DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijd
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 45

DCD= Developmental Coordination Disorder PowerPoint PPT Presentation


  • 166 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijd Ellen Fliers, kinderarts sociale pediatrie 21 okt 2010. DCD= Developmental Coordination Disorder. Belang van het onderzoek:. motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend doel: meer kennis

Download Presentation

DCD= Developmental Coordination Disorder

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijdEllen Fliers, kinderarts sociale pediatrie21 okt 2010


DCD= Developmental Coordination Disorder


Belang van het onderzoek:

motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend

doel:

meer kennis

beter begrip, aanknopingspunten over ontstaan

vroege diagnose, betere behandeling, betere prognose

introductie


Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

Behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje


DCD geschiedenis

Minimal Brain Dysfunction concept:

  • leerstoornissen

  • motorische stoornissen w.o. coördinatie

  • aandachtsstoornissen

  • gedragsproblemen


DCD terminologie

  • MBD

  • Clumsy child syndrome

  • Dyspraxie

  • MND, MND1 en MND2

  • DAMP

  • DCD


Bij Developmental Coordination Disorder (DCD) is er sprake van een verlaagd niveau van motorisch functioneren, niet samengaand met neurologisch, intellectueel of sensorisch gebrek.

DCD, DSM-IV criteria 1994

a. problemen met de coördinatie van de motoriek

b. die last geven in het dagelijks leven en/of op school

c. zonder duidelijke medische oorzaak

d. IQ > 70, of slechtere motoriek dan verwacht bij het IQ


DCD criteria, internationaal

MovementABC

research criteria <p5, klinisch < p15

mABC meet snelheid en nauwkeurigheid van bewegen

leeftijdsgerelateerd, internationaal,

valide Nederlandse populatie

“Impairment”


DCD prevalentie

5%-7% van kinderen in de basisschoolleeftijd

( astma 5%-7%, ADHD 3%-5%)

  • 50% van alle kinderen met ADHD

  • 50% van alle kinderen met DCD heeft ADHD

    DAMP: Deficit of Attention and Motor Perception

  • prevalentie: 1,2- 2% van alle 7- jarigen ( Gillberg, 2003)


DCD kenmerken

  • vertraging motorische mijlpalen

  • hypotonie

  • geassocieerde overtollige bewegingen

  • problemen met het leren en het automatiseren van motorische vaardigheden: bv. schrijven

  • ‘motor planning’ problemen

  • problemen met tempo


DCD: dagelijks leven

  • zich aankleden

  • eetvaardigheid: hanteren van bestek

  • complexe vaardigheden: fietsen, zwemmmen

  • vrijetijdsactiviteiten: knutselen, knippen

  • sport- en spelactiviteiten

  • schrijven

  • tekenen

  • tempoproblemen

  • lichamelijke opvoeding

  • spel & sport in groepsverband


DCD comorbiditeit

  • gedragsproblemen

  • ADHD

  • leerstoornissen, dyslexie

  • PDD-NOS

  • sociale en emotionele problemen


DCD heterogeniteit

uitvoering motoriek, tempo,

planning motoriek; matige proprioceptie;

comorbiditeit:

heterogene aandoening

optelsom van motorische, cognitieve en gedragsproblemen:

5 maal zoveel speciaal onderwijs


DCD: Sociaal-emotionele implicaties

  • minderwaardigheid in motorische competentie

  • beperkt gevoel van eigenwaarde

  • minder participatie sport en spel

  • depressie

  • beperking in sociale vaardigheid: primair of secundair


DCD comorbiditeit

  • gedragsproblemen

  • ADHD

  • leerstoornissen, dyslexie

  • PDD-NOS

  • sociale en emotionele problemen


DCD etiologie

  • familiale factoren

    30% meest verklarende factoren in 2 studies

  • pre- en perinatale risicofactoren

    (maternaal roken, pre- en dysmaturiteit,

    lage Apgarscores)


DCD cerebellum

rol cerebellum in motor activity:

motor coördinatie

senso-motorische integratie

motor learning

timing

cognitie


Cerebellar Growth Curves

P<.001

Castellanos. JAMA 2002; 288:1740-8


meer gegeneraliseerd deficit?

ontwikkeling van theorieën die een gemeenschappelijke oorzaak van deze symptomen identificeren:

ABD (Atypical Brain Development)

dopamine neurotransmissie

Automatization Deficit hypothesis

genetics?


DCD behandeling

  • eerstelijn, huisarts; tweede lijn, kinderarts; GGZ

  • Fysiotherapie: Neuro motor task training, Co_OP

  • Ergotherapie

  • motorische remedial teaching (op school)

    Vroegtijdige onderkenning van belang!


Volwassenen met DCD

  • Problematische activiteiten op volwassen leeftijd:

    • huishouden

    • autorijden

    • tempo bij beroepstaken

    • nieuwe taken of procedures bij beroepstaken

  • Lange termijneffecten gezondheid

    • beperkte fysieke conditie

    • obesitas

    • coronaire aandoeningen


Volwassenen met DCD

  • beperkingen

  • eerder negatieve ervaringen tijdens de kindertijd door onbegrip

  • foute keuze van studierichting

  • foute beroepskeuze

  • concentratiezwakte

  • eigenwaarde

  • beroep op hulpverlening ??


Volwassenen met DCD: follow-up als kind gediagnosticeerd

  • bekendheid van het probleem

  • erkenning van de beperkingen

  • instellen van therapie en begeleiding op school

  • opbouw eigenwaarde

  • betere studiekeuze en daaraan verbonden betere beroepskeuze

  • minder frustraties in de levensloop


Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje


Onderzoek:

wie: 365 families met kinderen met en zonder ADHD

wat: ADHD kenmerken en motoriek

hoe: vragenlijsten, motorische testen en bloedonderzoek (DNA)

Deel 2


Het IMAGE project12 centra

Supported by NIMH grant R01MH62873 to S. Faraone

Nederland, UK, Israël, Ierland, Duitsland, Spanje, Zwitserland, België, USA


Resultaten motoriek bij ADHD

1/3 van alle kinderen met ADHD heeft motorische problemen

meisjes = jongens

tieners = basisschool kinderen

deel 2


Motorische stoornissen bij kinderen met ADHD

deel 2

= motorisch probleem

= twijfelachtig

= normale motoriek

categorie motoriek

-


Onderzoek motoriek en zelfbeeld

kinderen met ADHD overschatten

hun motorische prestaties

behalve wanneer ze ernstige DCD hebben

(DCD = Developmental Coordination Disorder)

Deel 2


Onderzoek motoriek en behandeling

slechts 50% van de motorisch gestoorde ADHD kinderen kreeg ooit behandeling, dus 50% niet!

bijkomende angst- en gedragsstoornissen voorspellen of een kind al dan niet behandeld wordt

Deel 2


Deel 3: oorzaken

motorische problemen zijn familiair

combi ADHD - motorische problemen is familiair

gedeelde achtergrond voor ADHD en motorische problemen, mogelijk genetisch

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

GWAS: genoomwijde associatie studie

SNP: kleine variatie in het DNA

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ivm ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel

genen die in de spiercellen tot expressie komen

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

Neurodegeneratieve aandoening motor neuron, adult onset

polygene aandoening

Hypothese (Lule, 2008): ALS patienten voldeden als kind vaak aan ADHD criteria

Neurobiologisch niveau: hyperactiviteit glutaminerge systeem en hyopactiviviteit dopaminerge systeem

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

ADHD risico factor voor ontwikkelen ALS ?

ADHD MET motorische problemen risico factor voor ALS?

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6


Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6


Onderzoek motoriek en genen

Associatie met MAP2K5:

Restless legs syndrome

GWAS 2008, replicatie 2009 (Winkelmann,Kemlink, Trenkwalder 2009)

Algemene bevolking 2% (Piccchietti 2008)

ADHD 44%

gedeelde genetische achtergrond? (Reif 2010).

hoofdstuk 6


Prognose motoriek

  • veelal niet vanzelf over

  • geen gestandaardiseerde motor-tests volwassenen

    ADHD + DCD prognose

  • op de leeftijd van 22jr. is de groep ADHD+DCD het slechtst af (schoolcarrière, ADHD-klachten, leesproblemen, sociale situatie) Rasmussen and Gillberg,2000; Visser, 2003


ADHD-DCD: beloop

Losse et al. (1991):

  • Kinderen 6 jr.

  • 10 jaar later: minder goede prestaties: handschrift en praktische vaardigheden; minder eigenwaarde

    Geuze & Borger (1993), Cantell, Smyth & Ahonen (1994):

  • Kinderen 5 jaar

  • 17 jaar: Minder goede studieresultaten

  • Minder eigenwaarde

    Cousins and Smith 2003

    - Leeftijden 18-65, retrospectief

    - Persisteren motorische problemen; concentratieproblemen


DCD: studies bij volwassenen

  • Rasmussen & Gillberg (2000):

    Outcome, 15 jaar follow-up

    • DCD met ADHD vertonen zwakker psychosociaal functioneren

      t.o.v. alleen ADHD

    • hoger risico: schoolresultaten, gedrag en sociale vaardigheden

    • Alcohol

    • Dit gevoegd bij de aanwijzingen dat er ADHD plus DCD een verhoogd risico geeft op RLS en ALS…………….dus:


Algemene conclusie motorische stoornissen en ADHD: mogelijk implicaties voor prognose op volwassen leeftijd!

meer kennis

replicatie is nodig

hopelijk vertrekpunt verder onderzoek

dagelijkse praktijk: betere herkenning, eerdere behandeling!

conclusie


  • Dank voor uw aandacht!

  • Contact:

    [email protected]


  • Login