DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijd
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 45

DCD= Developmental Coordination Disorder PowerPoint PPT Presentation


  • 149 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijd Ellen Fliers, kinderarts sociale pediatrie 21 okt 2010. DCD= Developmental Coordination Disorder. Belang van het onderzoek:. motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend doel: meer kennis

Download Presentation

DCD= Developmental Coordination Disorder

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Dcd developmental coordination disorder

DCD bij ADHD: voorspeller van matige prognose op de volwassen leeftijdEllen Fliers, kinderarts sociale pediatrie21 okt 2010


Dcd developmental coordination disorder

DCD= Developmental Coordination Disorder


Belang van het onderzoek

Belang van het onderzoek:

motorische problemen komen vaak voor bij ADHD, weinig over bekend

doel:

meer kennis

beter begrip, aanknopingspunten over ontstaan

vroege diagnose, betere behandeling, betere prognose

introductie


Dcd developmental coordination disorder

Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

Behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje


Dcd geschiedenis

DCD geschiedenis

Minimal Brain Dysfunction concept:

  • leerstoornissen

  • motorische stoornissen w.o. coördinatie

  • aandachtsstoornissen

  • gedragsproblemen


Dcd terminologie

DCD terminologie

  • MBD

  • Clumsy child syndrome

  • Dyspraxie

  • MND, MND1 en MND2

  • DAMP

  • DCD


Dcd developmental coordination disorder

Bij Developmental Coordination Disorder (DCD) is er sprake van een verlaagd niveau van motorisch functioneren, niet samengaand met neurologisch, intellectueel of sensorisch gebrek.

DCD, DSM-IV criteria 1994

a. problemen met de coördinatie van de motoriek

b. die last geven in het dagelijks leven en/of op school

c. zonder duidelijke medische oorzaak

d. IQ > 70, of slechtere motoriek dan verwacht bij het IQ


Dcd criteria internationaal

DCD criteria, internationaal

MovementABC

research criteria <p5, klinisch < p15

mABC meet snelheid en nauwkeurigheid van bewegen

leeftijdsgerelateerd, internationaal,

valide Nederlandse populatie

“Impairment”


Dcd prevalentie

DCD prevalentie

5%-7% van kinderen in de basisschoolleeftijd

( astma 5%-7%, ADHD 3%-5%)

  • 50% van alle kinderen met ADHD

  • 50% van alle kinderen met DCD heeft ADHD

    DAMP: Deficit of Attention and Motor Perception

  • prevalentie: 1,2- 2% van alle 7- jarigen ( Gillberg, 2003)


Dcd kenmerken

DCD kenmerken

  • vertraging motorische mijlpalen

  • hypotonie

  • geassocieerde overtollige bewegingen

  • problemen met het leren en het automatiseren van motorische vaardigheden: bv. schrijven

  • ‘motor planning’ problemen

  • problemen met tempo


Dcd dagelijks leven

DCD: dagelijks leven

  • zich aankleden

  • eetvaardigheid: hanteren van bestek

  • complexe vaardigheden: fietsen, zwemmmen

  • vrijetijdsactiviteiten: knutselen, knippen

  • sport- en spelactiviteiten

  • schrijven

  • tekenen

  • tempoproblemen

  • lichamelijke opvoeding

  • spel & sport in groepsverband


Dcd comorbiditeit

DCD comorbiditeit

  • gedragsproblemen

  • ADHD

  • leerstoornissen, dyslexie

  • PDD-NOS

  • sociale en emotionele problemen


Dcd heterogeniteit

DCD heterogeniteit

uitvoering motoriek, tempo,

planning motoriek; matige proprioceptie;

comorbiditeit:

heterogene aandoening

optelsom van motorische, cognitieve en gedragsproblemen:

5 maal zoveel speciaal onderwijs


Dcd sociaal emotionele implicaties

DCD: Sociaal-emotionele implicaties

  • minderwaardigheid in motorische competentie

  • beperkt gevoel van eigenwaarde

  • minder participatie sport en spel

  • depressie

  • beperking in sociale vaardigheid: primair of secundair


Dcd comorbiditeit1

DCD comorbiditeit

  • gedragsproblemen

  • ADHD

  • leerstoornissen, dyslexie

  • PDD-NOS

  • sociale en emotionele problemen


Dcd etiologie

DCD etiologie

  • familiale factoren

    30% meest verklarende factoren in 2 studies

  • pre- en perinatale risicofactoren

    (maternaal roken, pre- en dysmaturiteit,

    lage Apgarscores)


Dcd cerebellum

DCD cerebellum

rol cerebellum in motor activity:

motor coördinatie

senso-motorische integratie

motor learning

timing

cognitie


Cerebellar growth curves

Cerebellar Growth Curves

P<.001

Castellanos. JAMA 2002; 288:1740-8


Meer gegeneraliseerd deficit

meer gegeneraliseerd deficit?

ontwikkeling van theorieën die een gemeenschappelijke oorzaak van deze symptomen identificeren:

ABD (Atypical Brain Development)

dopamine neurotransmissie

Automatization Deficit hypothesis

genetics?


Dcd behandeling

DCD behandeling

  • eerstelijn, huisarts; tweede lijn, kinderarts; GGZ

  • Fysiotherapie: Neuro motor task training, Co_OP

  • Ergotherapie

  • motorische remedial teaching (op school)

    Vroegtijdige onderkenning van belang!


Volwassenen met dcd

Volwassenen met DCD

  • Problematische activiteiten op volwassen leeftijd:

    • huishouden

    • autorijden

    • tempo bij beroepstaken

    • nieuwe taken of procedures bij beroepstaken

  • Lange termijneffecten gezondheid

    • beperkte fysieke conditie

    • obesitas

    • coronaire aandoeningen


Volwassenen met dcd1

Volwassenen met DCD

  • beperkingen

  • eerder negatieve ervaringen tijdens de kindertijd door onbegrip

  • foute keuze van studierichting

  • foute beroepskeuze

  • concentratiezwakte

  • eigenwaarde

  • beroep op hulpverlening ??


Volwassenen met dcd follow up als kind gediagnosticeerd

Volwassenen met DCD: follow-up als kind gediagnosticeerd

  • bekendheid van het probleem

  • erkenning van de beperkingen

  • instellen van therapie en begeleiding op school

  • opbouw eigenwaarde

  • betere studiekeuze en daaraan verbonden betere beroepskeuze

  • minder frustraties in de levensloop


Dcd developmental coordination disorder

Deel 1: wat is DCD?

Deel 2: beschrijving motorische problemen bij ADHD

wie, hoeveel, jongens – meisjes, leeftijd

wat vinden ze er zelf van

behandeling

Deel 3: oorzaken

hoe komt het, familie, combinatie motorische problemen met ADHD

genetisch: Genome Wide Association Study

prognose

Opbouw praatje


Onderzoek

Onderzoek:

wie: 365 families met kinderen met en zonder ADHD

wat: ADHD kenmerken en motoriek

hoe: vragenlijsten, motorische testen en bloedonderzoek (DNA)

Deel 2


Het image project 12 centra

Het IMAGE project12 centra

Supported by NIMH grant R01MH62873 to S. Faraone

Nederland, UK, Israël, Ierland, Duitsland, Spanje, Zwitserland, België, USA


Resultaten motoriek bij adhd

Resultaten motoriek bij ADHD

1/3 van alle kinderen met ADHD heeft motorische problemen

meisjes = jongens

tieners = basisschool kinderen

deel 2


Motorische stoornissen bij kinderen met adhd

Motorische stoornissen bij kinderen met ADHD

deel 2

= motorisch probleem

= twijfelachtig

= normale motoriek

categorie motoriek

-


Onderzoek motoriek en zelfbeeld

Onderzoek motoriek en zelfbeeld

kinderen met ADHD overschatten

hun motorische prestaties

behalve wanneer ze ernstige DCD hebben

(DCD = Developmental Coordination Disorder)

Deel 2


Onderzoek motoriek en behandeling

Onderzoek motoriek en behandeling

slechts 50% van de motorisch gestoorde ADHD kinderen kreeg ooit behandeling, dus 50% niet!

bijkomende angst- en gedragsstoornissen voorspellen of een kind al dan niet behandeld wordt

Deel 2


Deel 3 oorzaken

Deel 3: oorzaken

motorische problemen zijn familiair

combi ADHD - motorische problemen is familiair

gedeelde achtergrond voor ADHD en motorische problemen, mogelijk genetisch

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen

Onderzoek motoriek en genen

GWAS: genoomwijde associatie studie

SNP: kleine variatie in het DNA

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen1

Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ivm ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel

genen die in de spiercellen tot expressie komen

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen2

Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen3

Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

Neurodegeneratieve aandoening motor neuron, adult onset

polygene aandoening

Hypothese (Lule, 2008): ALS patienten voldeden als kind vaak aan ADHD criteria

Neurobiologisch niveau: hyperactiviteit glutaminerge systeem en hyopactiviviteit dopaminerge systeem

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen4

Onderzoek motoriek en genen

ALS: Amyotrofische Lateraal Sclerose

ADHD risico factor voor ontwikkelen ALS ?

ADHD MET motorische problemen risico factor voor ALS?

Deel 3


Onderzoek motoriek en genen5

Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6


Onderzoek motoriek en genen6

Onderzoek motoriek en genen

genetische studie van motorische problemen bij 890 kinderen met ADHD:

associatie met genen ALS

associatie met genen RLS : Restless Legs Syndrome

hoofdstuk 6


Onderzoek motoriek en genen7

Onderzoek motoriek en genen

Associatie met MAP2K5:

Restless legs syndrome

GWAS 2008, replicatie 2009 (Winkelmann,Kemlink, Trenkwalder 2009)

Algemene bevolking 2% (Piccchietti 2008)

ADHD 44%

gedeelde genetische achtergrond? (Reif 2010).

hoofdstuk 6


Prognose motoriek

Prognose motoriek

  • veelal niet vanzelf over

  • geen gestandaardiseerde motor-tests volwassenen

    ADHD + DCD prognose

  • op de leeftijd van 22jr. is de groep ADHD+DCD het slechtst af (schoolcarrière, ADHD-klachten, leesproblemen, sociale situatie) Rasmussen and Gillberg,2000; Visser, 2003


Adhd dcd beloop

ADHD-DCD: beloop

Losse et al. (1991):

  • Kinderen 6 jr.

  • 10 jaar later: minder goede prestaties: handschrift en praktische vaardigheden; minder eigenwaarde

    Geuze & Borger (1993), Cantell, Smyth & Ahonen (1994):

  • Kinderen 5 jaar

  • 17 jaar: Minder goede studieresultaten

  • Minder eigenwaarde

    Cousins and Smith 2003

    - Leeftijden 18-65, retrospectief

    - Persisteren motorische problemen; concentratieproblemen


Dcd studies bij volwassenen

DCD: studies bij volwassenen

  • Rasmussen & Gillberg (2000):

    Outcome, 15 jaar follow-up

    • DCD met ADHD vertonen zwakker psychosociaal functioneren

      t.o.v. alleen ADHD

    • hoger risico: schoolresultaten, gedrag en sociale vaardigheden

    • Alcohol

    • Dit gevoegd bij de aanwijzingen dat er ADHD plus DCD een verhoogd risico geeft op RLS en ALS…………….dus:


Dcd developmental coordination disorder

Algemene conclusie motorische stoornissen en ADHD: mogelijk implicaties voor prognose op volwassen leeftijd!

meer kennis

replicatie is nodig

hopelijk vertrekpunt verder onderzoek

dagelijkse praktijk: betere herkenning, eerdere behandeling!

conclusie


Dcd developmental coordination disorder

  • Dank voor uw aandacht!

  • Contact:

    [email protected]


  • Login