slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
DCD= Developmental Coordination Disorder

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 45

DCD= Developmental Coordination Disorder - PowerPoint PPT Presentation


  • 210 Views
  • Uploaded on

DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijd Ellen Fliers, kinderarts sociale pediatrie 21 okt 2010. DCD= Developmental Coordination Disorder. Belang van het onderzoek:. motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend doel: meer kennis

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' DCD= Developmental Coordination Disorder' - tam


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1
DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijdEllen Fliers, kinderarts sociale pediatrie21 okt 2010
belang van het onderzoek
Belang van het onderzoek:

motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend

doel:

meer kennis

beter begrip, aanknopingspunten over ontstaan

vroege diagnose, betere behandeling, betere prognose

introductie

slide4
Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

Behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje

dcd geschiedenis
DCD geschiedenis

Minimal Brain Dysfunction concept:

  • leerstoornissen
  • motorische stoornissen w.o. coördinatie
  • aandachtsstoornissen
  • gedragsproblemen
dcd terminologie
DCD terminologie
  • MBD
  • Clumsy child syndrome
  • Dyspraxie
  • MND, MND1 en MND2
  • DAMP
  • DCD
slide7
Bij Developmental Coordination Disorder (DCD) is er sprake van een verlaagd niveau van motorisch functioneren, niet samengaand met neurologisch, intellectueel of sensorisch gebrek.

DCD, DSM-IV criteria 1994

a. problemen met de coördinatie van de motoriek

b. die last geven in het dagelijks leven en/of op school

c. zonder duidelijke medische oorzaak

d. IQ > 70, of slechtere motoriek dan verwacht bij het IQ

dcd criteria internationaal
DCD criteria, internationaal

MovementABC

research criteria <p5, klinisch < p15

mABC meet snelheid en nauwkeurigheid van bewegen

leeftijdsgerelateerd, internationaal,

valide Nederlandse populatie

“Impairment”

dcd prevalentie
DCD prevalentie

5%-7% van kinderen in de basisschoolleeftijd

( astma 5%-7%, ADHD 3%-5%)

  • 50% van alle kinderen met ADHD
  • 50% van alle kinderen met DCD heeft ADHD

DAMP: Deficit of Attention and Motor Perception

  • prevalentie: 1,2- 2% van alle 7- jarigen ( Gillberg, 2003)
dcd kenmerken
DCD kenmerken
  • vertraging motorische mijlpalen
  • hypotonie
  • geassocieerde overtollige bewegingen
  • problemen met het leren en het automatiseren van motorische vaardigheden: bv. schrijven
  • ‘motor planning’ problemen
  • problemen met tempo
dcd dagelijks leven
DCD: dagelijks leven
  • zich aankleden
  • eetvaardigheid: hanteren van bestek
  • complexe vaardigheden: fietsen, zwemmmen
  • vrijetijdsactiviteiten: knutselen, knippen
  • sport- en spelactiviteiten
  • schrijven
  • tekenen
  • tempoproblemen
  • lichamelijke opvoeding
  • spel & sport in groepsverband
dcd comorbiditeit
DCD comorbiditeit
  • gedragsproblemen
  • ADHD
  • leerstoornissen, dyslexie
  • PDD-NOS
  • sociale en emotionele problemen
dcd heterogeniteit
DCD heterogeniteit

uitvoering motoriek, tempo,

planning motoriek; matige proprioceptie;

comorbiditeit:

heterogene aandoening

optelsom van motorische, cognitieve en gedragsproblemen:

5 maal zoveel speciaal onderwijs

dcd sociaal emotionele implicaties
DCD: Sociaal-emotionele implicaties
  • minderwaardigheid in motorische competentie
  • beperkt gevoel van eigenwaarde
  • minder participatie sport en spel
  • depressie
  • beperking in sociale vaardigheid: primair of secundair
dcd comorbiditeit1
DCD comorbiditeit
  • gedragsproblemen
  • ADHD
  • leerstoornissen, dyslexie
  • PDD-NOS
  • sociale en emotionele problemen
dcd etiologie
DCD etiologie
  • familiale factoren

30% meest verklarende factoren in 2 studies

  • pre- en perinatale risicofactoren

(maternaal roken, pre- en dysmaturiteit,

lage Apgarscores)

dcd cerebellum
DCD cerebellum

rol cerebellum in motor activity:

motor coördinatie

senso-motorische integratie

motor learning

timing

cognitie

cerebellar growth curves
Cerebellar Growth Curves

P<.001

Castellanos. JAMA 2002; 288:1740-8

meer gegeneraliseerd deficit
meer gegeneraliseerd deficit?

ontwikkeling van theorieën die een gemeenschappelijke oorzaak van deze symptomen identificeren:

ABD (Atypical Brain Development)

dopamine neurotransmissie

Automatization Deficit hypothesis

genetics?

dcd behandeling
DCD behandeling
  • eerstelijn, huisarts; tweede lijn, kinderarts; GGZ
  • Fysiotherapie: Neuro motor task training, Co_OP
  • Ergotherapie
  • motorische remedial teaching (op school)

Vroegtijdige onderkenning van belang!

volwassenen met dcd
Volwassenen met DCD
  • Problematische activiteiten op volwassen leeftijd:
    • huishouden
    • autorijden
    • tempo bij beroepstaken
    • nieuwe taken of procedures bij beroepstaken
  • Lange termijneffecten gezondheid
    • beperkte fysieke conditie
    • obesitas
    • coronaire aandoeningen
volwassenen met dcd1
Volwassenen met DCD
  • beperkingen
  • eerder negatieve ervaringen tijdens de kindertijd door onbegrip
  • foute keuze van studierichting
  • foute beroepskeuze
  • concentratiezwakte
  • eigenwaarde
  • beroep op hulpverlening ??
volwassenen met dcd follow up als kind gediagnosticeerd
Volwassenen met DCD: follow-up als kind gediagnosticeerd
  • bekendheid van het probleem
  • erkenning van de beperkingen
  • instellen van therapie en begeleiding op school
  • opbouw eigenwaarde
  • betere studiekeuze en daaraan verbonden betere beroepskeuze
  • minder frustraties in de levensloop
slide24
Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje

onderzoek
Onderzoek:

wie: 365 families met kinderen met en zonder ADHD

wat: ADHD kenmerken en motoriek

hoe: vragenlijsten, motorische testen en bloedonderzoek (DNA)

Deel 2

het image project 12 centra
Het IMAGE project12 centra

Supported by NIMH grant R01MH62873 to S. Faraone

Nederland, UK, Israël, Ierland, Duitsland, Spanje, Zwitserland, België, USA

resultaten motoriek bij adhd
Resultaten motoriek bij ADHD

1/3 van alle kinderen met ADHD heeft motorische problemen

meisjes = jongens

tieners = basisschool kinderen

deel 2

motorische stoornissen bij kinderen met adhd
Motorische stoornissen bij kinderen met ADHD

deel 2

= motorisch probleem

= twijfelachtig

= normale motoriek

categorie motoriek

-

onderzoek motoriek en zelfbeeld
Onderzoek motoriek en zelfbeeld

kinderen met ADHD overschatten

hun motorische prestaties

behalve wanneer ze ernstige DCD hebben

(DCD = Developmental Coordination Disorder)

Deel 2

onderzoek motoriek en behandeling
Onderzoek motoriek en behandeling

slechts 50% van de motorisch gestoorde ADHD kinderen kreeg ooit behandeling, dus 50% niet!

bijkomende angst- en gedragsstoornissen voorspellen of een kind al dan niet behandeld wordt

Deel 2

deel 3 oorzaken
Deel 3: oorzaken

motorische problemen zijn familiair

combi ADHD - motorische problemen is familiair

gedeelde achtergrond voor ADHD en motorische problemen, mogelijk genetisch

Deel 3

onderzoek motoriek en genen
Onderzoek motoriek en genen

GWAS: genoomwijde associatie studie

SNP: kleine variatie in het DNA

Deel 3

onderzoek motoriek en genen1
Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ivm ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel

genen die in de spiercellen tot expressie komen

Deel 3

onderzoek motoriek en genen2
Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS

Deel 3

onderzoek motoriek en genen3
Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

Neurodegeneratieve aandoening motor neuron, adult onset

polygene aandoening

Hypothese (Lule, 2008): ALS patienten voldeden als kind vaak aan ADHD criteria

Neurobiologisch niveau: hyperactiviteit glutaminerge systeem en hyopactiviviteit dopaminerge systeem

Deel 3

onderzoek motoriek en genen4
Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

ADHD risico factor voor ontwikkelen ALS ?

ADHD MET motorische problemen risico factor voor ALS?

Deel 3

onderzoek motoriek en genen5
Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6

onderzoek motoriek en genen6
Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6

onderzoek motoriek en genen7
Onderzoek motoriek en genen

Associatie met MAP2K5:

Restless legs syndrome

GWAS 2008, replicatie 2009 (Winkelmann,Kemlink, Trenkwalder 2009)

Algemene bevolking 2% (Piccchietti 2008)

ADHD 44%

gedeelde genetische achtergrond? (Reif 2010).

hoofdstuk 6

prognose motoriek
Prognose motoriek
  • veelal niet vanzelf over
  • geen gestandaardiseerde motor-tests volwassenen

ADHD + DCD prognose

  • op de leeftijd van 22jr. is de groep ADHD+DCD het slechtst af (schoolcarrière, ADHD-klachten, leesproblemen, sociale situatie) Rasmussen and Gillberg,2000; Visser, 2003
adhd dcd beloop
ADHD-DCD: beloop

Losse et al. (1991):

  • Kinderen 6 jr.
  • 10 jaar later: minder goede prestaties: handschrift en praktische vaardigheden; minder eigenwaarde

Geuze & Borger (1993), Cantell, Smyth & Ahonen (1994):

  • Kinderen 5 jaar
  • 17 jaar: Minder goede studieresultaten
  • Minder eigenwaarde

Cousins and Smith 2003

- Leeftijden 18-65, retrospectief

- Persisteren motorische problemen; concentratieproblemen

dcd studies bij volwassenen
DCD: studies bij volwassenen
  • Rasmussen & Gillberg (2000):

Outcome, 15 jaar follow-up

    • DCD met ADHD vertonen zwakker psychosociaal functioneren

t.o.v. alleen ADHD

    • hoger risico: schoolresultaten, gedrag en sociale vaardigheden
    • Alcohol
    • Dit gevoegd bij de aanwijzingen dat er ADHD plus DCD een verhoogd risico geeft op RLS en ALS…………….dus:
slide44
Algemene conclusie motorische stoornissen en ADHD: mogelijk implicaties voor prognose op volwassen leeftijd!

meer kennis

replicatie is nodig

hopelijk vertrekpunt verder onderzoek

dagelijkse praktijk: betere herkenning, eerdere behandeling!

conclusie

slide45
Dank voor uw aandacht!
  • Contact:

e.fliers@psy.umcn.nl

ad