Ant k misir meden yet nde tip
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 140

ANTİK MISIR MEDENİYETİNDE TIP PowerPoint PPT Presentation


  • 161 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ANTİK MISIR MEDENİYETİNDE TIP. Mısır, Afrika kıtasında, güneyden kuzeye doğru uzanan Nil nehrinin iki yakasında, 25’er km genişliğinde, 1000 km uzunluğunda bereketli toprakları olan bir ülkedir.

Download Presentation

ANTİK MISIR MEDENİYETİNDE TIP

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Ant k misir meden yet nde tip

ANTK MISIR MEDENYETNDE TIP


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr, Afrika ktasnda, gneyden kuzeye doru uzanan Nil nehrinin iki yakasnda, 25er km geniliinde, 1000 km uzunluunda bereketli topraklar olan bir lkedir.

  • Yunanl tarihi Hekataiosun [. M.. 477] ortaya att, daha sonra Herodotusun da benimsedii Msr Nilin hediyesidir sz her devir iin ayn derecede geerli olmutur.


Ant k misir meden yet nde tip

  • M.. 4000lerde Msrda, tekilatl bir devlet, modern alfabeye temel tekil eden yaz sistemi ve gnmzde ok az deiiklikle kullandmz takvim vard.

  • Ayn yoldan gelitikleri iin Mezopotamya ve Msr medeniyetleri arasnda pek ok benzerlik sz konusuydu. Bunun yan sra, evresel faktrler pratikte baz mhim farkllklar meydana getirmiti


Ant k misir meden yet nde tip

  • Smer kltrnn evreye ak olmasna mukabil, Msr kltr uzun sre iine kapank ekilde geliti.

  • Mezopotamyann en eski yazl belgeleri pratik amaca ynelik olup byk ekonomik birimlerin, yani tapnak topluluklarnn gnlk ilerinin yrtlp ynetilmesine yardmc oldu; en eski Msr yazlar ise krallk antlar zerine yazlm mitolojik metinlerdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Mezopotamya sanatnn en eski tasvirlerinin ou dini nitelikteyken, Msr sanatnn eserleri krallarn yaptklar ileri ve tarihi konular ele alyordu.

  • Mezopotamyann antsal yaplar tapnaklar, Msrn antsal yaplar ise firavun mezarlaryd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Mezopotamyann en eski medeni toplumu, her biri kendini besleyen topraklara sahip olan, birbirlerinden ayr ve bencil siyasi varlklar halindeki zerk kentler evresinde olumuken, Msr toplumu mutlak bir kraln otoritesinde birlemi lke durumundayd.

  • Yaz iin Mezopotamyada kil kullanlrken, Msrda papirs bitkisi tercih ediliyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Nil nehrinin trl canllarla dolu bataklk ksmlar avclar ve balklar iin cazip bir aland, fakat ilk iftilerin karsnda bir engel vard.

  • Her yl ilkbahar aylarnda dalardaki karlarn erimesiyle taan Nil nehri, tad alvyonlu tortularla etrafndaki l verimli hale getirdi ve zellikle tahl ekimi iin uygun ortam oluturdu.

  • Topra tarma elverili hale getirmek iin, taknlar srasnda, su yollarn dolduracak ama tarmayacak kadar su elde etmek gerekiyordu.

  • Bu da, rgtlenmi emei gerektiren, geni apl bir sulamayla salanabildi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Nitekim, engeller alr almaz hayat standard ykseldi, gzle grlr bir nfus art oldu, kylerin yerini byk ve kalabalk kentler ald. Kentlerin bir hayli tahl ve hayvan fazlas olduu iin eitli mallarla takas edilebiliyordu.

  • Yukar ve Aa Msr krallklar hzla glendi ve M.. 3000den ksa bir sre sonra tek kraln ynetiminde birleti.

  • Firavun devlet rgtnn bayd.

  • retimi rgtleyenler ise rahiplerdi. Astronomlar, matematikiler, mhendisler, mimarlar, hekimler ve ktipler hep rahip snfndan kyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrn M.. 3500-600 yllar arasndaki tarihi 26 slale devrine ayrlarak incelenir:

  • lk 8 slale Eski imparatorluk devri [3400-2160];

  • 9-10. slaleler Feodal devir;

  • 11-13. slaleler Orta imparatorluk devri [2160-1580];

  • 17. slaleye kadar Hiksoslar devri [1650-1580];

  • 18. slale Yeni imparatorluk devri [1580-1150];

  • 1150den Pers istilas tarihi olan 525e kadar Gerileme devri;

  • sonras ise Roma imparatorluu egemenlii iindeki devirdir.


Toplumsal yap

Toplumsal Yap

  • Ynetimin banda mutlak hkim olarak kral, firavun yer almaktayd. Firavun szc byk ev anlamndadr. Bu szcn kral anlamnda kullanlmas Yeni Krallk Dneminden itibaren kabul grmtr.

  • Msr kral, gkyz tanrs Horusun yeryzndeki temsilcisidir. Daha sonra Gne Tanrsnn olu olarak Byk Tanr eklinde karmza kar.

  • Orta Devlet zamannda Msrda tahta oturan kraln tanrlar tarafndan onaylanmas gerekirdi. Yeni Devlet zamannda ise yaayan firavunlar tanrsallatrlmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Kral, tanrnn temsilcisi olarak topraklarn, mallarn ve insanlarn sahibidir.

  • Kraln hizmetinde besleyici olma, hak hukuk salama ve savalk gibi ilevleri olmas gerekiyordu.

  • Hkmdar uyruklarn beslemek ve ihtiyalarna gre donatmak, adaleti salamak ve yasalar yapmakla grevlidir. Ayn zamanda ordunun ba komutandr.

  • Tanrlarn tapnaklarn ina etmek, geniletmek ve ayn zamanda kltlerine nezaret etmek zorundadr.

  • Kraln tanrlardan ald meruiyeti babadan oula ya da kardeten kardee geerdi. Erkek varisi olmamas durumunda kraliyet ailesinden bir kzla evlenen erkek, kralla sahip olabilirdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr , gl dnemlerde eyaletlere blnerek idare edilmekteydi. Her eyaletin banda kral/firavun tarafndan tayin edilmi bir vali bulunmaktayd.

  • Tarla snr lme, vergi toplama, hukuk ve ordu ile ilere bakan bir memur snf bulunmaktayd. Memurlar okuma yazma bilenler arasndan seiliyordu.

  • Bir baka snf olan rahipler din gcn ellerinde bulunduruyordu.


M s r kral firavun

Msr Kral/ firavun


M s rl rahip

Msrl rahip


Memur

Memur


Ant k misir meden yet nde tip

  • Memurlar ve rahiplerin altnda ok geni bir ifti tabakas vard. Mlk ve toprak daha Eski Krallk dneminden itibaren devlet mal saylyordu

  • ifti tabakas baml durumdayd. Ayrca yine baml olan ii snf vard. Bunlardan baka heykeltralk, marangozluk, dericilik, mlekilik, ta kap yapcl, tulaclar, tekne yapmcl, ahap doramacl, kasaplk, frnclk, bira reticilii, metal iilii vb her brantan zanaatkarlar da baka bir snf oluturmaktadr.

  • M ikinci binyldan itibaren Msrda kleler de grlmeye balar. Ancak Msrda kleliin ekonomik bakmdan zel bir nemi hibir zaman olmamtr.


Antik m s rda ift i

Antik msrda ifti


Ekonomi

Ekonomi

  • Msrda ekonominin temelini tarm oluturmaktayd.

  • Nil Nehrinin taknlaryla sulanan arazilerde tarm yaplmaktayd. Orta Krallk Dneminde Nil taknlarnn sulayamad arazileri sulamak iin kanal ama almalar yaplmtr. Yeni Krallk zamannda aduf ad verilen ara kullanlarak nehirden su ekilmi ve sulama yaplmtr.

  • Baarl iftiler ve zanaatkarlar retim gelirlerini vergilerini verdikten sonra biriktirebiliyorlard. iler de cretlerini tayn olarak alyorlar, bir ksmn artryorlar, bo zamanlarnda da ek iler yaparak birikim ediniyorlard.


Ant k misir meden yet nde tip

aduf


Ant k misir meden yet nde tip

  • Ekonomide dei- toku sistemi kullanlmtr. Takas sistemi yaklak 90gr lk bir arlk birimi olan deben zerine kuruluydu.

  • Bir deben, altn, gm ve bakr olarak hesaplanabilirdi. Metalin deeri arttka debenin deeri de artyordu.

  • Msrllar hibir zaman sikkeyi ieren bir takas sistemi gelitirmemilerdir.


Ev ya am

Ev Yaam

  • Eski Msrda kadnlar 12-14 yalar arasnda ergenlik balangcnda evlendirilirdi. Erkekler ise 20 yalar civarnda evlenirdi. Yeni evlenenlerin eyalarnn hem kz hem de erkek tarafnca salanmas gerekiyordu. Bu nedenle boanma halinde kadnn mallar zerinde hakk vard. Msrllarda genellikle tek e evlilii yaygnd.

  • Kadnlar genellikle keten ve yn eirme, ekmek piirme, tahl tme gibi ev ileriyle urard. Bazlar rahibe olabiliyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Kraliyet ailesinin baz yeleri ya da kralieler dnda kadnlarn siyasal gleri de yoktu. En ok kullanlan unvanlar evin hanmyd. Hemen hemen hibiri okuma yazma bilmezdi.

  • Kadnlarn mlk edinme, mlklerini idare etme, mlklerine el konulduunda dava aabilme haklar vard.

  • Erkekler evin geimini salamak iin darda alrd. Erkek ocuklar 14 yana geldiklerinde iinde snnetin de yer ald bir trenle erikinlie adm atarlard. Bu yata yapacaklar meslekle ilgili ya da tapnak okulunda resmi retime, babalarnn meslekleriyle ilgili eitimleri alm olurlard.


Ant k misir meden yet nde tip

Yaz

  • Eski Msrda yaz M. 3000 yl civarnda ortaya kmtr. Baz aratrmaclar Msrllarn yazy Mezopotamyallardan rendiklerini dnmektedir

  • Yaz, Msrda Smerlerde olduu gibi eyann eklini izmekle balamtr. Ancak Smer yazsndan farkl olarak Msr Hiyeroglifi temelde resim biimindedir.


Hiyeroglif yaz

Hiyeroglif Yaz

  • zellikle kutsal metinlerin taa kaznmasnda kullanlan resmi bir yazyd. Hiyeroglifler M.. 3000 yllarndan M.S. 4. yzyla kadar kullanlmtr.


Hiyeratik yaz

Hiyeratik Yaz

  • Msr yazl belgelerinin byk bir ksmn oluturan ynetim ve hukuk metinlerinin yazmnda en yaygn hiyeroglif iaretleri ksaltlarak kullanlmaya balanmtr.

  • Zamanla bu ksaltmalar oalnca hiyerogliften tmyle farkl bir yaz olan hiyeratik yaz ortaya kmtr.


Demotik yaz

Demotik Yaz

  • M 700den sonra ynetimle ilgili yazmalarda kullanlan hiyeratik yaz basitleip ilek hale gelmi ve 26. Slale zamannda yerini demotik yazya brakmtr.


Kopt yaz s

Kopt Yazs

  • MS nc yzyldan itibaren demotik yaznn yerine kopt yazs denilen bir yaz tr kullanlmtr. Hristiyan Msrllarn Yunan Alfabesine yaptklar alt harflik ilave ile oluan yazdr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Eski Msrda yazc okullar vard. nk eitli devlet kurumlarnda alacak memurlarn okuma yazma bilmesi gerekmekteydi.

  • Saray, ordu ve tapnaklarda yazc okullar almaktayd. retmenler ounlukla rahiplerdi.

  • Kk kylerde ise yazclar ailelerine ve akrabalarna okuma yazma retirlerdi.

  • rencilere ncelikle hiyeratik yaz sonra daha karmak olan hiyeroglif yaz retilirdi.

  • renme sreci uzundu. Baz Msr kaynaklarna gre bu sre 12 yla kadar kyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • renilmesi gereken yzlerce iaret vard ve hiyeroglif yazmak bal bana bir sanat haline gelmiti.

  • Hiyeroglif yazabilmek byk bir saygnlk kazanmak anlamna geliyordu ve yneticilik grevine doru giden yolu ayordu.

  • Okuma yazma renen renciler; corafya, matematik, edebiyat, tarih, ticaret, din ve anatomi dersleri de gryorlard.

  • Msrllar hemen hemen her malzemenin zerine yaz yazmtr. En ok da ta, papirs ve kil zerine yaz yazmak tercih edilmitir. Kolay bozulan ahap, metal, deri, kemik ve kuma da yaz yazmak iin kullanlmtr


Bilim

Bilim

  • Eski Msrda vergi alnacak tarlalarn llmesi iin yzlm hesaplamann bilinmesi gerekiyordu. Bu nedenle hesaplama ilemleri gelimitir.

  • Msrllar say saymak iin onlu sayma sistemini buldular. Ancak pay birden byk olan kesirleri hesaplarken zorluk ekiyorlard.

  • Aritmetik bilgileri de basit dzeyde idi. Ancak geometri konusunda ileri dzeyde bilgiliydiler. Msr geometrisi baz problemlerin zmleriyle alan ve hacim ls eklinde karmza kmaktadr. zellikle taknlardan sonra Nil kenarndaki tarla snrlarnn saptanmasnda geometri ok nemliydi. Msrllar kenar uzunluklarnn oran 3,4,5 olan genin hipotensnn karsndaki ann dik a olduunu biliyorlard.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Pi saysnn gerek deere (3,1416) ok yakn olarak 3,16 eklinde hesaplamlardr.

  • Pi saysn kullanarak krenin hacmini hesaplayabiliyorlard. Dikdrtgenlerin ve genin alann da hesaplayabiliyorlard.

  • Msrl gkbilimciler gkyzn inceliyor ve gruplarna gre yldz listeleri yapyorlard. Ancak bu almalar Babilliler dzeyinde deildi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrllarn M.. 3000lerde gelitirdikleri Msr takvimi, Dnya uygarlk tarihi asndan nemlidir.

  • Msr takvimi gne takvimiydi ancak gnein yllk hareketinin incelenmesi sonucu ortaya kmamtr.

  • Sirius yldznn ufukta grnmesi ile Nil Nehrinin periyodik taknnn ayn gn balamasna dayanan bir takvimdir.

  • Bu olayn 365 gnde bir meydana geldii saptanmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bu takvime gre ylda drder aylk 3 mevsim (Takn, Ekim, Hasat) vard.

  • Msrllar bir yl her biri 30 gnden oluan 12 aya blmler, buna bayramlar iin ayrdklar 5 gn ekleyerek 365 gnlk bir Msr yl gelitirmilerdir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrllar gndz saatlerini lmek iin basit gne saatleri de yapmlardr.

  • Gne saati zerinde, gnn saatini gsteren izgiler vard ve gnein glge uzunluundan yararlanlarak saat tespit ediliyordu.

  • Hava kapal olduunda ve geceleri gne saatleri ie yaramyordu. Bu durumda ise su saatleri kullanlrd.


Ant k misir meden yet nde tip

Din

  • Din, Msr kltrnn tmn kapsar. Msrda din kola ayrlyordu.

  • Resmi din;

  • lm ve gmlme ile ilgili ilemler ve

  • nfusun byk ounluunun gnlk uygulamalar


Ant k misir meden yet nde tip

  • Resmi din; tapnaklarda dzenlenen festivaller ve dini trenlerden oluuyordu.

  • Dini tapnmlar kral adna rahipler tarafndan yrtlyordu. Krallar tanrlara duyduu hayranl, saygy dile getirirler, onlara eitli sunular yaparlar ve niteliklerini verlerdi.

  • Tanrlarn da buna karlk krala ve lkenin insanlarna iyilik bahettiine inanlrd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Kltn amac, dnyann dzenini salamakt.

  • Belli bal tapnaklar, blgelerinde yaratc olarak kabul edilen yerel tanrlara adanm tapnaklard.

  • Klt heykeli tapnakta karanlk bir odada saklanr ve trenler srasnda sembolik bir tekne zerinde tanrd.

  • Tapnaklar dnda lke iinde daha kk tanrlara ya da ana tanrlarn farkl biimlerine adanm, yerel kk tapnaklar da vard.

  • Halk tabakalar da bu kk tapnaklara giderler ve orada sunularda bulunurlard.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Slaleler ncesi Dnemde hayvan biimli tanrlar vard. Bunlar totem din inanndan kaynaklanmaktayd. Daha sonra tanrlar insan biiminde dnlnce hayvan totemlerinin baz uzuvlar insan vcuduna eklenmitir. Bylece hayvan bal, insan vcutlu tanr betimlemeleri ortaya kmtr. Tanrlarn ve tanralarn ou yerel tanrlard. nk bunlarn her biri bir yer ile yakndan ilikiliydi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • IV. Amenofis (M 1352-1335), M 1350lerde Msrn geleneksel tanrlar yerine tek tanr inancn yerletirmeye almtr.

  • Bu yeni kltte Gne yani Aton tek tanryd. Bu yeni din, gnee tapma kltyd.

  • Bu klte gre Gne, nlaryla tm varlklar korur ve onlara yaam verirdi.

  • Artk lke tanrs Amonun yerini nl gne tanrs Aton almtr. Aton iin Teb kentinde bir tapnak yaplmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Orta Msrda yeni bakent Akhetatonda da bir Aton Tapna ina edilmitir. Bu tapnan zeri dier Msr tapnaklarnn aksine gkyzne doru ak braklmtr.

  • Ancak firavun Aton dinini yaymakta baarl olamam, lmnden sonra eskiden olduu gibi Amon dinine geri dnlmtr.


Iv amenofis ve nefertiti

IV.Amenofis ve Nefertiti


Ant k misir meden yet nde tip

Aton


Ant k misir meden yet nde tip

  • Tapnaklardaki klt ilemleri drt ayda bir ay alan ksmi zamanl rahipler tarafndan yrtlyordu.

  • Tapnaa sadece rahipler girebiliyordu.

  • 18. Slale zamannda tapnaklarn bymesi sonucunda rahiplik bir snf olarak ortaya kt.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Tapnaklardaki dini ilemler bir grevli rahip, bir vaiz rahip ve gndelik ileri yapan rahipler tarafndan yrtlrd.

  • Rahiplik genelde babadan oula geen bir meslekti.

  • Ancak kral isterse birini rahip olarak da atayabilirdi.

  • Tanrlara sunulacak adaklar, personel giderleri ve tapnan ihtiya duyduu belirli rnler hep tapnak gelirlerinden karlanyordu.

  • Tapnaklara bal alan atlyeler ve okullar da vard.

  • Halktan baz insanlar ise tapnak arazilerini ilerlerdi.


M s r tap nak rnekleri

Msr Tapnak rnekleri


L g mme gelenekleri

l Gmme Gelenekleri

  • Msrda yaam sresi ksa olduu iin yirmili yalarna ulaacak kadar uzun yaayanlar mezarlarn planlamaya balarlard.

  • Bir Msrl ldnde tanrlar katnda kiinin lmden sonraki yaamna karar verilen bir duruma yapldna inanlrd.

  • nana gre durumaya tanr Osiris bakanlk ederdi.

  • Durumada ayrca lnn yalvarmak zorunda olduu 42 yarg vard.

  • Tanr Anubis duruma srasnda lye yardmc olur, kalbi teraziye koyma seremonisine elik ederdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Anubis ile tanr Thoth, Osiris ve 42 yargcn huzurunda tartma ilemini yapard.

  • Anubislnn kalbini terazinin bir kefesine koyard.

  • Terazinin dier kefesine ise Msrllarn hakl dzen kavramnn temsilcisi Maat konulurdu.

  • Maat ounlukla bir hiyeroglif bazen de bir deve kuu tyyle gsterilirdi.

  • Kalp ile Maat dengede kalrsa, snama baarl demekti. Kiinin iyi bir hayat geirdii anlalr ve yeni hayatna geiine izin verilirdi.

  • Terazi dengede kalmazsa yani snama baarl olmazsa terazinin altnda tasvir edilen yiyici ya da llerin yiyicisi ad verilen dili bir kark yaratk ly yok ederdi.

  • Bu srada btn olup biteni tanrlarn katibi, Tanr Thoth yazarak not alrd.


Osiris

Osiris


Anubis

Anubis


L m an nda ruhun bedeni terk edi i

lm annda ruhun bedeni terk edii


Ma at

Maat


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrllar iin bu dnyadan ayrlmak birinci evredir.

  • kinci lm ise snamadan geemeyip tamamen yok olmak demektir.

  • kinci lmle lenler yer alt dnyasnda cezalandrlr ve baka bir varla dnrlerdi.


Mumyalama

Mumyalama

  • Slaleler ncesi Dnemde ller l kenarna alan basit ukurlara gmlyor ve zerleri kumla rtlyordu.

  • Kuru iklim ve scak kum, cesedin nemini alarak kurumasna neden oluyordu.

  • Bylece bedenler rmeden korunuyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bunu tesadfen gren Msrllarda, ldkten sonra ruhun bedene tekrar girip br dnyada yaamaya devam edebilmesi iin bedenin korunmas gerektii inanc geliti.

  • Bu nedenle cesetlerin mumyalanmas gerekiyordu.

  • Slalelerin balangcndan hemen nce cesetler sandukalara konulmaya baland ve dolaysyla scak kumla temas kesildi.

  • Doal yollardan meydana gelen koruma olanaksz hale gelince, yapay koruma yollar aranmaya baland ve mumyalama gelenei geliti.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Mumyalama ileminin gerekletirildii mekan, tanabilir, lnn evinin yaknna kurulan bir adr veya tapnaklarla balants olan zel bir mumyalama yeriydi.

  • ncelikle l zel bir masaya yatrlyor ve vcut ykanyordu.

  • Burun deliklerinden engele benzeyen bir alet yardmyla beyin ve i organlar dar karlyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Vcut iindeki yumuak ksmlarn karlmasnn nedeni rmeyi nlemekti.

  • Gz ve yanaklarn kmemesi iin yumuak ksmlara keten tamponlar konulur, lnn gz kapaklar da kapatlrd.

  • Karnn sol alt ksmna elin girebilecei kadar kk bir yark alarak mide, karacier, akcier ve barsaklar karlrd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bu organlar natron ad verilen bir eit tuz iinde bekletilip kurutulduktan sonra kanopik ad verilen drt adet kavanoz iine konulurdu.

  • Bu kavanozlarn kapaklar, Osiris ve sisin olu olan Horusun drt olunun ban temsil eden figrler eklindeydi.

  • akal bal Duamutef mideyi, ahin bal Kebehsenuf barsaklar, maymun bal Hapy akcieri, insan bal olan imset karacieri korurdu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Vcutta organlardan boalan yerler hurma arab ve bitkilerle ykanyordu.

  • lnn vcudunun tamam natron ile kaplanarak 40 gn bekletilirdi.

  • Bylelikle vcudun nemi tamamen alnyordu.

  • Vcut bu ilemlerle kurutulduktan sonra, yalanr, erimi reine srlr ve keten bezlerle sarlrd.

  • Sarglar arasna muska ve taklar konulurdu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Hazrlanan mumya ahap bir tabuta koyulurdu.

  • Ancak len kii kralsa biri altndan dier ikisi ahaptan tabut iine konurdu ve bu tabutlarn hepsi ta bir lahdin iine yerletirilirdi.

  • Kanopikvazolar da yanna koyulurdu.

  • yi kalitede bir mumyalama ilemi toplam 70 gn srerdi.

  • Zengin olmayanlar daha az kaliteli mumyalama yaptrabilirlerdi


Ant k misir meden yet nde tip

  • Mumyalama sadece insanlara deil kutsal saylan kedi, boa, timsah gibi hayvanlara da uygulanrd.

  • Mumyalama ilemi bittikten sonra l mezara yerletirilirdi. Mezar duvarlarndaki resimler lmden sonraki yaama hazrlkla ilgiliydi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Cenaze treninin en nemli aamalarndan birini de az ama ayini oluturuyordu.

  • Bu ayin ile tabutunda yatmakta olan lnn azn saran sarglarn kesileceine ve ikinci hayatnda yiyip ieceine inanlyordu.

  • Daha sonra mezara kiinin zel eyalar, gnlk kyafetleri, ok eitli yiyecekler, sabti, avati veya ushebti ad verilen heykelcikler ve papirse yazlm ller Kitab konulurdu.

  • Bylece l br dnyadaki yaamna uurlanrd.


Mezarlar

Mezarlar

  • M 3000 lerdenitibaren Msr krallar kerpiten yaplm mastaba ad verilen mezarlara gmlmlerdir.

  • Mastabalarda dik bir kuyu iinde, zemin seviyesinin altnda bir mezar odas bulunur.

  • Mezar odasnn tam zerinde zemin seviyesinde dikdrtgen planl, kerpi ya da tatan bir yap yer alr.

  • Yapnn dou yznde lnn ruhunun (Ka) geebileceine inanlan sahte kap yaplrd.

  • Buras aslnda kk bir odayd.

  • Kapnn zerinde lnn unvan ve ad yazlrd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • 3. Slale zamannda oda geniletilmi, 4. Slale zamannda ise oda iine bir sunak eklenmitir.

  • Sunak zerinde yiyecekleri sembolize eden maddeler ya da gerek yiyecekler braklrd.

  • Ayrca odaya lnn heykel ve heykelcikleri konulurdu.

  • Eer lnn mumyas bozulursa, ruhun bu heykellerden birinin iine gireceine inanlrd.

  • Oda duvarlar gnlk hayattan alnan resimlerle sslenirdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Halk tabakas da mastabalara gmlrd.

  • Halka ait mastabalarda, oda duvarlarnda ekim hasat, ba bozumu, hayvanclk, balklk, avclk, dokumaclk gibi iler batan sona kadar bir film eridi gibi her aamas ile resmedilmitir.

  • Bunlarn yannda oyunlar, danslar ve yelkenlilerin ilendii sahneler de vardr.

  • Daha sonra 6.Slale zamanndan itibaren mezar odalarnda duvar resimleri yannda lnn biyografisi de yer almaya balamtr.

  • Mastabalarpiramitlerin yaknna ina edilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr firavunlar M 2630 ile M 1640 yllar arasnda kendilerine piramit biiminde mezarlar yaptrmlardr.

  • Bu tipte byk mezar antlar, firavunlarn lmlerinden ok nce yaplmaya balanmaktayd.

  • Piramitlerin iki ana tr vardr:

  • Basamakl piramitler ve gerek piramitler.


Ant k misir meden yet nde tip

  • 3. Slale Kral Cosern nl basamakl piramidi M.. 2630larda yaplmtr.

  • Kral mezarlarnn ilk antsal rnei ve Msr tarihindeki ilk piramittir.

  • Mezar antnn yapmna ilk olarak Sakkara geleneine uygun biimde byk bir mastaba eklinde balanm, daha sonra eklemelerle 6 basamakl bir piramit ortaya kmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • 4. Slaleden itibaren gerek piramitler de yaplmaya balanmtr. Bunlar basamakl piramitlerin gelimesi sonucu ortaya kmtr. En erken rnekleri 4.Slalenin ilk firavunu Snefrunun yaptrd piramitlerdir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Snefrunun olu Keops, Giza platosundaki en grkemli piramidi ina ettirmeyi baarmtr.

  • Bugne kadar yaplm olan en byk piramit olan bu piramidin yannda yer alan olu Kefren ve Mikerinosa ait piramitler daha kk boyutlardadr.

  • Bu mezarlar tatan ina edilmitir.

  • Piramitler tek balarna durmazlar, bir cenaze kompleksinin parasdrlar.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bunlarn yapmnda kullanlan byk boyutlu ar ta bloklar, istenilen ykseklie rampalar kullanlarak kaldrlyordu.

  • Bu rampalar hafif eimli kerpi, tula ve molozlardan yaplm ykseltilerdi.

  • Byk ta bloklar, ahap kzaklar zerinde ekilerek yerine tanyordu.

  • Piramidin yapm tamamlandktan sonra rampalar kaldrlyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • rnein Keops Piramidinin yapm iin gnde 21-22 ton arlnda 285 adet ta blok ta ocanda ilenmi, tanm ve yerine yerletirilmitir.

  • Bylelikle ylda 100.000 ta blok yerletirilerek piramidin inas 23 ylda yani Keopsun saltanatnn 23. Yl'nda tamamlanabilmitir.


Keops piramidi

Keops Piramidi


Tap naklar

Tapnaklar

  • Eski Krallk zamannda yaplm tapnaklarn en gzel rnekleri 5.Slale krallar tarafndan Gne Tanrs Ra iin yaplanlardr.


M s r mitolojisi ve t p

Msr Mitolojisi ve Tp

  • Msr mitolojisi tanrlar panteonunda bis kuu (Afrikann sulak blgelerinde yaayan bir ku, Msr turnas) ile sembolize edilen Thot (KpticeDhwtj), yaznn ve bilimlerin kurucusu kabul edilir.

  • Yukar Msrda, HermopolisMagnada tapna olan Thotun kere byk, mrit, retmen anlamlarna gelen ismi, Yunancaya o megaskaimegas olarak tercme edilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Sonralar, Greko-Latin kltrnde, Yunan tanrs Hermesle aynlatrlarak astrologlarn, gizemli konularla uraanlarn ve dnrlerin koruyucusu, byleyici tanr kabul edilmi ve kere takdis edilmi anlamna gelen Hermestrismegistos/Trismegasmegistus ismi verilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • slam medeniyetinde ise el-mselles bil-hikme (hikmet geni/hikmetle kere nimetlenen), el-mselles bil-nime (kendini nimetle kere doldurmu olan) olarak isimlendirilmitir.

  • Hermes, gizemli konularn, lnn, saynn, yaznn, kitaplklarn ve arivin yaratcs kabul edilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • CorpusHermeticum (Hermetika) adyla bilinen ve onun yazdna inanlan 42 kitabn son 6s tbba aittir

  • (1. kitap: anatomi, 2. kitap: hastalklar, 3. kitap: tp aletleri, 4. kitap: ilalar, 5. kitap: gz hastalklar, 6. kitap: kadn hastalklar).

  • Thota ait tbbi kitaplardaki bilgilerin bir ksm gnmze kadar gelmitir.

  • Hermetik Klliyat Rnesans devrinde Avrupada 22 defa baslmtr


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tanrlarnn hemen hepsi ifa verici olmakla birlikte, bazlar ayrca zellik tamaktayd.

  • ahin veya ahin bayla sembolize edilen Horus gne ve salk tanrsyd.

  • irkin ve cce bir insan olarak sembolize edilen Bes doumu kolaylatrc, anneyi ve yeni doan bebei kt ruhlardan koruyucuydu.

  • Seth salgn hastalklara yol ayordu; gzyann dedii bitkiler zehirli olmu, teri akrep ldrc ylanlara dnmt.

  • Aslan bayla sembolize edilen tanra Sekhmet veba salgnlarnn msebbibiydi. Sekhmet rahipleri tapnaklarda kk cerrahi operasyonlar yapmaktayd.


Horus

Horus


Bes tanr s

Bes Tanrs


Ant k misir meden yet nde tip

Seth


Sekhmet

Sekhmet


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tanrlar panteonunda gne tanrs Osiris, ei ay tanras sis ve oullar salk tanrs Horus l tekil etmekteydi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bunlarn yannda, bilimlerin kurucusu Thot ile Osirisin kardei, karanlklar tanrs Seth de bulunuyordu.

  • Mitolojiye gre, Osiris, kardei Seth tarafndan hileyle ldrlm ve cesedi 14 paraya ayrlarak lkenin eitli yerlerine atlmt.

  • sis, kz kardei Nephtysin yardmyla, her gittii yere bir tapnak ina ettirerek kocasnn paralarn toplamaya alm, fakat 14. para olan reme organn su aygr yuttuu iin bulamamt.

  • Osiristensihir gcyle Horusa hamile kalmt.

  • Babasnn cn almak amacyla Sethle savaan Horusun bir gz paralanmt. Toth, paralanan gz tamamlamaya alarak Horusa yardmc olmu, btn aramalara ramen bulamad bir paray da sihirle tamamlamt.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bu mitolojiye dayanarak, Horusun gznn iris, gz bebei, gz mercei, ka gibi ksmlar Msr matematiinde btnn kesirlerini ifade etmede kullanlmtr.

  • Bu ksmlar toplandnda 63/64 etmektedir. 1/64, Thotun sihirle tamamlad eksik ksmdr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Horusun gz veya Oudjat gz diye adlandrlan bu hiyeroglif, Antik Msrda ileri grlln, dokunulmazln ve sonsuz dourganln sembolyd.

  • Koruma amacyla, insan, mumya, gemi, araba gibi tehlikeye urayabilecek eyler zerine muska gibi konur veya izilirdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bu sembol Bat tbbna Galenusla girmitir.

  • Tp tahsilinin bir ksmn Msrn skenderiye ehrinde tamamlayan Galenus, hastalar zerinde etkili olabilmek amacyla, baz mistik semboller yannda Horusun gz hiyeroglifini de telkin arac olarak kullanmtr.

  • Galenusu rnek alan hekimler de ayn yolu takip etmi, zamanla bu sembol kaynandan uzak diyarlarda, ne anlama geldii bilinmeden, daha sade izgilerle ifade edilmitir


Ant k misir meden yet nde tip

  • Temelde makyajyla birlikte R harfine benzeyen hiyeroglif, izgilerin basitlemesiyle tamamen R harfi eklini almtr.

  • Eczacln ortaada ayr bir dal olarak ortaya kmasyla Rye yeni bir anlam uydurulmu, bu dnemde tp dili Latince olduundan, hekimin eczac tarafndan hazrlanmasn istedii ilalarn terkibini yazd reetelerde geen recipe (alnz) kelimesinin ilk harfi olduu ileri srlmtr.

  • Franszcann Avrupada tp dili olarak kullanld dnemde, yine ayn anlama gelen recipez kelimesinin iki harfi Rp kullanlr olmutur.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrda tp tanrs kavram Helenistik ada ortaya kmtr.

  • M.. 2800lerde yaam ve nemli mevkilerde bulunmu mhotepin, firavun saraynn ba mimar, barahibi, veziri ve bamneccimi olduu bilinmesine ramen, Eski imparatorluk dnemindeki Msr toplumu ve hekimlii konusunda bilgi veren kaynaklarda hekimlik yaptna dair bilgi yoktur.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Toplumun sayg duyduu biri olduu iin, Yeni imparatorluk dneminde yceltilmi ve zamanla tanrlatrlarak Yunan tp tanrs Asklepios ile zdeletirilmitir.

  • mhotepklt Grek ve Roma dnemlerinde dorua ulamtr. Nil nehrindeki Philai adasnda bulunan tapnaklar -ryada ifa yolunu gsterecei inancyla- mhotepe dua etmeye ve uyumaya gelen hastalarla dolup tamtr.


T bbi papir sler

Tbbi Papirsler

  • Msr tbbnn en nemli kaynaklar olan papirslerin gemii M.. 3000lere kadar uzanmaktadr.

  • Bulunduu yere, bulan kiiye veya sergilendii ehre gre isimlendirilen tbbi papirslerin en nemlileri unlardr:


Ramesseum papir s

Ramesseum Papirs

  • M.. 2000lerde yazlmtr. II. Ramsesin yaptrd Ramesseum tapnann harabeleri yaknnda bulunmutur.

  • Biri yeni doan bebeklerin yaayp yaamayacana dair belirtileri ve gebelii nleyici tedbirleri, dieri romatizma ve eklem hastalklaryla ilgili bilgileri ihtiva eden 2 papirstr.


Edwin smith cerrahi papir s

Edwin Smith Cerrahi Papirs:

  • M.. 1600lerde yazlmtr. 0.33x4.68 m boyutlarndadr.

  • Bilinen tbbi papirsler iinde en bilimsel olandr.

  • Konularn 48i yara, krk, kk ve tmrler, 27si kafa, 11i gs, 6s boaz ve servikalvertebralar, 2si klavikula, 1i humerus, 1i de omuzlarla ilgilidir.

  • Travmatik yaralanmalarn tedavileri sistemli bir ekilde snflanm, ba, boyun, gs ve omurga travmalar aktarlmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Mesela, kafatasnda ezilme yle aklanmtr:

    Kafatas derisinin altnda eziklik olan bir kimsenin muayene edilmesi ve durumunun tehisi hakknda: Kafatasnda eziklik olan bir adam elinizle muayene ettiiniz zaman, eritilmi bakr gibi buruukluklar grlyor, elinize bebek ba gibi yumuaklklar geliyor ve parmaklarnz altnda kmldama ve zonklama duyulmuyorsa bu vakann tedavisinin mmkn olmad dnlmelidir.

    Beynin yzeyinin girintili olduu ve zarla kaplanm iki yarm kreden olutuu; ayrlm dokularn dikilerek birletirildii hakknda da bilgi verilmiti


Ebers papir s

Ebers Papirs

  • M.. 1500lerde yazlmtr. 0.20x30 m boyutlarndadr.

  • 1875te, Alman egiptologGeorg M. Ebers [1837-98] tarafndan, Ebers Papirs, Msrllarn lalarna Dair Hieratik Yaz ile Kaleme Alnm Gizli Kitap adyla 2 cilt olarak yaynlanmtr.

  • 250 civarnda hastalk ve 875 reete ihtiva etmektedir.

  • Bu bakmdan, hem bir kodeks hem de bir tp kitabdr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Byler ve astrolojik grler yannda, cerrahi operasyonlarn tarifleri, tehise ait kesin gzlemler, ila reeteleri ve salk nasihatleri aklanmtr.

  • lalarn terkibine giren maddelerin says fazla olduu iin (10-12) baz reeteler ok karktr, bazlar ise iren maddeler ihtiva etmektedir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Gzdeki beyaz lekeler iin kaplumbaa safrasn gz kapaklarna srme, migrende zeytinyanda piirilmi ylan bal ban hastann bana koyma gibi gnmzde garipsenecek uygulamalar yannda, gece krlnde kzartlm kz cieri yeme, yanklarda tannik asit kullanma gibi hl geerli olan tedaviler de vardr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Reetelerde hastalklarn sadece ad gemekte, tehise ancak baz durumlarda deinilmektedir.

  • Gz, kulak, mide hastalklar ve tmrler papirsn dikkate deer konulardr.

  • Msr tbbnda byyle her ey mmkn olduundan, papirsteki hastalklarn seyri mit verici olarak gsterilmitir.


Hearts papir s

Hearts Papirs

  • M.. 1500de yazlmtr.

  • Krk-kk tedavileri hakknda ilgin bilgiler ihtiva etmektedir.

  • Krklar un ve bal karmna bulanm sarg bezleriyle sabitlenmi, bu karm kuruyarak sertlemi ve tespitte faydal olmutur.

  • Bu tedavi prensibi Yunan ve slam tbbnda da aynen uygulanmtr, gnmzde ise al kullanlarak devam etmektedir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Kahun Papirs: Biri kadn hastalklar, gebelik ve doacak ocuun cinsiyetini tayin metotlar, dieri veterinerlik konularn ihtiva eden 2 papirstr.

  • Karlsberg Papirs: Gz hastalklaryla ilgili ksmlar Ebers Papirs ile ayndr. Doumla ilgili baz prognozlar da ihtiva etmektedir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Tbbi papirslerde geen baz hastalklar -bugn hayretle karlayacamz ekilde- doru tarif edilmitir.

  • Mesela, boyun omurlarndan birinin yerinden oynamas veya kmas durumunda, hastann kol ve bacaklarnda halsizlik, gzlerinde kanlanma, cinsel organnda sertleme grlebilecei, bu durumda tedavinin imknsz olduu belirtilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Kol ve bacaklar ok zayflam bir mide hastasnn karn elle muayene edildiinde midenin imi olduu ve parmaklarn altnda gidip geldii tespit edilirse hastann yemek yemesine engel tekil eden bir sindirim bozukluu olduu ifade edilmitir ki, bu pilorstenozudur.

  • Semptomlarn zetini ve tehis iin aydnlatc baz tavsiyeleri ihtiva eden tbbi papirsler, gnmz stajyer hekimlerinin, hocalarn aktard bilgilere ek olarak kulland ders notlarna benzetilebilir.


Hekimler

Hekimler

  • Edwin Smith ve Ebers papirslerinde belirtildii zere, Eski Msrda hastalarn tedavisini 3 snf stlenmiti:

    1. Sekhmet rahipleri: Tanra Sekhmet adna kurulan tapnaklarda korunan ve topluma kapal olan Hermetik kitaplardaki bilgileri renir, baz hastalklarda ve kk cerrahi operasyonlar gerektiren hallerde faydal olmaya alrlard.

    2. Bycler: Baz bysel ilemlerle -gnmzde psikoterapistlerin yapt gibi- hastaya umut verir ve onlar iyileeceklerine inandrlard.

    3. Sinular: Din adam olmayp ampirik tp ve cerrahi uygulayclaryd. Bitki, hayvan ve maden kaynakl ilalarla hastalar tedavi ederlerdi. (Sinu (swnw) kelimesi hiyeroglif metinlerde bisturi ve havan ekilleriyle yazlmtr.)


Ant k misir meden yet nde tip

  • Hekimlik, bir hekimin yannda, papirslerdeki bilgileri kopya ederek veya Sais, Menfis ve Teb ehirlerindeki hayat evi (pir ankh) ad verilen ve bamsz idare edilen okullarda renilirdi.

  • M.. 520de, Pers hkmdar Darios, Msrl hekim UdjahorresnettenSaiste hayat evi tesis etmesini istemiti.

  • Tp blmnn bana geen Udjahorresnet, okulu kitaplarla ve tbbi aletlerle donatmt.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Sicilyal Diodorusa gre, Msrda sarayn, yksek mevkilerdeki memurlarn ve dini kurumlarn zel hekimleri vard ve byk iyerlerinde alan iiler iin hekim kadrolar ayrlmt.

  • Devlet hizmetinde, tapnaklarda ve iyerlerinde hekimlerin almas dolaysyla, salk hizmetlerinin byk ksmnn devlet tarafndan karland, hekimliin ksmen sosyalletirilmi bir devlet memuriyeti olduu, hekimlerin maa dnda hastalardan cret almadklar dnlebilir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Rahip statsndeki hekimler toplumda yksek itibara sahip olup herkesin vermeye mecbur olduu baz vergilerden muaf tutulmulard.

  • Saray bahekimlii nemli bir devlet memuriyetiydi. Papirslerde geen hekimba, saray hekimleri, saray hekimlerinin ba, saray hekimlerinin en kdemlisi, sarayn hekim mfettii, hekimlerin mfettileri terimleri, hekimlerin saray dnda da belirli bir tekilatlanama ve kademelemeye tabi olduklarn gstermektedir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Herodotusa gre, hekimler gz, ba, di, barsak, ans ve sebebi bilinmeyen hastalklar gibi eitli dallarda uzmanlamlard.

  • Her hekim, ihtisas iindeki konulardan sorumluydu.

  • Tarihi belgeler, tpta uzmanlamann Eski imparatorluk dneminde dorua ulatn, sonra yava yava gerilediini gstermektedir.

  • Hekim, hastasn kitaplardaki bilgilere gre tedavi ederken lmne sebebiyet verirse sorumsuz, ahsi kanaatine gre tedavi ederken lmne sebebiyet verirse sorumlu tutulmakta ve hatasndan dolay lmle cezalandrlabilmekteydi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Homerosun Odysseiasnn yazld zamandan beri [M.. IX. yy], Msrda ifal bitkilerin bol olduu ve buradaki hekimlerin daha baarl olduu biliniyordu.

  • Bu sebeple, Msrl hekimler lkeleri dnda da takdir gryor, evre lkelerin krallarnn zel hekimleri arasna davet ediliyorlard.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Baz hkmdarlar, prensesler, varlkl kiiler, Msra gelerek tedavilerini tannm hekimlere yaptryorlard.

  • Mesela, II. Amenofis zamannda, Suriyeli prens, einin tedavisi iin hediyelerle Tebe gelip saray hekimi Nebamona bavurmutu.

  • ran hkmdar Kurus, Firavun Amasisten, kendisine Msrl gz hekimi gndermesini rica etmiti.

  • ran hkmdar Darios, ayak bileindeki k Msrl hekim tedavi edemeyince Krotonlu (Yunanl) hekim Demostese bavurmutu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • M.. 1350lerde Tel Amarnada bulunan Msr Dileri Dairesi arivindeki belgeler, Msr, Anadolu, Suriye ve Mezopotamya bakentlerindeki baz saraylar arasnda hekim, astrolog ve byclerin zgrce gidip geldiini gstermektedir. Arivdeki belgeler de bu yaygnlamann sonucudur.

  • Sekhetenanch, di hekimi Hesy-Re (mhotepin ada), saray hekimlerinin mfettii Ni-Anh-Re, Pepi-Anh ve M.. 2600lerde yaam Ni-Anh-Dwaw tarihte isimleri bilinen ilk hekimlerdir.


Tedavi ve la lar

Tedavi ve lalar

  • Msrllarn, inanlar gerei l vcudu korumak iin yaptrdklar mumyalama sayesinde, binlerce yl nceden gnmze kadar bozulmadan gelen cesetler zerinde tpla ilgili ilgin gzlemler yaplabilmitir.

  • Mumyalama, anatomi bilgisi edinmek iin elverili bir ortam yaratmtr, fakat Msrllar bu frsat pek kullanamamlardr.

  • Bunun sebebi, mumyalamann ayr meslek mensuplar tarafndan yaplmasdr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Buna ramen, Msrllarda zengin bir anatomi szl ortaya kmtr.

  • Mesela, sindirim sisteminin muhtelif ksm ve organlarna ayr isimler verilmi; fizyoloji anlay, nemsenen damar ve kanal sistemlerine dayandrlmtr.

  • Msrda anatomi almalarn hzlanmas, Hellenistik dnemde [M.. III. yy], Ptolemaioslar zamannda olmutur.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tbbna gre hayatn esas solunumdu.

  • Hayat bir rzgrdan ibaretti. Bu rzgr insan yaatan, scakl gideren, kuzeyin temiz, serin ve iyi edici havasyd.

  • Bu hava, kulak ve burun yoluyla bataki damara girip kalbi altrarak bedeni hareket ettirirdi.

  • Soluk kesilince lm meydana gelirdi. Kalp ise damar sisteminin, akln ve duygularn merkezi; idrar, balgam, gzya, hava gibi vcut svlarnn kaynayd ve bu sebeple mumyalamada yerinde braklrd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Hastalklarn, ar beslenme, bayat yiyecekler, ham meyveler, fazla iki, rzgr, toz, iklim deiiklikleri ve parazitler nedeniyle meydana geldii dnlr, bu dnce Vehedu Kuram ile aklanrd.

  • Vcudun her tarafna yaylm olan damar ve kanal ebekesi iinde hava, besinler, kan, idrar, ter, gzya, balgam, gaita gibi kat, sv ve gaz maddeler vard.

  • Vehedu, kaln barsak artklarnda oluan ve iltihabi hastalklara sebep olan zararl maddenin adyd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Vehedunun Dar Atlmas Hakknda adl eserde, kaln barsakta biriken zararl besin artklarnn kana geerek hastalklara yol at, saln temel artlarndan birinin barsaklarn boaltlmas olduu kaytlyd.

  • Gda artklarnn vcut svlar arasndaki dengeyi bozup hastalklara sebep olduu gerekesiyle, kan alma, masaj yapma, vantuz ekme, dalama, lavman yapma, kusturma gibi tedavilerle sv dengesi salanmaya allrd.

  • Bu dnce sistemi, Antik Yunanda Humoral Patoloji Teorisinin olumasna yardmc oldu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tbb hastalk tehisinde baarlyd.

  • Nabz trleri deerlendirilir, elle yoklama, gzle muayene ve muhtemelen dinleme teknikleri uygulanrd.

  • Kalp, karacier, safra kesesi, karn boluu, bademcik ve gz hastalklar ayrt edilirdi.

  • Tedavi metodu, hastann ikayetine ve mizacna gre belirlenirdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Ak gzlem yapmaya daha elverili olduu iin cerrahi tbba nazaran byk lde bilimsellemiti.

  • Yaralar cerrahi metotlarla tedavi edilirdi.

  • Kom Ombo tapnandaki, iinde bisturi, kateterizasyon demiri, kroe, lanset, makas, testere, vantuz gibi aletlerin yerald taa kaznm dolap rlyefi, Msrllarda cerrahinin gelimi olduunu gstermektedir.

  • Msrllarn krklarda ve ene kklarnda uyguladklar metotlar gnmze kadar devam etmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msrda doumevlerinin varl M.. 2000den nceye gitmektedir.

  • Kaynaklar, Augustus dneminde, DenderadakiHator tapnann kuzeyinde kk bir doumevi olduunu bildirmektedir.

  • Msr, eski devirlerde ilalar, zehirleri ve parfmleriyle mehurdu.

  • la hammaddelerinin bir ksm Msrdan, bir ksm Kzldenizin gneyindeki lkelerden temin edilirdi.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Papirslerlerdeki reetelerden anlald zere, bitkisel (akasya, anason, ard, firavun inciri, hurma, pelinotu, reine, safran, sarmsak, soan), hayvansal (taze veya kurutulmu kan, organlar) ve madensel (deniz tuzu, gherile, gzta, ap) maddeler kullanlrd.

  • lalar ounlukla basitti.

  • Kombine ilalarn bazlarnda, terkibe giren maddelerin miktarlar aka belirtilir, nasl hazrlanaca tafsilatyla anlatlrd.


Ant k misir meden yet nde tip

  • lalar toz haline getirilip ekmek hamurunun veya bira, hurma arab, st gibi svlarn iinde verilirdi.

  • Rektum ve vajina hastalklarnda fitiller kullanlrd.

  • Bu bilgiler bize, eczacln Msrda bir uzmanlk dal olarak varolduunu gstermektedir.

  • Tedavide kullanlan maddelerin ounun etkili olduu tespit edilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tbbnn bu zengin kodeksi, uzun sren tecrbelerle tespit edilmi etkili maddeleri ierdiinden, yakn zamana kadar Bat tbbnda kullanlmtr.

  • Mesela, sindirim sistemi gazlarnda anason, kini ve kimyon, idrar sktrc olarak ard, kabzlkta bal ve hintya, gece krlnde sr karacieri, cilt kesiklerinde kfl ekmek, paavra ve tuz, bcek srmalar ve cilt tahrilerinde sarmsak kullanlmtr.

  • Msr tbbnda kullanlan maddeler, DioskoridesinMateriaMedica adl eseriyle Roma, slam ve Avrupa tbbna aktarlmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Gnmz hekimliinde katarakt, migren gibi baz hastalklarn isimleri, gomme, stibium, amonya, petrol, nitre gibi ila olarak kullanlan baz maddeler ve eczaclk kelimesinin karl olarak Yunancada kullanlan pharmacon (Msr dilinde pha-r-maki) kelimesi Msr tbbnn hatralar olarak yaamaktadr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Yunanllarn erken alardan itibaren, dier milletlerin ise Helenistik ada Msr tbbndan etkilendii grlmektedir.

  • Hippokrates, Theophrastus, Plinius, Dioskorides, Galenus, Ali bin Abbs, bnSn ve dier hekimlerin eserlerinde, hatta baz modern kitaplarda, burun, ene, kprck ve koldaki krklarn ve burkulmalarn tedavisinde tavsiye edilen metotlarn Edwin Smith Papirsnden satr satr tercme edildii bilinmektedir.

  • Bu bakmdan Msr tbb, eski adaki klasik kitaplara, onlarn tercme edilmesiyle de sonraki yzyllara ve kltrlere aktarlmtr.


Toplum sa l

Toplum Sal

  • Msrllar kiisel ve toplumsal hijyen kaidelerine ok nem vermi, bunlar dini prensipleri arasna alarak gnlk hayatlarnda uygulamlardr.

  • Herodotusa gre, Msrllar hijyen kaidelerine uyan toplumlarn banda gelmektedir.

  • Msr toplumunda, dini inanlar gerei, bedenin, yiyeceklerin ve evlerin ok temiz olmas gerekiyordu.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bata din adamlar olmak zere herkes temizlie zen gsterirdi.

  • Vcuttaki btn kllar gnde bir tra etmek, gnde iki defa ykanmak, zararl saylan hayvanlar yememek, sular kaynatarak imek gnlk hayatn temel prensipleri arasndayd.

  • 12 yana gelmi erkek ocuklar snnet edilirdi.

  • Herodotusagre, temizlii gzellie tercih ettikleri iin snnet yaptrrlard. Zengin evlerinin shhi tesisatlar mkemmeldi.

  • Tel Amarnada, 3500 yl ncesine ait olan, gnmz tuvaletlerinin bir benzeri ortaya karlmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Msr tbbna gre, hastalklarn byk ksm fazla yemekten kaynaklanmaktayd.

  • Diodorusun Msrllardan aktard u cmle bu dnceyi zetlemekteydi:

  • Yediklerimizin drtte biriyle vcudumuzu, kalan drtte yle de hekimleri besleriz.

  • Az yemek yer, her ayn ilk gn mshil alarak veya lavman yaparak barsaklar boaltr ve belirli dnemlerde oru tutarlard.


Tibbin sembol yilan

TIBBIN SEMBOL YILAN

  • Gnmzde salkla ilgili meslekler ve kurumlar, aa, dal, kadeh gibi eitli eyaya sarlm halde duran ylan resmiyle sembolize edilmektedir.

  • Ylan, dier hayvanlardan farkl olarak, ayaksz olmasna ramen hzl hareket edebilen, yeraltnda, aata ve suda yaayabilen, yalnz i kula olduu iin kemik yoluyla iiten, gz kapaklarnn yapk, hareketsiz ve saydam olmas sebebiyle gzleri ak uyuduu intiban veren, keskin gzl bir hayvandr.

  • Bu zellikleri dolaysyla, mitolojik dnemde kutsal saylm, koruyucu olduuna inanlm; ylana korkuyla kark sayg gsterilmi, hatta taplmtr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Ylann mitolojide ne zaman ve nerede ortaya kt kesin olarak bilinmiyorsa da, M.. 3000lerden itibaren Dou mitolojilerinde nemli rol oynad grlmektedir.

  • M.. 2800lere ait Mezopotamya eserlerinde ylanla ilgili rlyeflere ve efsanelere rastlanmaktadr.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bunlardan en nemlisi Glgam Destandr.

  • Glgam adl kahraman, denizden kard lmszlk otunu ylana kaptrm, ylan bu otu yiyince deri deitirerek genleivermitir.

  • Msr mitolojisinde de nemli olan ylan, kutsal ehir Tebin koruyuculuunu stlenmitir. Hindistan Siva kltnde ise fallizmi ve cinsel gc temsil etmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Yunan dnyas, bir ksm inanlarn ve mitolojisini Mezopotamya ve Msrdan alm, bu arada ylan da ebedi hayatn sembol olarak benimsemitir.

  • Antik Yunann tp tanrs Asklepios, heykel ve resimlerde, hayat aacn sembolize eden dala sarlm ylanla gsterilmitir.


Ant k misir meden yet nde tip

  • Bat medeniyetinin kayna Antik Yunana dayand ve Hristiyanln ortaya kndan sonra eski pagan inanlarnn bir ksm deierek devam ettii iin, toplumda kkl bir inan olan Asklepios klt Hristiyan inanc iinde varln srdrm, hayat aacnn dalndan yaplm asaya sarlm ylan figr salkla ilgili konular sembolize etmeye devam etmitir.

  • Ortaa Avrupa ressamlarnn antik dnem konulu tablolarnda Asklepios hep byle resmedilmitir.


  • Login