12 18
Download
Skip this Video
Download Presentation
พระพุทธศาสนาในยุคศรี วิชัย ( พศต. 12-18)

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 25

พระพุทธศาสนาในยุคศรี วิชัย ( พศต. 12-18) - PowerPoint PPT Presentation


  • 133 Views
  • Uploaded on

พระพุทธศาสนาในยุคศรี วิชัย ( พศต. 12-18). 1. ศรี วิชัย เป็นชื่อที่สมมติเรียกศิลปะแบบหนึ่ง 2. อาณาจักร ศรีวิชัย ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันถึงที่ตั้งของศูนย์กลาง บางคนกล่าวว่า อยู่ที่สุ มาตรา (ชวา ) คาบสมุทรมลายู รวมถึงภาคใต้บางส่วนของไทยในปัจจุบัน

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' พระพุทธศาสนาในยุคศรี วิชัย ( พศต. 12-18)' - tad-glenn


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
12 18
พระพุทธศาสนาในยุคศรีวิชัย (พศต. 12-18)

1. ศรีวิชัย เป็นชื่อที่สมมติเรียกศิลปะแบบหนึ่ง

2. อาณาจักรศรีวิชัย ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันถึงที่ตั้งของศูนย์กลาง

  • บางคนกล่าวว่า อยู่ที่สุมาตรา (ชวา) คาบสมุทรมลายู รวมถึงภาคใต้บางส่วนของไทยในปัจจุบัน
  • ส่วนดร.เวลล์ กล่าวว่า แท้ที่จริงอาณาจักรศรีวิชัย ถูกก่อตั้งโดยราชวงศ์ ไศเรนทร์ และมีอาณาจักรที่ชื่อว่า ชวกะ แต่เนื่องจากสามารถยึดครองศรีวิชัยในสุมาตราได้ จึงได้นำเอาชื่อศรีวิชัยนี้มาตั้งเป็นชื่อแคว้นของตน ซึ่งปรากฏหลักฐานไว้ในจารึกหลักที่ 13 ซึ่งกล่าวถึงการตั้งราชธานีที่เมืองไชยาโดยพวกไศเรนทร์นั่นเอง
  • คำว่า “ ไชยา ” กร่อนมาจากศรีวิชัย
  • หลักฐานที่พบ คือ พระพิมพ์มหายานยุคศรีวิชัย ซึ่งมีอยู่มากมายในบริเวณทางเหนือแหลมมลายู
slide2
3. หลักฐานที่เป็นบันทึกการเดินทางหรือจดหมายเหตุของราชทูตพ่อค้าวานิชและธรรมทูต ชาวต่างประเทศ เช่น จีน อาหรับ กรีก ฯลฯ
            • จดหมายเหตุของจีน เรียกว่า ซิกหลีฮุดจิ (ศรีพุทธหรือศรีโพธิ์)
  • จดหมายเหตุของอาหรับ เรียกว่า ซาบากะ, ชวกะ หรือชีวกะ
  • หลักฐานล่าสุดและน่าเชื่อถือมากที่สุด คือ จารึกภาษาสันสกฤตที่วัดเสมา

( 2-3 แผ่น ) เมืองนครศรีธรรมราช ต่อมายอร์ช เซเดย์ แปลเป็นภาษาฝรั่งเศส

  • ในศิลาจารึกหลักที่  24  พบที่วัดเวียง   อำเภอไชยา  จังหวัดสุราษฎร์ธานี  

จารึกด้วยอักษรขอม   ภาษาสันสกฤต  ปรากฏคำว่า  “ ตามพรลิงเคศวระ ”กับ 

“ ตามพรลิงเคศวร ”(ตามพรหรือตัมพร แปลว่า แดง ส่วนลิงค์ แปลว่า อวัยวะเพศ)

slide3

ขุดพบศิลาจารึกพ.ศ.1318ที่ระบุชื่อ พระยาศรีวิชัยนั้นว่า ศรีวิชเยนทรราชา,ศรีวิชเยศวรภูบดี และศรีวิชยนฤบดี ที่หมายถึง พระเจ้าแผ่นดินเมืองศรีวิชัยนั่นหมายถึงศูนย์กลางอำนาจของพวกไศเรนทร (ราชาแห่งจอมเขา) อยู่ที่บริเวณเมืองไชยา

4. สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ สันนิษฐานว่าโบราณสถานที่หัวเมืองภาคใต้น่าจะมีเพียง 3 แห่ง

1) เมืองไชยา ( รวมถึงเมืองเวียงสระด้วย )

2) เมืองนครศรีธรรมราช ( ตามพรลิงค์ )

3) เมืองยะลา

ตามหลักฐานทางโบราณวัตถุที่ค้นพบนั้น เชื่อกันโดยทั่วไปว่า น่าจะมี

1) กรุงพันพาน (ที่เวียงสระ)

2) กรุงตามพรลิงค์ (พ.ศ.1098)

slide4
5. จารึก “ ตามพรลิงค์ ”แปลว่า พระอิศวรผู้มีอวัยวะเพศสีแดง

- ซึ่งถือว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งอิศวรที่มีชื่อว่า ศิวไภรวะ โดยถูกสร้างเพื่ออุทิศพระเจ้าไข่แดง ( พระเจ้าแผ่นดินองค์หนึ่งที่มีลูกอัณฑะลูกเดียว )

6. เมืองตามพรลิงค์ ( ปัจจุบัน คือ นครศรีธรรมราช )

- ในจดหมายเหตุของจีน เรียกว่า เชียะโท้ว = ดินแดน ส่วนลิงค์แดงไม่สามารถแปลเป็นภาษาจีนได้

- ส่วนเอกสารของอินเดีย เรียกว่า ตามพรลิงค์ ( ต้ำมาลิ่ง, ตันเหมยหลิง, โพลิง หรือโฮลิง )

slide5
ศิลปวัฒนธรรมและศาสนา

1. ในพศต.12 จดหมายเหตุของสมณอี้จิง จัดเป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า เมืองพันพานหรือตามพรลิงค์หรืออาณาจักรศรีวิชัย ได้มีการติดต่อกับอินเดียเป็นระยะเวลานาน อีกทั้งยังเคยเป็นศูนย์กลางแห่งปริยัติธรรมที่มีชื่อเสียง โดยท่านได้บันทึกไว้ว่า

  • “ อาณาจักรศรีวิชัยนั้น พระพุทธศาสนารุ่งเรืองเหมือนอินเดีย มีสังฆราช ชื่อศากยะเกียรติ เป็นประมุขสงฆ์ของเมืองใหญ่น้อยหลายร้อยเกาะ อาณาจักรนี้มีภิกษุในพระพุทธศาสนา (มหายาน) กว่าพันรูป ปฎิบัติ เคร่งครัดเหมือนกับภิกษุในอินเดีย พระจีนที่จะเดินทางไปอินเดีย (เมื่อผ่านทางนี้) ควรแวะศรีวิชัยก่อน เพื่อเตรียมเรียนศึกษาภาษาสันสกฤต และเล่าเรียนวัตรปฎิบัติให้ชำนาญสักปีหนึ่งหรือสองปีจะเป็นการดียิ่ง ”

นอกเหนือจากนี้ท่านยังได้พูดถึงประเพณีชักพระด้วย

slide6
2. ในพศต. 15 พระทีปังกรอติศะ ผู้ซึ่งเป็นคณาจารย์ที่ฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในธิเบตได้เคยศึกษาในสำนักพระธรรมเกียรติที่สุมาตราถึง 12 ปี

3. พระมหากษัตริย์ทุกองค์มักเรียกว่า “ ศรีธรรมโศก ” เนื่องจากคนในสมัยนั้นมีความคิดที่ว่า กษัตริย์ที่ประชาชนยกย่องนับถือนั้น ควรที่จะเรียกให้เท่าเทียมกับศาสนาที่ตนเองนับถืออยู่

4. ฟูหนำได้รับอิทธิพลพุทธศาสนาแบบมหายานจากศรีวิชัยด้วย ซึ่งได้ปรากฏหลักฐานไว้ในตำนานพระแก้วมรกต โดยมีความเกี่ยวข้องกันระหว่างฟูหนำกับตามพรลิงค์นั่นเอง

5. ตำนานพระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราช ถือว่าเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์พุทธศาสนาที่สคัญมาก เพราะเป็นสิ่งที่บ่งบอกว่า พระพุทธศาสนาเคยประดิษฐานลง ณ ดินแดนแห่งนี้ แต่ไม่ทราบว่าเป็นสมัยใด พร้อมทั้งในตำนานยังมีการทำนายถึงอนาคต โดยจะมีพระยาศรีธรรมาโศกมาตั้งพระนครและสร้างพระเจดีย์เป็นพระบรมธาตุประจำพระมหานคร

slide7
หลักฐานที่เคยเป็นร่องรอยแห่งความเจริญรุ่งเรืองทางพระพุทธศาสนาหลักฐานที่เคยเป็นร่องรอยแห่งความเจริญรุ่งเรืองทางพระพุทธศาสนา

1. พระบรมธาตุตามประจำกรุงตามพรลิงค์ จ.นครศรีธรรมราช อุทิศแด่พระเจ้าไข่แดง

slide8

2. พระบรมธาตุไชยา

สร้างเพื่ออุทิศพระมหากษัตริย์

องปฐมวงศ์แห่งนครศรีโพธิ์

slide9

3. ตำนานพระบรมธาตุนครศรีธรรมราช มีพุทธคัมเภียรและพุทธสาคร ซึ่งเป็นชาวมอญและพระราหุลเป็นชาวลังกา ได้เข้ามาเผยแพร่พระพุทธศาสนาในดินแดนนี้

slide10

4. จดหมายเหตุของสมณจีนอี้จิง

เรียกตามพรลิงค์ว่า ซิกหลีฮุดจิ = ศรีพุทธ

ได้บอกว่าที่แห่งนี้เคยเป็นแหล่งเล่าเรียนสันสกฤตทางพระพุทธศาสนาในอดีต

5. ในพศต.ที่ 17-18 พบหลักฐานทางพระพุทธศาสนาลังกาวงศ์ไปประดิษฐานที่สุโขทัยในสมัยพ่อขุนราม โดยสิ่งเหล่านี้ได้ชี้ให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนาในอาณาจักรนี้นั่นเอง

6. ส่วนใหญ่ลงความเห็นว่า ยุคศรีวิชัยนับถือพระพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยเฉพาะนิกายมนตรยานซึ่งเป็นแบบเดียวกันกับราชวงศ์ปาละแห่งอินเดียใต้

พุทธศาสนามหายานถือเป็นศาสนาประจำจักรวรรดิ ในช่วงพ.ศ.1200-1700

พุทธศาสนาเถรวาทมาปรากฏตอนหลังในช่วงพศต.ที่ 17-18 เป็นต้นไป

slide11

ในช่วงพศต.ที่12 เมืองพันพาน ( จ.สุราษฎร์ธานีในปัจจุบัน )นับถือพระพุทธศาสนาแบบสาวกยาน (เถรวาท) และยังเป็นดินแดนที่เคยมีความสัมพันธ์กับทวารวดีด้วย

ราวพศต.ที่ 13-15 ( ในยุคราชวงศ์ปาละแห่งเบงกอล ) เป็นช่วงที่พุทธศาสนาแบบมหายานลัทธิมนตรยานมีอิทธิพลเหนือเถรวาท

7. สิ่งที่ช่วยยืนยันว่าอาณาจักรศรีวิชัยเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระปริยัติธรรมของพระพุทธศาสนามหายานจนมีชื่อเสียง ได้แก่

จดหมายเหตุของสมณจีนอี้จิง

มหาเจดีย์และพุทธศิลป์ที่สำคัญ คือ มหาเจดีย์บุโรบุโด (เกาะชวา) , พระเจดีย์บรมธาตุ (ไชยา) , รูปพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ไชยา) , พระพิมพ์ดินดิบต่างๆซึ่งมีทั้งพระพุทธรูปและรูปพระโพธิสัตว์ตามคติมหายานมีมากในภาคใต้ของไทย

slide12

*** ในช่วงพศต.ที่ 13 เป็นต้นมา อิทธิพลของศรีวิชัยได้แพร่กระจายไปถึงกัมพูชา (ฟูนันหรือเจนละ) จึงทำให้กัมพูชาหันมานับถือพุทธศาสนามหายานตามศรีวิชัยไปด้วย

8. ในพศต.ที่12 ได้พบศิลาจารึกภาษาสันสกฤต ที่จ.นครศรีธรรมราช ซึ่งได้ตั้งชื่อว่า ตามพรลิงค์ เพื่อเชิดชูเกียรติพระเจ้ากรุงศรีวิชัยและอุทิศให้กับพระพุทธสาสนา โดยการกล่าวถึงการสถาปนาพระเจดีย์อีกด้วย

จารึกนี้อยู่ในยุคของพระวิษณุกรรมเทพบุตร ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนามหายาน

ส่วนปราสาทอิฐทั้ง 3 ที่กล่าวในจารึกนี้ ปัจจุบันตั้งอยู่ที่วัดแก้ว วัดหลง

และวัดเรียง ภาคใต้ของไทย

slide13

9. จดหมายเหตุของจีนที่เรียกว่า ซิกหลีฮุดจิ (ศรีพุทธหรือศรีโพธิ์)

เป็นหลักฐานที่มาของความเจริญรุ่งเรืองในพระพุทธศาสนาที่อาณาจักรศรีวิชัย โดยเฉพาะมหายานลัทธิมนตรยาน (วัชรยาน ตันตระ รหัสยาน หรือกาฬจักรยาน)

มนตรยานจะถูกกับจริตของคนบางจำพวกที่ชอบทำอะไรง่ายๆ และรสนิยมแบบชาวโลกียวิสัย จึงทำให้มีคนนับถือกันแพร่หลายอย่างมาก

อิทธิพลของมนตรยานในไทย ไม่ว่าจะเป็น บทสวด พิธีกรรม และคาถาขลังต่างๆ ถือว่าเป็นสิ่งที่นิยมกันมากในปัจจุบัน

slide14
10. พอสรุปได้กว้าง ๆ ได้ว่า
  • ระยะแรก ๆ นับถือพระพุทธศาสนานิกายมหายานคู่ไปกับศาสนาพราหมณ์รวมทั้งยังมีความสัมพันธ์กับอาณาจักรฟูนันหรือขอมในเรื่องของศาสนาพุทธมหายานและศาสนาพรหมณ์
  • ระยะหลังต่อมา พระพุทธศาสนาเถรวาทเจริญรุ่งเรือง เพราะมีหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับสุโขทัยว่า “ ... เบื้องตะวันตกเมืองสุโขทัยนี้มีอรัญญิก พ่อขุนรามคำแหงกระทำโดยทำโอยทานแก่มหาเถรสังฆราชปราชญ์เรียนจบปิฎกไตรหลวก (รู้หลัก) กว่าปู่ครูในเมืองนี้ ทุกคนลุกแต่เมืองนครศรีธรรมราช...”
  • ในพศต.ที่17 พระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ ได้เข้ามาในนครศรีธรรมราช (ตามพรลิงค์) ซึ่งเป็นสมัยของพระเจ้าปรักกรมพาหุแห่งลังกา ท่านจึงได้ทำการฟื้นฟูพระพุทธศาสนา โดยที่พระสงฆ์จากประเทศต่างๆได้เข้าไปทำการอุปสมบทใหม่ที่ลังกาแล้ว ก็ได้กลับมาตั้งคณะลังกาวงศ์ในประเทศของตน
slide15

ภาคใต้ของไทยซึ่งขณะนั้นเรียกว่า ตามพรลิงค์ มีกษัตริย์มลายูปกครองอยู่ ต่อมาใน พศต.ที่17 พระราหุลซึ่งเป็นชาวลังกาและเป็นสังฆปาโมกข์ (พระสังฆราช) ได้จาริกผ่านพุกามมาตั้งคณะลังกาวงศ์ขึ้นที่ตามพรลิงค์ เนื่องจากเหตุการณ์นี้เกิดก่อนอาณาจักรสุโขทัยประมาณ 100 ปี เมื่ออาณาเขตยุคพ่อขุนรามคำแหงแผ่ลงไปถึงหัวเมืองมลายู ดังนั้นจึงรับเอาลัทธินี้เป็นศาสนาประจำชาติไทยสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

หลักฐานที่ปรากฏในตำนานจามเทวีวงศ์และชินกาลมาลีปกรณ์ (พ.ศ.1150) ซึ่งเป็นภาษาบาลี ได้ชี้ให้เห็นถึงอิทธิพลของอาณาจักรศรีวิชัยที่ได้แพร่กระจายอำนาจมาที่ขอมและอาณาเขตบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

slide16

ในพศต.ที่15 อิทธิพลของศรีวิชัยได้เข้ามาครอบงำบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา ดูได้จาก

การที่มีกษัตริย์ขึ้นมาปกครองขอม (พระเจ้าชัยวรมันที่1)และประดิษฐานมหายานทั่วไป โดยเชื่อกันว่า อิทธิพลศรีวิชัยยังไปไม่ถึงลุ่มแม่น้ำปิง แต่ในปัจจุบัน ได้พบภาพสลักมุก พระเจดีย์องค์หนึ่งที่วัดป่าสัก อ.เชียงแสน ทำเป็นรูปเกียรติมุขแบบศรีวิชัย

  • ในพศต.ที่15 ศรีวิชัยได้รับอารยธรรมจากอินเดีย 2 แห่งคือ

1. จากลุ่มแม่น้ำคงคา = ราชวงศ์ปาละแห่งเบงกอล กำลังเป็นใหญ่จึงได้รับลัทธิตันตระอย่างเต็มที่

2. จากโจฬะแห่งอินเดียใต้รับพระพุทธศาสนาในฐานะมิตรเป็นบางคราว และปฏิเสธในบางคราวที่เป็นศัตรู

slide17

สมัยศรีวิชัย ถือว่าพระพุทธศาสนาแบบมหายาน (ตันตระ) เจริญที่สดในภูมิภาคนี้ โดยมีความสัมพันธ์กับราชวงศ์ปาละ บรรดาผู้รู้หรือธรรมจาริกแห่งมหาวิทยาลัยนาลันทา วิกรมศิลา อุทันตบุรี ได้เดินทางมาเผยแพร่ศาสนาที่นี่ ศิลปะแบบปาละจึงเป็นครูของศรีวิชัย แต่ศรีวิชัยก็ผลิตศิลปะของตนเองด้วย โดยมีปาละเป็นพื้นฐาน

ราชวงศ์ปัลลวะ

slide18
สรุป อาณาจักรนครศรีธรรมราช-ศรีวิชัย(ตามพรลิงค์ ในพศต.ที่ 7-19)

1. มีอายุนานถึงกว่า 1,000 ปี

2. แต่ระหว่างนั้นบางช่วงก็ตกอยู่ในอาณาจักรอื่นบ้าง

- อาณาจักรศรีวิชัย (พศต. 12 – 18)

- อาณาจักรทวารวดี (พศต. 11-15)

- ประเทศราชของอาณาจักรสุโขทัย โดยเฉพาะในสมัยของพ่อขุนรามคำแหง (พ.ศ. 1821-1873)

-ท้ายที่สุดก็ถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา

slide19
3. ความสำคัญของอาณาจักรตามพรลิงค์ ก็คือ

1. ได้เป็นแหล่งรับพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์เป็นครั้งแรก

2. ได้สร้างพระพุทธสิหิงค์

4. ต่อมาเมื่อเกิดอาณาจักรจักรศรีวิชัย ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่ไชยา ดังนั้นอำนาจจึงอยู่ภายใต้การปกครองของศรีวิชัย

5. อาณาจักรศรีวิชัย มีเนื้อที่ตั้งแต่ไชยาถึงเกาะชวา

- ชวา มีปาเล็มปัง เป็นศูนย์กลาง

- ไชยา มีไชยา เป็นศูนย์กลาง

slide20
6. พระพุทธศาสนานิกายที่ทรงอิทธิพลน่าจะเป็นนิกายมหายาน

- ส่วนนิกายเถรวาท น่าจะมีความสำคัญอยู่บริเวณ กรุงตามพรลิงค์ เพราะอิทธิพลเดิมยังฝังรากอยู่

- นิกายเถรวาทเริ่มฟื้นตัวอีกครั้ง ประมาณ พศต. 17-18 เป็นต้นมา โดยเฉพาะบริเวณนครศรีธรรมราช (อันเป็นศูนย์กลาง)

7. อาจจะสันนิษฐานได้ว่าในช่วง พศต. 7-17 นั้นภาคใต้ของไทยในอดีตในยุคอาณาจักรตามพรลิงค์ศรีวิชัย

- พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท มีศูนย์กลางแห่งความมั่นคง ณ เมืองนครศรีธรรมราช

- พระพุทธศาสนานิกายมหายาน มีศูนย์กลางอันมั่นคง ณ เมืองไชยา

slide21
หลังจากพุทธศตวรรษที่ 17 แล้ว พระพุทธศาสนานิกายมหายานแห่งอาณาจักรศรีวิชัยเป็นอันล่มสลายไปพร้อม ๆ กับนิกายมหายานแห่งละโว้
    • เพราะอาณาจักรสุโขทัยขยายมาถึงละโว้ และหัวเมืองที่ขึ้นอยู่กับอาณาจักรศรีวิชัย (ภาคใต้ของไทย) เอามาเป็นประเทศราช
    • นอกจากนี้อาณาจักรศรีวิชัยยังถูกพวกมัชปาหิต (อิสลาม) ในชวารุกขึ้นมาและได้แบ่งดินแดนไปอีก
slide22
ส่วนพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทโดยเฉพาะลัทธิลังกาวงศ์ หลังพศต. 17 แล้วได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นมาเป็นลำดับเพราะ

1. มีเจ้าปกครอง/ผู้ปกครองขึ้นมาเป็นลำดับเพราะนับถือและให้การสนับสนุน

2. อยู่ในอาณาจักรที่พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทมีผู้ปกครองและประชาชนนับถือเป็นส่วนใหญ่

slide23
ศิลปะ : อาณาจักรศรีวิชัย
  • พระพุทธรูปปางสมาธิ ประทับนั่งขัดสมาธิราบบน

ฐานบัวค่ำ บัวหงาย ศิลปะ ทวารวดี พุทธศตวรรษที่ 12 วัสดุหินทรายขนาด สูง 21 ซม. แหล่งที่มาพบที่บ้านพังแฟม ตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา

slide24
คณฑี

ศิลปะ : ศรีวิชัย ประมาณพุทธศควรรษที่ 15 - 16 วัสดุ :ดินเผาขนาด : สูง 18 ซม./ปก. 6 ซม. แหล่งที่มา :ขุดพบที่บ้านสทิงหม้อ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา

slide25
ส่วนองค์ของพระวิษณุ (นารายณ์)ศิลปะศรีวิชัย พุทธศตวรรษที่ 13 - 14 วัสดุหินทรายขนาดสูง 61.5 ซม. แหล่งที่มาพบที่วัดขนุน (ร้าว) ตำบลพังยาง อำเภอระโนด

จังหวัดสงขลา         ขุนศิลปกรรมพิเศษ ธรรมการจังหวัดสงขลา มอบให้        เมื่อ พ.ศ. 2481