje na tehnolo?ku osnovu konkretnog preduzeca. Ovo tim prije ?to svaka tehnologija ima svoj ?ivotni ciklus i ?to su tehnolo?ke promjene danas izrazito intenzivne.


Other Related Presentations

Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro